استان هرمزگان

یکی از استان‌های ایران

استان هرمزگان یکی از استان‌های ایران است. این استان از جهت شمال و شمال شرقی با استان کرمان، غرب و شمال غربی با استان‌های فارس و بوشهر و از شرق با استان سیستان و بلوچستان همسایه است و جنوب آن را آب‌های خلیج فارس و دریای عمان در نواری به طول تقریبی ۹۰۰ کیلومتر دربرگرفته‌است.[۳] این استان در منطقهٔ ۲ کشور قرار دارد و مرکز آن، بندرعباس است. جمعیت آن تا سال ۱۳۹۵ حدود ۱٫۷۷۶ میلیون برآورد شده‌است. [۴]

استان هرمزگان
Map
مختصات: ۲۷°۰۶′ شمالی ۵۶°۰۰′ شرقی / ۲۷٫۱۰۰°شمالی ۵۶٫۰۰۰°شرقی / 27.100; 56.000
کشورایران
منطقهمنطقهٔ ۲
مرکزبندرعباس
شهرستان‌ها۱۳
مدیریت
 • استاندارمهدی دوستی
 • نماینده ولی فقیهمحمد عبادی‌زاده
 • نمایندگان در مجلس شورای اسلامی۵ نماینده
 • نمایندگان در مجلس خبرگان رهبری۱ نماینده
مساحت
 • کل۷۰٫۶۹۷ کیلومتر مربع (۲۷٫۲۹۶ مایل مربع)
جمعیت
 (۱۳۹۵)[۱]
 • کل۱٫۷۷۶٫۴۱۵
 • تراکم۰٫۰۲۵/کیلومتر مربع (۰٫۰۶۵/مایل مربع)
منطقه زمانییوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
کد ایزو ۳۱۶۶IR-22
زبان‌های رایج در ایراناکثراً انواع زبان‌های ایرانی غربی مانند گویش‌های گرمسیری
بخش کوچکی به زبان بلوچی و عربی خلیجی
HDI (۲۰۲۱)0.745[۲]
بالا · بیست و چهارم

پیشینه ویرایش

استان هرمزگان تا سال ۱۳۱۶ جزئی از ایالت بندرها و جزایر خلیج فارس به مرکزیت بوشهر بوده‌است.[۵]در آبان سال ۱۳۱۶ براساس قانون تقسیمات کشوری[۶] ابتدا کشور ایران به شش استان شامل استان‌های شمال‌غرب، غرب، شمال، شمال‌شرق، جنوب و مکران تقسیم شد. بندرعباس که آن زمان عباسی نامیده می‌شد بخشی از استان جنوب بود.[۶] دی‌ماه همان سال مجدداً تقسیمات جدیدی صورت گرفت و در آن کشور ایران به ۱۰استان تقسیم شد[۷] که استان هشتم (به مرکزیت کرمان) شامل شهرستان‌های کرمان، بم، بندرعباس، خاش و … بود. بخش‌های میناب، قشم و جاسک جزو فرمانداری بندرعباس قرار گرفتند. اما بعضی از شهرستان‌های غربی این استان شامل بندرلنگه، بستک و گاوبندی پارسیان به صورت سه بخش از توابع شهرستان لار جزو استان هفتم (به مرکزیت شیراز) محسوب می‌شدند. تا سال ۱۳۳۹ نام استان‌های ایران به همان صورت یکم، دوم و … باقی ماند ولی از آن سال به بعد با سوابق تاریخی مناطق، این تقسیمات تغییر یافت و با توجه به آن تأسیس تعدادی فرمانداری کل تصویب شد که فرمانداری کل بندرها و جزایر دریای عمان (به مرکزیت بندرعباس) از آن جمله است.[۵] در سال ۱۳۳۲ بندر لنگه به شهرستان تبدیل شده و بستک، گاوبندی، شیبکوه و جزایر کیش و حومه بخش‌های پنج‌گانه آن شدند.[۵] در سال ۱۳۳۴ میناب هم به شهرستان تبدیل شد و با بخش‌های رودانسیریک و حومه، دوران سیاسی نوین خود را آغاز کرده و بخش‌های فین و خمیر به شهرستان بندرعباس افزوده شدند. از مجموع شهرهای بندرعباس و میناب فرمانداری کل بندرها و جزایر بحر عمان تشکیل شد. در سال ۱۳۴۶ فرمانداری کل بندرها و جزایر دریای عمان و فرمانداری کل بندرها و جزایر خلیج فارس منحل شده و استان بندرها، جزایر، سواحل خلیج فارس و دریای عمان (به مرکزیت بندرعباس) تشکیل شد و شهرستان چابهار و بوشهر نیز جزء شهرهای استان ساحلی محسوب گردید.در سال ۱۳۵۵ بنا به پیشنهاد وزیر کشور، هیئت وزیران تصویب کرد که نام استان ساحلی، بندرها، جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان به استان هرمزگان تغییر یابد.[۸][۹] در نامه وزیر کشور به استاندار وقت در توجیه نام هرمزگان آمده‌است: واژه هرمزگان به مناسبت نام هرمز و به خاطر موقعیت خاص تنگه هرمز که برای ایران ارزش حیاتی خاص دارد و به خاطر موقعیت جغرافیایی این استان که کاملاً در مقابل تنگه هرمز قرار گرفته‌است انتخاب شده‌است.

