نکا

شهری در استان مازندران

نکا شهری صنعتی توریستی در استان مازندران در شمال ایران. این شهر مرکز شهرستان نکا است؛ شهرستان نکا تا سال ۱۳۷۴ بخشی از شهرستان ساری بود و در این سال بخش‌های نکا و هزارجریب از شهرستان ساری منتزع و تشکیل شهرستان نکا با مرکزیت شهر نکا را دادند.[۲][۳][۴]

نکا
Neka railway.jpg
کشور ایران
استانمازندران
شهرستاننکا
بخشمرکزی
نام(های) پیشینآناهیتگاه
سال شهرشدن۱۳۲۹
مردم
جمعیت۶۰٬۹۹۱ تَن در سال ۱۳۹۵[۱]
اطلاعات شهری
شهردارسید مهدی احمدی
ره‌آوردانار، مرکبات، هلو، تمشک
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۱۱
وبگاهwww.neka.ir

وجه تسمیه نامویرایش

در اندک منابع و سفرنامه‌های قدیمی نام این شهر مشاهده می‌گردد. اما چنان‌که در کتیبه‌ای چوبی که بر در معصوم‌زاده نکا سید عبدا… میر ترابی که در منطقه آرامگاه نکا واقع است و چیزی حدود ششصد و اندی قدمت دارد شهر نکا با ها نوشته شده‌است؛ بنابراین شکل صحیح نوشتاری آن (نکاه) بوده‌است به هر تقدیر این قرائن بیشتر تأکید می‌نماید که نام این شهر با گذشت زمان به صورت زیر از آناهایتگاه به نکا درآمده‌است.[نیازمند منبع]

در سفرنامه مازندران رضاشاه که در سال ۱۳۰۵ به رشته تحریر درآمده به آن چنین اشاره می‌کند. «بعد از تجن، رودخانه‌ای که در سر راه واقع است نیکا نام دارد که از شاه کوه شروع شده، در چهار فرسخی شمال جاده به دریا می‌ریزد. پل بلندی بر آن زده شده، که هرچند به بزرگی پل تجن نیست، ولی قشنگی آن به مراتب بیشتر است. در کنار رودخانه آبادی ای است موسوم به نارنجه باغ… قدم به قدم اتومبیل‌ها می‌ایستند و با زحمت هرچه تمامتر، آن‌ها را با دست و شانه حرکت می‌دهند.»[۵]

چارلز فرانسیس مکنزی، اولین کنسول تجاری بریتانیا در رشت نیز که همین مسیر را در بین سالهای ۱۸۵۸ تا ۱۸۶۰ پیموده‌است در سفرنامه خود چنین می‌گوید. «هفتم فوریه (۱۸۵۹) از پلی گذشته وارد بلوک میان رود شدیم. در سمت چپ ما نارنج باغ و عمارت سر قرار داشتند و کمی بعد راه از پل خطرناکی می‌گذشت.»[۶]

جمعیتویرایش

 
پراکندگی مردم مازندرانی در استان‌های ایران

شهر نکا طبق سرشماری سال ۹۵ حدود ۶۰٬۹۹۱ نفر جمعیت دارد.[۷] مردم شهر نکا به زبان مازندرانی گویش می‌کنند.[۸]

مناطق تفریحیویرایش

  • طرح ساحلی مروارید

طرح ساحلی مروارید نکا واقع در ۲۵ کیلومتری شهر نکا و در ساحل دریای مازندران قرار دارد.

  • پارک تپه تاریخی نارنجباغ

یکی از محل‌های زیبا و تاریخی شهرستان نکا پارک تپه نارنجباغ می‌باشد که در خیابان نواب (راه‌آهن) قرار دارد این تپه قدمت تاریخی دارد و در حال حاضر با امکاناتی نظیر استخر و رستوران و پارک کودک و محلی برای استراحت مسافران می‌باشد.

