محمد یزدی

سیاستمدار، روحانی شیعه ایرانی

محمد یزدی (زادهٔ ۱۰ تیر ۱۳۱۰ در اصفهان) رئیس سابق قوه قضائیه ایران، روحانی شیعه و سیاست‌مدار ایرانی، عضو سابق شورای نگهبان، نماینده استان قم در مجلس خبرگان رهبری، دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و دبیر شورای عالی حوزه‌های علمیه است.[۵]

محمد یزدی
Mohammad Yazdi (15).jpg
چهارمین رئیس مجلس خبرگان رهبری
مشغول به کار
۱۹ اسفند ۱۳۹۳ – ۴ خرداد ۱۳۹۵
نایب اولسید محمود هاشمی شاهرودی
نایب دوممحمدعلی موحدی کرمانی
پس ازمحمدرضا مهدوی کنی
پیش ازاحمد جنتی
نماینده مجلس خبرگان رهبری
دوره‌های دوم، سوم، چهارم و پنجم
شروع به کار
۲۷ مرداد ۱۳۹۹
پیش ازمحمد مؤمن
حوزه انتخاباتیاستان قم
اکثریت۲۴۹٬۴۶۴[۱]
مشغول به کار
۱ اسفند ۱۳۸۵ – ۳ خرداد ۱۳۹۵
حوزه انتخاباتیاستان تهران
اکثریت۹۷۰٬۱۹۲
مشغول به کار
۴ اسفند ۱۳۷۷ – ۳۰ بهمن ۱۳۸۵
حوزه انتخاباتیاستان تهران
اکثریت۱٬۱۲۴٬۶۲۰ (۴۰٫۱۶٪)[۲]
مشغول به کار
۲ اسفند ۱۳۶۹ – ۳ اسفند ۱۳۷۷
حوزه انتخاباتیاستان تهران
چهارمین رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
مشغول به کار
۲۴ مرداد ۱۳۶۸ – ۲۳ مرداد ۱۳۷۸
گمارندهسید علی خامنه‌ای
پس ازسید عبدالکریم موسوی اردبیلی
پیش ازسید محمود هاشمی شاهرودی
عضو شورای نگهبان
دوره‌های دوم، چهارم، پنجم، ششم و هفتم
مشغول به کار
۲۴ مرداد ۱۳۷۸ – ۱۱ آبان ۱۳۹۹
گمارندهسید علی خامنه‌ای
دبیراحمد جنتی
پس ازسید محمود هاشمی شاهرودی
پیش ازسید احمد خاتمی
مشغول به کار
۴ تیر ۱۳۶۷ – ۲۳ مرداد ۱۳۶۸
گمارندهسید روح‌الله خمینی
دبیرمحمد محمدی گیلانی
پس ازلطف‌الله صافی گلپایگانی
پیش ازغلامرضا رضوانی
نماینده مجلس شورای اسلامی
دوره‌های اول و دوم
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۶۳ – ۶ خرداد ۱۳۶۷
حوزه انتخاباتیتهران، ری و شمیران
اکثریت۷۵۷٬۳۳۶ (۶۰٫۵٪)
مشغول به کار
۷ خرداد ۱۳۵۹ – ۶ خرداد ۱۳۶۳
حوزه انتخاباتیقم
اکثریت۱۲۹٬۶۷۸ (۸۳٫۱٪)
نماینده مجلس خبرگان قانون اساسی
مشغول به کار
۲۸ مرداد ۱۳۵۸ – ۲۴ آبان ۱۳۵۸
همکار سید موسی موسوی قهدریجانی
حوزه انتخاباتیاستان باختران[۳]
اکثریت۱۰۴٬۷۲۳ (۴۶٪)[۳]
اطلاعات شخصی
زاده۱۰ تیر ۱۳۱۰ (۸۹ ساله)
اصفهان، ایران
ملیتایرانی
حزب سیاسیجامعه مدرسین حوزه علمیه قم
دیگر عضویت‌های سیاسیجامعه روحانیت مبارز
حزب جمهوری اسلامی
همسر(ان)بتول آذری (درگذشته ۱۳۹۸)[۴]
خویشاوندانمحمدرضا تخشید (داماد)
زهرا تخشید (نوه)
محل تحصیلحوزه علمیه قم
تخصصاجتهاد
دیناسلام (شیعه)
مرتبه حوزویآیت‌الله

