عزت‌الله مقبلی

دوبلور و صداپیشه ایرانی

عزت‌الله مقبلی (۴ فروردین ۱۳۱۲، تهران – ۱۳ دی ۱۳۶۷، پاریس) دوبلور و بازیگر سینما و تئاتر ایران بود.

عزت‌الله مقبلی
Ezzatollah Moghbeli.jpg
عزت‌الله مقبلی
زمینه فعالیت تئاتر، دوبله فیلم و سینما
تولد ۴ فروردین ۱۳۱۲
تهران
مرگ ۱۳ دی ۱۳۶۷ (۵۵ سال)
پاریس[۱][۲]
مدفن بهشت زهرا
قطعه ۱۲ ردیف ۱۸ شماره ۵
ملیت ایرانی
پیشه دوبلور و بازیگر
سال‌های فعالیت ۱۳۳۵ تا ۱۳۶۷
همسر(ها) محبوبه مقبلی
فرزندان مریم، امیرعلی، مسعود، امیدرضا
صفحه در وبگاه IMDb
صفحه در وبگاه سوره

زندگی‌نامهویرایش

عزت‌الله مقبلی در ۴ فروردین ۱۳۱۲ در تهران متولد شد. فعاليت هنری را از سال ۱۳۲۴ در باشگاه كودكان به‌عنوان بازيگر تئاتر شروع كرد. از اولين نمايش‌های وی می‌توان به نمايش «پرندهٔ آبی» به عنوان بازيگر اشاره كرد. از ديگر نمايش‌های وی می‌توان نمايش‌های «انگل اجتماع»، «تاجر ونيزی»، «اُلیور توئیست»، «داروی جوانی»، «يک گل و بهار»، و... را نام برد.

سپس از سال ۱۳۳۵ وارد كار دوبله شد. در عرصهٔ صداپیشگی بیشتر به‌جای اُلیور هاردی و لوئی دوفونس حرف می‌زد. یکی از تیپ‌هایی که در دوبله بسیار ماندگار شد، صدای مقبلی به‌جای افراد چاق بود که معروف‌ترین آن‌ها اُلیور هاردی است. صدا و نحوهٔ تیپ‌سازی مقبلی به‌جای هاردی یکی از بهترین و به یادماندنی‌ترین تیپ‌های تاریخ دوبله محسوب می‌شود و قطعاً در موفقیت فیلم‌های «لورل و هاردی» در ایران نقش غیرقابل انکار داشت. تطابق صدای مقبلی با شخصیت هاردی به‌قدری بود که بعداً پس از فوت مقبلی، گوینده‌های دیگر هرگز نتوانستند ذهنیت صدای مقبلی را از ذهن تماشاگران تلویزیون پاک کنند.[۳]

مقبلی از تیپ‌سازان موفق تاریخ دوبله به‌جای لوئی دوفونس نیز توانست تیپ خاصی مبتنی بر تند و سریع حرف زدن در قالب مردان پا به سن گذاشته و عصبی مزاج بوجودآورد. وی تا زمانی که در قید حیات بود به‌جای دوفونس در تمامی فیلم‌هایش حرف زد.[۴]

ارائه تیپ پیرمردهای شیرین‌سخن و زنده‌دل از جمله به‌جای والتر برنان در «داشتن و نداشتن»، «رودخانهٔ سرخ»، «ریو براوو»، «چگونه غرب تسخیر شد» و والتر هیوستون در «گنج‌های سیرا مادره» از دیگر اجراهای موفق و به‌یادماندنی اوست.[۵]

می‌توان گفت بی‌شک گویندگی عزت‌الله مقبلی به‌جای همایون در فیلم برجستهٔ «تپلی» نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت فیلم داشت. همچنین به‌جای رضا کرم‌رضایی در فیلم «کندو» یکی از بهترین کارهایش را در عرصهٔ دوبله به‌جا گذاشت و می‌توان گفت نقش مقبلی در مورد توجه قرار گرفتن بازی‌های همایون و کرم‌رضایی در جشنواره سینمایی سپاس نقشی غیرقابل انکار بود.[۶]

از دیگر نقش‌های برجستهٔ او در کار دوبله، حرف‌زدن به‌جای ادوارد جی. رابینسون در «خانهٔ غریبه‌ها» و «ده فرمان»، الک گینس به نقش فاگین در «اُلیور توئیست»، هیو گریفیث به نقش شیخ ایلدریم در «بن هور»، بادی ابسن در «صبحانه در تیفانی»، ادموند اوبراین در «این گروه خشن»، اسماعیل داورفر به نقش دوستعلی خان در مجموعهٔ تلوزیونی «دایی‌جان ناپلئون»، جعفر والی به نقش رئیس نظمیه و جهانگیر فروهر به نقش مأمور تأمینات در مجموعهٔ «هزاردستان»، روباه پیر در انیمیشن «ووک»، جادوگر در انیمیشن «علائدین و چراغ جادو»، و... است.

وی همزمان با دوبله، از سال ۱۳۳۵ بازيگری در سينما را با فیلم «طلسم شيطان» آغاز كرد و تا ۱۳۶۷ (پایان عمر) ادامه داد.

در سال ۱۳۴۶ با مشاركت نصرت‌الله وحدت استوديوی دوبلاژ «نقش جهان» را تأسيس كرد.

