باز کردن منو اصلی


صفی‌آباد از شهرهای استان استان خراسان شمالی و مرکز بخش بام و صفی‌آباد از توابع شهرستان اسفراین است.

صفی‌آباد
کشور  ایران
استان خراسان شمالی
شهرستان اسفراین
بخش بام و صفی‌آباد
نام(های) دیگر راونیر
نام(های) قدیمی راونیز
سال شهرشدن آبان ۱۳۷۹[۱]
مردم
جمعیت ۳٬۴۲۷ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت ۳٪- (۵سال)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۲۲۲ متر
اطلاعات شهری
شهردار نورعلی نوری
پیش‌شماره تلفنی ۰۳–۷۷۲[۲]
شناسهٔ ملی خودرو  ایران
کد آماری ۲۴۳۰
تابلوی خوش‌آمد به شهر

محتویات

موقعیتویرایش

شهر صفی آباد مرکز بخش بام صفی آباد (شهرستان اسفراین) در ۶۵ کیلومتری جنوب شرق شهر اسفراین بین ۳۹ ۵۷ تا ۰۶ ۵۸ طول جغرافیای و ۳۵ ۳۶ تا ۵۵ ۳۶ عرض جغرافیای قرار گرفته‌است. این شهر از شمال به دهستان بام از شرق دهستان دره یام (خوشاب) از جنوب به دهستانهای رباط جز و حکم آباد و از غرب به دهستان آذری محدود می‌گردد.دهستان مذکور با 1019 کیلومتر مربع مساحت 63 درصد از وسعت بخش بام و صفی آباد را در بر می گیرد. [۳]

پیشینهویرایش

 
راونیر قصبه ولایت ارغیان در کتاب معجم البلدان
 
صفی آباد طبق نوشته کتابچه «بام و صفی‌آباد من محال ارض اقدس» دردوره قاجاریه
 
ولایت ارغیان، در میان ولایت‌های ربع نیشابور در صفحه‌ای از نسخه خطی ترجمه کتاب تاریخ نیشابور الحاکم.

نام این شهر به صورت ارغیان که بقایای آن در یک کیلومتری شمال شهر صفی آباد موجود بوده که به صورت مجموعه بنا و محوطه در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. موسی خورنی جغرافیدان ارمنی معاصر ساسانیان در معرفی قلمرو جغرافیایی ساسانیان می نویسد سرزمین ایران در دوره ساسانی به چهار کوست (ناحیه) تقسیم می شد خراسان یکی از این کوست ها بود که بیست شش ایالات داشت. یکی از این ایالات ها، اپرشهر یا همان نیوشاهپور بود [۴]. نیشابور نیز به نوبه خود دارای ١٣ رستاق ( شهرک ) و ۴ تسوگ ( طسوج یا بخش ) بوده است و ارغیان، اسفراین، جوین و بیهق در زمره رستاق های سیزده گانه نیشابور بوده‌اند [۵] در اواخر دوره ساسانی با ورود اسلام به ایران، روانیر مرکز ولایت ارغیان که از توابع نیشابور ذکر شده است. ولایت ارغیان در سال ٣١ هجری در زمان حکومت عثمان بن عفان به دست عبدالله بن عامر فتح می شود[۶]. در قرن سوم هجری ابن رسته(٢٩٠ ه.ق) ارغیان را یکی از ١٣ رستاق تابع نیشابور دانسته [۷] کمی بعد از ابن رسته در قرون سوم و چهارم هجری و ابوعبدالله حاکم نیشابوری تعداد ولایتهای نیشابور را ١٢ عدد دانسته که عبارتند از: ولایت بیهق، ولایت جوین ، ولایت اسفراین ، ولایت خبوشان، ولایت ارغیان ، ولایت پشت ،ولایت رخ ، ولایت زوزن ، ولایت خواف ،ولایت ازقند ،ولایت جام، ولایت باخرز و ولایت جاجرم [۸] و از ارغیان به صورت یک ولایت که به کثرت علما و کبار مشهورمی باشد یاد کرده است [۹]. به اذعان اکثر منابع یکی از مهمترین مراکز تربیت مشاهیر و دانشمندان جهان اسلام در سده های سوم و چهارم هجری ولایت ارغیان بوده که از جمله آنها می توان به ابو عمرو محمد بن احمد بن جعفر بن احمد بن سیار موذن ارغیانی، ابو عمره بن مسیب بن ابی عبدلله محمد بن مسیب بن اسحاق بن عبدلله بن اسماعیل بن ادریس ارغیان، ابواحمد ارغیانی و محمد بن المسیب اشاره کرد [۱۰]. در مورد موقعیت ولایت ارغیان در این دوره (سده های سوم و چهارم ه.ق) با استناد به نقشه ابن حوقل اینگونه برداشت می شود که روانیچ (راونیز) مرکز ارغیان بوده و حدود آن از شرق به نیشابور، از غرب به اسفراین، از جنوب به سبزوار و از شمال به نوقان می رسیده است. در همین دوره راه تجاری و ارتباطی اسفراین نیشابور از ارغیان می گذشته؛ و در مسیر عبور آن از سرزمین ارغیان منابع به دو ایستگاه معقلی و راونیز اشاره کرده‌اند بطوریکه جیهانی در نیمه دوم سده چهارم هجری قمری نخستین ایستگاه راه اسفراین- ارغیان- نیشابور را منزلگاه معقلی ذکر کرده که در غرب منزلگاه دوم یعنی راونیز قرار داشته است [۱۱].

