دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان (به انگلیسی: Institute for Advanced Studies in Basic Sciences) یک دانشگاه دولتی و مرکز تحقیقاتی پیشرفته است که در شمال شهر زنجان قرار دارد. این دانشگاه در سال ۱۳۷۱ توسط یوسف ثبوتی به عنوان «مؤسسه تحقیقات تکمیلی در علوم پایه» تأسیس شد.[۱]

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
IASBSlogoFA.png
دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه، زنجان
لاتین: Institute for Advanced Studies in Basic Sciences
نام مستعارعلوم پایه، IASBS
نوعدانشگاه عمومی
بنیانگذاری شده۱۳۷۱ ه‍.ش
وابستگیوزارت علوم، تحقیقات و فناوری
رئیسبابک کریمی
اعضای هیئت علمی۱۰۱
دانشجویان۱۱۶۳[۱] (پذیرش تنها در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری)
موقعیتزنجان، ایران پرچم ایران
وبگاه

تاریخچهویرایش

تأسیس دانشگاهویرایش

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان در سال ۱۳۷۱ توسط یوسف ثبوتی و با همکاری محمدرضا خواجه پور به عنوان یک مرکز آموزش عالی و مرکز تحقیقاتی دولتی با نام «مؤسسه تحقیقات تکمیلی در علوم پایه» تأسیس شد. کار مرکز با تأسیس رشته فیزیک و پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد در سال ۱۳۷۲ آغاز شد. پس از یک سال و نیم دوره‌های کارشناسی ارشد ریاضیات و دکتری فیزیک نیز تأسیس گردید. در ابتدا کلاس‌های دانشگاه در مرکز موقتی به مساحت پنج هزار و پانصد متر در شمال شهر زنجان برگزار می‌شد.[۲] احداث پردیس اصلی دانشگاه از سال ۱۳۷۴ در زمینی به مساحت ۸۵ هکتار در کنار دانشگاه علوم پزشکی زنجان در شمال شهر زنجان آغاز گردید. با اتمام ساخت دانشکده فیزیک در سال ۱۳۸۰ کلاس‌های دانشگاه به پردیس اصلی منتقل شدند.[۳]

 
دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

شورای مشورتی بین‌المللیویرایش

دانشگاه تحصیلات تکمیلی در ابتدا با یک شورای مشورتی بین‌المللی تشکیل شد تا اساتید عضو آن، دانشگاه را در زمینه پژوهش، تأسیس شاخه‌های جدید، جذب محققان برجسته و همکاری‌های بین‌المللی یاری کنند. همچنین اعضای این شورا عملکرد دانشگاه را ارزیابی می‌کردند.[۲]

استاد دانشگاه کشور
فاروق ال یاز دانشگاه بوستون   ایالات متحده
عظیم باروت دانشگاه کلورادو   ایالات متحده
ناصر پیغمبریان دانشگاه آریزونا   ایالات متحده
سوبرامانیان چاندراسکار دانشگاه شیکاگو   ایالات متحده
سیف اله رنجبر دایمی مرکز بین‌المللی فیزیک نظری   ایتالیا
گویند سواروپ مرکز تحقیقات اخترفیزیک   هند
محمد عبدالسلام مرکز بین‌المللی فیزیک نظری   ایتالیا
مهران کاردر انستیتو تکنولوژی ماساچوست   ایالات متحده
جان کلارک دانشگاه واشینگتن   ایالات متحده
سانگ سولی انستیتو پیشرفته علوم و تکنولوژی   کره جنوبی
بهرام مشحون دانشگاه میسوری   ایالات متحده
مودمبای ناراسیمان مرکز بین‌المللی فیزیک نظری   ایتالیا
کامران وفا دانشگاه هاروارد   ایالات متحده
ون دن هوول دانشگاه آمستردام   هلند

پردیس دانشگاهویرایش

پردیس اصلی دانشگاه در بلوار گاوازنگ در شمال شهر زنجان قرار دارد. دانشگاه علوم پایه تنها دانشگاه‌ بدون دیوار و حصار در کشور است که عموم شهروندان می توانند آزادانه از محیط آن بازدید کنند. در این دانشگاه به تمامی دانشجویان دکتری دفاتر اختصاصی برای مطالعه داده می شود. همچنین دانشجویان می توانند ۲۴ ساعته و در تمام طول شبانه روز در محیط دانشگاه حاضر بوده و از امکانات استفاده کنند.[۴]

