پیامبر یا پیغامبر در ادیان ابراهیمی، به دریافت‌کننده و بیان‌کننده وحی گفته می‌شود. پیامبر عبارت فارسی جامعی است که تا حدودی با نبی در ادبیات قرآنی هماهنگ است با این تفاوت که نبی، حداقل شرایط پیامبری یعنی غیب‌آگاهی وحیانی را داراست.

محتویات

دیدگاه اسلامویرایش

پیامبر در اسلام به معانی زیر است:

  • نبی: غیب‌آگاه در زمینه وحی
  • رسول: فرستاده شده
  • معانی متعدد دیگر: منذر، مبشر و …

نبی اعم از رسول است. نبی پیک الهی و فرد دارای خبر مهم است که خواب می‌بیند و در خواب به او وحی می‌شود و همیشه ملزم به ابلاغ نیست ولی رسول پیک ویژه الهی است که ملک وحی بر او نازل می‌شود و او ملک را می‌بیند و با او سخن می‌گوید و مأمور به ابلاغ است. طبق حدیثی ۳۱۳ نفر از انبیای الهی رسول بودند؛ و طبق قرآن ۵ نفر از رسولان برتر (اولوالعزم) هستند.[۱]

ادیان در قرآنویرایش

در دیدگاه اسلام ادیان الهی همان شرایعی است که توسط پیامبران اولوالعزم آورده شده‌است و هرگونه شریعت دیگر جزء ادیان یادشده یا الهی نبوده یا به یکی از ادیان یادشده بازمی‌گردد.

ادیان الهی بشرح زیراست

۱-صابئین:گروه کوچکی که از پیروان نوح بوده که در بخشی از جنوب ایران، عراق و سوریه زندگی می‌کنند و توجه آنان خود را پیروان ادریس و نوح می‌دانند و منسوب به صاب بن نوح‌اند.[۲] و[۳]

۲-مجوس(زردشتی):از ابراهیم ودین حنیف؛ مورخان می‌گویند زرتشت از پیامبران مروج دین حنیف بوده‌است و علت مهم احترام زرتشتیان به آتش بخاطر سرد شدن آن بر ابراهیم بوده‌است زردشت را پیامبر ایرانیان می‌دانند. در خصوص زردشت روایاتی در اسلام وجود دارد.[۲] و[۴]

یک-ان المجوس کان لهم نبی فقتلوه و کتاب احرقوه.[۵]

دو-قدانزل الله الیهم کتابا و بعث الیهم نبیا[۶]

سه-سنوابهم سنه اهل الکتاب[۷] قبل از زردشت پیامبران دیگری بوده‌اند. برخی از ادیان شبه قاره هند و دورتر نشات گرفته از دین زردشتند.

۳-یهودیت(کلیمی): دین یهودی شریعت موسی است که امروزه حدود بیست میلیون نفر پیرو دارد و عموماً در آمریکا، اروپا و اسرائیل سکونت دارند.[۸] و[۹]

۴-مسیحیت(نصرانی):مسیحیت شریعت عیسی است که بیش از دو میلیارد نفر پیرو در جهان دارد.[۱۰] و[۱۱]

۵-اسلام:اسلام شریعت پیامبر اسلام است و دین مسلمانان که تا پایان جهان ادامه دارد. هم‌اکنون بیش از یک میلیارد مسلمان در بیش از ۵۰ کشور اسلامی و سایر کشورها زندگی می‌کنند[۱۲]

پیامبر در قرآنویرایش

کلمه «انبیاء» در قرآن ۵ بار و کلمه «النبیین» ۱۳ بار تکرار شده‌است؛ و در همه این موارد، مراد «پیامبران راستین» هستند. مختصات پیامبران در قرآن متعدد است از جمله خصوصیاتی مانند «برتری داشتن برخی از آن‌ها بر بعض دیگر» و «معیت پیامبران با صادقان و شهیدان و صالحان» و «نویدآور و بیم دهنده» ذکر شده‌است.[۱۳]
قرآن در این باره می‌گوید: «ما پیش از تو هیچ پیامبری را نفرستادیم، مگر اینکه به او وحی کردیم: خدایی جز من نیست. پس تنها مرا بپرستید.» (انبیاء، آیه ۲۵)