تقسیمات کشوری ویرایش

 


استان هرمزگان دارای ۱۳ شهرستان، ۳۹ بخش، ۸۸ دهستان و ۵۰ شهر است:

ردیف نام شهرستان مرکز شهرستان سال تأسیس جدا شدن از شهرستان یا استان مساحت شهرستان

(Km²)

جمعیت مرکز شهرستان ۱۳۹۵ جمعیت شهرستان ۱۳۹۵
۱ بندرعباس بندرعباس ۱۳۱۶ استان کرمان ۱۰٬۱۲۹ ۵۲۶٬۶۴۸ نفر ۶۸۰٬۳۶۶ نفر
۲ بندرلنگه بندرلنگه ۱۳۲۹ بندرعباس ۷٬۷۷۳ ۳۰٬۴۳۵ نفر ۱۵۹٬۳۵۸ نفر
۳ میناب میناب ۱۳۳۹ بندرعباس ۵٬۲۶۴ ۷۳٬۱۸۰ نفر ۲۵۹٬۲۲۱ نفر
۴ قشم قشم ۱۳۵۵ بندرعباس ۱٬۵۹۶ ۴۰٬۶۷۸ نفر ۱۴۸٬۹۹۳ نفر
۵ ابوموسی ابوموسی ۱۳۶۱ بندرلنگه ۷۰ ۴٬۲۱۳ نفر ۷٬۴۰۲ نفر
۶ جاسک بندر جاسک ۱۳۶۲ بندرعباس ۱۰٬۹۳۳ ۱۶٬۸۶۰ نفر ۵۸٬۸۸۴ نفر
۷ رودان دهبارز ۱۳۶۸ میناب ۳٬۱۲۷ ۳۶٬۱۲۱ نفر ۱۲۴٬۵۲۲ نفر
۸ حاجی‌آباد حاجی‌آباد ۱۳۷۰ بندرعباس ۹٬۴۵۹ ۲۸٬۹۷۷ نفر ۶۹٬۶۲۵ نفر
۹ بستک بستک ۱۳۷۹ بندرلنگه ۵٬۵۶۵ ۹٬۹۵۹ نفر ۸۰٬۴۹۲ نفر
۱۰ پارسیان پارسیان ۱۳۸۳ بندرلنگه ۱٬۶۲۹ ۱۸٬۰۴۵ نفر ۵۰٬۵۹۶ نفر
۱۱ خمیر بندر خمیر ۱۳۸۴ بندرعباس ۳٬۹۱۱ ۱۵٬۳۲۰ نفر ۵۶٬۱۴۸ نفر
۱۲ سیریک سیریک ۱۳۸۶ میناب ۲٬۳۳۳ ۵٬۱۳۷ نفر ۴۵٬۷۲۳ نفر
۱۳ بشاگرد سردشت ۱۳۸۷ جاسک ۸٬۸۴۱ ۱٬۷۲۵ نفر ۳۵٬۰۸۵ نفر

جزایر ویرایش

استان هرمزگان دارای چهارده(۱۴) جزیره مسکونی است که عبارت‌اند از:

جزایر غیر مسکونی :