 
نمایی از دانشکده فیزیک

دانشکده‌ها و رشته‌هاویرایش

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان از شش دانشکده، دو پژوهشگاه و مرکز آموزش زبان تشکیل شده‌است.[۵] همچنین «خانه علم زنجان» و «پارک علم و فناوری زنجان» از زیرمجموعه‌های این دانشگاه هستند. دانشگاه از لحاظ آموزشی به تربیت دانشجو در دوره‌های دکتری و کارشناسی ارشد در علوم پایه می‌پردازد و تنها رشته مقطع کارشناسی آن، رشته مهندسی کامپیوتر است. همچنین دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان تنها دانشگاه کشور است که از مقاطع دیپلم و کارشناسی در رشته دکتری پیوسته فیزیک دانشجو جذب می‌کند.[۱]

دانشکده فیزیکویرایش

دانشکده فیزیک به عنوان اولین دانشکده دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه در راستای هدف اصلی دانشگاه برای پیشرفت دانش در زمینه علوم پایه در بهار ۱۳۷۲ با پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد کار خود را آغاز کرد. در سال ۱۳۷۵ دوره دکتری فیزیک با پذیرش اولین دانشجویان در شاخه‌های ماده چگال نظری، اخترفیزیک و فیزیک ریاضی راه‌اندازی شد. به فاصله کمی دوره کارشناسی ارشد در شاخه اپتیک تجربی ایجاد شد. در سال ۱۳۷۹ دوره ویژه دکتری پیوسته برای دانش‌آموزانی که رتبه‌های برتر در آزمون سراسری ورودی دانشگاه‌ها داشتند راه‌اندازی شد. دانشجویان پذیرفته شده در این دوره هفت ساله بعد از گذراندن درس‌های کارشناسی و تکمیلی، بدون انجام پروژه کارشناسی ارشد مستقیماً شروع به انجام پروژه دکتری خود می‌کنند.[۶]

 
داخل دانشکده فیزیک دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
 
داخل دانشکده فیزیک دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

دانشکده ریاضیویرایش

دانشکده ریاضی در سال ۱۳۷۳ تأسیس شد و اقدام به پذیرش دانشجوی کارشناسی‌ارشد در رشته‌های ریاضی محض و کاربردی نمود. دوره دکتری ریاضی نیز از سال ۱۳۸۲ آغاز شد. فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی دانشکده ریاضی در زمینه‌های ریاضی محض، ریاضی کاربردی، ریاضی مالی و علوم کامپیوتر می‌باشد.[۷] در حال حاضر دانشکده ریاضی با دانشگاه‌هی بوردو ۱، گرنوبل، و پاریس ۶ فرانسه و موسسة ماکس پلانک آلمان دانشجوی دکتری مشترک دارد. همکاری‌های پژوهشی و تحقیقات مشترک با دانشگاه‌های متعددی از جمله دانشگاه پاریس-اورسی، مؤسسه اِل‌آرآی فرانسه، دانشگاه جنوا ایتالیا، مؤسسه یمپا برزیل، مؤسسه آلفرد رِنی مجارستان و مؤسسه تحقیقاتی کامپیوتر و اتوماسیون مجارستان و دانشگاه هاله آلمان انجام گرفته یا در حال انجام است.[۸]

دانشکده شیمیویرایش

دانشکده شیمی، پس از ۷ سال از تأسیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، و در پاییز ۱۳۷۸ فعالیت رسمی خود را با ۵ دانشجوی کارشناسی ارشد و پنج عضو هیئت علمی آغاز نمود. دوره کارشناسی ارشد ابتدا در دو حوزه، شیمی تجزیه و شیمی آلی آغاز گردید و در زمستان سال ۱۳۸۴ اولین دوره دانشجویان دکتری شروع به تحصیل نمودند. در حال حاضر محققین در این دانشکده در گرایش‌های شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی فیزیک، شیمی معدنی، نانو شیمی و شیمی پلیمرمشغول به آموزش و تحقیق می‌باشند.[۹]

