باز کردن منو اصلی

کشور ایران هم‌اکنون دارای ۱۸ کلان‌شهر است، که شامل ۹ کلانشهر رسمی و ۹ کلانشهر غیررسمی[۱] می‌باشد. فهرست این کلان‌شهرها همراه با جمعیت آن‌ها به شرح زیر است:[۲][۳][۴][۵][۶][۷]

محتویات

کلانشهرهای ایران

رتبه نام شهر نام استان وضعیت جمعیت (۱۳۹۵) تصویر
۱ تهران[۸] تهران رسمی ۸٬۶۹۳٬۷۰۶  
۲ مشهد[۹] خراسان رضوی رسمی ۳٬۰۰۱٬۱۸۴  
۳ اصفهان[یادداشت ۱][۸][۱۰][۱۱] اصفهان رسمی ۱٬۹۶۱٬۲۶۰  
۴ کرج[۸] البرز رسمی ۱٬۹۷۳٬۴۷۰  
۵ شیراز[۸] فارس رسمی ۱٬۵۶۵٬۵۷۲  
۶ تبریز[۸] آذربایجان شرقی رسمی ۱٬۵۵۸٬۶۹۳  
۷ قم[۸] قم رسمی ۱٬۲۰۱٬۱۵۸  
۸ اهواز[۸] خوزستان رسمی ۱٬۱۸۴٬۷۸۸  
۹ کرمانشاه[۸] کرمانشاه رسمی ۹۴۶٬۶۵۱  
۱۰ ارومیه[۸] آذربایجان غربی غیررسمی ۷۳۶٬۲۲۴  
۱۱ رشت[۸] گیلان غیررسمی ۶۷۹٬۹۹۵  
۱۲ زاهدان[۸] سیستان و بلوچستان غیررسمی ۵۸۷٬۷۳۰  
۱۳ همدان[۸] همدان غیررسمی ۵۵۴٬۴۰۶  
۱۴ کرمان[۸] کرمان غیررسمی ۵۳۷٬۷۱۸  
۱۵ یزد یزد غیررسمی ۵۲۹٬۶۷۳  
۱۶ اردبیل اردبیل غیررسمی ۵۲۹٬۳۷۴  
۱۷ بندرعباس هرمزگان غیررسمی ۵۲۶٬۶۴۸  
۱۸ اراک[یادداشت ۲][۱۲][۱۳] مرکزی غیررسمی ۵۲۰٬۹۴۴  

ابهام در تعریف کلان‌شهر

 
با تعریف کلانشهر از سوی سازمان ملل متحد، تهران تنها کلان‌شهر ایران به شمار می‌رود.

در تعریف بین‌المللی کلانشهر که توسط سازمان ملل متحد آورده شده کلان‌شهر یا مادر شهر به شهرهایی گفته می‌شود که بیش از ۴ میلیون نفر جمعیت داشته باشند. از این رو از دیدگاه تعریف بین‌المللی در ایران تنها شهر تهران به عنوان کلان‌شهر شناخته می‌شود. درعین حال همان‌طور که تعریف مفهوم شهر در کشورهای مختلف متفاوت می‌باشد، تقسیم‌بندی انواع شهرها نیز برحسب سطح فعالیت‌ها، میزان جمعیت پذیری و حوزه نفوذ شهر در کشورهای گوناگون با یکدیگر یکسان نیست.[۱۴] اما در ادبیات رایج کشور ایران اصطلاح کلان‌شهر معادل مادرشهر (متروپلیس) است و به شهرهایی اطلاق می‌شود که حداقل یک میلیون نفر جمعیت داشته و واجد مرکزیتی اقتصادی - سیاسی که در مقیاس ناحیه‌ای یا ملی از موقعیتی مرکزی برخوردار باشد.[۱۵] تعریف کلانشهر در سال ۱۳۸۷ توسط محمد سعیدی‌کیا وزیر وقت مسکن و شهرسازی در شورای عالی شهرسازی و معماری اصلاح شد و طبق آن شهرهای با جمعیت بیش از ۵۰۰ هزار نفر کلان‌شهر محسوب می‌شوند.[۱۶] به دلیل نداشتن تعریف حقوقی واحد از کلان‌شهر در ایران فقط شهرهای بالای یک میلیون نفر می‌توانند از مزایای قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. با تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری شهرهای زیر یک میلیون نفر می‌توانند به صورت قانونی و رسمی کلان‌شهر شوند اما نمی‌توانند از قانون مالیات بر ارزش افزوده بهره بیشتری ببرند. در حال حاضر شهرهای تهران، مشهد، اصفهان، کرج، شیراز، تبریز، قم، اهواز و کرمانشاه به صورت رسمی کلان‌شهر محسوب می‌شوند.[۱۷]