شهرستان بندرعباس ویرایش

 
پراکنش اقوام در هرمزگان

کلانشهر بندرعباس به‌عنوان مرکز استان امروزه یکی از کلانشهرهای ایران و مرکز مهم فعالیت‌های اقتصادی و تجاری است. این شهر که در قسمت انتهایی خلیج فارس و در فصل مشترک شاهراه خلیج فارس و دریای عمان واقع شده‌است، نقش مهمی در زمینه صادرات و واردات کشور ایفا می‌کند. تأسیسات مهم دریایی و زیربنایی کشور همچون بندر شهید رجایی، پالایشگاه نفت بندرعباس، کارخانه آلومینیوم المهدی، پالایشگاه نفت ستاره خلیج فارس، کشتی سازی خلیج فارس، فولاد بندرعباس، سیمان هرمزگان، پالایشگاه گاز سرخون و قشم، نیروگاه حرارتی بندرعباس و … از این جمله هستند. استان هرمزگان از طریق زمینی به استان‌های بوشهر، فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان ارتباط دارد و با راه‌آهن به راه‌آهن سراسری ایران متصل است و از طریق هوا با داشتن فرودگاه‌های بین‌المللی بندرعباس، کیش، بندرلنگه و قشم به سراسر جهان متصل است. استان هرمزگان جزو پنج استان پردرآمد ایران محسوب می‌شود، اما متأسفانه از نظر تقسیم بودجه در رده بیست و چهارمین استان قرار دارد.[۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶]

نظرسنجی سال ۱۳۸۹

طی پژوهشی که به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ انجام شد و براساس یک بررسی میدانی و یک جامعه آماری از میان ساکنان ۲۸۸ شهر و حدود ۱۴۰۰ روستای سراسر کشور، درصد اقوامی که در این نظر سنجی نمونه‌گیری شد در این استان به قرار زیر بود:

اقوام استان هرمزگان[۱۷]
قومیت درصد
فارس
۸۴٫۵٪
بلوچ
۵٫۹٪
عرب
۴٫۳٪
مازنی گیلک
۳٫۵٪
کُرد
۰٫۷٪
لر
۰٫۷٪
ترک‌زبان
۰٫۳٪
سایر و بدون جواب
۱٫۱٪
ترکیب زبانی استان هرمزگان[۱۸]
زبان درصد
فارسی
۸۳٫۴۱٪
بلوچی
۷٫۳۱٪
عربی
۲٫۰۰٪
سایر
۷٫۲۷٪

موقعیت اقتصادی ویرایش

از جمله فعالیت‌های رایج مردم هرمزگان زمینه‌های کشاورزی، ماهی‌گیری و بازرگانی است. منطقه میناب و رودان منطقه فارغانات زراعت و باغ داری (نارنگی مرغوب، ذرت و گندم، نخل خرمای پیارم) به عنوان قطب‌های کشاورزی استان به‌شمار می‌آید. این استان همچنین دارای معادنی از قبیل نفت، گاز، کرومیت، فولاد، آلومینیوم، خاک‌سرخ و … است. در ضمن هرمزگان در زمینه حمل و نقل دریایی و شیلات از موقعیت اقتصادی برجسته‌ای برخوردار است. جزایر کیش و قشم به عنوان مناطق آزاد تجاری از لحاظ اقتصادی برای این استان سود سرشاری را به دنبال دارند. همچنین بندر شهید رجایی بزرگ‌ترین بندر بازرگانی و گمرک دنیا دروازهٔ ورود کالا به ایران می‌باشد، با این اوصاف می‌توان بندرعباس را پایتخت اقتصادی دنیا نامید که اقتصاد دنیا به آن وابسته است[۱۰]

فرهنگ ویرایش

بافت جمعیتی استان تنوع فراوانی دارد. از شرق با فرهنگ و سنن بلوچ‌ها شروع می‌شود و پوشش مردم به‌خصوص زنان بسیار شبیه بلوچ‌ها است و در مرکز استان بیشتر از فرهنگ بومی خود و لباس آن‌ها بیشتر فرنگی است، زنان پوشش مشهور بندری، لباسی با پارچه‌های رنگی شاد قرمز سبز زرد و آبی و اکثراً زری بافی شده و برای مردها کپره، آف، لنگوته و سُواس با عنوان لباس محلی وجود دارد؛ ناخداها، ملوانان و صیادان نیز دو نوع پیراهن مخصوص مهمانی و کار داشتند، لباس مهمانی (پلوخوری) به‌طور معمول از رنگ سفید و حریر یا ململ نازک درجه یک انتخاب می‌کردند و برای کار نیز پیراهن بلند بود و ملوانان در هنگام زمستان برای کارکردن از پارچه‌های کلفت رنگی و راه راه استفاده می‌کردند و در غرب و جزایر استان فرهنگ عربی و بومی (بندری) دیده می‌شود که مردان دشداشه یا همان کندوره همراه با چفیه و عقال یا به صورت دستار دیده می‌شود.[۱۹] فرهنگ مردم هرمزگان حکایت از رشد، تکامل، اختلاط و تنوع بسیار دارد از جمله خطه شمال هرمزگان که در آخرین رشته کوه زاگرس (کوه فارغان قله تشگرد ۳۲۶۲ متر) هست و مردمی با گویش فارغنی تکلم می‌کنند.[۱۰][۲۰] آیین‌ها، افسانه‌ها و اعتقاداتی که از قلهٔ کوه‌ها تا حضور دریا و صیادان را دربرگرفته‌است، بر این چهارراه فرهنگی می‌توان از همهٔ اقوام، ملت‌ها و ادیان آمده و رفته چیزهای بسیار بر جای مانده یافت. پس باید با ضرب دهل‌ها و نقش لباس همراه شد و به تماشای زار و عضوا نشست تا تاریخ دیرینهٔ فرهنگ و تمدن هرمزگان را که حکایت مردم دیرزی این دیار وهم نشینی آنان با مهاجران از دور آمده را دریافت. همچنین شماری از مردم این استان از ایرانیان آفریقایی‌تبار (حبشیه) هستند.[۱۲][۲۱]البته در شهر مهاجرپذیری مثل بندرعباس، به دلیل موقعیت بازرگانی آن، از همه جای ایران افراد زیادی ساکن هستند.