با به حکومت رسیدن ملک شاه سلجوقی شهرهای خراسان بویژه نیشابور با تاسیس مدارس نظامیه توسط خواجه نظام الملک به صورت یکی از مراکز پررونق علمی جهان اسلام در آمد و در این زمان ولایت ارغیان هم که یکی از توابع نیشابور محسوب می شد از رونق و شکوفایی خاصی به ویژه در زمینه تعلیم و تربیت اهل دانش برخوردار بوده است. از مشاهیر ولایت ارغیان در این دوره می‌توان به ابوالفتح ارغیانی اشاره کرد؛ بنا به نقل عبدالغافر فارسی در کتاب السیاق؛ ابوالفتح ارغیانی مدتی قضاوت در منطقه ارغیان را برعهده داشته است [۱۲]. و همچنین می نویسد ؛ اسفنج، بان و راونیر از قرای ارغیان اند.[۱۳] ابوسعد سمعانی (۶١۶-۵۶٢ هـ) نیز در توصیف ارغیان می نویسد:

ارغیان ناحیه ای از نواحی نیشابور می باشد که مشتمل بر چندین قریه مانند سبنج، بان، راونیر و غیره است که روستاهای آن به دلیل جماعتی از اهل علم که به آنجا نسبت میدهند شناخته شده است

[۱۴]. یاقوت حموی در کتابش معجم البلدان درباره ارغیان می نویسد:

ارغیان کوره ای از نواحی نیشابور و مشتمل بر هفتاد یک قریه که قصبه آن راونیر است

[۱۵].

درسال ۶٣٠ هجری حکمرانی خراسان به جنتیمور از سوی اوکتای قان داده می شود و ملک اسفراین، جوین، بیهق، جاجرم، خورند، و ارغیان هریک به پایزده یرلیغ به ملک بهاالدین واگذار می شود [۱۶] در حدود سال (٧٨٢ هـجری) زمانی که تیمور به اسفراین حمله می کند چنین به نظر می رسد که ارغیان رونق و اعتبار قبلی خود را از دست داده است. تیمور لنگ پس از تصرف ولایت جهان و ارغیان مردم و حاکمان این ولایت را از بین می‌برد. (نطنزی، 1373، ص240)

جمعیتویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۳٬۴۲۷ نفر (در ۱٬۰۲۰ خانوار) بوده است.[۱۷]

سالجمعیت±%
۱۳۸۵۳٬۰۴۷—    
۱۳۹۰۳٬۵۲۷+۱۵٫۸٪
۱۳۹۵۳٬۴۲۷−۲٫۸٪

وجه تسمیه شهر صفی آبادویرایش

نام صفی آباد فعلی بیشتر به دوره نادرشاه و پس از آن بر می‌گردد این دهستان که امروزه به شهر مبدل گشته به سال ۱۱۴۰–۱۱۴۵ هجری به دست صفی خان بغایری احداث شد در دوره قاجاریه در زمان محمد خان قاجار در سال ۱۲۱۱حاکم آن لطفعلی خان بغایری بود پس از او در سال ۱۲۱۵حکمت صفی آباد به لطفعلی خان بغایری رسید. صفی آباد در دوره قاجاریه درحدود ۵۰۰ خانوار بوده که نژاد آنها از ترکان بغایری از تیره گرایلی می‌باشند.[۱۸]

توپوگرافی و ژئومورفولوژی شهر صفی ابادویرایش

 
نقشه موقعیت رودها و کوههای بخش بام وصفی آباداسفراین

الف – دشت ها: اگر چه در بخش صفی آباد دشت به معنای واقعی کلمه وجود ندارد، اما با توجه به پستی و بلندی ناحیه یک بخش کم ارتفاع و تقریبا هموارو جود دارد که می توان از ان به عنوان دشت نام برد: دشت صفی آباد – گراتی : این دشت با جهت و شيب جنوب شرقي- شمال غربي در قسمت جنوبي شهرستان اسفراين و در دامنه‌های شمالي هرده جوين (رشته اسفراين) در غرب و جنوب صفی آباد قرار دارد و به دشت چارم معروف و از اهمیت ویژه ای برخوردار است .[۱۹] اين دشت از شمال غرب به دشت اسفراين متصل می‌گردد و رود قره سو (كال شور) در اين دشت جريان دارد (فدايي،1373: 14). این دشت به صورت یک آمفی¬تئاتر بزرگی است که در داخل ان چاله های پست اهکی فراوان است، از سمت غرب توسط رودخانه سرخ آب که سه شاخه اصلی رودخانه کال شور اسفراین محسوب می شود زهکشی می گردد. به علت شستشوی مواد نرم و ریز توسط اب و باد در قسمت دشت سرزمین پوشیده از شن و ریگ با پوشش گیاهی استپی پراکنده است. بنابر این دشت صفی اباد بی شباهت به یک دشت ریگی نیست که هنوز به صورت زره یا سنگ فرش در نیامده است و قابل ذکر است که پست-ترین منطقه بخش در محل کلاته حاج علیخان در این دشت است و بیشترین وسعت دهستان صفی اباد را این دشت در بر گرفته است[۲۰] دشت به دليل كمي بارندگي و نامناسب بودن تشكيلات زمين شناسي (وجود مارن و گچ نمك دار) از يك طرف و بالا بودن آب‌های زيرزميني و كيفيت پست آن و تبخير از طرف ديگر دشت شوره زار می‌باشد و محوطه‌های باستاني بيشتر در حاشيه شمالي دشت قرار داشته و بيشتر روستاها آب مورد نياز خود را از قنات تأمین می‌کرده‌اند كه گاهي طول اين قنات‌ها به چندين كيلومتر می‌رسیده است [۲۱].