  • چشمه آب معدنی غارمرز

یکی از اماکن طبیعی و تفریحی شهرستان نکا، چشمه آب معدنی قرمرض است؛ معروفیت این چشمه به خاطر خاصیت درمانی، مخصوصاً بیماری‌های کلیوی، نه در سطح شهرستان و استان بلکه در سطح کشور نیز مطرح می‌باشد. این چشمه در ۸ کیلومتری جنوب شهرستان در کنار جاده جنگلی مسیر نکا به سد گلورد واقع شده‌است که نزدیک‌ترین روستاهای اطراف آن را می‌توان بالا زرندین و درویشان نام برد.[۹]

زیر ساختویرایش

راه‌آهنویرایش

راه‌آهن شمال یا راه‌آهن مازندران، نام یکی از شعبه‌های اصلی از راه‌آهن سراسری ایران است که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در دوران رضا شاه پهلوی، نخستین فاز آن بین شهرهای ساری-بندر شاه افتتاح گردید. امروزه یکی از ایستگاه‌های راه‌آهن شمال در شهر نکا قرار دارد.[۱۰]

بندرویرایش

بندر نکا از سال ۱۳۷۴ با پهلوگیری اولین کشتی در اسکله شرکت کشتی سازی صدرا شروع به فعّالیت نموده‌است. موقعیّت استراتژیک این بندر در دریای خزر اهمیت آنرا چند برابر کرده‌است. بندر نکا در بیست کیلومتری شمال شهر نکا و در مجاورت نیروگاه برق نکا و شرکت پایانه‌های نفتی شمال در کنار دریای مازندران قرار گرفته‌است.[۱۱]

تأسیساتویرایش

  • نیروگاه شهید سلیمی نکا

نیروگاه شهید سلیمی نکا از بزرگترین نیروگاه‌های حرارتی در خاورمیانه است که به منظور تأمین بخش قابل توجهی از برق کشور طراحی و نصب گردیده‌است. ظرفیت اصلی نیروگاه جمعاً ۲۲۱۳ مگاوات است. قسمت‌های اصلی نیروگاه عبارتند از: دیگ بخار، ساختمان میانی، سالن توربین، مبدل‌ها و ساختمان‌های کمکی. سوخت اصلی نیروگاه، گاز طبیعی و سوخت دوم آن نفت کوره یا مازوت است.

  • پایانه نفتی شمال (نکا)

پایانه نفتی نکا به عنوان مدرن‌ترین پایانه نفتی دریای مازندران[۱۲] به دلیل موقعیت استراتژیک ایران در کنار دریای مازندران و همچنین به دلیل ایفای نقش محوری در انتقال و ترانزیت نفت خام کشورهای آسیای میانه به سایر کشورهای جهان، پایانه نفتی شمال در بندر نکا احداث شده‌است. پایانه ایجاد شده در این بندر در ۲۲ کیلومتری شهر نکا، در ساحل دریا قرار دارد.[۱۳]

  • شرکت صنعتی دریایی ایران (صدرا)

شرکت صنعتی دریایی ایران یا به اختصار صدرا، در ساحل دریای خزر در شهرستان نکا واقع شده‌است، این کارخانه در زمینه ساخت کشتی، سازه‌ها و تأسیسات نفت و گاز دریایی با کارگاه‌های مجهز و به‌کارگیری نیروهای متخصص و با تجربه فعالیت خود را در سال ۱۳۷۰ با ساخت سکوی حفاری «ایران خزر» شروع کرد.
شرکت ایران صدرا نکا در زمینه طراحی پایه، خدمات مهندسی ساخت برای انواع کشتی‌ها، تأسیسات فراساحلی نفت و گاز، بندرسازی و پروژه‌های زیربنایی به سیستم‌های مدرن سخت‌افزاری و نرم‌افزاری مجهز است.[۱۴]

  • کارخانه سیمان نکا

این کارخانه در جنوب شهری شهرستان نکا در کنار رودخانه نکا و بین روستاهای زرندین و آبلو و چاله پل و حاشیه جنگل قرار دارد. این کارخانه در سال ۱۳۶۰ کار تولید را آغاز نمود. کل مساحت این کارخانه بیش از ۹۰ هکتار می‌باشد.[۱۵]

  • سیلوی غله نکا

سیلوی شهرستان نکا در سال ۱۳۶۲ توسط مهندسان اتحاد جماهیر شوروی سابق با ظرفیت ۱۰۳۰۰۰ تن ذخیره‌سازی گندم به بهره‌برداری رسید این سیلو دارای ۲۳ کندوی ذخیره گندم که ظرفیت هر کندو ۳۱۰۰ تا ۳۵۰۰ تن می‌باشد این شرکت جز هشت سیلوی با ظرفیت بالای کشور می‌باشد که همگی این سیلوها با همین حجم توسط مهندسان اتحاد جماهیر سابق شوروی ساخته شده‌اند. این سیلو دارای دو باسکول ورودی و دو حفرهٔ تخلیه می‌باشد که قدرت تخلیه آن جزء قدرت بالای تخلیه کشور می‌باشد. این سیلو تنها سیلوی استان می‌باشد که رساندن گندم به این کارخانه‌ها بر عهدهٔ سیلوی نکا می‌باشد یعنی با تعطیل شدن یک روز این شرکت مواجه خواهد شد با تعطیل شدن کارخانه‌های آرد استان، به همین جهت فوق‌العاده حائز اهمیت می‌باشد.[۱۶]