حیات جانوری ویرایش

جانوران خشکی ویرایش

به دلیل تنوع ناهمواری‌ها در استان هرمزگان می‌توان به گونه‌های جانوری گرمسیری مانند کمنزیل، شتر، بزمجه اشاره کرد. در کنار گونه‌های سردسیری کوهستانی مانند قوچ و پلنگ در کوه (تشگرد فارغان) گونه صحار تورانی وایرانی و بارش برف در هر سال در فارغان و بخون در قسمت شمالی مشاهده نمود. علاوه بر این، نزدیکی قله تشگرد فارغان۳۲۶۰ متربه دریا، سبب پیدایش گونه‌هایی از جانوران نظیر عقاب ماهیگیر، جبیر، چشم‌سفید هندی، دارکوب بلوچی، لاک‌پشت پوزه عقابی، دلفین، خرس سیاه آسیایی شده‌است.

حمل‌ونقل ویرایش

شبکه راه‌های زمینی ویرایش

عمده راه‌های زمینی هرمزگان عبارتند از:
بندرعباس ـ بندرلنگه-پارسیان-بوشهر
بندرعباس-گهکم-داراب-شیراز
بندرعباس-بستک-لاربندرعباس-جهرم-شیراز
بندرعباس-حاجی‌آباد-سیرجان-کرمان
بندرعباس-رودان-کهنوج-کرمان
بندرعباس-میناب-جاسک-چابهار
بندرعباس-لار-جهرم-شیراز بندرعباس-[[شمیل بندرعباس|شمیل]]-گجگ پشتکوه

با بازگشایی جاده پشتکوه بخش شمیل بسیاری از مسیرها به استان‌های دیگر کوتاه می‌شود.

شبکه راه‌آهن ویرایش

ریل‌گذاری اولین شبکه راه‌آهن استان در زمستان ۱۳۷۳خورشیدی به پایان رسید. عملیات ریل‌گذاری این شبکه از بافق تا بندرعباس به طول۷۰۰ کیلومتر با اعتباری افزون بر ۱۶۴ میلیارد ریال اجرا شد. باند دوم مسیر بافق به بندرعباس در سال۱۳۹۱ توسط رئیس‌جمهور محمود احمدی‌نژاد افتتاح شد.
هم‌اکنون مسیر ریلی شیراز-جهرم-لار-بندرعباس در دست ساخت است.

فرودگاه‌ها ویرایش

استان هرمزگان با توجه به موقعیت استراتژیک‌اش دارای چندین فرودگاه بین‌المللی و داخلی است که هر روز در آن‌ها پروازهای متعددی به نقاط مختلف ایران و منطقه انجام می‌شود.

حمل‌ونقل دریایی ویرایش

دریایی بندرلنگه به امارات عربی

بندر چارک به جزیره کیش

اسکله بندر پهل به لافت (جزیره قشم)

