باز کردن منو اصلی

کورش صفوی

زبان‌شناس و مترجم ایرانی
(تغییرمسیر از کوروش صفوی)

کورش صفوی (زادهٔ ۶ تیر ۱۳۳۵، تهران) زبان‌شناس و مترجم[۱] ایرانی، نایب‌رئیس انجمن زبان‌شناسی ایران و استاد دانشگاه علامه طباطبایی است. پژوهش‌های او در زمینهٔ معناشناسی، نشانه‌شناسی، رابطهٔ زبان‌شناسی و ادبیات و تاریخ زبان‌شناسی است.

کورش صفوی
Kuroshsafavi.JPG
زادروز۶ تیر ۱۳۳۵
تهران، ایران
ملیتایرانی
پیشهاستاد دانشگاه علامه طباطبایی

زندگی و تحصیلاتویرایش

صفوی دارای پژوهش‌های متعددی در زمینه معنی‌شناسی، نشانه‌شناسی، رابطه زبان‌شناسی و ادبیات و تاریخ زبان‌شناسی می‌باشد. وی که مدرک کارشناسی زبان آلمانی را از مدرسه عالی ترجمه و کارشناسی ارشد و دکتری زبانشناسی را از دانشگاه تهران اخذ کرده‌است از سال ۱۳۵۶ به استخدام دانشگاه علامه طباطبائی درآمد و عضو هیئت علمی گروه زبان‌شناسی آن دانشگاه شد.[۲] کوروش صفوی تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در آلمان و اتریش به پایان برد و در سال ۱۳۵۰ به تهران بازگشت. به دلیل نپذیرفتن دیپلم اتریش از سوی ایران وادار شد در همان سال مجدداً به دبیرستان برود و از دبیرستان هدف ۴ آن ایام دیپلم ریاضی بگیرد. سپس به رشته زبان و ادبیات آلمانی دانشگاه تهران رفت و سال بعد انتقالی به مدرسه عالی ترجمه گرفت و در سال ۱۳۵۴ موفق به اخذ لیسانس از این دانشگاه شد.

در همان سال برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت؛ و پس از یک فصل تحصیل در رشته زبان‌شناسی در دانشگاه دولتی اوهایو و دو نیمسال تحصیل در ام.آی. تی، به دلیل بیماری پدر به ایران بازگشت و در سال ۱۳۵۶ وارد دورهٔ کارشناسی ارشد زبان‌شناسی دانشگاه تهران شدن و موفق شد در سال ۱۳۵۸ و پیش از انقلاب فرهنگی ارشد خود را بگیرد. وی در همان سال ۱۳۵۶ ابتدا به صورت حق‌التدریسی سپس به صورت قراردادی و پیمانی به استخدام دانشکدهٔ علوم و ارتباطات درآمد.[۳] وی نزدیک به ده سال پس از اخذ کارشناسی ارشد خود و هنگامی که دورهٔ دکتری زبانشناسی دانشگاه تهران دوباره بازگشایی شد، وارد این دوره شد و در سال ۱۳۷۲ دکتری زبانشناسی خود را از این دانشگاه گرفت.[۴]

 
کورش صفوی در دومین کارگاه معنی‌شناسی انجمن زبان‌شناسی ایران، خردادماه ۱۳۹۰

آرا و گرایشهای خاصویرایش

کورش صفوی در خصوص ابزارهای زبان‌شناسی معتقد است، ابزارهای زبانشناسی ابزارهایی عام هستند یعنی صرفاً برای مطالعه ادبیات بکار نمی‌روند. زبان‌شناسی ابزاری برای تعیین «خوب و بد»، «زشت و زیبا»، «شور و شعف و شوق» و غیره در اختیار ندارد. قرار هم نیست در علم بشود ملاکی برای تشخیص این ویژگی‌های احساسی در اختیار داشت. دکتر صفوی در محورهای همنشینی و متداعی معتقد است نویسنده متن انتخابهای خود را بر روی محور ترکیب قرار می‌دهد، و خواننده برعکس مسیری را طی می‌کند که نویسنده دنبال کرده‌است. خواننده ابتدا با آنچه روی محور همنشینی قرارگرفته رو به رو می‌شود، و پس از آن به انتخابهای خود دست می‌زند. این انتخابها با انتخابهای نویسنده همسو است. در نتیجه هرمی را می‌توان تصور کرد، که قاعده اش متن است و قله آن هرم، محتوایی است که خود را بر این قاعده تحمیل می‌کند. ما در هر نقطه‌ای از ارتفاع این هرم، وقتی به قاعده نگاه می‌کنیم آن را به شکل خاص می‌بینیم؛ و در این سیر مسیر آسانسور به دست همان قله است. دکتر صفوی در مقاله «پیشنهادی در سبک‌شناسی ادب فارسی» در صدد اثبات این مسئله برمی آید که آنچه تحت عنوان «سبک» مطرح می‌شود با توجه به دو فرایند ترکیب و انتخاب می‌تواند به طبقه‌بندی دقیقتری از سبکهای سنتی نظم، شعر و نثر برسد، و همچنین به اثبات این نکته که این عملکرد تنها به ادبیات محدود نمی‌شود و به لحاظ زمانی در معماری، خوشنویسی، قالی بافی و سایر هنرها نیز، قابل مطالعه است، و همسویی خاصی را نشان می‌دهد. دکتر صفوی این موضوع را به عبارتی دیگر چنین شرح می‌دهد که «زمانی که فرایند ترکیب در ادبیات از بسامد وقوع بالاتری برخوردار است، همین فرایند به عنوان مثال در معماری آن دوره نیز خود را می‌نمایاند.»

