باز کردن منو اصلی

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران

(تغییرمسیر از جشن شاهنشاهی)

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران با نام رسمی «۲۵۰۰مین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران به‌دست کوروش بزرگ» نام مجموعه جشن‌هایی است که به مناسبت دوهزار و پانصد سال تاریخ مدون شاهنشاهی ایران و در زمان سلطنت محمدرضا شاه پهلوی از تاریخ ۱۲ تا ۱۶ اکتبر ۱۹۷۱ (برابر با سه شنبه ۲۰ مهر تا شنبه ۲۴ مهر ۱۳۵۰) در تخت جمشید برگزار شد. در این جشن‌ها، سران حکومتی و پادشاهان ۶۹ کشور جهان شرکت کردند و تمدن و تاریخ کهن ایران را ارج نهادند.[۱]

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران
استوانه کوروش بزرگ در مرکز نشان رسمی جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران
عاملان دولت ایران
مکان تخت جمشید، استان فارس
زمان ۲۰ تا ۲۴ مهر ۱۳۵۰
نشان رسمی دربار پادشاهی ایران دورهٔ پهلوی ۱۳۰۴ خورشیدی تا ۱۳۵۷ خورشیدی
(نگاره نشان پادشاهی در نشان جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران به‌کار رفته‌است)

محتویات

سازماندهی جشن‌های ۲۵۰۰ سالهویرایش

مقدماتویرایش

پیشنهاد برگزاری جشن‌ها اولین‌بار توسط شجاع‌الدین شفا مطرح گردید.[۲]

برای برگزاری جشن‌ها، سازمانی به نام «شورای مرکزی جشن‌های شاهنشاهی» تأسیس شد. اسدالله علم وزیر دربار وقت هم به عنوان رئیس شورای مرکزی جشن‌ها، تعیین شد و سناتور جواد بوشهری هم نیابت علاء را برعهده داشت.

 
اعضای شورای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله دریک جلسه به ریاست جواد بوشهری از راست: باقر پیرنیا، غلامعلی اویسی، جواد بوشهری، حسن زاهدی، مهدی شیبانی و ضیاءالدین شادمان

جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران در شهر مرودشت و در کنار تخت جمشید (پارسه) با حضور سران کشورهای گوناگون جهان برگزار شد. از میهمانان در خیمه‌های بزرگی که به همین مناسبت سفارش داده شده بود، پذیرایی شد. شرکت فرانسوی مزون ژانسِن، طراحی و دکور خیمه‌های جشن‌های ۲۵۰۰ ساله را برعهده داشت.[۳]

زدنیک لیشکا، آهنگ‌ساز برجسته اهل چکسلواکی، قطعاتی را برای جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران، تحت عنوان «میراث دوران‌ها» ساخته و تنظیم کرد.

آغاز مراسم در پاسارگاد و در جوار آرامگاه کوروش بود که طی آن شاه نطق خود را خواند و سپس سران و پادشاهان ۶۹ کشور جهان، به کوروش بزرگ ادای احترام کردند.

ده میلیون بیننده، این مراسم را از تلویزیون تماشا کردند. پس از پایان پیام شاه، ۱۰۱ تیر توپ در آسمان پاسارگاد شلیک شد. تاج گل باشکوهی در پای آرامگاه کوروش نهاده شد.

هزینه برگزاری جشن‌هاویرایش

هزینه برگزاری جشن‌ها و ساخت تأسیسات جانبی و بناها معادل حدود ۱۲۰ میلیون تا ۳۰۰ میلیون تومان (معادل حدود ۲۲ میلیون دلار با نرخ برابری سال ۱۳۵۰) از سوی منابع مختلف ذکر شده‌است. البته رقم هزینه شده برای این مراسم به گفته عبدالرضا انصاری که مسوول مستقیم برگزاری جشن بود نزدیک به دویست میلیون تومان بود که ۶۰ میلیون آن از محل کمک بخش خصوصی، ۵۰ میلیون از محل کمک دولتی و بقیه از محل ذخیره دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران تأمین شد. برای تأمین هزینه برگزاری جشن‌ها از سال ۱۳۳۹ تا پایان جشن، از روش‌های مختلفی استفاده گردید. از جمله صرفه جویی در هزینه‌های سازمانها و ادارات دولتی و همچنین تخصیص بودجه.[۴][۵]

این در حالی‌ست که ژان لوروریه هزینه جشن‌ها و پروژه‌های عمرانی مرتبط را پانصد میلیون دلار و ویلیام شوکراس، سیصد میلیون دلار برآورد می‌کند.[۶][۷] البته این هزینه شامل ساختن بنای یادبود شهیاد در تهران، توسعه زیرساخت مخابراتی شهرستان اسدآباد همدان، توسعه فرودگاه شیراز و ساخت و تجهیز هتل‌های تهران و شیراز و راه‌سازی نیز بود. در پایان این جشن‌ها دوازده میلیون تومان در صندوق کمیته برگزاری جشن‌ها باقی‌ماند که به تکمیل مسجد اعظم آیت‌الله بروجردی در قم اختصاص یافت.[۸]

ادعاشده که در آخرین شب حضور سران کشورها در ایران، از رستوران ماکسیم[۹] در پاریس سفارش شام داده شده بود.

