نماز جمعه تهران

نماز جمعه تهران مهم‌ترین نماز جمعه در ایران محسوب می‌شود و به دلیل طرح مسائل سیاسی و اجتماعی در خطبه‌ها اهمیت دارد. معمولاً یکی از مسئولان سرشناس کشور، پیش از خطبه‌های امام جماعت، در جمع نمازگزاران سخنرانی می‌کند.[۱]

امامت جمعه قبل از انقلابویرایش

در عهد قاجار هنگامیکه فتحعلیشاه مسجد شاه را در تهران بنا کرد تصمیم گرفت میر سید مهدی خاتون آبادی امامت جماعت اصفهان را برای امام جمعه در مسجد شاه، به تهران بیاورد وی دارای مقام علمی والایی بود و در سال ۱۱۸۳ شمسی پس از بازگشت از زیارت خانه خدا در سن ۶۳ سالگی درگذشت و از تمام ولایات ایران علماء و بزرگان برای تشییع به تهران آمدند میرزا ابوالقاسم امام جمعه فرزند ارشد میر محمد حسین «سلطان العلماء» هم به تهران آمد (میرمحمد حسین برادر میر سید مهدی از جمله اهل علم و شخص اول اصفهان بود و تا هنگام مرگ در آن شهر زندگی می‌کرد) چون میرسید مهدی امام جمعه تهران دارای اولاد ذکور نبود، برحسب امر فتحعلیشاه، میرزا ابوالقاسم در تهران توقف کرد و بعد از رحلت عمو به مقام امامت جمعه تهران رسید، میرزا ابوالقاسم که سال‌ها بعد با امیرکبیر نیز معاصر بوده است. پس از وی منصب امامت جمعه به فرزندش میرزا زین العابدین امام جمعه رسید که به عضویت لژ فراماسونی درآمد و بعد از او نیز فرزندش سید ابوالقاسم دوم امام جمعه شد که در جریان مشروطیت بر کنار شد و برای مدتی برادرش عهده‌دار سمت امامت جمعه بود. در عهد پهلوی دوم در سال ۱۳۲۴ فرزند سید ابوالقاسم، سید حسن امامی به فرمان محمدرضا شاه امام جمعه تهران شد. سلسلهٔ امام جمعه یا امامی توسط شاه و فرمان او به امامت جمعه انتخاب می‌شدند.

نام آغاز تصدی پایان تصدی انتصاب توسط توضیحات منبع
۱ میرمحمدمهدی خاتون‌آبادی
(۱۱۸۵/۶–۱۲۶۳)
۱۲۳۶ ق. ۱۲۶۳ ق. فتحعلی‌شاه قاجار [۲]
۲ میرزا ابوالقاسم تهرانی
(۱۲۱۵–۱۲۷۲)
۱۲۶۳ ق. ۱۲۷۰/۱ ق. محمدشاه قاجار [۲]
میرزا مرتضی تهرانی
(؟–۱۳۰۱)
۱۲۷۰/۱ ق. ۱۲۸۰ ق. ناصرالدین‌شاه قاجار [۲]
۳ میرزا زین‌العابدین تهرانی
(۱۲۶۱–۱۳۲۱)
۱۲۸۰ ق. ۱۳۲۱ ق. ناصرالدین‌شاه قاجار [۲]
۴ سید ابوالقاسم امامی
(۱۲۴۸–۱۳۲۶ ش.)
۱۳۲۱ ق. ۱۳۲۷ ق. مظفرالدین‌شاه قاجار توسط مجلس عالی عزل شد [۲]
۵ سید محمد امامی
(؟–۱۳۲۴ ش.)
۱۲۸۸ ش. ۱۳۲۴ ش. مجلس عالی [۲]
۶ سید حسن امامی
(۱۲۸۱–۱۳۵۸ ش.)
۱۳۲۴ ش. ۱۳۵۷ ش. محمدرضا پهلوی [۲]

بعد از انقلابویرایش

 
نخستین نماز جمعه به امامت آیت‌الله طالقانی در ۵ مرداد ۱۳۵۸. دیگر شرکت کنندگان: ابراهیم یزدی، هاشم صباغیان، احمد صدر حاج‌سیدجوادی و قطب زاده

نخستین نماز جمعه تهران بعد از انقلاب اسلامی در ۵ مرداد ۱۳۵۸ به امامت محمود طالقانی در دانشگاه تهران برگزار شد.

امام جمعهٔ دائم از طرف شورای سیاست‌گذاری ائمهٔ جمعهٔ کشور (تحت اشراف رهبر) انتخاب می‌شود. امام جمعهٔ دائم می‌تواند یک یا چند نفر را به عنوان امام جمعهٔ موقت همان شهر انتخاب کند. امام جمعهٔ دائم مراکز استان‌ها از طرف ولی فقیه یا رهبر حکومت اسلامی-شیعی انتخاب و مشروعیت پیدا می‌کند و نمایندهٔ ولی فقیه در آن استان (بغیر از استان کردستان که درصد تشیع کم است) نیز می‌باشند.[نیازمند منبع]

 
سید علی خامنه‌ای به عنوان امام جمعه موقت تهران در سال ۱۳۵۸

امامان جمعه بعد از انقلاب در تهران:

  1. سید محمود طالقانی
  2. حسینعلی منتظری
  3. سید علی خامنه‌ای
  4. سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
  5. اکبر هاشمی رفسنجانی
  6. محمد امامی کاشانی
  7. محمدمهدی ربانی املشی
  8. محمد یزدی
  9. محمدرضا مهدوی کنی
  10. احمد جنتی
  11. سید حسن طاهری خرم‌آبادی
  12. سید احمد خاتمی
  13. کاظم صدیقی
  14. محمدعلی موحدی کرمانی
  15. سید محمدحسن ابوترابی‌فرد
  16. محمدجواد حاج‌علی‌اکبری

در حال حاضر سید علی خامنه‌ای، امام جمعه تهران و محمد امامی کاشانی، سید احمد خاتمی، کاظم صدیقی، محمدعلی موحدی کرمانی، سید محمدحسن ابوترابی‌فرد و محمدجواد حاج‌علی‌اکبری ائمه جمعه موقت تهران هستند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. آیت‌الله جنتی خطیب نماز جمعه این هفته تهران
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ سعیدی، فریده (۱۳۸۹). «خاتون‌آبادی، خاندان». در حداد عادل، غلامعلی. دانشنامه جهان اسلام. ۱۴. تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی.