شازند

شهری در استان مرکزی



شازَند (یا شاه‌زنده و که اوایل انقلاب مدت کمی به نام آزادشهر هم نامیده شد) یکی از شهرهای استان مرکزی در کشور ایران است. در لغت‌نامهٔ دهخدا در شرح این شهر آمده‌است: «همان ادریس آباد سابق است. نام ایستگاه راه‌آهن میان سمنگان و نورآباد است که در ۳۵۴ هزارگزی ایستگاه راه‌آهن اراک واقع است. کارخانهٔ قند شاهی به سال ۱۳۱۵ ه‍.ش به علت مساعد بودن آن ناحیه برای کشت چغندر به این محل منتقل شد.»

شازند
Abbās Abād Park, Shazand.jpg
کشور ایران
استانمرکزی
شهرستانشازند
بخشبخش مرکزی
نام(های) دیگرادریس آباد-سربند
آزادشهر
نام(های) پیشینادریس‌آباد، آزادشهر، شاه زند
مردم
جمعیت۲۱٬۱۸۱ نفر[۱][یادداشت ۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۱۲۰۰ متر
اطلاعات شهری
شهردارحشمت الله شعبانی[۳]
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۸۶
وبگاهhttp://shazand.ir/
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۵۷ ق

علت نامگذاری این شهر به شازند به دلیل وجود کوهی بوده‌است که زرتشتیان باور داشته‌اند کیخسرو به‌همراه پهلوانان نامی آن در آن کوه مخفی شده‌اند. از این رو این کوه را شاه زنده یا شاه زند نامیده‌اند؛ و شهر شازند هم که در آغاز ادریس‌آباد بوده‌است از روی این کوه نامگذاری کرده‌اند.

سراب عباس‌آباد ، سراب بلاغ ، پارک تپه سنگی محلهٔ ازنا و پیست اسکی هندودر از گردشگاه‌های شازند هستند. دیگر مناطق دیدنی این شهر را می‌توان مقبره ارمنیان و کلیسای آنان و همچنین بقعه سهل بن علی است که زیارتگاه این منطقه است نام برد.

شهر شازند دارای چهار منطقهٔ اصلی است که شازند، نوبنیاد، ازنا و کلاوه نام دارند. با گسترش بیشتر شهر مناطق تازه‌ای نیز به آن افزوده شده‌اند. مردم شازند بیشتر به لریثلاثی سخن میکنند ولی در شازند ترک و فارس هم وجود دارد

از مشاهیر این شهر درگذشته می‌توان به شیخ عباس مدرس (مشیدی یا ادریس آبادی) اشاره کرد که از بنیان‌گذاران یکی از حوزه علمیه‌های اراک بوده و امام خمینی هم از شاگردان ایشان در حوزه علمیه اراک بوده‌است.

نمایی از عبور قطار

ریشه‌شناسی نامویرایش

نام قدیم شازند ادریس‌آباد بوده‌است و احتمالاً به این دلیل نام‌گذاری شده‌است که خانواده ادریس بن معقل این شهر را تأسیس کرده‌اند. اما پس از عبور راه‌آهن از کنار شهر، نام آن را به نام کوه مجاور آن، یعنی شاه‌زند، شازند نامیدند.[۴] علت نامگذاری این شهر به شازند به دلیل وجود کوهی بوده‌است که زرتشتیان عقیده داشته‌اند کیخسرو به همراه پهلوانان نامی آن در آن کوه مخفی شده‌اند. از این رو این کوه را شاه‌زنده یا شاه‌زند نامیده‌اند.[۵]

پیشینه تاریخیویرایش

اولین سند تاریخی که دربارهٔ شکل‌گیری شهر شازند در منابع مکتوب وجود دارد مربوط به گزارشی است که موسی خورزنی جغرافیدان ارمنی در قرن پنجم میلادی در کتاب خود ارائه کرده‌است. او در شرح ایل‌های امپراطوری ساسانی به رستاق کرج و بابک اشاره کرده و آن‌ها را جزء ایالت اصفهان آورده‌است. شهر کرج در منطقه‌ای قرار داشته‌است که امروزه شهرهای شازند و آستانه قرار دارند بنا به گزارش‌های تاریخی شهر کرج شکل متمرکز نداشته و پراکنده بوده‌است. در دوره اخیر در برخی از منابع از شازند با نام ادریس‌آباد اسم برده شده‌است. با توجه به اینکه نام پدر ابودلف، ادریس بوده‌است، می‌توان نتیجه گرفت که شهر ناپیوسته کرج به صورت روستاهای نزدیک به هم درآمده و نام یکی از این روستاها ادریس‌آباد و محل زندگی ادریس، پدر ابودلف بوده‌است.[۶]

اقلیمویرایش

شازند به لحاظ موقعیت طبیعی خود خوش آب و هواترین شهرهای استان مرکزی است. به‌طوری‌که میانگین دمای آن در تابستان ۲۱ درجه و در بهار ۱۳ درجه است که معتدل‌ترین و خنک‌ترین ناحیه استان در این دو فصل می‌باشد.

 
شازند
 
طبیعت شهر شازند
 
رشته کوه راسوند
 
دریاچه کوکبیه

تقسیمات سیاسیویرایش

در اوایل انقلاب به دلیل حساسیت روی کلمه شاه که نام شازند از آن برگرفته شده بود نام شهر به سربند که در حقیقت دهستانی از شهرستان شازند است تغییر یافت، اما بعد از ۲۵ سال دوباره در صحن علنی مجلس و در اعتراض نمایندهٔ وقت شهر به شازند برگردانده شد.[۷]

زمین‌شناسیویرایش

بر اساس برگه 1/100000 تهیه شده توسط سازمان زمین شناسی کشور ، شهرستان شازند از غربی ترین بخش ساختار های زمین شناسی ایران مرکزی آغاز و با گذر از زون آذرین - دگرگونی سنندج - سیرجان به بخش شرقی زاگرس چین خورده ختم می شود .