پیامبران نیز مانند دیگران بشرند، زندگی می‌کنند و می‌میرند و تفاوت در این است که به آن‌ها وحی می‌شود. قرآن در این باره می‌گوید: «بگو جز این نیست که من هم انسانی مثل شما هستم، که به من وحی می‌شود.» (کهف، آیه ۱۱۰).

اقسام پیامبران

طبق روایات تعداد ۱۲۴۰۰۰ پیامبر وجود داشته‌اند که براساس محدوده فعالیت خود و دینی که آورده‌اند بر۴ گونه‌اند

۱-نبی:که بر همه پیامبران اطلاق می‌گردد

۲-رسول: از میان پیامبران تعداد۳۱۳ نفر رسول اند که حوزه مأموریت آنان منطقه خاصی بوده‌است

۳-اولوالعزم: از میان رسولان تعداد ۵ نفر بوده که صاحب شریعت ودین بوده‌اندنوح-ابراهیم-موسی-عیسی ومحمد

۴-خاتم الانبیا: از میان این ۵ نفر محمد آخرین پیامبر و دین او خاتم ادیان دیگر است[۱۴] و[۱۵] و[۱۶] و[۱۷]

معجزات پیامبرانویرایش

تعریف معجزهویرایش

معجزه یا اعجاز از ریشه لغوی عجز به معنی ناتوانی گرفته شده‌است[۱۸] و در اندیشه اسلامی، معجزه امر خارق‌العاده‌ای است که از راه علل ماوراء طبیعی با اراده خدا از شخص مدّعی نبوت به نشانه صدق ادّعای وی، همراه با مبارزه طلبی ظاهر می‌شود[۱۹]

اقسامویرایش

۱-معجزات اثباتی (تخویفی):همه پیامبران خدا برای اثبات ادعای خود از معجزاتی متناسب با وضعیت فرهنگی و اجتماعی مردم دوران خود، بهره گرفته‌اند. همچنین تشویق ایمان آورندگان و ترساندن منکران نیز جهت دیگری برای آوردن این دسته از معجزات پیامبران بوده‌است.

۲-معجزات پیشنهادی (اقتراحی):بخش دیگری از معجزات انبیای الهی با پیشنهاد مردم صورت پذیرفته‌است. این درخواست‌ها گاهی خالی از هرگونه غرض ورزی و لجاجت بوده و تنها برای کسب اطمینان و یافتن حقیقت صورت گرفته‌است.[۲۰] و[۲۱]

معجزات انبیاویرایش

درقرآن و کتاب عهدین برخی از معجزات پیامبران اشاره شده‌است.

۱-نوح:طوفان بزرگ[۲۲] و[۲۳]

۲-هود:عذاب قوم او[۲۴]

۳-صالح:ناقه اووعذاب قوم[۲۵]

۴-ابراهیم:سردشدن آتش براو زنده کردن مرغ‌های چهارگانه به اذن خداوند متعال[۲۶] و[۲۷]

۵-لوط:عذاب قوم او[۲۸]

۶-شعیب: عذاب قوم او[۲۹]

۷-یوسف:پیراهن یوسف[۳۰]

۸-ایوب:برگشت بوضعیت اول[۳۱]

۹-زرتشت خندیدن به هنگام تولدو روشن کردن آتش بدون چوب و سندل و کاشتن درخت سرو غول پیکری در کشمر با فروکردن عصا در زمین و گاتاها.[۳۲] و[۳۳][۳۴]

۱۰-موسی:عصا-یدبیضا-طوفان-جراد-قمل-ضفادع-خون-شکافتن دریا-طوردربالا[۳۵] و[۳۶]