بندرعباس به شهرستان قشم

بندرعباس به جزیره هرمز

نگارخانه ویرایش

جستارهای وابسته ویرایش

پانویس ویرایش

  1. «پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۵» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۵ مارس ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۵ مارس ۲۰۱۷.
  2. "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (به انگلیسی). Retrieved 2021-07-13.
  3. محمدیان، کوخردی، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
  4. https://www.mehrnews.com/news/5238457/مشارکت-حداکثری-اهل-سنت-هرمزگان-در-انتخابات-۱۴%DB%B0%DB%B0
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «Persian Gulf, Governery of BandarAbbas - خلیج فارس، فرمانداری بندرعباس». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۹.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «مرکز پژوهشها - قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۹.
  7. «10 دی روزی که ایران به ده استان تقسیم شد+اسامی استان‌ها در سال 1316». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۹.
  8. Corporation، VekalatOnline. «تغییر نام استان ساحلی و بندرها و جزایر خلیج فارس و دریای عمان». دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۹.
  9. «مرکز پژوهشها - تغییر نام شرکت سهامی آب و برق منطقه ای استان ساحلی و بندرها و جزایر خلیج فارس و دریای عمان به شرکت سهامی آب و برق استان هرمزگان». بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۸-۰۹.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
  11. الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Peter Jackson and Lawrence Lockhart (Ed) (1986), Vol. 6th, The Cambridge History of Iran: Cambridge University Press.
  13. کامله، القاسمی، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات:، چاب دوم، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی. (به عربی)..
  14. الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
  15. ذکرت هرمزجان فی واحد من اهم المراجع الاجنبیة التاریخیة عن ایران فی سنة ۱۶۴۹ للمیلاد، وهو کتاب: (کامبریدج عن تاریخ ایران)، فی المجلد السادس.
  16. هرمزگان، ناشر:اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان هرمزگان، زیر نظر همایون امیرزاده، سال ۱۳۸۸ خورشیدی.
  17. طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی){گزارش}:استان هرمزگان/به سفارش شورای فرهنگ عمومی کشور؛ مدیر طرح و مسئول سیاست گذاری:منصور واعظی؛ اجرا:شرکت پژوهشگران خبره پارس -شابک:۹-۶۴-۶۶۲۷-۶۰۰-۹۷۸ *وضعیت نشر:تهران-موسسه انتشارات کتاب نشر ۱۳۹۱ *وضعیت ظاهری:۲۸۹ ص:جدول (بخش رنگی)، نمودار (بخش رنگی)
  18. "Language distribution: Hormozgan Province". 2020. Retrieved August 27, 2023.
  19. «لباس‌های محلی هرمزگان».
  20. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Gitashenasi Province Atlas of Iran بایگانی‌شده در ۲۲ مه ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine).
  21. محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی.
  22. «افتتاح فرودگاه جزیره هندورابی». فرودگاه بین‌المللی کیش. بایگانی‌شده از اصلی در ۹ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۷.
  23. 10 (۲۰۱۷-۰۷-۱۸). «فرودگاه جزیره هندورابی به بهره‌برداری رسید». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۲۴.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ «وجود 13 فرودگاه در استان هرمزگان». ایسنا. ۲۰۱۶-۰۸-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۱۰-۲۴.

منابع ویرایش

  • الوحیدی الخنجی، حسین بن علی بن احمد، «تاریخ لنجه» ، چاپ دوم، دبی: دارالأمة للنشر والتوزیع، ۱۹۸۸ میلادی.
  • محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس» ، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی.
  • محمدیان، کوخردی، محمد، «شهرستان بستک و بخش کوخرد» ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
  • العصیمی، محمد بن دخیل، عرب فارس ، چاپ اول، دمام (عربستان سعودی): انتشاراتی الشاطیء الحدیثة، ۱۴۱۸ هجری قمری.
  • حاتم، محمد بن غریب، تاریخ عرب الهولة، چاپ اول، قاهره: دارالعرب للطباعة والنشر والتوزیع، ۱۹۹۷ میلادی.
  • الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
  • کامله، القاسمی، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات:، چاب دوم، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی. (به عربی).
  • هرمزگان، ناشر:اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان هرمزگان، زیر نظر همایون امیرزاده، سال ۱۳۸۸ خورشیدی.
  • محمدیان، کوخردی، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
  • Peter Jackson and Lawrence Lockhart (Ed) (1986), Vol. 6th, The Cambridge History of Iran: Cambridge University Press
  • القاسمی، کامله، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات: الطبعة الثانیة عام ۱۹۹۳ للمیلاد
  • ذکرت هرمزجان فی واحد من اهم المراجع الاجنبیة التاریخیة عن ایران فی سنة ۱۶۴۹ للمیلاد، وهو کتاب: (کامبریدج عن تاریخ ایران)، فی المجلد السادس.
  • بختیاری، سعید، «اتواطلس ایران» ، “ مؤسسه جغرافیایی وکارتگرافی گیتاشناسی، بهار ۱۳۸۴ خورشیدی.
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Gitashenasi Province Atlas of Iran)
  • راهنمای مفصل ایران

پیوند به بیرون ویرایش