ساختارهای آهکی و دولومیتی به همراه گرانیت ها و گرانودیوریت و پگماتیت و اسکارن و شیست در این شهرستان دیده میشود.

از مهمترین معادن موجود در شهرستان شازند علاوه بر معادن سنگ ساختمانی می توان به معادن سرب و روی ، مس ، آهن اشاره کرد.

گسل های فعال و مهمی در این ناحیه دیده نمی شود و همین موضوع سبب ایجاد یک ساختار زمین شناسی امن از لحاظ بدور بودن از وجود زلزله های قدرتمند شده است.

دشت شازند تشکیل شده از رسوبات کواترنری می باشد که به علت وجود ساختارهای آذرین-دگرگونی در بالادست رودخانه ها ، بسیار غنی از مواد معدنی میاشد و حاصلخیزی بالایی برای کشاورزی دارد.

زمین لرزهویرایش

بجز وجود گسل های کوچک ، تابحال گسل مهم و فعالی در شهرستان شازند مشاهده و ثبت نشده است ، همین موضوع سبب ایجاد فضایی دور از زلزله های قوی شده است.

نزدیک ترین گسل های زلزله خیز در این شهرستان شامل گسل بروجرد و گسل میقان در اراک است که گاهی فعالیت این گسل ها سبب ایجاد لرزه در نواحی مرزی شهرستان شازند به خصوص در مجاورت شهرستان بروجرد گردیده است.

فرهنگ و مردم شناسیویرایش

دین و مذهبویرایش

دین مردم این سرزمین اسلام و شیعه می‌باشند.

زبانویرایش

زبان رسمی شازند فارسی است با این حال زبان ترکی قشقایی نیز کاربرد دارد.[۸]

آداب و رسومویرایش

مشاهیرویرایش

رسانه‌هاویرایش

ساختار شهریویرایش

شهرداریویرایش

مراکز درمانیویرایش

پارک و فضای سبزویرایش

شازند از لحاظ پارک و فضای سبز بسیار غنی می‌باشد و از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به سراب عباس آباد که روزانه مردم زیادی از شهرهای همجوار برای سپری کردن اوقاتی خوش به آنجا می ایند. پارکهای دیگری نظیر پارک کارخانه قند و پارک تپه سنگی و پارک کلاوه نیز می‌توان اشاره کرد.

مناطق تفریحیویرایش

منطقه نمونه گردشگری عباس‌آباد که در دامنه کوه شهباز قرار دارد و دارای سرچشمه بسیار زیبا و پارک جنگلی و شهر بازی می‌باشد - سفره خانه سنتی و رستوران و کافی شاپ نیز دارد -دارای پارکینگ بزرگ و اختصاصی با نگهبان می‌باشد - از ابتدای بهار تا آبان ماه پذیرای شمار زیادی از گردشگران استان مرکزی و استان‌های همجوار می‌باشد - آب و هوای خنک و درختان بلند و چشم‌انداز کوهستان زیبای شهباز از نقاط برجسته عباس‌آباد شازند می‌باشد

پیست اسکی بین‌المللی هندودرویرایش

در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی شازندو ۱۲۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، دامنه‌های شرقی زاگرس این پیست را در دامن خود جای داده‌است. این پیست دارای مسیر اسکی به طول ۶۰۰ متر و طول کلی ۵ کیلومتر و دارای سه دستگاه تله سیژ، رستوران، تجهیزات برف‌روبی و ساختمان اداری است.[۹]

مراکز ورزشیویرایش

صنعت و اقتصادویرایش

از کارخانه‌های مهم شهر شازند می‌توان به کارخانه قند شازند ،پالایشگاه نفت امام خمینی و پتروشیمی شازند و نیروگاه حرارتی شازند اشاره کرد. کارخانه قند شازند که در سال ۱۳۱۷ تأسیس شد، اولین کارخانه ایجاد شده در استان مرکزی است.[۱۰][۱۱]

یادداشت‌هاویرایش

  1. آمار بر اساس سرشماری ۱۳۹۵ است و بر همین اساس، جمعیت شهر شازند ۲۱٬۱۸۱ تن و استان مرکزی ۱٬۴۱۳٬۹۵۹ تن بوده‌است.

منابعویرایش

  1. نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ بایگانی‌شده در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine وبگاه مرکز آمار ایران
  2. «شهرستان شازند». صداوسیمای استان مرکزی.
  3. http://shazand.ostan-mr.ir/مراسم-معارفه-شهردار-شازند-با-حضور-فرماندار-و-مديركل-دفتر-امور-شهري-و-شوراهاي-استانداري-مركزي-N51410
  4. «شهرستان شازند». صداوسیمای استان مرکزی. ۲۱ فروردین ۱۳۹۰.
  5. «شهرستان شازند». اداره فرهنگ وارشاد اسلامی استان مرکزی.
  6. «تاریخچه شهر شازند». شهرداری شازند.
  7. «اداره بیمه خدمات درمانی شازند». اداره بیمه سلامت استان مرکزی. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۳.
  8. «شازند». اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی. ۱۱ مهر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۳.
  9. «شازند- پیست اسکی شازند». پرتال جهانگردی پارس سیتی.
  • «تراژدی تعطیلی کارخانه قند شازند». پایگاه خبری مرکزی نیوز. ۱۱ مرداد ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ دسامبر ۲۰۱۳.
  • . خبرگزاری خانه ملت. ۲ بهمن ۱۳۹۱ http://www.icana.ir/Fa/News/217886. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)