یوسف پیامبر

مجموعهٔ تلویزیونی از فرج‌الله سلحشور ۱۳۸۷

یوسف پیامبر مجموعهٔ تلویزیونی ایرانی بر پایهٔ داستان زندگی یوسف مطابق با روایت قرآن و منابع اسلامی، به نویسندگی و کارگردانی فرج‌الله سلحشور است که در ۴۵ قسمت از ۷ تیر ۱۳۸۷ تا ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸ از شبکه یک سیما پخش شد. این مجموعه در سال‌های بعد نیز بارها از شبکه آی فیلم بازپخش شده است. از جمله بازیگران این مجموعه، مصطفی زمانی، کتایون ریاحی، محمود پاک‌نیت و جعفر دهقان هستند.[۱]

یوسف پیامبر
نویسندهفرج‌الله سلحشور
کارگردانفرج‌الله سلحشور
بازیگرانمصطفی زمانی
محمود پاک‌نیت
کتایون ریاحی
جعفر دهقان
عباس امیری مقدم
جهانبخش سلطانی
رحیم نوروزی
مهوش صبرکن
الهام حمیدی
پروانه معصومی
لیلا بلوکات
رضا رضوی
آهنگسازپیمان یزدانیان
کشور سازندهایران
زبان اصلیفارسی
شمار قسمت‌ها۴۵
تولید
تهیه‌کنندهفرج‌الله سلحشور
فیلم‌برداریرسول احدی
تدوین‌گرحسین زندباف
پخش
شبکهٔ اصلیشبکه یک
انتشار اولیه۷ تیر ۱۳۸۷_ ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۸

نوشتن فیلم‌نامهٔ یوسف پیامبر بر عهدهٔ سلحشور بود و آن را تا سال ۱۳۸۲ به پایان رساند. ساخت مجموعه در تیر ۱۳۸۲ برای ۴۰ قسمت آغاز شد اما به دلیل عدم تأمین بودجه توسط صدا و سیما، ساخت مجموعه به تعویق انداخته شد و پس از سه ماه، مراحل پیش‌تولید مجموعه در شهرک دفاع مقدس آغاز شد. فیلم‌برداری مجموعه در اردیبهشت ۱۳۸۳ آغاز شد اما به دلیل مشکلات بودجه از ماه مهر چندین بار به تعویق انداخته شد. فیلم‌برداری یوسف پیامبر در فروردین ۱۳۸۶ به پایان رسید.[۲]

داستان ویرایش

داستان این سریال از این قرار است که زمانی که یعقوب، مردمان بنی‌اسرائیل را به یکتاپرستی خوانده و از پرستش خدایان مختلف انذار می‌دهد؛ خدا، پیامبر بعدی را در نسل او قرار داده و یوسف را به وی عطا می‌کند که چهره‌ زیبایی دارد. یوسف در کودکی رؤیایی می‌بیند که در آن خورشید، ماه و ۱۱ ستاره برای او به سجده می‌افتند. یعقوب که این رؤیا را می‌شنود به او توصیه می‌کند تا آن را از برادران خود پنهان کند. پس از چندی، برادران یوسف که به علاقهٔ پدرشان نسبت به یوسف حسودی می‌کردند، او را به چاه می‌اندازند و در حضور یعقوب مدعی می‌شوند که یوسف را گرگ خورده است و پیراهن خونی جعلی را به یعقوب نشان می‌دهند. پس از مدتی کاروانی او را از چاه درآورده و به عزیز مصر، پوتیفار، می‌فروشند و پوتیفار او را به عنوان غلام به همسرش زلیخا هدیه می‌دهد. زلیخا شیفته یوسف می‌شود و زمانیکه زلیخا از او خواست با او وارد بستر شود یوسف فرار کرد. پوتیفار فرا می‌رسد و تمام تقصیرات گردن یوسف می‌افتد و یوسف به زندان می‌رود و هشت سال آنجا می‌ماند؛ اما به واسطهٔ یکی از دوستان خود در زندان که مدت‌ها پیش آزاد شده و به پادشاه مصر آمنهوتب خدمت می‌کند به کمک علم تعبیر خواب، خوابِ فرمانروا را تعبیر کرده و با خِرَد خود به یکی از نزدیکان به فرمانروا تبدیل شده و پس از مرگ پوتیفار عزیز مصر می‌شود. سرانجام پس از سال‌ها دوری، یوسف طی یک معجزه زلیخای پیر را به زلیخای جوان و زیبا تبدیل و با او ازدواج می‌کند؛ و بالاخره پس از سی و چند سال دوری، پدرش را پیدا کرده و او را با خود به مصر می‌برد.