محمد یزدی نمایندهٔ استان تهران در دومین، سومین و چهارمین دوره مجلس خبرگان رهبری بوده و در چهارمین دوره برای یک سال ریاست این مجلس برعهده داشت. وی که از دورهٔ دوم مجلس خبرگان رهبری تا دوره چهارم عضو آن بود، با ناکامی در انتخابات سال ۱۳۹۴ این مجلس، از راهیابی مجدد به آن بازماند. او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ از حامیان محمود احمدی نژاد بود.[۶][۷] وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲۰ فوریه ۲۰۲۰ وی را به‌دلیل جلوگیری از انتخابات آزاد در ایران تحریم کرد.[۸][۹][۱۰]

سوابق سیاسیویرایش

  • ریاست قوه قضائیه: (۱۳۶۸ تا ۱۳۷۸): وی در زمان ریاست ده ساله‌اش بر قوه قضائیه از سال ۱۳۶۸ تا سال ۱۳۷۸ خورشیدی، با این توجیه که باید «مسائل بانوان را کسی محرم با او، به او منتقل کند»، دخترش را به عنوان «سرپرست امور بانوان دستگاه قضایی» منصوب کرده بود.[۱۷]
  • عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی[۱۱]
  • کرسی علمی درس خارج فقه حوزه[۱۱]
  • عضو هیئات تعیین حدود تعزیرات[۱۸]

سوابق در مجلس خبرگان رهبریویرایش

محمد یزدی در دوره اول مجلس خبرگان رهبری کاندیدای استان بوشهر بود که بدنبال عدم کسب رأی و اعتراض یکی دیگر از نامزدان، انتخابات این حوزه باطل گردید.[۱۹] از آن پس در دوره‌های دوم تا چهارم خبرگان از استان تهران نماینده بوده و در سال پایانی دوره چهارم رئیس خبرگان است.[۱۱] در دوره پنجم از انتخاب مجدد و عضویت بازماند.

نمایندگی ادوار دوم تا چهارم مجلس خبرگان رهبریویرایش

یزدی اولین بار در دومین دورهٔ مجلس خبرگان رهبری به نمایندگی از استان تهران برگزیده شد و تا دورهٔ چهارم در این مجلس عضویت داشت. او عضو کمیتهٔ سری سه نفره‌ای بوده‌است که وظیفهٔ بررسی صلاحیت افراد برای رهبری آینده را بر تبصره یک ماده ۵۰ آیین‌نامه داخلی بر عهده دارد.[۲۰][۲۱]

ریاست خبرگانویرایش

او در هفدهمین اجلاس مجلس خبرگان رهبری که ۱۹ اسفند ماه سال ۱۳۹۳ در تهران برگزار شد با اکثریت آرای اعضا به ریاست این مجلس رسید. در دور اول رأی‌گیری به جز یزدی اکبر هاشمی رفسنجانی، محمود هاشمی شاهرودی و محمد مؤمن هم نامزد بوده‌اند اما هاشمی شاهرودی به دلیل تعدد کاندیداها انصراف داد. رأی‌گیری در دور اول به دلیل به حد نصاب نرسیدن آرا به دور دوم کشیده شد و محمد یزدی و هاشمی رفسنجانی به دور دوم رفتند و در این دور یزدی با کسب ۴۷ رأی از مجموع ۷۳ رأی مأخوذه توانست به عنوان رئیس مجلس خبرگان انتخاب شود.[۲۲] این در حالیست که وی در ضعف جسمانی شدیدی به‌سر برده و پیش از این در سال ۱۳۸۸ به دلیل ناتوانی جسمی از عضویت در مجلس خبرگان استعفاء کرده بود و تنها با استعفای او از دبیرخانه خبرگان موافقت شده بود.[۲۳]

انتخابات دوره پنجم خبرگانویرایش

گفتگوی محمد یزدی در برنامهٔ خشت خام[۲۴][۲۵]

یزدی که سِمت دبیرکلی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و ریاست خبرگان چهارم را بر عهده داشت، در انتخابات سال ۱۳۹۴ مجلس خبرگان رهبری رأی لازم را نیاورد و از ادامهٔ حضور در مجلس خبرگان بازماند.[۶][۷]

در ۲۰ اسفند ۱۳۹۴ شمسی، علی خامنه‌ای، رهبر ایران که پیش از انتخابات نیز دربارهٔ برنامه‌ریزی برای حذف برخی چهره‌ها از مجلس خبرگان هشدار داده بود در حمایتی آشکار از رأی نیاوردن محمد یزدی و محمدتقی مصباح ابراز نارضایتی کرده و نبودن آن‌ها در مجلس خبرگان پنجم را مایهٔ خسارت دانست.[۲۶]

انتخابات میاندوره پنجم خبرگانویرایش

در اسفند ‍۱۳۹۸ وی به همراه محمد تقی مصباح یزدی برای انتخابات میان دوره ای خبرگان کاندید شدند.[۲۷]