۱۱-داود:تسخیرباد-تسلط بر زبان پرندگان-نرم بودن آهن دردست او-صنعت لباس جنگ[۳۷] و[۲۳]

۱۲-سلیمان:تسخیرباد-تسلط بر دیوان-چشمه مس-مرگ او و مورچه[۳۸] و[۲۳]

۱۳-عیسی:تکلم درمهد-ساختن مرغ از خاک-شفای کور مادرزاد و پیس-زنده کردن مردگان[۳۹]- نگه داشتن طوفان و راه رفتن روی آب[۴۰]

۱۴-محمد:شق القمرمعراجمباهلهقرآن - جنگ احزاب - حجاب میان او و دشمنان - دفع توطئه یهودیان بنی نظیر - اصحاب فیلمسجد ضرارکوثر – نابود شدن استهزاکنندگان[۴۱] و[۴۲] و[۴۳]

کتب پیامبرانویرایش

برخی از پیامبران به ویژه پیامبران اولوالعزم دارای کتاب بوده اندکه درقرآن به آن‌ها اشاره شده‌است

اوستا کتاب زردشت بمعنای آگاهی نامه مشتمل بر۵باب

ان الله اشتری… وعداعلیه حقافی التوراه و الانجیل و القرآن[۴۹]

دیدگاه مسیحیت و یهودیتویرایش

در کتاب مقدس از دو لفظ نبی (navi، נְבִיא) و رائی (ro'eh، ראה) برای پیامبر یا رسول استفاده شده‌است. مورد استفاده رائی به گذشته‌های دور برمی‌گردد که اطلاع دقیقی از آن در دست نیست.[۵۰]

در دیدگاه مسیحیان و یهودیان، «پیامبر» یا «رسول» به اشخاصی گفته می‌شود که توسط خداوند انتخاب می‌شوند تا پیامی تازه از خداوند را به نوع بشر منتقل سازند.

در معنای مذکور، به اعتقاد مسیحیان و یهودیان و بر اساس کتاب مقدس (مجموعه عهد عتیق و عهد جدید{انجیل})، تنها یک پیامبر وجود داشت و او «موسی» بود که شریعت یهود را که شامل ده فرمان یا دستور اصلی و دستورات جزئی دیگری است، برای قوم بنی اسرائیل آورد.

سایر شخصیت‌های اصلی کتاب مقدس که پس از موسی می‌آیند و به نام نبی - مرد مقدس شناخته می‌شوند (به استثنای عیسی مسیح)؛ حامل یا رساننده پیغام جدیدی نیستند و تنها برای گسترش و زنده نگاه داشتن دستورات خداوند در ده فرمان انتخاب می‌شدند.

به علاوه بر اساس کتاب مقدس، به جز موسی که کتاب آسمانی تورات از اوست؛ سایر کتب «عهد عتیق» که پس از موسی نگاشته شده‌اند، حاوی آیین جدیدی نیستند. همچنین، هر چند این کتب چه به دست نبی و چه به دست کاتبین نوشته شده باشند، با هدایت روح القدس به نگارش درآمده‌اند، اما بر خلاف «تورات»، «کتاب آسمانی» محسوب نمی‌گردند.

زندگی انبیای اولیه پیش از موسی نیز در کتاب «تورات» مکتوب می‌باشد. موسی و انبیای پس از او اکثراً دارای معجزه‌هایی نیز بودند که نشانه برگزیدگی آن‌ها محسوب می‌شد، اما انبیای پیش از او - نظیر ابراهیم و نوح - معجزه‌ای نداشته‌اند.

پیامبران و انبیاء در دیدگاه کتاب مقدس، کاملاً مانند افراد عادی هستند:

گناه می‌کنند، مرتکب اشتباه‌هایی می‌شوند، و مانند مردم معمولی زندگی می‌کنند و تنها ویژگی ای که آنهارا برتر می‌سازد، انتخاب آن‌ها از سوی خداوند است.