خاکهاویرایش

خاک محل تقاطع، تماس و تاثیر عوامل مهم اکولوژیکی سطح خارجی زمین است. این عوامل عبارتند از اقلیم یا آب و هوا، سنگها عوامل بیولوژیکی و عوامل جغرافیایی، به عبارت دیگر خاک در اثر فرایند هایی توسط آب وهوا و عوامل بیولوژیکی در روی سنگها حاصل می گردد منشا مواد معدنی آن متعلق به سنگها و منشا مواد آلی آن وابسته به پوشش زنده آن و موجودات ریز و درشت است. خاک به اصطلاح دیگر مرز ممات و حیات است[۲۲] با یک دید کلی در منطقه ملاحظه می شود که ارتفاعات در بخش شمالی و اراضی پست در قسمت جنوبی واقع اند که دشت ها را شامل می شوند و شیب کلی از شمال به جنوب و از شرق به غرب منطقه می باشد. حال آن که خاکهای که دامنه شمالی را تشکیل داده اند دارای بافتی خیلی سبک و گاهی سنگریزه های تشکیل شده که دارای ساختمان مشخص نمی¬باشند و به تدریج که به طرف جنوب نزدیک می شویم از ارتفاع نقاط کاسته شده و خاکها سنگینتر می شوند. دامنه کوهها بیشتر از سنگریزه های حاصله از تخریب سنگها به وجود آمده که ابعاد آنها به تدریج کم می شود در پایین دست این طبقه بافت خاک لیمونی است که بر روی یک طبقه شن قرار دارد. در دشت بافت خاک مطبق و طبقه سطحی رسی لیمونی و طبقه زیر آن از رس تشکیل شده است و در قسمت جنوبی دشت خاک یکنواخت تر بوده و درصد رس آن زیاتر شده است.[۲۳] سازنده های مارنی و رسی که حاوی گچ و نمک می باشند قسمت وسیعی از حوزه به خصوص قسمت های جنوبی (صفی¬آباد) را در بر گرفته از طرفی مانع فرو رفتن آبها گردیده و از طرفی به دلیل پایداری کم در مقابل فرسایش باعث انحلال در آبها گردیده و باعث کیفیت نامطلوب آبهای منطقه از نظر شرب و کشاورزی می شود و به عنوان یک عامل مضر و محدود کننده باید از آن نام برد. وجود کال شور در حوضه صفی¬آباد بیانگر این ارتباط است[۲۴]

کوه‌های شهر صفی ابادویرایش

  • کوه‌ یاریمجا این کوه باارتفاع 2293متر در فاصله‌های 11کیلومتری شمال شرق.
  • کوه کمرسیاه این کوه باارتفاع 1570متر در 3 کیلومتری شمال شرق.
  • کوه هزاردره این کوه باارتفاع 1887 متر در 14 کیلومتری شمال شرق.
  • کوه آهم نرد این کوه باارتفاع 2081متر در 11 کیلومتری شمال شرق.
  • کوه شاه حسن این کوه باارتفاع 2221 متر در 10 کیلومتری شمال شرق.
  • کوه پشت بره این کوه باارتفاع 1719متر در 20کیلومتری شمال شرق.[۲۵]

منابع و مسایل آب شهر صفی ابادویرایش

 
وضعیت توپوگرافی و هیدرولوژی بخش بام و صفی آباد اسفراین

بخش صفی آباد یکی از حوزه های شمالی حوزه آبریز کویر مرکزی می باشد که رودخانه های دائمی و فصلی آن با پیوستن به شاخه های دیگر رودخانه قرسو از طریق کویر خارتوران به کویر مرکزی می رسند. منبع اصلی تامین کننده آبها بخش بارندگی است و بویژه از ذوب برف دامنه های جنوبی ارتفاعات شاه جهان ناشی می شود که با توجه به ویژگی بارشها، آبهای جاری غالبا به صورت سیلابهای فصلی و اتفاقی ظاهر می شوند و شبکه های دایمی به قسمت های شمالی محدود می¬شوند. ذوب برف در ارتفاعات شمالی و نفوذ تدریجی آن در خلل و فرج و شکستگی¬های تشکیلات زمین شناسی سفره آبهای زیر زمینی را تغذیه می¬کند. با توجه به مطالب مذکور در مجموع می توان منابع آب این بخش را به دودسته آبهای زیر زمینی و آبهای سطحی تقسیم بندی کرد، آبهای زیر زمینی شامل، چشمه، قنات و چاه می¬گردند.