جستارهای وابسته

یادداشت‌ها

  1. در سال ۱۳۹۲ شهر خوراسگان به شهر اصفهان الحاق شده‌است
  2. به موجب مصوبه دولت و شورای عالی شهرسازی، نقاط جمعیتی کرهرود و سنجان به شهر اراک الحاق شدند. جمعیت جدید حاصل از جمعیت سه شهر اراک، سنجان و کرهرود است

پانویس

  1. «کلانشهر هنوز تعریف مشخصی ندارد». شبکه ایران. ۱۳ شهریور ۱۳۹۲. بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۱۰-۲۹ توسط Wayback Machine
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵، جمعیت تا سطح آبادی بر حسب سواد». وبگاه رسمی مرکز آمار ایران. دریافت‌شده در ۲۴ بهمن ۱۳۸۹. بایگانی‌شده در ۲۰۱۱-۱۰-۰۴ توسط Wayback Machine
  3. «کلانشهرهای ایران». پرتال کلانشهرهای ایران. دریافت‌شده در ۲۴ بهمن ۱۳۸۹. بایگانی‌شده در ۲۷ مه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine
  4. «کرمان کلانشهر شد». خبرگزاری فارس. بایگانی‌شده در ۱۴ نوامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
  5. «اراک به جمع کلان‌شهرهای کشور پیوست». روزنامه خراسان. ۳ بهمن ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۱۷ ژوئن ۲۰۱۱. بایگانی‌شده در ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
  6. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. بایگانی‌شده در ۲ مه ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  7. [www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران). ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲.
  8. ۸٫۰۰ ۸٫۰۱ ۸٫۰۲ ۸٫۰۳ ۸٫۰۴ ۸٫۰۵ ۸٫۰۶ ۸٫۰۷ ۸٫۰۸ ۸٫۰۹ ۸٫۱۰ ۸٫۱۱ ۸٫۱۲ «پورتال کلانشهرهای ایران». دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۳. بایگانی‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  9. «پورتال شهرداری مشهد» (PDF).
  10. «دیوان عدالت اداری حکم منتفی شدن الحاق خوراسگان به اصفهان را لغو کرد». ایرنا (خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران). ۱ اردیبهشت ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۳ آذر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
  11. شهرداری اصفهان (آبان ۱۳۹۲). «آمارنامه اصفهان ۱۳۹۱، فصل دوم: جمعیت» (PDF). شهرداری اصفهان. دریافت‌شده در ۲۳ آذر ۱۳۹۲. بایگانی‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  12. «مصوبه شورای عالی شهرسازی و معماری ایران در خصوص الحاق نقاط جمعیتی سنجان و کرهرود به شهر اراک». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. ۹ مرداد ۱۳۹۱. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۱۰-۲۹ توسط Wayback Machine
  13. «اراک کلان‌شهر شد/ قطار اراک ـ مشهد روزانه می‌شود». فارس نیوز. ۱۲ اسفند ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۳. بایگانی‌شده در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
  14. «کلان‌شهر ایرانی در ابهام». پایگاه اطلاع‌رسانی معماری و شهرسازی ایران. ۳ آذر ۱۳۸۴. از پارامتر ناشناخته |تاریخ پیوند= صرف‌نظر شد (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی= و |پیوند= داده‌شده است (کمک) بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۱۰-۲۹ توسط Wayback Machine
  15. «کلانشهر:منطقه کلانشهری:مادرشهر:مگاسیتی:منظومه شهری». سایت مرجع مدیریت شهری. ۷ فروردین ۱۳۹۰. بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۱۰-۲۹ توسط Wayback Machine
  16. «تعریف کلانشهر در شورای عالی شهرسازی اصلاح شد». شبکه اطلاع‌رسانی ساختمان ایران. ۲۵ مهر ۱۳۸۷. از پارامتر ناشناخته |تاریخ پیوند= صرف‌نظر شد (کمک); بیش از یک پارامتر |نشانی= و |پیوند= داده‌شده است (کمک) بایگانی‌شده در ۲۰۱۳-۱۰-۲۹ توسط Wayback Machine
  17. ناصری، یوسف (۲۰۱۳-۰۹-۰۴). «روزنامه ایران92/6/13: کلانشهر هنوز تعریف مشخصی ندارد». magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۱۰.

منابع