آناناس

نوعی میوه استوایی
آناناس
Pineapple1.JPG
یک آناناس در حال روییدن
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها[۱]
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌های برگ‌بیدی
راسته: گندم‌سانان[۲]
تیره: آناناسیان[۳]
زیرخانواده: آناناسی‌گون‌ها[۴]
سرده: آناناس‌ها
Species: آناناس
نام علمی
Ananas comosus
(L.) Merr.
مترادف

Ananas sativus

آناناس خام
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۲۰۹ کیلوژول (۵۰ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۱۳٫۱۲ g
قندها ۹٫۸۵ g
فیبر ۱٫۴ g
چربی ۰٫۱۲ g
پروتئین ۰٫۵۴ g
ویتامین ب۱ (تیامین) ۰٫۰۷۹ میلی‌گرم (۶٪)
ویتامین ب۲ (ریبوفلاوین) ۰٫۰۳۲ میلی‌گرم (۲٪)
ویتامین ب۳ (نیاسین) ۰٫۵ میلی‌گرم (۳٪)
پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵) ۰٫۲۱۳ میلی‌گرم (۴٪)
ویتامین ب۶ ۰٫۱۱۲ میلی‌گرم (۹٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۱۸ میکروگرم (۵٪)
ویتامین C ۴۷٫۸ میلی‌گرم (۸۰٪)
کلسیم ۱۳ میلی‌گرم (۱٪)
آهن ۰٫۲۹ میلی‌گرم (۲٪)
منیزیم ۱۲ میلی‌گرم (۳٪)
منگنز ۰٫۹۲۷ میلی‌گرم (۴۶٪)
فسفر ۸ میلی‌گرم (۱٪)
پتاسیم ۱۰۹ میلی‌گرم (۲٪)
سدیم ۱ میلی‌گرم (۰٪)
روی ۰٫۱۲ میلی‌گرم (۱٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

آناناس یا کاجدیس[۵](به فرانسوی: Ananas) نوعی میوه است[۶] که ریشه آن از جنوب برزیل و پاراگوئه است.[۷] بزرگی آن ۱–۱٫۵ متر و بزرگی برجستگی روی آن تا ۳۰–۱۰۰ سانتیمتر است. این میوه نوعی میوه چندگانه است که در علم باغبانی به آن سینکارپ گفته می‌شود.

این گیاه بومی دائمی ناحیه گرمسیری قارهٔ آمریکا است. میوه‌های خاردار و مطبوعی دارد؛ و در کوبا، پورتوریکو و هاوایی از نظر محصول، آناناس در رتبه اول قرار داد. آب و میوهٔ گوشت این میوه را به مقدار زیاد کنسرو می‌کنند همچنین در جزایر فیلیپین از برگ‌های خاردار آن رشته‌هایی به دست می‌آید که با آن پارچه می‌بافند.