محمد یزدی با شرکت در انتخابات میان دوره خبرگان از حوزه استان قم توانست به عنوان تنها نامزد در زمان اخذ رای با حذف ۲۶ تن از رقبای خود از طریق شورای نگهبان که خود عضو ان شورا می بود , با کسب تقریبا ۳۰ درصد ارا از واجدین شرایط رای , به مجلس خبرگان راه یابد.[۲۸][۲۹]

اتهام فساد مالیویرایش

محمد یزدی در سال ۱۳۸۷ توسط عباس پالیزدار عضو کمیته تحقیق و تفحص مجلس شورای اسلامی به فساد مالی متهم شد.[۳۰][۳۱]

تحریمویرایش

وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲۰ فوریه ۲۰۲۰ محمد یزدی را به همراه چهار عضو دیگر شورای نگهبان به‌دلیل جلوگیری از انتخابات آزاد در ایران تحریم شد.[۸][۹][۱۰]

برایان هوک، نماینده وزارت خارجه ایالات متحده در امور ایران: «نام احمد جنتی و محمد یزدی از اعضای شورای نگهبان در تحریم جدید آمریکا قرار دارد. آنها مردم ایران را از حق خودشان محروم می‌کند. ما با تحریم‌های خود، افرادی را هدف می‌گیریم که آزادی و انتخابات آزاد را از مردم گرفته‌اند.»[۸][۹][۱۰]

زندگی شخصی محمد یزدیویرایش

محمد یزدی دارای سه فرزند است، پسران وی به نام های مهدی و مجید هر دو ملبس به لباس روحانیت هستند و مهدی یزدی فرزند وی در قم به حکم پدر خویش به کار قضاوت در داد گاه مشغول است

دختر وی "ملیکه" که با حکم پدر خود به عنوان رییس دفتر امور زنان قوه قضاییه منصوب شد.همسر محمدرضا تخشید رئیس دانشکده حقوق دانشگاه تهران می‌باشد و نوه وی زهرا تخشید نیز در آمریکا مشغول به تحصیل می‌باشد.[۳۲][۳۳]

منابعویرایش

  1. «منتخبان قم در انتخابات مجلس یازدهم مشخص شدند». ایرنا. ۳ اسفند ۱۳۹۸.
  2. "Final Results, Combination of Experts Assembly Elections". Tehran Times. 26 October 1998. 19359.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. ۴. مجلس شورای اسلامی. ۱۳۶۸. ص. ۴۰۵.
  4. همسر آیت‌الله یزدی دار فانی را وداع گفت
  5. «ولی‌فقیه به نیابت از امام زمان (عج) ولایت دارد». اعتماد ملی. دریافت‌شده در ۲۰ تیر ۱۳۸۸.[پیوند مرده]
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «آخرین نتایج تهران: جنتی شانزدهم، یزدی و مصباح حذف شدند». رادیو فردا. ۲۰۱۶-۰۲-۲۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۲-۲۸.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «آیت‌الله هاشمی نفر اول خبرگان تهران/ رئیس مجلس خبرگان از خبرگان جا ماند». خبرگزاری ایلنا. ۲۰۱۶-۰۲-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۲-۲۹.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ «برایان هوک: آمریکا مقامات شورای نگهبان که مانع انتخابات آزاد در ایران هستند را تحریم کرد». صدای آمریکا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۰.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ ۹٫۲ Welle (www.dw.com)، Deutsche. «آمریکا ۵ عضو شورای نگهبان را در رابطه با انتخابات تحریم کرد | DW | 20.02.2020». DW.COM. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۰.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ «آمریکا احمد جنتی و چهار عضو شورای نگهبان را تحریم کرد». BBC News فارسی. ۲۰۲۰-۰۲-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۲۰.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ «یزدی، محمد». دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری. دریافت‌شده در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۴.
  12. «فهرست نمایندگان دور دوم». مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۴.
  13. واکنش امام(ره) به حذف آیت‌الله یزدی +سند صراط نیوز
  14. «حکم انتصاب آقای محمد یزدی به عضویت در شورای نگهبان». سایت جامع امام خمینی.
  15. ابقای سه تن از فقهای شورای نگهبان و انتصاب عضو جدید
  16. «انتصاب حجت‌الاسلام خاتمی به عضویت شورای نگهبان با حکم رهبر انقلاب». خبرگزاری فارس. ۱۱ آبان ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۱۱ آبان ۱۳۹۹.
  17. «سیاست‌مداران ایرانی که طاقت دوری همسر ندارند»، رادیو فردا
  18. «حکم به آقای محمد یزدی (تشکیل هیات برای تعیین حدود تعزیرات)». سایت جامع امام خمینی.
  19. * انتخابات مجلس خبرگان در استان از دیروز تا امروز پایگاه اطلاع‌رسانی «خلیج فارس»
  20. «صفات و شرایط رهبر از منظر فقه و حقوق». پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه نت. ۱۹۸۹-۰۶-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۲-۲۹.
  21. «انتخابات خبرگان و رقابت زیرپوستی جناح‌های قدرت». رادیو زمانه | زمانه. ۲۰۱۶-۰۲-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۶-۰۲-۲۹.
  22. «محمد یزدی رئیس مجلس خبرگان رهبری ایران شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۹ اسفند ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۵.
  23. «احمد خاتمی: استعفای یزدی به دلیل ناتوانی جسمی بود». عصر ایران تاریخ = ۰۵ مهر ۱۳۸۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۳ مارس ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۵.
  24. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۹.
  25. گفتگوی حسین دهباشی با آیت الله محمد یزدی آپارات
  26. «نبودن آقایان مصباح و یزدی برای خبرگان خسارت است / کسانی که رای نیاوردند، رفتار کاملاً نجیبانه‌ای داشتند / هرگونه تخریب شورای نگهبان غیرقانونی و غیرشرعی است / رفت‌وآمد غربی‌ها به ایران تاکنون هیچ اثر مثبتی نداشته‌است». خبرگزاری انتخاب.
  27. «یزدی‌ها جانشین هاشمی‌ها می‌شوند». پایگاه خبری تحلیلی جمهوریت.[پیوند مرده]
  28. «از ۲۸ نامزد انتخابات خبرگان در قم، تنها دو نفر تائید صلاحیت شده‌اند». خبرآنلاین. ۲۰۲۰-۰۱-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۰۴.
  29. «آرای کاندیداهای انتخابات میان دوره ای خبرگان رهبری در قم». خبرگزاری حوزه. ۲۰۲۰-۰۲-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۰۴.
  30. واکنش تلویحی امامی کاشانی به سخنان پالیزدار بی‌بی‌سی فارسی
  31. «سخنرانی جنجالی؛ «سران نظام در فساد اقتصادی دست دارند»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۴-۱۵.
  32. «موضع «جوان» دربارهٔ نوه خبرساز آیت‌الله یزدی». ایسنا.
  33. «چالش جدید با نام «نوه آیت‌ا… یزدی» !». تابناک.