بازیگران اصلی ویرایش

در این سریال ۵۶ بازیگر اصلی و بیش از ۱۵۰ بازیگر فرعی به ایفای نقش پرداختند. فهرست نام‌های تعدادی از بازیگران این سریال به تفکیک نقش‌هایشان به شرح زیر است:

بازیگر نقش توضیح نقش
مصطفی زمانی یوسف پیامبر خدا، عزیز مصر
محمود پاک‌نیت یعقوب پیامبر خدا و پدر یوسف
کتایون ریاحی زلیخا همسر پوتیفار، همسر دوم یوسف
جعفر دهقان پوتیفار عزیز مصر
عباس امیری آنخ‌ماهو کاهن اعظم معبدآمون متوفی
جهانبخش سلطانی آمنهوتپ سوم فرعون مصر
رحیم نوروزی آخناتون (آمنهوتپ چهارم) دوران بزرگسالی فرعون مصر
مهوش صبرکن کاریماما ندیمه زلیخا
الهام حمیدی آسنات همسر اول یوسف
پروانه معصومی بانو تی همسر آمنهوتپ سوم متوفی
لیلا بلوکات نفرتیتی همسر آخناتون
رضا رضوی هرمهب رئیس محافظان قصر آمنهوتپ
محمدقاسم پورستار خضر خضر نبی متوفی
علی طالب‌لو هونیفر پیشکار پوتیفار
سیروس کهوری‌نژاد ممیسابو دوست صمیمی یوسف
اسرافیل علمداری رودامون رئیس محافظان قصر پوتیفار
جواد طاهری مالک بن زعر رئیس کاروان و مشاور یوسف
اردلان شجاع‌کاوه جبرئیل فرشته وحی
فرج‌الله سلحشور عزرائیل فرشته مرگ متوفی
امیرحسین مدرس ایناروس شراب دار آمنهوتپ
محمدعلی سلیمانتاش آپوپیس سفره دار آمنهوتپ سوم
اسماعیل سلطانیان کیمونی کاهن معبد آمون متوفی
رضا آقاربی پادیامون رئیس محافظان معبد آمون متوفی
ناصر فروغ خوفو کاهن معبد آمون متوفی
علی بکائیان آپوکی کاهن معبد آمون
محمدرضا باقری کاهن معبد آمون متوفی
حسین جعفری یوسف دوران نوجوانی یوسف
ایمان خسروی یوسف دوران کودکی یوسف
زهرا سعیدی فائقه خواهر یعقوب، عمه یوسف
سعیده عرب لیا دوران پیری همسر یعقوب
فرشته سرابندی لیا دوران جوانی همسر یعقوب
مریم بخشی راحیل همسر یعقوب، مادر یوسف
میترا خواجه‌ئیان زلفا همسر یعقوب
سودابه علی‌پور بلهه همسر یعقوب
نسرین نکیسا دینه خواهر یوسف دوره جوانی
آیدا تبیانیان دینه خواهر یوسف دوران کودکی
کوروش زارعی لاوی دوران میانسالی
شاهد پرستار لاوی دوران جوانی
محمد احمدی شمعون دوران میانسالی
علی شمس پویا شمعون دوران جوانی
زهیر یاری بنیامین دوران میانسالی
ارسلان قاسمی بنیامین دوران کودکی
داوود شیخ یهودا دوران میانسالی
پویان آهنیان مقدم یهودا دوران جوانی
اصغر محمدی جاد دوران میانسالی
محمد جواد محبی جاد دوران جوانی
مجید حسن فامیلی نفتالی دوران میانسالی
عباس غزالی نفتالی دوران جوانی
علیرضا پاکزاد دان دوران میانسالی متوفی
سالار کریمخانی دان دوران جوانی
حسین فرضی زاده اشیر دوران جوانی
امیرعباس قلیچ لو اشیر دوران میانسالی
اصغر نوبخت یساکر دوران میانسالی
توحید نوروزی زبولون دوران نوجوانی
محسن جهانبانی زبولون دوران میانسالی
محمدرضا تیموریان روبین دوران میانسالی
مهرداد فلاحتگر سینوهه پزشک دربار قصر
علا محسنی نینیفرکبتا سوءقصد کننده به یوسف
زهرا مرتضوی تیامنی ندیمه زلیخا
بیتا ثمری تاما ندیمه زلیخا
علی یعقوب زاده هویا سفره دار پوتیفار
مجتبی بی‌طرفان سوفر کتابدار پوتیفار
پرویز فلاحی‌پور کیدامن رئیس زندان زاویرا
سیروس اسنقی رئیس محافظان زندان زاویرا
سید محمد تقی رفقی زندانی پیر زندان زاویرا
منوچهر بهروج بنتو زندانی زندان زاویرا متوفی
علی جلیلی باله نسموند زندانی میانسال محاسن دار زندان زاویرا
صادق خوش نژاد زندانی جوان زاویرا
صادق حدادی زندانی پیر زاویرا
