باز کردن منو اصلی

لار شهری است در جنوب استان فارس و مرکز شهرستان لارستان که در فاصلهٔ ۳۳۰ کیلومتری جنوب شرقی شهر شیراز و ۱۹۰ کیلومتری شمال غرب بندرعباس قرار دارد. لار در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ جمعیتی برابر با ۶۲٬۰۴۵ نفر داشته و ازین‌جهت نهمین شهر پرجمعیت استان فارس و پنجمین شهر پرجمعیت نیمه‌ی جنوبی استان به شمار می‌رود.[۶]

لار
لار
[[پرونده:
Imam Khomeini square of lar.JPG
آب انبار معتمد لار.jpg
مسجد جامع لار و میدان مدرس - panoramio.jpg
Shahre Jadid Lar 03.jpg
از بالا:
میدان امام خمینی، آب‌انبار معتمد ،مسجد جامع لار، نمای هوایی از شهر جدید
|250px]]
کشور ایران
استانفارس
شهرستانلارستان
بخشمرکزی
نام(های) پیشینلاد،ایراهستان
مردم
جمعیت۶۲٬۰۴۵ نفر[۱]
جغرافیای طبیعی
مساحت۱۸۰۰ هکتار[۲]
ارتفاع۸۰۶[۳]
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه۳۸ درجه سانتی‌گراد
میانگین بارش سالانه۲۰۳ میلی‌متر– متوسط ۲۰ ساله[۴]
اطلاعات شهری
شهردارمحمدرضا قنبرنژاد
ره‌آوردحلوای مسقطی، مهوه (نوعی سُس ماهی)، کباب لاری
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۷۱[۵]
وبگاهwww.larcity.ir
شناسهٔ ملی خودرو ایران۷۳ - ج،  ایران۸۳ - م،  ایران۹۳ - ل

شهرستان لارستان در استان فارس در حد فاصل شهرستان‌های داراب، زرین‌دشت، جهرم، قیر و کارزین، خنج، اوز، گراش و لامرد قرار دارد و در شرق و جنوب با حاجی‌آباد، بندرعباس و بستک در استان هرمزگان همجوار است.

نامویرایش

بر اساس آنچه در اسطوره‌ها و افسانه‌های قدیم ایران زمین آورده‌اند، گرگین میلاد از پهلوانانِ باستان، بنیان‌گذار شهری بود که با مشتق‌گیری از نام او احتمالاً به لاد شهرت یافت و این نام بعدها به لار دگرگون شد.[۷]

طبق روایات افسانه‌ای موجود، پس از گرگین میلاد فرزندان آن پهلوان افسانه‌ای، نسل اندر نسل به حکومت این منطقه منصوب شده‌اند و تا سال ۱۰۱۵ ق، حکومتشان زیر لقای شاهان ایران بر جای بوده‌است.

تاریخویرایش

 
نقشه‌ای اروپایی از سال ۱۷۳۰ که لارستان ایالتی جداگانه در کشور ایران ترسیم شده‌است.

تأسیس لار کنونی در اواخر قرن ششم قمری بیان شده‌است[۸] و ذکری از آن تا قرن هفتم و هشتم قمری به میان نیامده است.[۹] اولین بار منابع قرن هشتم هجری از جمله حمدالله مستوفی از لار خبر داده‌است. او این شهر را از توابع «شبانکاره» شمرده‌است.[۱۰] در دانشنامه جهان اسلام نیز لارستان بخشی از ولایت داراب‌گرد معرفی شده‌است[۱۱]

لارستان در دوره صفویه ولایتی مهم و وسیع در جنوب فارس بوده و سکه تجاری مخصوص خود را ضرب می‌کرده‌است.

راه‌های باستانیویرایش

وجود راه‌های باستانی که از فیروزآباد و استخر از طریق خنج، و علامرودشت و فال و اسیر به طرف بندر باستانی سیراف، و جنوب می‌رفته‌است و آثار آن بر جای مانده در این مسیر، از نشانه‌های وجود فرهنگ و تمدن پیش از اسلام در این منطقه است.