آثارویرایش

تألیفویرایش

  • صفوی، ک. ۱۳۶۰. درآمدی بر زبان‌شناسی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
  • ــ. ۱۳۶۱. واژه‌نامهٔ زبان‌شناسی. تهران: نشر مجرد.
  • ــ. ۱۳۶۷. نگاهی به پیشینهٔ زبان فارسی. تهران: نشر مرکز.
  • ــ. ۱۳۷۱. هفت گفتار دربارهٔ ترجمه. تهران: نشر مرکز.
  • ــ. ۱۳۷۱. از زبان‌شناسی به ادبیات. ج اول: نظم. تهران: نشر مرکز.
  • ــ. ۱۳۸۰. گفتارهایی در زبان‌شناسی. تهران: نشر هرمس.
  • ــ. ۱۳۸۰. درآمدی بر معنی‌شناسی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  • ــ. ۱۳۸۰. منطق در زبان‌شناسی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  • ــ. ۱۳۸۱. از زبان‌شناسی به ادبیات. ج دوم: شعر. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  • ــ. ۱۳۸۲. معنی‌شناسی کاربردی. تهران: نشر همشهری.
  • ــ. ۱۳۸۴. فرهنگ توصیفی معنی‌شناسی. تهران: نشر فرهنگ معاصر.
  • ــ. ۱۳۸۴. نگاهی به ادبیات از دیدگاه زبان‌شناسی. تهران: انتشارات انجمن شاعران ایران.
  • ــ. ۱۳۸۴. زبان‌های دنیا: چهار مقاله در زبان‌شناسی، تهران: انتشارات سعاد.
  • ــ. ۱۳۸۵. آشنایی با نظام‌های نوشتاری. تهران: نشر پژواک کیوان.
  • ــ. ۱۳۸۵. آشنایی با معنی‌شناسی. تهران: نشر پژواک کیوان.
  • ــ. ۱۳۸۵. آشنایی با تاریخ زبان‌های ایران. تهران: نشر پژواک کیوان.
  • ــ.. ۱۳۸۵. آشنایی با تاریخ زبان‌شناسی. تهران: نشر پژواک کیوان.
  • ــ.. ۱۳۸۷. مبانی زبان‌شناسی. با همکاری احمد سمیعی، لطف‌الله یارمحمدی. تهران: سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی: وزارت آموزش و پرورش.
  • ــ.. ۱۳۸۷. استعاره از نگاهی دیگر، تهران: انجمن شاعران ایران.
  • ــ. ۱۳۸۹. سرگردان در فلسفهٔ ادبیات. تهران: انجمن شاعران ایران.

ترجمهویرایش

مقالاتویرایش

منابعویرایش

  1. «صفوی: به جای دغدغه کمبود واژه، به فکر تولید علم باشیم». خبرگزاری فارس. ۱۷ تیر ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  2. «زندگینامه: کورش صفوی». همشهری. ۱۱ بهمن ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  3. «گفت‌وگو با کوروش صفوی/زبان‌شناس‌ها به زبان فارسی خیانت نمی‌کنند». ایسنا. ۱۸ فروردین ۱۳۹۲. دریافت‌شده در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  4. نغزگوی کهن، مهرداد؛ راسخ مهند، محمد (۱۳۹۴). جشن‌نامهٔ دکتر کورش صفوی. تهران: سیاهرود. صص. ۱۱–۱۲. شابک ۹۷۸۶۰۰۷۶۱۷۲۲۹.

پیوند به بیرونویرایش