نسترن شمسی سیتی هن دختر عمه زلیخا
پانته‌آ مهدی‌نیا مریتاتن همسر پادی آمون مهمان زلیخا
لیلا نیارمی زن اشراف مهمان زلیخا
آسیه امیرسرداری زن اشراف مهمان زلیخا
تهمینه شعبانی زن اشراف مهمان زلیخا
شهنوش شهباززاده زن اشراف مهمان زلیخا
لیلا آزموده زن اشراف مهمان زلیخا
محمدعلی ساربان مشاور آخناتون
سیروس صابر کاهن معبد ایشتار متوفی
عصمت رضاپور ایستر کاهن زن معبد ایشتار
امین عباسی زاده کاهن معبد قصر پوتیفار
حمیدرضا دشتی بینگی کاهن معبد قصر پوتیفار و خزانه دار معبد آمون
عباس قاصدی سفالگر قصر پوتیفار
رحمت‌الله شکرخنده آشپز قصر پوتیفار
ابراهیم شجاعی خدمتکار قصر پوتیفار
مرتضی اکبری خدمتکار قصر پوتیفار
کامران دهقان خدمتکار قصر پوتیفار
سیده طاهره علایی خدمتکار قصر پوتیفار
رویا حمزه لویی خدمتکار قصر پوتیفار
ناصر قاسمی باغبان قصر پوتیفار
صادق مزاری جلالی بورنابوریاس نگهبان قصر پوتیفار تبرئه شده بدست یوسف
صادق پریدار اشرار و سارق ازقصر پوتیفار
محمد حسین مجدزاده اشرار و سارق از قصر پوتیفار
محمد سعید قائمی بزرگ خوابگزار معبد امون
احسان الله عمادی خوابگذار معبد آمون
علی طاهری خوابگزار جوان معبد آمون
محمود صحرایی خوابگذار سیه چهره معبد آمون
شقایق پورحمدی همسر بنیامین
اعظم کبودیان همسر یهودا
نرگس نظری همسر لاوی
مهین موحدی همسر شمعون
امان الله رحیمی یاکین پیر بزرگ کنعان
بیژن انوار ملیخا تاجر کنعانی متوفی
مجید صیادی شیطان
سوگل طهماسبی بسمه ندیمه فائقه
وجیهه حسینیان ندیمه بانو تی
نوشین حسن زاده ندیمه بانو آسنات
شهربانو موسوی قابله راحیل
یونس غزالی آخناتون دوران کودکی فرعون مصر
ساینا مهیمی منسه دختر کوچک یوسف
سهیل سخن پژوه قتمیر همسفر یوسف نگهبان وسیلی زن به یوسف
جمشید صفری فالح دوست مالک
هوشنگ بهادری همسفر یوسف پیرمرد مریض کاروان
محمد حاج حسینی پیرمرد تشنه همراه کاروان مالک متوفی
برات اله شیبانی اشراف مصر متوفی
محمد فرزانه اشراف مصر
عطاالله مرادی اشراف مصر و خریدار یوسف
محمد قمرزاده اشراف مصر و خریدار یوسف
هاشم شمس فلاورجانی تاجر برده فروش مصر
حسینعلی پرستار کشاورز مومن مصری
مریم قلهکی همسر آپوپیس
عباس قاصدی سفالگر قصر پوتیفار
نورالدین خزایی تاکرود محافظ قصر آخناتون
بهروز پیروزیان محافظ پادیامون در معبد آمون
حسن ولی خانی نگهبان ورودی قصر آخناتون و حمله کننده به یوسف
سید هاشم ونانه آشپز قصر آخناتون
حسن علیرضایی جارچی
فرامرز شهنی لابان پدر زن و دایی یعقوب
سید محسن خرم دره عیسر ساکن فدان
شمسی شمس الدینی ساکن فدان و همسر عیسر
مرتضی هاشم خانلو فارِس ساکن فدان
زینب بنماران همسر فارِس ساکن فدان
عظیم مشهدی مامور همراه لابان
علی اصغر راسخ راد جیرا پیک کنعان
رضا حافظی کشاورز مصری، کسی که یوسف همسفره ناهار او شد
اکبر مددی مهر مامور شناسایی افراد در سیلو
کامبیز بهرام نژاد مامور شناسایی افراد در سیلو
داوود زم مامور همراه لابان
محمد حسین ممیززاده کشاورز مصری و ساکن تبس
عباس مرادی ملوان اسکله و کاشف جسد خوابگزار
سلمان خطی مامور شناسایی افراد در سیلو
امین مولایی فر کشاورز جوان و ساکن تبس
حمید رضا مرادی مامور دروازه ورودی سوریه شهر تبس
سید جواد زیتونی نوامون ساکن تبس و خریدار گندم از سیلو
محمد تقی شهسواری کشاورز مصری و خریدار گندم از سیلو