بناهای تاریخیویرایش

از جمله بناهای تاریخی پیش از اسلام در لارستان تمب بت، آتشکدهُ کاریان، قلعه اژدها پیکر در لار، آتشکدهُ محلچه در بین راه اصلی لار به شیراز، قلعهُ فرشته جان، قلعه جبرئیل در بنارویه، قلعه ایلود، قلعه کیقباد در جویم، کاروانسراهای واقع در بین جادهُ خنج، کاروان سراهای واقع در بین جادهُ گراش و خنج به فال و فال به سیراف می‌توان نام برد. هم چنین آثار و بقایای جادهُ باستانی عصر ساسانی بین جویم و جهرم و بین فال و اسیر به سیراف، و فیروزآباد به خنج، و خنج به کاریان نیز از آثار باستانی این شهر تاریخی است.

آتشکده آذرفرنبغ کاریان، مربوط به دوران ساسانیان، کهن‌ترین بنای تاریخی در شهرستان لارستان کنونی است، که یکی از سه آتشکده بزرگ ایرانی در دوران قبل از اسلام به شمار می‌رفته‌است. اکنون بنای این آتشکده به صورت تلی از خاک به نام تمب تشی در نزدیکی روستای کاریان، از توابع بخش جویم به چشم می‌خورد.

چشم‌انداز شهر قدیم لار از قلعه اژدها پیکر

جغرافیاویرایش

موقعیت جغرافیاییویرایش

شهرستان لارستان با مساحتی معادل ۱۲۳۱۱ کیلومتر مربع که حدود ۱۰ درصد از مساحت استان را شامل می‌شود. این شهرستان در جنوب استان فارس و بین نوار ۵۳ درجه و ۸۷ دقیقه تا ۵۵ درجه ۴۴ دقیقه طول شرقی و ۲۷ درجه و ۲۱ دقیقه تا ۲۸ درجه و ۲۱ دقیقه عرض شمالی واقع شده‌است. این شهرستان از شمال به شهرستان‌های داراب، زرین دشت، و جهرم، از غرب به قیروکارزین، خنج، اوز، گراش و لامرد، و از شرق و جنوب به استان هرمزگان محدود می‌باشد. به لحاظ تقسیمات سیاسی شهرستان لار در سال ۱۳۹۸ از تعداد ۵ بخش، ۸ شهر و ۱۱ دهستان برخوردار بوده‌است. شهر لار مرکز این شهرستان می‌باشد. لارستان بزرگترین شهرستان استان فارس است و ارتفاع آن به طور میانگین ۹۱۵ متر بالاتر از سطح دریا است.[۱۲]

آب و هواویرایش

لار از نظر آب و هوا جزو مناطق گرم و خشک به‌شمار می‌رود و دارای زمستان‌هایی معتدل و تابستان‌هایی بسيار خشک است.

 آب و هوای lar 

ژانویه فوریه مارس آوریل مـــــه ژوئـن ژوئیـه اوت سپتامبر اکتبـر نوامبر دسامبر

گرم‌ترین
۴۰ ۴۸ ۴۷ ۳۹ ۴۱ ۴۴ ۴۷ ۴۰ ۴۵ ۳۹ ۳۷ ۳۰

میانگین گرم‌ترین‌ها
۹ ۱۳ ۱۷ ۲۳ ۲۹ ۳۴ ۳۶ ۳۶ ۳۲ ۲۶ ۱۹ ۱۳

میانگین سردترین‌ها
۱ ۳ ۷ ۱۲ ۱۷ ۲۲ ۲۴ ۲۳ ۱۹ ۱۳ ۷ ۴

سردترین
۱۹ ۱۳ ۲۳ ۱۲ ۱۶ ۲۱ ۱۹ ۲۰ ۱۴ ۱۱ ۱۷ ۲۰


منبع: وبگاه مای فورکست[۱۳]

مردمویرایش

جمعیتویرایش

شهر لار در سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ جمعیتی برابر با ۶۲٬۰۴۵ نفر داشته و ازین‌جهت نهمین شهر پرجمعیت استان فارس و پنجمین شهر بزرگ جنوب استان به شمار می‌رود. شهرستان لارستان نیز با ۱۷۳٬۱۸۹ نفر جمعیت، هفتمین شهرستان پرجمعیت استان است.[۱۴]