در دیدگاه کتاب مقدس، ابراهیم نبی بوده‌است.[۵۱] اما برخی معتقدند «ابراهیم»، «اسحاق»، «نوح» و کلیه شخصیت‌های پیش از موسی، نبی یا پیامبر نیستند.[نیازمند منبع] و این افراد را به نام «مرد خدا» یا «خادم خداوند» می‌شناسند.

در اعتقاد یهودیان ملاکی، و در اعتقاد مسیحیان «یحیی» آخرین نبی بوده‌اند.

طبق اعتقاد مسیحیان و کتاب «عهد جدید»(انجیل)، پس از آن خداوند طبق وعده‌ای که داده بود، خود در قالب بشریِ «عیسی مسیح» به زمین آمد تا در ارتباط خویش با انسان، با نوع بشر پیمان جدید(عهد جدید)ی ببندد. نشانه این پیمان مرگ «عیسی مسیح» بر صلیب و زنده شدن دوباره او در روز سوم پس از مرگش بود.

یهودیان «عیسی» را نه نبی می‌دانند و نه پیامبر و نه مسیح. در اعتقاد آن‌ها مسیح موعود(ماشیح که در کتاب مقدس- بخش عهد عتیق وعده داده شده) هنوز نیامده‌است.

بخشی از معجزات عیسی:ازدواج در قانا-زنده‌کردن لازاروس- عروج عیسی-لعنت درخت انجیر-نابینای بیت‌صیدا

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. رسول و نبی کیست؟ «جعفر سبحانی» حوزه نت
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ 17حج
  3. تفسیر نمونه، چاپ اول، جلد ۲۴
  4. مجلسی، ۴۲/۱۳
  5. (وسائل الشیعه جلد11)
  6. (حضرت امیر)
  7. (از امام سجاد)
  8. 62بقره
  9. یهودیت، مسیحیت و اسلام
  10. 69مائده
  11. کتاب عهد جدید
  12. 18و80ال عمران
  13. ایراندوست، محمدحسین، عقاید و آراء مشترک ادیان الهی، قم، چاپ اول، 1396، ص57
  14. لغتنامه دهخدا
  15. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار
  16. رسول و نبی کیست؟ «جعفر سبحانی
  17. ترجمهٔ تفسیر المیزان، جلد ۱۸، ص۳۹
  18. فرهنگ معین
  19. علامه حلی، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد
  20. الکافی، ج 8, ص 185
  21. کتاب مدینة المعاجز نوشته سید هاشم بحرانی
  22. 64اعراف
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ ۲۳٫۲ ۲۳٫۳ عهد عتیق
  24. 72اعراف
  25. 73و77و78اعراف
  26. سوره بقره آیه 258 و 259
  27. 69انبیا
  28. 84اعراف
  29. 91اعراف
  30. یوسف، آیه 93
  31. 84انبیا
  32. خورشیدیان. ص ۶۹. 
  33. کتاب زرتشت و دین بهی - علی اکبر جعفری
  34. کتاب پیام زرتشت - علی اکبر جعفری 1353
  35. 133و107و108اعراف
  36. 93بقره
  37. 11سباو110مائده
  38. 12سبا
  39. 46و249ال عمران
  40. ۴۰٫۰ ۴۰٫۱ عهد جدید
  41. قمرو1و45و88اسراو1کوثرو15حجرو107توبه و1فیل و11مائده و11احزاب و61ا ل عمران
  42. تفسیر موضوعی مکارم شیرازی
  43. فرهنگ موضوعی از فانی و خرمشاهی
  44. درصقحه55ج دوم کافی
  45. صحف ابراهیم و موسی قرآن کریم
  46. جلیل دوستخواه
  47. عهد قدیم
  48. قرآن کریم
  49. 111توبه
  50. کتاب اول سموئیل ۹:۹
  51. پیدایش ۲۰:۷

پیوند به بیرونویرایش