هزینه ویرایش

مدیر پیشین روابط عمومی این مجموعه در پی اختلاف با کارگردان و تهیه‌کنندهٔ آن فرج‌الله سلحشور گفت که کل مبالغ هزینه شده برای ساخت این مجموعه بیش از ۱۲ میلیارد تومان بوده‌است؛ که ۶ میلیارد تومان آن توسط صداوسیما و بقیه توسط شهرداری تهران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، وزارت اقتصاد و دارایی پرداخت شده‌است.[۳]

کارگردان مجموعه (فرج‌الله سلحشور) با حضور در شبکهٔ جهانی جام جم ۳ ضمن تکذیب ادعای مدیر پیشین روابط عمومی این مجموعه گفت مجموع هزینه‌های ساخت این سریال حدوداً ۷ میلیارد تومان بوده‌است.

حاشیه‌ها ویرایش

اتهام سرقت ادبی ویرایش

شهاب‌الدین طاهری، نویسندهٔ کتاب دوجلدی یوسف که در سال ۱۳۸۱ توسط نشر عابد به چاپ رسیده‌است، از سلحشور، تهیه‌کننده سریال، به دلیل «دزدی هنری» در دادگاه شکایت کرد[۴] و در سال ۱۳۹۱، در نهایت، سلحشور طبق رأی قطعی دادگاه از اتهام تقلب در فیلم‌نامه یوسف تبرئه شد.[۵][۶]