دانشکده علوم زمینویرایش

دانشکدهٔ علوم زمین متشکل از گروه‌های ژئوفیزیک، ژئودزی، تکتونیک، آب‌شناسی، پترولوژی و رسوب‌شناسی است. این دانشکده با تشکیل گروه ژئوفیزیک در سال ۱۳۷۸ در درون دانشکدهٔ فیزیک به وجود آمد. در سال ۱۳۸۳ دورهٔ کارشناسی ارشد ژئوفیزیک تأسیس شد. در سال ۱۳۹۱ دورهٔ دکتری ژئوفیزیک در دو رشته زلزله‌شناسی و ژئودزی‌گرانی و در سال ۱۳۹۲ دورهٔ کارشناسی ارشد زمین‌شناسی-تکتونیک راه‌اندازی شدند.[۱۰] پژوهش در دانشکده علوم زمین به‌طور عمده در زلزله‌شناسی، سایزموتکتونیک، ژئودینامیک، میدان‌های پتانسیل زمین، تکتونیک، رسوب‌شناسی، آبشناسی و پترولوژی متمرکز است.[۱۱]

دانشکده علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعاتویرایش

دانشکده علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات با رشته مهندسی فناوری اطلاعات در سال ۱۳۸۲ شروع به کار کرد و بلافاصله رشته علوم کامپیوتر در مقطع کارشناسی ارشد را نیز راه اندازی کرد. در حال حاضر این دانشکده علاوه بر رشته‌های علوم کامپیوتر (مقطع دکتری مستقل و چهار گرایش در مقطع کارشناسی ارشد) و مهندسی فناوری اطلاعات (کارشناسی) در رشتهٔ مهندسی کامپیوتر (کارشناسی) نیز دانشجو دارد.[۱۲]این دانشکده دارای آزمایشگاه‌های ارتباطات بی‌سیم، بیوانفورماتیک، هندسه محاسباتی و روباتیک RoboCG و هوش مصنوعی است.[۱۳]پژوهش در این دانشکده در زمینه‌های الگوریتم های بهینه‌سازی، هندسه محاسباتی، رباتیک یادگیری ماشین، بینایی کامپیوتر، بیوانفورماتیک و ارتباطات بیسیم متمرکز است.[۱۴]

دانشکده علوم زیستیویرایش

دانشکده علوم زیستی، به‌عنوان جوان‌ترین دانشکده در دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، در سال ۱۳۸۷ راه‌اندازی شد.[۱۵] دانشکده علوم زیستی دارای آزمایشگاه‌های تحقیقاتی شامل بیوشیمی، بیوفیزیک، کشت باکتری، کشت سلول و بیوانفورماتیک است.[۱۶]

پژوهشکده‌هاویرایش

همکاری بین‌المللیویرایش

دانشگاه علوم پایه با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی متعددی از جمله دانشگاه‌های «آخن»، «بن»، «زیگن» و «کایزرسلاترن» آلمان، دانشگاه‌های «اوترخت» و «دلفت» هلند، دانشگاه «هریوت-وات» بریتانیا، «اکول پلی‌تکنیک» فرانسه، دانشگاه‌های «آرکانزاس»، «اوهایو» و «یوتا» ایالات متحده و دانشگاه «توکیو» ژاپن همکاری‌های علمی و پژوهشی داشته‌است.[۱۷][۱۸][۱۹]

