فهرست آثار درباره سیستان و بلوچستان

سیستان و بلوچستان را در نوشته‌های کهن و نوین نویسندگان و مسافران ایرانی و غیر ایرانی می‌توان یافت. آثاری که یادی از سیستان یا بلوچستان در آن‌ها انجام شده‌است یا به شکل ویژه به این منطقه می‌پردازد به شرح زیراند.[۱]

آثار زرتشتی و پهلویویرایش

آثار جغرافیایی کلاسیک پیش از اسلامویرایش

  • تاریخ هرودوت، هرودوت، وحید مازندرانی
  • جغرافیایی استرابو، استرابو، نجیب اله تورایانا
  • آناباسیس و ایندیکا، آریان، رابسون، ۱۹۵۴
  • پاسگاه‌های پارت، خاراکسی، ژاکوبی ۱۹۵۸
  • جغرافیا، بطلمیوس، فیشر، ۱۹۳۲
  • پرسیکا، کتزیاس، ژاکوبی، ۱۹۵۸
  • کتابخانه تاریخ، سیسیلی، فوگل و فیشر، ۱۹۰۶
  • ایرانشهر، خورناتسی، مارکوارت ۱۹۰۱، مریم میراحمدی
  • شهرستان‌های ایران، متن پهلوی، مارکوارت ۱۹۳۱، هدایت
  • تاریخ اسکندر، کنت کورث، قرن اول میلادی، باردون ۱۹۴۸