انتقادها ویرایش

  • هزینهٔ بالا و مشخص نبودن هزینهٔ واقعی
  • تبلیغ چندهمسری

کارگردان مجموعه گفت که چندهمسری را ترویج نکرده و در عین حال گفت:[۷]

«چندهمسری در مذهب و مکاتب الهی وجود داشته‌است. حال اگر این فرهنگ بنا به دلایلی تغییر کرده از عوارض دنیای امروز است. از پیامبر تا انبیاء سلف همسر دوم و سوم اختیار می‌کردند. این موضوع در گذشته بوده و در خیلی از ممالک اسلامی هنوز این فرهنگ وجود دارد و در بین شیعیان با آن برخورد می‌شود. این مطلب وجود داشته و من به دلیل خرسندی فمینیست‌ها نمی‌توانستم آن را در این سریال نشان ندهم و بازهم تأکید می‌کنم قصد ما ترویج چندهمسری نیست بلکه بیان سند تاریخی است.»

انتخاب بازیگران ویرایش

سلحشور دربارهٔ بازیگران این مجموعه می‌گوید:[۸]

بازیگران را از همین سینماگران انتخاب می‌کنم، همانند پروژه «یوسف» که من آن را با همین هنرمندان ساختم. با این تفاوت که مدیریت این‌ها در اختیار من بود. برای همین در این پروژه بازدهی خوبی داشتند. مهم این است که از هنرمندان چگونه استفاده شود. البته بسیاری از هنرمندانی که با ما کار کردند دیگر به مسیر قبلی بازنگشتند.

پخش بین‌المللی ویرایش

کشورهای تاجیکستان، پاکستان، افغانستان ترکیه،[۹] شبکه‌های بین‌المللی ایران الکوثر (دوبلهٔ عربی)، آی فیلم (سه زبانه: عربی و فارسی و انگلیسی) و جام جم (زیرنویس انگلیسی) نیز اقدام به پخش یوسف پیامبر کرده‌اند. به گفته سازمان صدا و سیما این سریال در شصت کشور جهان بیننده داشته‌است.

جستارهای وابسته ویرایش

پانویس ویرایش

  1. «در نقدی دانشگاهی بر سریال یوسف پیامبر مطرح شد؛ * دیر نشده؛ سریال «یوسف پیامبر (ع)» ویرایش شود *صداوسیما در ساخت فیلم‌های دینی فراسلحشور و فراشبکه بنگرد». ایسنا. ۲۳ اردیبهشت ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۲.
  2. «گزارشی از روند ساخت تا پایان پخش سریال «یوسف پیامبر (ع)»؛ فرج‌الله سلحشور برای سینمایی یوسف (ع) تصمیم می‌گیرد؟». ایسنا. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۲۱ مرداد ۱۴۰۰.
  3. «پاسخ رضا استادی به اظهارات سلحشور در گفتگو با «جهان»؛ آقای سلحشور فکر می‌کرد انوار الهی به ایشان تابیده!». جهان نیوز. ۵ آبان ۱۳۸۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۲۶ اکتبر ۲۰۰۸.
  4. [جنبش راه سبز - فیلم‌ساز طرفدار احمدی‌نژاد «یوسف پیامبر» را دزدیده‌است؟http://www.rahesabz.info/story/10475 بایگانی‌شده در ۲۲ فوریه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine]
  5. http://alef.ir/vdcdjn0ffyt0os6.2a2y.html?149381
  6. http://www.asriran.com/fa/news/243309
  7. «شبکه ایران-یوسف پیامبر برای تبلیغ احمدی‌نژاد ساخته نشده‌است». موسسه فرهنگی مطبوعاتی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۵ مهٔ ۲۰۰۹.
  8. در نقد یک گفتار عجیب؛ آیا محجبه‌های ایرانی کف خیابان‌های تهران سنگسار می‌شوند؟!؛ ۹ دی ۱۳۹۱؛ تابناک
  9. عراقسریال یوسف پیامبر(ع) در تلویزیون افغانستان