  • کارخانه هوافضای نکا (ساخت هواپیماهای شناسایی)
  • شرکت حفاری شمال
  • نکا پلاست
  • نکا فولاد
  • فولاد گستر نکا
  • فولاد ماشین نکا

حوادثویرایش

  • سیل

سیل ۱۳۷۸ نکا در بامداد روز ۵ مرداد در پی بارندگی‌هایی که از روز پیش در شهر نکا آغاز شده بود، به وقوع پیوست. بیش از ۸۰ نفر بر اثر این سیل کشته شدند.[۱۷]

  • حمله هوایی عراق به نیروگاه نکا

در جریان جنگ عراق علیه ایران شهرستان نکا با توجه به موقعیت استراتژیک و وجود مراکز صنعتی مهم از جمله نیروگاه شهید سلیمی از این غائله مستثنا نبوده‌است جنگنده‌های رژیم بعثی عراق در سه نوبت این نیروگاه را مورد حمله قرار دادند در نتیجه این حمله ۲۵ نفر از کارکنان این نیروگاه کشته و ۸۹ نفر مجروح گردیدند.[۱۸]

منابعویرایش

  1. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
  2. شایان، عباس (۱۳۳۶). مازندران، جغرافیای تاریخی و اقتصادی، جلد اول. تهران: چابخانه موسوی. صص. ۱۱۶ تا ۱۴۷.
  3. «برنامه آمایش استان مازندران (تحلیل تقسیمات کشوری و استان‌های همجوار)». دفتر برنامه‌ریزی و بودجه.
  4. «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وبگاه رسمی وزارت کشور ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ مه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۶ آبان ۱۳۸۹.
  5. سفرنامه مازندران. مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی. ۲۵۳۵ شاهنشاهی
  6. سفرنامه شمال. منصوره اتحادیه نظام مافی. نشر گستره تابستان 1359
  7. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
  8. نصری اشرافی، جهانگیر (١٣٧٧). واژه‌نامه بزرگ تبری. به کوشش حسین صمدی و سید کاظم مداح و کریم الله قائمی و علی اصغر یوسفی نیا و محمود داوودی درزی و محمد حسن شکوری و عسکری آقاجانیان میری و ابوالحسن واعظی و ناصر یداللهی و جمشید قائمی و فرهاد صابر و ناعمه پازوکی. تهران: اندیشه پرداز و خانه سبز. ص. صفحه ۳۱ جلد اول. شابک ۰-۵-۹۱۱۳۱-۹۶۴ مقدار |شابک= را بررسی کنید: checksum (کمک).
  9. «شمار گردشگران در چشمهٔ آب معدنی "قرمرض" نکا افزایش یافت». میراث آریا. دریافت‌شده در ۱۷ مهر ۱۳۸۹.[پیوند مرده]
  10. «معرفی راه‌آهن شمال». پایگاه اطلاع‌رسانی راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران.
  11. دریانوردی، سازمان بنادر و. «اداره بنادر و دریانوردی نکاء». سازمان بنادر و دریانوردی. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۱۲-۰۹.
  12. «پایانه نکا، مدرن‌ترین پایانه نفتی خزر». شرکت ملی نفت ایران.
  13. «پایانه نفتی شمال (نکا)». شرکت پایانه‌های نفتی ایران.
  14. «حال ناخوش یک شرکت کشتی سازی» (۱۶۱۵۸۹). دانا. 1393/08/05. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  15. «معرفی شهر نکا». شهرداری نکا.
  16. «معرفی شهر نکا». شهرداری نکا.
  17. «راه‌اندازی رشته مدیریت بحران در دانشگاه شریف». جهان‌نیوز. دریافت‌شده در ۲۱ اسفند ۱۳۸۹.
  18. «معرفی شهر نکا». شهرداری نکا.

پیوند به بیرونویرایش