پیوند به بیرونویرایش

کرسی پارلمانی
پیشین:
حبیب‌الله عسگراولادی
نایب دوم رئیس مجلس شورای اسلامی
۱۳۶۰ – ۱۳۶۱
۱۳۶۵ – ۱۳۶۶
پسین:
سید محمد خامنه‌ای
پیشین:
مهدی کروبی
پسین:
مهدی کروبی
پیشین:
سید محمد موسوی خوئینی‌ها
نایب اول رئیس مجلس شورای اسلامی
۱۳۶۱ – ۱۳۶۵
۱۳۶۶ – ۱۳۶۷
پیشین:
مهدی کروبی
پیشین:
سید محمد خامنه‌ای
رئیس کمیسیون امور قضایی و حقوقی
۱۳۶۳ – ۱۳۶۷
پسین:
عباسعلی عمید زنجانی
پیشین:
ابراهیم امینی
نایب دوم رئیس مجلس خبرگان رهبری
۱۳۸۵ – ۱۳۸۹
۱۳۹۱ – ۱۳۹۳
پسین:
سید محمود هاشمی شاهرودی
پیشین:
سید محمود هاشمی شاهرودی
پسین:
محمدعلی موحدی کرمانی
نایب اول رئیس مجلس خبرگان رهبری
۱۳۸۹ – ۱۳۹۱
پسین:
سید محمود هاشمی شاهرودی
بدون متصدی
آخرین تصدی توسط:
محمدرضا مهدوی کنی
رئیس مجلس خبرگان رهبری
۱۳۹۳ – ۱۳۹۵
پسین:
احمد جنتی
مناصب قضایی
پیشین:
سید عبدالکریم موسوی اردبیلی
رئیس قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
۱۳۶۸ – ۱۳۷۸
پسین:
سید محمود هاشمی شاهرودی
مناصب احزاب سیاسی
عنوان جدید نایب رئیس جامعه مدرسین
؟ – ۱۳۸۶
پسین:
مرتضی مقتدایی
به عنوان نایب اول رئیس
پسین:
سید هاشم حسینی بوشهری
به عنوان نایب دوم رئیس
پیشین:
علی مشکینی
رئیس جامعه مدرسین
۱۳۸۶ – ۱۳۹۱
تأسیس شورای عالی
عنوان جدید رئیس شورای عالی جامعه مدرسین
۱۳۹۱ – اکنون
در حال تصدی