میهمانان خارجی جشنویرایش

 
مراسم شام جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران با حضور ۲۰ پادشاه و امیر، ۵ شهبانو، ۲۱ شاهزاده، ۱۶ رئیس‌جمهور، ۳ نخست‌وزیر، ۴ معاون رئیس‌جمهور و ۶۹ وزیر خارجه
 
محمدرضا شاه پهلوی پس از ادای احترام به آرامگاه کورش بزرگ در جریان برگزاری جشن‌های ۲۵۰۰ سالهٔ شاهنشاهی ایران
 
مدال یادبود سال کوروش بزرگ با نشان ویژه جشنهای دوهزار و پانصدمین سال شاهنشاهی ایران
 
سری سکه های طلا و نقره تهیه شده بمناسبت جشنهای دوهزار و پانصد ساله شاهنشاهی؛ ضرب کانادا به سفارش دربار
 
سکهٔ نقرهٔ یادبود جشن دو هزار و پانصد ساله

۲۰ پادشاه و امیر، ۵ شهبانو، ۲۱ شاهزاده، ۱۶ رئیس‌جمهور، ۳ نخست‌وزیر، ۴ معاون رئیس‌جمهور و ۶۹ وزیر خارجه از ۶۹ کشور در مراسم شرکت کردند.[نیازمند منبع]

پادشاهانویرایش

شاهزادگان و سایر میهمانان سلطنتیویرایش

فهرست رئیس‌جمهورها و نخست‌وزیرانویرایش

سایر مقاماتویرایش

رژه تاریخویرایش

 
گارد جاوید هخامنشی در رژه تاریخ مقابل تخت جمشید

نام رژه‌ای که در روز دوم جشن در مقابل تخت جمشید برگزار شد و در این برنامه ارتش ایران در دوره‌های مختلف تاریخی ایران از برابر شاه و میهمانان رژه رفتند. برنامه با تقدیم نامه‌ای از سوی ملت به شاه ایران به وسیله دو سوار که از مجلس شورای ملی در تهران تا مرودشت را با اسب طی کرده بودند شروع شد. آغاز رژه با به حرکت درآمدن درفش کاویانی در مقابل صف سربازان بود و در ردیف دوم درفش همانشان کوروش و ارتش هخامنشی قرار داشتند.[۱۰]

یادمان‌هاویرایش

کتاب‌شناسیویرایش

  • Maxim's, Mirror of Persian Life, by Jean-Pascal Hesse

مستندهای تلویزیونیویرایش

نگارخانهویرایش

 
مدالهای یادبود جشنهای دوهزار و پانصد سال شاهنشاهی ایران از جنس طلا (۸/۹۷ گرم) و نقره (۱۱/۴۱ گرم)
 
مدال یادبود طلا بمناسبت جشنهای ۲۵۰۰ ساله بوزن ۳۷/۸۱ گرم


پانویسویرایش

  1. UN Treasure Honors Persian Despot, Spiegel
  2. شجاع‌الدین شفا؛ حکایت دین‌ستیزی از دیار قم، بی‌بی‌سی فارسی
  3. عمارت ثابت پاسال: وقتی معماری، تاریخ و ایدئولوژی در هم می‌آمیزند، بی‌بی‌سی فارسی
  4. «جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی». وبگاه مهر میهن. دریافت‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۱.
  5. «تصویب‌نامه شماره ۱۷۹۸۸ مورخ ۱۳۳۹٫۶٫۲۴ هیئت وزیران راجع به اختصاص نصف اضافه درآمد غیر مستقیم جهت مصارف تهیه وسائل جشن دو هزار و پانصدمین سال شاهنشاهی». وبگاه مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دریافت‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۱.
  6. ایران بر ضد شاه، صفحه ۴۱. ترجمه توسط احمد فاروقی. انتشارات امیر کبیر. ۱۳۵۸. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  7. آخرین سفر شاه صفحه ۴۸. ترجمه توسط عبدالرضا هوشهنگ مهدوی. انتشارات البرز. ۱۳۷۷. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  8. مستند هرگز نخواب کوروش از تلویزیون من و تو، پخش: آبان ۱۳۹۰; http://www.manoto1.com/videos/kourosh
  9. MAXIM'S, MIRROR OF PARISIAN LIFE by JEAN-PASCAL HESSE
  10. کتاب راهنمای رژه، دفتر برگزاری جشن‌های شاهنشاهی ایران، ۱۳۵۰
  11. مذاکره بر سر نمایش منشور کوروش در ایران, بی‌بی‌سی فارسی
  12. گفتگو با حسین امانت، طراح میدان و برج آزادی تهران، بی‌بی‌سی فارسی

منابعویرایش

پیوند به بیرونویرایش