زبان و مذهبویرایش

زبان و گویش ساکنین شهرستان، لارستانی می‌باشد. گویش لارستانی از گویش‌های ایرانی جنوب غربی به‌شمار می‌رود که با زبان فارسی و گویش‌های لری و تاتی هم خانواده است. دین مردم لارستان اسلام است و ۶۰٪ جمعیت ساکنین لارستان شیعه و ۴۰٪ ساکنین اهل سنت می‌باشند.

زلزلهویرایش

زلزله‌های فراوان لار را ویران کرده‌است که از۷۰۰ سال پیش تاکنون در تاریخ ثبت شده‌است. تقریباً هر ۴۵سال یا ۹۰ سال یک بار لار ویران شده‌است. زلزله قبلی در ۴ اردیبهشت ۱۳۳۹ (۲۴ آوریل ۱۹۶۰ میلادی) با ۶٫۷ ریشتر رخداده‌است و ۴۵۰ تن در لار، کشته شدند. لار در عصر صفویه به دلیل واقع شدن در جاده تجارتی اصفهان به خلیج فارس از اهمیت زیادی برخوردار بوده‌است. عصر قاجاریه را در لار می‌توان آرامش قبل از طوفان نامید. با مرگ فتحعلی خان گراشی حاکم قدرتمند منطقه، خلاء قدرت سیاسی در لار نمایان شد و در نهایت منجر به دعوت از آیت‌الله سید عبدالحسین دزفولی نجفی لاری به لار گردید.

ساختار شهرویرایش

 
بین دو شهر

شهر قدیمویرایش

بخش قدیمی لار موسوم به شهر قدیم، از محله‌های مختلفی تشکیل می‌شده که هم‌اکنون تعدادی از آن‌ها همچنان پابرجا هستند و تعدادی نیز در زلزلهٔ سال ۱۳۳۹ ش. ویران و به تاریخ پیوستند. نام محله‌های لار قدیم از این قرار بوده‌است:[۱۵]

  • محلهٔ پیر غیب
  • محلهٔ نو
  • محلهٔ دم گاله
  • محلهٔ درویشان
  • محلهٔ سبزکوی
  • محلهٔ قنبرعلی بیگی
  • محلهٔ کوریچان
  • محلهٔ کوهوویه (کووبو)
  • محلهٔ پاقلعه
  • محلهٔ آردفروشان (آبفروشان یا آفروشو)
  • محلهٔ جاشهر (در اثر زلزله ویران شده‌است)
  • محلهٔ گودو (در اثر زلزله ویران شده‌است)

شهر جدیدویرایش

میزان تخریب شهر در زلزلهٔ سال ۱۳۳۹ به‌گونه‌ای بود که مسئولان وقت تصمیم بر ایجاد شهری جدید گرفتند؛ شهر جدید در ۶ کیلومتری جنوب بافت آسیب‌دیده ساخته و تأسیس شد.

اقتصاد و صنعتویرایش

بازرگانی، صنعت و خدمات پیشهٔ عمدهٔ اهالی لار است و برخلاف عمدهٔ مناطق کشور، کشاورزی و دامپروری به دلایلی چون کم‌آبی، هوای نامساعد و شوری اراضی این شهرستان (به‌ویژه در نواحی جنوبی) در این منطقه رونق چندانی ندارد.[۱۶]

لارستان دارای دو شهرک صنعتی به نام‌های شهرک صنعتی لار با ۱۱۹ هکتار مساحت و شهرک صنعتی بخش بیرم با ۴۲ هکتار و دو ناحیه صنعتی حسن‌لری و پشته‌سنگر شهر لار هرکدام با ۱۳ هکتار مساحت و در مجموع ۱۸۷ هکتار فضای صنعتی است.