گیاه‌شناسیویرایش

دمای مطلوب برای رشد آناناس بین ۱۵٫۵ الی ۳۰ درجه سانتیگراد است. دمای کمتر یا بیشتر از آن سبب کندی یا توقف رشد گیاه آناناس می‌شود. آناناس به دمای پایینتر از ۶ درجه سانتیگراد به شدت حساس بوده و در صورت طولانی شدن دوره سرما، سبب مرگ گیاه می‌شود. هر چند که آناناس بومی مناطق استوایی است اما می‌توان با کمی حوصله و مراقبت، آن را در ایران به صورت یک گیاه آپارتمانی پرورش داد. (پاییز، زمستان و اوایل بهار درون خانه و اواسط بهار و تابستان خارج از خانه)
در دسترس‌ترین اندام قابل کاشت آناناس[۸] که در میوه آن وجود دارد، تاج و دانه‌ها هستند، پرورش بذرهای کوچک و قهوه‌ای رنگ آناناس هر چند که کار غیرممکن و دشواری نیست اما به دلیل طولانی بودن فرایند رشد چندان مطلوب نمی‌باشد، به همین دلیل پرورش آناناس از تاج در بین پرورش دهندگان آماتور به مراتب متداول‌تر بوده و موفقیت آمیزتر است.
برای کاشت آناناس کافی است با چرخاندن تاج آن (قسمت برگدار که بهتر است دارای برگ‌های سبز و سالمی باشد) را از میوه جدا کرده و با برش چاقو از پایین‌ترین قسمت، باقی‌مانده میوه را از تاج کاملاً پاک نمایید، سپس چند ردیف از برگ‌های پایینی تاج (حدود ۳ الی ۴ سانتیمتر) را با دست جدا کرده و اجازه دهید در دمای معمولی اتاق (محل برش) به مدت ۲–۳ روز خشک شود. سپس تاج را درون لیوان آب به نحوی که برگ‌های آن کاملاً بالای سطح آب باشد (در دمای مناسب و پشت پنجره نورگیر) قرار داده و هر چند روز یکبار آب لیوان را تعویض نمایید. به یاد داشته باشید احتمال خراب شدن تاج بر اثر رطوبت زیاد به مراتب بیشتر از احتمال خرابی آن به علت خشک شدن تاج است به همین علت از خیس کردن برگ‌ها در تمامی مراحل کار جدا خودداری نمایید.
تاج آناناس پس از حدود یک ماه ریشه داده و آماده انتقال به گلدان می‌شود. خوشبختانه گیاه آناناس برای رشد به مواد مغذی چندانی احتیاج ندارد و از طرفی تاج بریده شده به شدت در مراحل اولیه کاشت به رطوبت زیاد خاک حساس است، به همین علت بهتر است تاج را در گلدانی با عمق حدود ۲۰ سانتیمتر که با ماسه پر شده‌است بکارید و در آبیاری آن زیاده روی نکنید، تعداد دفعات مطلوب برای آبیاری در تابستان هفته‌ای دو بار و در زمستان هفته‌ای یکبار می‌باشد.
متداول‌ترین مشکل در پرورش تاج، فساد قسمت مرکزی آن (محل رشد و گلدهی آناناس) به علت آلودگی‌های قارچی ناشی از نگهداری و انبارداری در شرایط نامناسب می‌باشد، در صورت فساد مرکز تاج، برگ‌های فاسد شده را از تاج جدا کرده و در صورت سالم بودن بقیه تاج، نگران از بین رفتن تلاش‌هایتان نباشید، چون بزودی گیاه با ایجاد پاجوش مسیر رشد را ادامه خواهد داد. در صورتی که خوش شانس باشید، تاج بعد از ۲۰ الی ۲۴ ماه گل داده و پس از ۶ ماه میوه آن قابل برداشت می‌باشد.[۹]
تاج یکی از کند رشدترین قسمت‌های گیاه آناناس است اما به دلیل در دسترس نبودن سایر قسمت‌های قابل تکثیر گیاه آناناس در ایران، بهترین گزینه جهت ایجاد یک گیاه جدید است[نیازمند منبع].

ترکیب شیمیاییویرایش

میوهٔ رسیدهٔ آناناس حاوی مواد زیر است: ویتامین A، ویتامین C، ویتامین‌های گروه B، کلسیم، فسفر، آهن، اسید سیتریک، اسید مالیک، به‌علاوه میوهٔ خام و رسیدهٔ آناناس حاوی یک آنزیم پروتئولیتیک بنام بروملین یا بروملائین است که اولین مرتبه در سال ۱۹۸۱ از آن استخراج شده و در در پایین ساقهٔ آن نیز فراوان است.

نام فرمول شیمیایی طعم آناناس «اتیل بوتانوآت» نام دارد.

کاربرد دارویی کاجدیسویرایش

بروملائین که از میوهٔ کاجدیس به دست می‌آورند برای درمان بیماری‌های زیر به کار گرفته می‌شود: به عنوان ضد آماس پس از انجام جراحی دندان، جراحی زنان، جراحی عمومی، برای درمان کوفتگی‌ها، خون‌مردگی‌ها و زخم‌های پس از تصادفات، آبسه‌ها بکار می‌رود. از میوهٔ کاجدیس و عصارهٔ آن نیز در گیاه درمانی در موارد زیر به کار گرفته می‌شود:

  • پیش از زایمان برای تحریک انقباضات رحم و کوتاه کردن مدت زایمان.
  • درمان زخم‌ها و بیماری‌های دهان.
  • بیماری‌های دستگاه ادراری.
  • بیماری‌های زنان.
  • پیشگیری از بیماری پروستات
  • بیماری‌های دوران پیری.
  • درمان سوختگی‌ها.
  • درمان آماس وریدها.
  • خیز یا ورم ریه‌ها.
  • پیشگیری از سرطان‌ها.
  • پیشگیری از بروز زخم‌ها.
  • درمان سینوزیت.
  • درمان حساسیت‌ها (آلرژی‌ها)
  • تأثیر گذاشتن بر سرعت ترمیم استخوان شکسته.