رتبه‌بندی و سطح علمیویرایش

دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان به عنوان یک مرکز تحقیقاتی پیشرفته تأسیس شده و از دانشگاه‌های معتبر ایران است. این دانشگاه یکی از ۱۰ دانشگاه جامع برتر کشور است.[۲۰][۲۱][۲۲] همچنین این دانشگاه در پروژه ارتقا ویژه وزارت علوم قرار دارد تا طی سال‌های آینده در جمع ۲۰۰ دانشگاه برتر جهان قرار بگیرد.[۲۳] در سال ۱۳۹۸ در میان دانشگاه‌های کشور دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه با ۹ عضو هیئت علمی در فهرست سرآمدهای علمی ایران، پس از دانشگاه صنعتی شریف با ۱۳ عضو، دارای بیشترین تعداد اساتید سرآمد علمی بوده‌است.[۲۴][۲۵] در مورد سطح علمی دانشگاه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • رتبه ۸ ام دانشگاه‌های جامع کشور در سال‌های ۱۳۹۵–۱۳۹۴[۲۲][۲۳] و ۱۳۹۵–۱۳۹۶[۲۰][۲۱][۲۶] (رتبه‌بندی ISC)
  • رتبه ۱۰ ام دانشگاه‌های جامع کشور در سال ۱۳۹۷–۱۳۹۶[۲۷] (رتبه‌بندی ISC)
  • رتبه ۲ ام دانشگاه‌های سرآمد علمی کشور در سال‌های ۱۳۹۵[۲۸] و ۱۳۹۸[۲۵]
  • رتبه ۶ ام دانشگاه‌های سرآمد علمی کشور در سال ۱۳۹۷[۲۹]
  • معرفی به عنوان مرکز ممتاز ریاضیات منطقه خاورمیانه توسط انجمن ریاضی اروپا (۱۳۹۳)[۳۰]
  • قطب علمی فیزیک کشور (۱۳۸۰)[۳]
  • رتبه اول کشور در انتشارات علمی بر مبنای تعداد مقالات به تعداد هیئت علمی (۱۳۸۷ و ۱۳۸۵ تا۱۳۸۱)[۳]
  • جایزه بانک توسعه اسلامی در علوم و تکنولوژی (۱۳۸۵)[۳]

جایزه ثبوتی-خواجه‌پورویرایش

جایزه ثبوتی-خواجه‌پور جایزه‌ای در حوزه علوم پایه است که به افتخار بنیان‌گذاران دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه نام‌گذاری شده است. این جایزه در بیستمین سالگرد تاسیس دانشگاه، با حمایت برخی از اعضای هیئت علمی و علاقه‌مندان، بنیان نهاده شد تا هر سال به پژوهشگران جوان‌تر از چهل سال که پژوهش آنها در درون ایران به ثمر رسیده و در عرصه بین‌المللی شناخته شده است اعطا شود. ملاک تعیین برنده، برجستگی پژوهش در یکی از شاخه‌های ریاضی، فیزیک، شیمی، علوم زمین، علوم زیستی و یا علوم رایانه و تاثیر عمیق نتایج آن پژوهش در رشته مربوطه است.[۳۱] هر سال کمیته‌ی علمی جایزه تعدادی از صاحب‌نظران در رشته‌های مربوطه را از دانشگاه‌ها و موسسات علمی مختلف کشور به‌ عنوان مشاوران علمی انتخاب می‌کند و این مشاوران پژوهشگران جوانی را به عنوان نامزد دریافت جایزه معرفی می کنند. در صورتی که کمیته علمی جایزه هیچکدام از نامزدها را شایسته‌ی دریافت جایزه نداند، در آن سال جایزه در آن رشته اعطا نمی‌شود.[۳۲]

چهره‌های برجستهویرایش

در میان فارغ التحصیلان و اعضای هیئت علمی (فعلی و سابق) این دانشگاه چهره‌های سرشناسی وجود دارد که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:[۳]

 
داخل کتابخانه ترکمان دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
 
داخل کتابخانه ترکمان دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

مدرسین و پژوهشگرانویرایش

مرکز دارای یک هسته مدرسین مقیم، متشکل از پژوهشگران فعال است. در هر ترم از تعدادی از استادان میهمان نیز، داخل و خارج کشور، برای تحقیق و تدریس در مرکز، دعوت به عمل می‌آید. از زمان تأسیس مرکز تاکنون استادان و مدرسان زیر برای تدریس و سخنرانی و راهنمای موضوعات رساله، با مرکز همکاری کرده‌اند:[۲]