آبهای سطحی شهر صفی ابادویرایش

رودخانه گرمابویرایش

از مهم‌ترین رودخانه‌های منطقه صفي آباد است كه يك رودخانه فصلي است و نقش تعيين كننده اي در شكل گيري محوطه‌ها و آبياري زمین‌های مسير خود ايفا می‌کند. اين رودخانه از دامنه‌های باختري قوچ خوار واقع در 58 كيلومتري جنوب شرقي اسفراين سرچشمه می‌گیرد و شاخه‌های اوليه آن در دهكده عباس آباد به هم پيوسته و با جهت شمال شرقي-جنوب غربي اسفراين عبور كرده و باعث تغذيه منابع آب‌های سطحي می‌شود. وسعت حوضه آبگير اين رودخانه تا محدوده ورود به دشت 270 كيلومتر محاسبه شده است (هوشیار، 1379: 120). این رودخانه نقش مهمی در ایجاد و شکوفایی استقرارهای دوره اسلامی داشته است (نیک گفتار، 1387: 180-174). شاید بتوان گفت قریه راونیر که در منابع ذکری از آن شده و مرکز ارغیان بوده، هدیه این رودخانه باشد که احتمال می رود بقایای آن همان نوروز تپه باشد[۲۶].

رودخانه سرخاب (کال شور یا قره سو)ویرایش

این رودخانه كه در حقيقت زهكش دشت صفي آباد به حساب می‌آید اصلی‌ترین رودخانه اسفراين است. اين رودخانه كه از ارتفاعات قوچ خوار و دشت صفي آباد واقع در جنوب شرق حوضه آغاز و در جهت شمال غرب جريان می‌یابد. رودخانه پس از عبور از پايين منگلي و كلاته الو وارد سد باهره (بند مهار) می‌شود.[۲۷]. اين رودخانه پس از آمیختن با آب گراتی به دهستان زرق آباد در جنوب غرب اسفراین وارد می‌شود و دامنه شمالی رشته کوه‌های جوین را رو به شمال غربی طی می‌کند و مناطق میاندشت و شورلق را پشت سر نهاده و در اینجا کال بکوری و کال جلوگیر را دریافت می‌کند و به شهرستان جاجرم وارد می‌شود. پس از آن رودخانه به سمت جنوب غربی تغییر جهت می‌دهد و در این مسیر با ریزابه‌هایی چون کال چهل بوقور، کال حمزه چاه و کال قلعه چه در هم می‌آمیزد و پس از عبور از دامنه شمالی و غربی هرده سیاه گچی تغییر مسیر می‌دهد و به سمت جنوب جاری می‌شود. در پلی که در 4 کیلومتری غرب ایستگاه جاجرم برای عبور راه آهن ساخته شده و به پل ابریشم معروف است با رودخانه جوین و کال شور غربی در هم می‌آمیزد و از غرب روستاهای حسین آباد و محمدآباد عبور می‌کند و از استان خراسان به سمنان وارد می‌شود. در این استان راه اتومبیل روی شاهرود و سبزوار را قطع می‌کند و پس از آمیختن با کال شور سبزوار به نام کال شور خارتوران تغییر نام می‌دهد و پس از مخلوط شدن با کال‌های بز رنگ، چاه خشک، گذر ذوقدی، گذر گرماب، شوراب، پنج چاهی، چاه معدن، سرخ تول، چاه وکیل، گرماب و غریبه در 175 کیلومتری جنوب غربی سبزوار به شن زارهای کویر مركزي می‌ریزد. طول کلی این رودخانه 360 کیلومتر و ارتفاع آن در سرچشمه 1150 متر و در ریزشگاه 680 متر است. شیب متوسط این رودخانه 1/0 است و میزان آبدهی سالانه آن حدود 20 میلیون مترمکعب محاسبه شده است [۲۸].