آثار تاریخی و جغرافیایی نویسندگان ایرانی و عرب مسلمانویرایش

  • المسالک و الممالک، ابن خردادبه، ۸۶۴ م، حسین قره چانلو، ۱۳۷۰
  • فتوح البلدان، بلاذری، ۸۶۹ م، آذرتاش آذرنوش، ۱۳۶۴
  • کتاب الخراج، قدامه بن جعفر، ۸۸۰ م، حسین خدیو جم، ۱۳۲۵
  • البلدان، یعقوبی، ۸۹۱ م، محمد ابراهیم آیتی، ۱۳۵۶
  • مختصر البلدان، ابن فقیه، ۹۰۳ م، ح مسعود، ۱۳۴۹
  • الاعلاق النفیسه، ابن دسته، ۰۸۹ م، حسین قره چانلو، ۱۳۶۵
  • اشکال العالم، جیهانی، ۹۲۲ م، کاتب-منصوری، ۱۳۶۸
  • المسالک و الممالک، اصطخری، ۹۵۱ م، ایرج افشار، ۱۳۶۸
  • صوره الارض، ابن حوقل، ۹۷۸ م، جعفر شعار، ۱۳۶۶
  • حدود العالم، ۹۸۲ م، منوچهر ستوده، ۱۳۶۲
  • احسن التقاسیم، مقدسی، ۹۸۵ م، علینقی منزوی، ۱۳۶۱
  • جهان نامه، بکران، ۱۲۰۸ م، امین ریاحی، ۱۳۴۲
  • معجم البلدان، یاقوت حموی، ۱۲۲۵
  • آثار البلاد، قزوینی، ۱۲۷۵ م، جهانگیر میرزا-محدث، ۱۳۷۳
  • تقویم البلدان، ابولفدا، ۱۳۲۱ م، عبدالمحمد آیتی، ۱۳۴۲
  • تاریخ سیستان، ۱۳۲۴ م، ملک الشعرا بهار، ۱۳۶۶
  • نزهت القلوب، حمدالله مستوفی، ۱۳۴۰ م، لسترنج-دبیر سیاقی، ۱۳۶۲
  • جغرافیای حافظ ابرو، حافظ ابرو، ۱۴۱۷ م، صادق سجادی، ۱۳۷۵
  • ظفرنامه، شرف الدین علی یزدی، ۱۴۲۴ م، محمد عباسی، ۱۳۳۶
  • احیاءالملوک، ملک شاه حسین، ۱۶۱۸ م، منوچهر ستوده، ۱۳۴۵
  • تاریخ افغانستان، اعتضادالسلطنه، ۱۸۵۶ م، میرهاشم محدث، ۱۳۶۵
  • عملیات قشون در بلوچستان از مرداد تا بهمن ۱۳۰۷, امان‌الله جهانبانی، ۱۳۳۶
  • سرگذشت بلوچستان و مرزهای آن، امان‌الله جهانبانی، ۱۳۳۸
  • تاریخ کرمان، سلجوقیان و غزنویان در کرمان، محمد بن ابراهیم آصفی، محمد ابراهیم باستانی پاریزی، طهوری، ۱۳۴۲
  • سفرنامه کرمان و بلوچستان، فیروز میرزا فرمانفرما، منصوره نظام مافی، شرکت کتاب‌های ایران، ۱۳۴۲
  • بلوچستان، ذبیح‌الله ناصح، ابن سینا، ۱۳۴۴
  • جغرافیای نیمروز، ذوالفقار کرمانی، ۱۸۷۲ م، عزیزاله عطاردی، ۱۳۷۴
  • مراه البلدان، اعتمادالسلطنه، ۱۸۷۷ م، نوایی-محدث، ۱۳۶۷
  • خاطرات حاج سیاح، حاج سیاح، ۱۸۷۸ م، حمید سیاح، ۱۳۵۶
  • مقالات تقی‌زاده، بلوچستان، حسن تقی‌زاده، ۱۳۴۹
  • نظری به بلوچستان، محمد برقعی، سپید، ۱۳۵۱
  • نقشی از سیستان، مسیح الله توحیدلو، ۱۳۵۲
  • جای پای اسکندر، اسلام کاظمیه، ۱۳۵۲
  • مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی مردم بلوچستان، ایرج مهدویان، پیوند، ۱۳۵۲
  • نظری بر طایفه گمشادزهی، محمد ابراهیم امین، سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۵۳
  • دست پنهان سیاست انگلیس در ایران، خان ملک ساسانی، بابک، ۱۳۵۳
  • فرماندهان کرمان، شیخ یحیی احمدی، محمد ابراهیم باستانی پاریزی، دانش، ۱۳۵۴
  • امیر شوکت الملک علم، محمد علی منصف$۲، امیرکبیر، ۱۳۵۴
  • درآمدی بر تاریخ بلوچستان، رضا دانشور، سازمان برنامه و بودجه زاهدان، ۱۳۵۵
  • دیار حبیب و بلاد غریب، پژوهشی در علل و چگونگی مهاجرت در سیستان و بلوچستان، مرتضی داوری و دیگران، سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۵۵
  • سازمان سیاسی حکومت محلی بنت در ایام حکمرانی خاندان ایرانی، محمد برقعی، مازیار، ۱۳۵۶
  • دیدار بلوچ، محمود دولت‌آبادی، پیوند، ۱۳۵۶
  • زار و باد بلوچ، علی ریاحی، زبان و فرهنگ ایران، ۱۳۵۶
  • جای پای اسکندر و سفری در بلوچستان، حسین ملک، جاویدان، ۱۳۵۶
  • مقدمه‌ای بر شناخت سیستان و بلوچستان، ناصر عسکری، دنیای دانش، ۱۳۵۷
  • صف آرایی نیروها در بلوچستان، استار بامئی، ۱۳۵۸
  • از نیمروز تا تفتان، عبدالحسین فیروزکوهی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۵۸
  • فرهنگ مردم بلوچ، عبداله ناصری، ۱۳۵۸
  • فهرست ایلات و طوایف ایران، مرکز عشایری ایران، سازمان برنامه و بودجه تهران، ۱۳۶۱
  • عشایر سیستان و بلوچستان، اسدالله اکبری، سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۶۲