 
کتابخانه ترکمان؛ دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان
 
دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان

فیزیکویرایش

ریاضیویرایش

شیمیویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «آشنایی با دانشگاه». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ اولین بروشور مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه زنجان (1373) (فایل pdf) بایگانی‌شده در ۲ سپتامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، مهر ۱۳۷۳
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ «دانشگاه در یک نگاه» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۱۰ اوت ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۳.
  4. «علمی که پشت هیچ حصار و دیواری حَبس نمی‌شود!/ سَد ذهنی که باید فرو بریزد». خبرگزاری ایسنا. ۱۴۰۰-۱۱-۰۳.
  5. «رئیس دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان: دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه درشاخص‌های کیفی درسطح بالایی است». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۸-۰۶-۰۵.
  6. «دانشکده فیزیک». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  7. «دانشکده ریاضی». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  8. «تحقیق در دانشکده ریاضی». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  9. «دانشکده شیمی». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  10. «دانشکده علوم زمین». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  11. «پژوهش در دانشکده علوم زمین». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  12. «دانشکده علوم کامپیوتر و فناوری اطلاعات». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  13. «آزمایشگاه‌های دانشکده علوم کامپیوتر». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  14. «تحقیق در دانشکده علوم کامپیوتر». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  15. «دانشکده علوم زیستی». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  16. «آزمایشگاه‌های تحقیقاتی دانشکده علوم زیستی». دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه.
  17. «امضای قرارداد همکاری دانشگاه علوم پایه زنجان و دانشگاه آخن آلمان». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۶-۰۳-۲۲.
  18. «گسترش همکاری‌های علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان با اکول پلی‌تکنیک فرانسه». خبرگزاری ایسنا. ۱۳۹۵-۱۰-۰۸.
  19. «کمک هزینه‌های پژوهشی دانشگاه علوم پایه زنجان ۳۲۷ درصد افزایش یافت». خبرگزاری ایرنا. ۱۳۹۹-۱۰-۲۹.
  20. ۲۰٫۰ ۲۰٫۱ «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۸ اوت ۲۰۱۸.
  21. ۲۱٫۰ ۲۱٫۱ «نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی کشور سال ۹۶–۱۳۹۵ اعلام شد». دیده‌بان علم ایران. ۱۳۹۷-۰۳-۲۸.
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ «نتایج رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی کشور در سال ۹۵–۱۳۹۴». دیده‌بان علم ایران. ۱۳۹۵-۱۲-۲۲.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ «دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان بین‌المللی می‌شود». خبرگزاری ایسنا. ۱۳۹۵-۱۲-۲۶.
  24. «سرآمدان علمی از ۳۰ دانشگاه کشور انتخاب شدند». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۸-۱۱-۲۵.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ «چهارمین دوره انتخاب سرآمدان علمی». معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری. ۱۳۹۸-۱۱-۲۷.
  26. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۸ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۸ اوت ۲۰۱۸.
  27. «کیفی‌ترین دانشگاه‌های کشور کدامند؟». خبرگزاری ایسنا. ۱۳۹۷-۰۳-۲۰.
  28. «رتبه نخست سرآمدان علمی کشور برای دانشگاه علوم پزشکی تهران». خبرگزاری مهر. ۱۳۹۵-۱۲-۲۳.
  29. «70 سرآمد علمی کشور شناسایی و معرفی شدند». فدراسیون سرآمدان علمی ایران. ۱۳۹۷-۰۷-۱۷.
  30. «به دانشگاه تحصیلات تکمیلی زنجان اعطا شد؛ عنوان مرکز ممتاز منطقه توسط انجمن ریاضی اروپا». ایسنا. ۱۳۹۳-۰۳-۱۰.
  31. «جایزه ثبوتی-خواجه‌پور». جایزه ثبوتی-خواجه‌پور.
  32. «شیوه‌نامه‌ی جایزه ثبوتی-خواجه‌پور». جایزه ثبوتی-خواجه‌پور.
  33. https://www.mehrnews.com/news/4201331/یک-محقق-ایرانی-مدیر-موسسه-ماکس-پلانک-شد
  34. دانشگاه در یک نگاه بایگانی‌شده در ۱۰ اوت ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، در نوشتن تمام مطالب این قسمت از این منبع استفاده شده‌است.

Wikipedia contributors, "Institute for Advanced Studies in Basic Sciences," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Institute_for_Advanced_Studies_in_Basic_Sciences

پیوند به بیرونویرایش