لارستان از حیث تعداد واحدهای واگذاری و فعالیت پس از شهرستان شیراز در رده دوم شهرهای استان فارس قرار دارد؛ در شهرک صنعتی شهر لار تا به حال ۱۰۷ واگذاری زمین صورت پذیرفته که از این تعداد ۶۰ واحد دارای پروانه بهره‌برداری، ۲۵ واحد نیمه‌فعال و مابقی در حال ساخت یا تعطیل است. شهرک صنعتی بزرگ شهر لار دارای دو فاز ۶۰ هکتاری است.

ره‌آوردویرایش

 
دو نوع مسقطی
  • حلوا مسقطی لاری: یکی از معروف‌ترین سوغات لارستان، حلوا مسقطی لاری است. همانطور که از نام آن پیدا است، حلوایی است با ترکیبی از نشاسته، روغن، مغز پسته، آرد، شکر و رنگ‌های گیاهی.این حلوا منسوب به یکی از شهرهای عمان بنام مسقط است که تجار لارستانی در سفرهایی که به آن شهر داشتند طرز پخت آن را یاد گرفته و به لارستان آوردند. این حلوا هم‌اکنون در بسته‌های زیبا و رنگارنگ و در طعم‌های مختلف به شهرهای دیگر ایران صادر می‌شود.
  • کنجه لاری: کبابی بسیار خوش طعم که با ترکیب گوشت (گوساله، گوسفند، مرغ و...) با نوعی ماست تهیه می‌شود و قدمتی چند صد ساله در لارستان دارد.
  • مهوه (مهویا): نوعی خوراک جنوبی محسوب می‌شود که با تخمیر نوعی ماهی که در اصطلاح محلی به آن "موتو" میگویند تهیه می‌شود و همراه با نان و معمولاً روغن زیتون میل می‌شود.
  • پپلوس: نوعی غذای قدیمی که با تکه‌های نان، پیاز و... درست می‌شود و می‌توان گفت در لارستان امروز رواج کمتری دارد.

ورزشویرایش

تیم‌های لارستانی در ورزش هندبال کشور شناخته شده هستند و در هر دو بخش زنان و مردان فعالیت دارند. تیم هندبال برادران لارستان در سال ۱۳۹۰ موفق به راهیابی به لیگ برتر کشور شد اما در آن زمان به دلیل عدم حمایت مالی از این تیم نتوانست در لیگ برتر بازی کند.[۱۷] باشگاه هندبال شهید چمران لارستان در لیگ برتر هندبال زنان ایران حاضر است. این تیم سابقه قهرمانی لیگ برتر هندبال زنان ایران، شرکت در مسابقات باشگاه‌های آسیا به عنوان نماینده ایران و شرکت در مسابقات قهرمانی هندبال زنان غرب آسیا به عنوان تیم ملی هندبال زنان ایران را دارد.[۱۸][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲][۲۳]

ترابریویرایش

مسیرهای ارتباطیویرایش

فاصله این شهر تا شیراز ۳۳۰ کیلومتر، و تا بندرعباس ۱۹۰ کیلومتر است. از لحاظ دسترسی به دریا کوتاه‌ترین مسیر ۱۶۰ کیلومتر است که آن را به بندر پل متصل می‌کند ولی به شکل خط مستقیم این فاصله به ۹۷ کیلومتر تقلیل می‌یابد.

فرودگاهویرایش

فرودگاه آیت‌الله آیت‌اللهی لارستان از سال ۱۳۶۰ فعالیت خود را آغاز کرده‌است. در حاضر پروازهایی به مقاصد تهران، شیراز، اهواز، دبی، کویت، دوحه و شارجه در این فرودگاه برقرار می‌باشد.[۲۴]

راه‌آهنویرایش

راه‌آهن لار قطعه‌ای از مسیر راه‌آهن شیراز-بندرعباس می‌باشد که در دست احداث می‌باشد. این مسیر راه‌آهن بصورت یک خطه از بندرعباس آغاز و پس از گذر از لار و جهرم در منطقه‌ی کوار به راه‌آهن شیراز-بوشهر متصل می‌شود. [۲۵]