از سال ۱۳۴۶ نيز فعاليتش را در راديو آغاز كرد و خيلی زود به عنوان يک بازيگر تيپيک راديويی شناخته شد. همچنین سال‌های طولانی در برنامهٔ رادیویی «صبح جمعه با شما» هنرنمایی کرد.

در دههٔ ۱۳۵۰ کارگردانی در تلویزیون را با مجموعهٔ «گذر عمر (مجموعه تلویزیونی)|گذر عمر» نیز تجربه کرد.

همسر وی محبوبه مقبلی از بازیگران قدیمی تئاتر است و در فیلم‌ها و سریال‌های دههٔ ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ فعالیت داشت. زمانی که عزت‌الله مقبلی ناظم یک مدرسه بود با محبوبه فرج افشاری (مقبلی) که او نیز در امور دفتری یکی از مدارس تهران فعالیت می‌کرد، آشنا شد و با هم ازدواج کردند. همچنین فرزندش مریم مقبلی و نوه ایشان دریا مقبلی نیز به بازیگری اشتغال دارند.

فرزند او مسعود مقبلی، متولد ۱۳۴۱، در نوزده سالگی به دلیل هواداری از سازمان مجاهدین خلق ایران دستگیر شد[۷] و در تابستان ۱۳۶۷ در حالی که چیزی به آزادی‌اش نمانده بود اعدام شد.[۸] چند ماه بعد مقبلی در سیزدهم دی ماه ۱۳۶۷ در سن ۵۵ سالگی به علت سکتهٔ قلبی در پاریس درگذشت و در روز چهارشنبه ۲۰ دی ماه ۱۳۶۷ پس از انتقال به ایران، در قطعه ۱۲ بهشت زهرا به خاک سپرده شد.

دوبلهویرایش

از سال ۱۳۳۵ به دوبله پرداخت. در عرصه صداپیشگی بجای الیور هاردی، لویی دوفونس و والتر برنان حرف می‌زد. از نقش‌های برجسته او در کار دوبله حرف‌زدن بجای والتر هوستون در فیلم گنج‌های سیرا مادره است.

یکی از تیپ‌هایی که در دوبله بسیار ماندگار شد صدای مقبلی به جای افراد چاق بود که معروف‌ترین آن‌ها الیور هاردی است. صدا و نحوه تیپ سازی مقبلی به جای هاردی یکی از بهترین و به یادماندنی‌ترین تیپ‌های تاریخ دوبله محسوب می‌شود. [۹]

رادیوویرایش

عزت‌الله مقبلی همچنین سال‌های طولانی در برنامه رادیویی صبح جمعه با شما هنرنمایی کرد.

زندگی شخصیویرایش

مقبلی در ۱۳ دیماه ۱۳۶۷ در سن ۵۵ سالگی در پاریس بعلت بیماری قلبی درگذشت و در روز چهارشنبه ۲۰ دیماه ۱۳۶۷ پس از انتقال به ایران، در قطعه ۱۲ بهشت زهرا به خاک سپرده شد.[۱] همسر ایشان محبوبه مقبلی و فرزندش مریم مقبلی و نوه ایشان دریا مقبلی به بازیگری اشتغال دارند.

گزیدهٔ آثارویرایش

سینماویرایش

تلویزیونویرایش

صداپیشگی (دوبله)ویرایش

نقش بازیگر فیلم نکات
الیور هاردی (اولی) الیور هاردی
بسوی غرب، هالوها در آکسفورد، شعبده باز، جاده تنباکو، گاوبازها و …
معروفترین و برجسته‌ترین گوینده
لویی دوفونه اکثر فیلم‌ها
فاگین الک گینس الیور تویست
والتر هیوستن گنج‌های سیه را مادره
شون اوهارا جان هیوستن بزرگترین جنگ
سزار ادوارد جی رابینسون سزار کوچک
کنت رستف بری جونز جنگ و صلح
آگریپا آندرو کایر کلئوپاترا
پروفسور بوریس کورت جفری کین دکتر ژیواگو

کارتونویرایش

گویندگی در فیلم‌های ایرانیویرایش

گالری شخصیت‌های صداپیشهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ خاموشی یک صدا؛ ماهنامه سینمایی «فیلم»، شماره ۷۵، ویژه نوروز ۱۳۶۸
  2. «زندگینامهٔ عزت‌الله مقبلی». وبگاه سوره‌سینما. دریافت‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳۹۳.
  3. ژیرافر، احمد (۱۳۹۲). تاریخچه دوبله به فارسی در ایران. کوله پشتی.
  4. ژیرافر، احمد (۱۳۹۲). تاریخچه دوبله به فارسی در ایران. کوله پشتی.
  5. ماهنامه سینمایی فیلم، کتاب سال سینمای ایران، ویژه دوبله به فارسی، اسفند ۱۳۸۴
  6. ژیرافر، احمد (۱۳۹۲). تاریخچه دوبله به فارسی در ایران. کوله پشتی.
  7. «خانواده شهید مسعود مقبلی». مجاهدین خلق. ۳ مرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  8. اسماعیلی، دلبر (۲۱ شهریور ۱۳۹۲). «در بیست و پنجمین سالگرد اعدام های تابستان ۶۷،مردم چه به یاد دارند؟». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۹.
  9. ژیرافر، احمد (۱۳۹۲). تاریخچه دوبله به فارسی در ایران. کوله پشتی.
  10. «خورشید در خاک». وبگاه روزنامهٔ همشهری. ۲ بهمن ۱۳۸۵. دریافت‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳۹۳.

پیوند به بیرونویرایش