گوستاو دوره، نگاره‌ای از شیطان ضد قهرمان کتاب بهشت گمشده جان میلتون c.1866.

در عربی «شیطان» اسم عام (اسم جنس) است، در حالی که «ابلیس» (کسی که آدم را فریب داده‌است) اسم خاص (عَلَم) می‌باشد.

در ادیانویرایش

براساس تفسیرهای کتب دینی اسلام، ابلیس یکی از جن‌ها بود که بر اثر پارسایی زیاد به درجه فرشتگان راه یافت و مقرب‌ترین نزد خدا گشت، اما زمانی که خداوند آدم را آفرید به همه فرشتگان گفت به او سجده کنند به شیطان هم گفت به آدم سجده کن اما شیطان بخاطر تکبر و غروری که داشت سجده نکرد و گفت من از آتش هستم و این از خاک من برتری دارم چگونه میتوانم به این سجده کنم؟ پس جزای نافرمانی از خداوند بزرگ رانده شدن از بهشت بود در این هنگام شیطان که از آدم متنفر شده بود از خداوند به ازای پرستش فراوانی که انجام داده بود برای خود مهلت خواست تا آدم و فرزندانش را فریب دهد و خداوند نیز به او تا روزی معین مهلت داد[۱] در تاریخ طبری در روایاتی از ابن‌عباس نقل شده: ابلیس از فرشتگان بود و نامش عزازیل بود و در زمین ساکن بود. فرشتگان ساکن در زمین جن نام داشتند. ابلیس به عبادت همی کوشید و در دانش از همه پیش بود و به همین سبب مغرور شد و در برابر فرمان خدا عصیان نمود.[۲] در شاخه‌ای از عرفان به این نظر که شیطان فقط خدا را لایق سجده شدن می‌دانست و این امر به عشق بالای شیطان به خدا تعبیر شد، به نقلی بسیاری از عرفا به دنبال این سطح عشق نسبت به خدای متعال بودند. اما شیطان چون خودش را بالاتر از انسان می‌دید از روی تکبر و حسادت به او سجده نکرد؛ و بنا به نظر بسیاری از دانشمندان الهیات، پایه و اساس تفکر و ذات وجودی شیطان، از الهیات زرتشتی وارد ادیان ابراهیمی شده‌است. بخصوص بعد از تبعید یهودیان به بابل و آشنایی آنان پس از فتح بابل با آیین و فلسفه وجودی اهریمن در آیین زرتشت. با مطالعهٔ دقیق تورات و در نظر گرفتن بازهٔ زمانی به راحتی می‌توان متوجه شد که شیطان و ارواح پلید بعد از مراجعت یهودیان از تبعید در آیین یهودیت به متون تورات وارد گردید.

شیطان‌پرستیویرایش

شیطان‌پرستی یک حرکت مکتبی، شبه مکتبی یا فلسفی است که هواداران آن شیطان را یک طرح و الگوی اصلی و پیش از عالم هستی می‌پندارند. آن‌ها شیطان را موجودی زنده و با چند وجه از طبیعت انسان مشترک می‌دانند.

در هنرویرایش

فیلم‌هاویرایش

پانویسویرایش

  1. داستان‌های پیامبران جلد اول بخش مربوط به آدم
  2. تاریخ طبری- جلد ۱ - ص ۵۳
  3. مجله همشری جوان شماره ۱۳۶

منابعویرایش