منابعویرایش

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران.
  2. «نقشه بافتهای فرسوده مصوب شهرها - فارس». Internet Archive. ۲۰۱۱-۰۹-۲۶. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۹-۲۰.
  3. «Lar, Iran Page». دریافت‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۴.
  4. «ویژگیهای اقلیمی و جغرافیایی». شهرداری لار. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۹-۲۰.
  5. «اجرای طرح هم کد سازی تلفن ثابت». وبگاه شرکت مخابرات ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ اکتبر ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱ نوامبر ۲۰۱۴.
  6. «نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵».
  7. «موقعیت و وسعت شهر لار». شورای شهر لار.
  8. اقتداری، احمد، لارستان کهن و فرهنگ لارستانی، ص۶۵/ وثوقی، محمد باقر، لارستان – از ایران چه می‌دانم، ص۵۲، به نقل از شون/ تاریخ مفصل لارستان، ص۲۳۲، به نقل از اوبن/ وثوقی، محمد باقر، شرفنامه، ص ۹۲ و ۹۳
  9. تاریخ مفصل لارستان، ص ۱۰۱۵
  10. مستوفی، حمدالله، نزهه القلوب، ص ۱۶۹
  11. دانشنامه جهان اصلام، جلد۱۶، ص۶۶۴
  12. «موقعیت و وسعت شهر لار». شورای شهر لار.
  13. "آب و هوای لار". وبگاه مای فورکست. Retrieved 25 July 2015.
  14. «نتایج سرشماری نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵».
  15. «موقعیت و وسعت شهر لار». شورای شهر لار.
  16. «موقعیت و وسعت شهر لار». شورای شهر لار.
  17. "قهرمان لیگ برتر هندبال بانوان منحل شد". ورزش بانوان - اولین رسانه خبری ورزش زنان. 2019-10-22. Retrieved 2019-10-22.
  18. «‎بانوان لارستانی آوای قهرمانی سر دادند - فدراسیون هندبال ایران -IRAN Handball Federation». web.archive.org. ۲۰۱۹-۰۸-۲۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۲۴.
  19. «پایان لیگ برتر هندبال بانوان با قهرمانی لارستان/ ذوب آهن سوم شد - ایسنا». web.archive.org. ۲۰۱۹-۰۶-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۶-۱۲.
  20. «تیم هندبال شهید چمران لارستان ،پنجم آسیا». www.iribnews.ir. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۹-۱۰-۲۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۲۲.
  21. «هندبال زنان ایران قهرمان غرب آسیا شد». BBC News فارسی. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۱۰.
  22. «بانوان ایران قهرمان هندبال غرب آسیا شدند». همشهری آنلاین. ۲۰۱۸-۰۲-۲۲. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۱۰-۱۰.
  23. "مدال طلای دختران ایرانی در رقابت های هندبال غرب آسیا". ورزش بانوان - اولین رسانه خبری ورزش زنان. 2019-10-22. Retrieved 2019-10-22.
  24. https://larestan.airport.ir/39
  25. جهرم از 2 مسیر به شبکه ملی راه‌آهن متصل می‌شود.کیهان.۱۸ فروردين ۱۳۹۷
  • «بانک اطلاعات تقسیمات کشوری». وزارت کشور. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ ژوئیه ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۴.
  • اقتداری، لارستانی، احمد. (لارستان کهن) ج۱. چاپ اول، شرکت انتشارات جهان معاصر، تهران چاپ اول، سال ۱۳۷۱ خورشیدی. ص ۷۹. (به نقل از <Iraneski Yaziki, Moskow>۱۹۴۵)
  • -Iraneski Yaziki, Moskow. 1945. A.A.Romaskevitich.
  • -کوجی کامیوکا، زبانشناس ژاپنی
  • رحمانی، صادق، سیمای لارستان، چاپ اول، مؤسسه فرهنگی همسایه، تابستان۱۳۷۵
  • عابدی راد -وثوقی، منوچهر -محمد باقر، تاریخ مفصل لارستان، چاپ اول، مؤسسه فرهنگی همسایه، ۱۳۸۳
  • خوشه چین، عبدالهادی، لارشناسی، چاپ هفتم، مؤسسه فرهنگی سایه، پاییز ۱۳۷۵

پیوند به بیرونویرایش