آب آناناس برای مقابله با سرفهویرایش

آب آناناس ممکن است به درمان سرفه پایدار، زمانی که دلیل این شرایط یک بیماری جدی مانند سینه پهلو نیست، کمک کند. برای مقابله با سرفه خفیف استفاده از آب آناناس ممکن است ایده خوبی باشد. مواد مغذی کلیدی در آب آناناس وجود دارند که ممکن است به تسکین علائم سرماخوردگی و سرفه کمک کنند. بروملین یکی از این مواد است، که به‌طور خاص برای سرفه مفید در نظر گرفته می‌شود. بروملین آنزیمی کلیدی در آناناس است که از ویژگی ضد التهابی قوی سود می‌برد و می‌تواند به‌طور بالقوه به درمان مشکلات تنفسی، از جمله آسم و آلرژی‌ها، کمک کند. ویژگی‌های موکولیتیک (خلط آور) در بروملین به تجزیه و دفع مخاط در سینوس‌ها یا ریه‌ها کمک می‌کنند. ویتامین C موجود در آناناس نیز به‌طور معمول برای کاهش سرفه، علائم آنفلوآنزا و سرماخوردگی به کار گرفته می‌شود. آب آناناس و بروملین به واسطه کمک به تسکین انواع مختلفی از شرایط آلرژیک تنفسی از جمله بیماری‌های مسیرهای هوایی آلرژیک، آسم آلرژیک، آسم برونشی، و بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD) شناخته شده هستند. تمام این بیماری‌ها می‌توانند موجب خس خس سینه و سرفه شدید شوند. آب آناناس ممکن است با تجزیه مخاط و دفع آن به بهبود این شرایط کمک کند.[۱۰]

تولیدکنندگان[۱۱]ویرایش

بزرگترین تولیدکنندگان آناناس
میزان تولید در سال ۲۰۱۸

بر حسب تن

۱   کاستاریکا ۳٬۴۱۸٬۰۰۰
۲   فیلیپین ۲٬۷۳۰٬۰۰۰
۳   برزیل ۲٬۶۵۰٬۰۰۰
۴   تایلند ۲٬۱۱۳٬۰۰۰
۵   اندونزی ۱٬۸۰۵٬۰۰۰
۶   هند ۱٬۷۰۶٬۰۰۰
۷   نیجریه ۱٬۶۶۴٬۰۰۰
۸   چین ۱٬۵۷۳٬۰۰۰
۹   مکزیک ۹۹۹٬۰۰۰
۱۰   کلمبیا ۹۰۰٬۰۰۰
۱۱   غنا ۷۱۳٬۰۰۰
۱۲   ویتنام ۶۵۴٬۰۰۰
۱۳   آنگولا ۵۹۷٬۰۰۰
۱۴   پرو ۵۴۸٬۰۰۰
۱۵   ونزوئلا ۵۱۸٬۰۰۰
تولید جهانی ۲۷٬۹۲۴٬۰۰۰

ارزش غذایی[۱۲]ویرایش

تشکیل دهنده اصلی مقدار در۱۰۰ گرم
انرژی (کالری) ۸۶ کیلوکالری
کربوهیدرات ۲۲٫۲۰ گرم
پروتئین ۰٫۴۰ گرم
چربی ۰٫۱۰ گرم
آب ۷۷٫۱۰ گرم
فیبر ۱٫۱۰ گرم
قند ۲۱٫۱۰ گرم
کلسترول ۰٫۰۰ میلی‌گرم

نگارخانهویرایش

منابعویرایش

  • گیتاشناسی نوین کشورها ص ۵۴۷
  • دکتر محمد صادق رجحان (۱۳۷۷درمان بوسیله گیاهان دارویی، مرکز فرهنگی آبا
  1. Liliopsida
  2. Poales
  3. Bromeliaceae
  4. Bromelioideae
  5. ویکی، پارسی. «معنی کاجدیس | پارسی ویکی». www.parsi.wiki. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۱۸.
  6. pineapple definition | Dictionary.com
  7. Pineapples Arrive in Hawaii
  8. روش کشت تجاری آناناس http://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/f_n-7.pdf بایگانی‌شده در ۲۴ دسامبر ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  9. بیولوژی آناناس http://www.ogtr.gov.au/internet/ogtr/publishing.nsf/content/pineapple-3/$FILE/biologypineapple08_2.pdf بایگانی‌شده در ۲۸ فوریه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  10. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ نوامبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۸ نوامبر ۲۰۱۷.
  11. «FAOSTAT». www.fao.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۰۷.
  12. «کالری آناناس». www.ghandpahlu.com.[پیوند مرده]

پیوند به بیرونویرایش

*USDA Hawaii Agricultural Statistics - Pineapple yields ۲۰۰۱–۲۰۰۵