  • پنج ارغن، غلامعلی رئیس‌الذاکرین، ۱۳۶۳
  • بلوچستان و علل خرابی آن، امیر توکل کامبوزیا، مروی، ۱۳۶۳
  • سفرنامه بلوچستان، علاء الملک، محمود دیبا، وحید، ۱۳۶۴
  • بلوچستان یادگار مطرود قرون، کمال الدین غراب، کیهان، ۱۳۶۴
  • کتابنامه سیستان و بلوچستان، حسن لاریجانی، سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۶۵
  • مقدمه‌ای بر شناخت طوایف سرگلزایی و بارکزایی سیستان و بلوچستان، ایرج افشار سیستانی، نشر هنر، ۱۳۶۶
  • بزرگان سیستان، ایرج افشار سیستانی، مرغ آمین، ۱۳۶۷
  • از سیر تا پیاز، محمد ابراهیم باستانی پاریزی، علم، ۱۳۶۷
  • بررسی تغییرات ساختارهای اقتصادی-اجتماعی در جامعه روستایی نشینان، سیامک زند رضوی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ۱۳۶۸
  • مسئله ملی و هویت ملیت‌ها، بناب$۲، پارسا، ۱۳۶۹
  • ادم‌های سه قرآن و سه شاهی، محمود زند مقدم، مؤلف، ۱۳۷۰
  • تاریخ روابط انگلیس و ایران در قرن نوزدهم، محمود محمود، اقبال، ۱۳۷۰
  • مردم نگاری شهرستان خاش، محمد مکاری، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۰
  • سفرنامه بلوچستان، عبدالحمید میرزا ناصرالدوله، مرکز کرمان‌شناسی، ۱۳۷۰
  • بلوچستان و تمدن دیرینه آن، ایرج افشار سیستانی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۱
  • اختلاف دولت‌های ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند، غلامرضا فخاری، وزارت امور خارجه، ۱۳۷۱
  • تاریخ و زبان افغانستان، نجیب مایل هروی، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۳۷۱
  • بررسی تغییرات ساختارهای اقتصادی-اجتماعی در جامعه سیستان و بلوچستان، سیامک زند رضوی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ۱۳۷۲
  • نگرشی بر تحولات استان سیستان و بلوچستان پس از انقلاب اسلامی، سازمان برنامه و بودجه استان سیستان و بلوچستان، سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۷۲
  • بلوچستان در سال‌های ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۷, عبدالرضا سالار بهزادی، بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، ۱۳۷۲
  • پژوهشی در تاریخ معاصر بلوچستان، دادشاه، عظیم شه بخش، نوید، ۱۳۷۳
  • گردآوری قصه‌های مردم در استان سیستان و بلوچستان، عبدالحسین یادگاری، میراث فرهنگی استان سیستان و بلوچستان، ۱۳۷۳
  • مردم نگاری شهرستان ایرانشهر، محمد سعید جانب الهی، سازمان میراث فرهنگی ایرانشهر، ۱۳۷۴
  • باستان‌شناسی و تاریخ بلوچستان، منصور سجادی، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۴
  • تاریخچه روابط فرهنگی بلوچستان ایران با شبه قاره هند، عباس سرافرازی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، ۱۳۷۴
  • آهنگ بلوچستان، سعید نیکبختی، هامون، ۱۳۷۴
  • مروج الذهب و معادن الجواهر، ابوالحسن علی بن حسین مسعودی، ابولقاسم پاینده، بنگاه ترجمه و نشر کتاب
  • بلوچ و بلوچستان، عبدالصمد سربازی، کردستان، ۱۳۷۸
  • تخریب گورناک، حادثه یا توطئه، محمد آرمیان، ۱۳۷۹
  • استان سیستان و بلوچستان، حسن زنده دل، ایرانگردان، ۱۳۷۹
  • سبک نگارش زبان بلوچی، سید ظهور شاه هاشمی، اخرداد بلوچ، انتشارات بلوچی کراچی، ۱۹۸۲
  • مردم نگاری شهرستان چابهار، ضمیرا مانگلدی، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۶
  • مقایسه زبان بلوچی با زبان‌های ایرانی باستان، موسی محمودزهی، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی زاهدان، ۱۳۷۶
  • آداب عامه بلوچستان، عبدالحسین یادگاری، سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۶
  • کثرت قومی و هویت ملی ایرانیان، ضیا صدر، اندیشه نو، ۱۳۷۷
  • قومیت و قومیت گرایی در ایران از افسانه تا واقعیت، نشر نما، ۱۳۷۸
  • داستان سیستان، رضا امیرخانی، انتشارات قدیانی، ۱۳۸۲
  • پوشاک و زیور آلات استان سیستان وبلوچستان، حمیده یعقوبی،انتشارات تفتان ،۱۳۹۲

آثار سیاحان و خاورشناسان غربیویرایش

  • ضمیمه کتاب مسافرت به بلوچستان و سند از پاتینجر، کریستی، ۱۸۱۶ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • سفرنامه پاتینجر، هنری پاتینجر، شاپور گودرزی، کتابخانه ملی ایران، ۱۳۴۹
  • جغرافیای سیستان، کانلی، ۱۸۴۰ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • سفر با کاروان، فریه، ۱۸۵۷ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • ایران شرقی، اسمیت، ۱۸۷۸ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • مقدمه و پیوست‌های کتاب ایران شرقی، گلداسمیت، ۱۸۷۶م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • سفر به مشهر از طریق سیستان، گلداسمیت، ۱۸۷۳ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • یاداشت‌های سیستان، راولینسون، ۱۸۷۳ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • ایران و قضیه ایران، کرزن، ۱۸۹۰ م، وحید مازندرانی
  • بلوچستان ناکاویده، (ارنست آیسکو فلویر)، ۱۸۸۲ م، سپهر صدیقی نژاد ۱۴۰۰
  • خراسان و سیستان، تیت، ۱۹۰۰ م، رهبری، روشنی
  • هشت سال در ایران، سایکس، ۱۹۰۲ م، سعادت نوری
  • سفر چهارم به ایران، سایکس، ۱۹۰۲ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • جغرافیای تاریخی ایران، بارتولد، ۱۹۰۲ م، حمزه سردادور
  • از دجله تا سند، بیلو، ۱۸۷۲ م
  • توصیف کاسه ایران شرقی و سیستان، هانتیگتون، ۱۹۰۵ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • سیستان:در باب تاریخ، تیت، ۱۹۱۰ م، احمدی موسوی
  • سیستان: در باب توپوگرافی، تیت، ۱۹۱۰ م
  • سیستان: خرابه‌ها و مردم، تیت، ۱۹۱۰ م، رئیس‌الذاکرین
  • مرزهای بلوچستان، تیت، ۱۹۰۹ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • گزارش‌های هیئت حکمیت، مک ماهون، ۱۹۰۵ م
  • مرزهای جنوبی افغانستان، مک ماهون، ۱۸۷۹ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • نقشه‌برداری و اکتشافات جدید در سیستان، مک ماهون، ۱۹۰۶ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • در سرزمین‌های محسود، لندور، ۱۹۰۳ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • گردش در افغانستان، لاکوسه، ۱۹۰۹ م
  • کویرهای ایران، سون هدین، ۱۹۱۰ م، پرویز رجبی
  • جغرافیایی تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، لسترنج، ۱۹۰۵ م، محمود عرفان
  • آبزیان سیستان، آنندال، ۱۹۲۱ م، حسن احمدی، ۱۳۷۸
  • راهنمای توریستی ایران، خارگات، ۱۹۳۵ م
  • امپراطوری صحرانوردان، رنه گروسه، عبدالحسین میکده، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۵۳
  • سفری به ایران، لونی امیل دوهرسه، منوچهر فرمانفرماییان، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۴
  • دو سفرنامه دربارهٔ بلوچستان، ادموندز بارون دوبر، سکندر امان‌الهی بهاروند، بابک، ۱۳۶۲
  • تاریخ ایلات ایران، آن لمبتون، آگاه، ۱۳۶۲
  • جغرافیایی تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، لسترنج، محمود عرفان، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۷
  • تاریخ سیستان، ادموند باسورث، حسن انوشه، امیرکبیر، ۱۳۷۰
  • خویشاوندان و بیان دوستی عشایر بلوچ، فیلیپ کارل سالزمن، محمد دانشور، سازمان برنامه و بودجه، ۱۳۷۵
  • مهاجمان سرحد، رویارویی نظامی انگلستان با سرداران بلوچ ایرانی، رجینالد دایر، حمید احمدی، نشر نی، ۱۳۷۸
  • پژوهش زبان بلوچی از طریق ادبیات عامه آن، زاروپین، فرهنگ و علوم اتحاد شوروی

منابعویرایش

  1. جغرافیایی تاریخی سیستان: سفر با سفرنامه‌ها، حسن احمدی کرویق، ۱۳۷۸

پیوند به بیرونویرایش