آبهای زیر زمینی شهر صفی ابادویرایش

با توجه به اینکه ایران در منطقه خشک و نیمه خشک جهان واقع است و اکثر رودخانه های ایران در ماههای سرد جاری است لذا در فصل گرم سال در آب رودخانه ها قطع یا کم می شود، نیاز به تامین آب از زیر زمین بسیار شدید می شود که با این انگیزه کشاورز ایرانی از دوران بسیار قدیمی با استفاده از آبهای زیر زمینی آشناست که علاوه بر استفاده از آب چشمه ها، هزاره¬ای بیشتر است که دست به حفر چشمه های مصنوعی یا به قولی قنات زده است و چون بازدهی آنها کم بوده ویا قابل دسترس در هر مکانی نبوده، قرنی می شود که روی به استفاده از چاههای عمیق و نیمه عمیق آورده است حوزه ی آبها ی زیر زمینی دشت صفی آباد، دشتهای نیشابور،جوین در ارتباط است، در دشت صفی آباد سطح آب زیر زمینی از سطح تپو گرافی طبعیت می کنند. آبرفت این دشت¬ها از پتا نسیل آب دهی نسبتا مناسبی برخوردار می باشند. ولی از نظر کیفیت، سفره¬های آب شیرین در دشت صفی آباد محدود بوده و بیشتر به قسمت ابتدایی عامل در تغییر کیفیت و گرایش به شوری آب هاست و از نظر شرب مناسب نمی باشد[۲۹] البته قابل ذکر است که از نظر کشاورزی محدودیت هایی نه تنها در قسمت غربی دشت بلکه در انتهای قسمت شر قی نیز وجود دارد و بر اساس طبقه بندی آبهای دهستان 16% نمونه آبها نسبتا مناسب و84درصد نامناسب برای کشاورزی و8% نمونه آبهای خوب 28 % متوسط و64% بقیه غیر قابل آشامیدن است که علل شوری آب وجود رسوبات تبخیری با گسترش وسیع در ارتفاعات شمالی و جنوبی این دشت می باشد[۳۰] به طور کلی این شهر دارای 22 رشته قنات ، 14دهنه چشمه و 35 حلقه چاه عمیق است[۳۱]

پوشش گیاهی شهرویرایش

 
پوشش گیاهی بخش کوهستانی روستای زالی ۱۳۹۱
 
کنگر وحشی از توع ماده ازپوشش گیاهی بخش کوهستانی بخش بام وصفی آباد ۱۳۹۱
 
درختچه ورک از پوشش گیاهی بخش بام وصفی آباد، ۱۳۸۶
 
نمونه‌ای ازدرختچه بادامچاهی ازپوشش گیاهی بخش بام وصفی آباد

پوشش گیاهی منطقه رامی توان با توجه به موقعیت جغرافیایی آن به دو قسمت کوهستانی و دشتی طبقه‌بندی کرد:

پوشش گیاهی بخش کوهستانیویرایش

پوشش گیاهی بخش کوهستانی شهر صفی آباد بیشتر درختچه و گیاهانی از قبیل : خارشتر( Alhagi)،ختمی(Alcea، گل گاو زبان [۳۲](Anchusa Italica)، قان تپر(DC multifida Biebersteinia )، باریجه یا قسنی (Ferula gummosa) ،کنگر( Gundellia tournifoti )،شیرین بیان( Glycyrrhiza glabra)، پونه ( Mentha pulegium )،کاکوتی کوهی ( lam Ziziphora cliniopodiodes) ،خاکشیر( sisymbrium irioبذرالبنج یابنگ دانه(Hyoscyamus niger)،گون زرد( Astragalus gummifer)،زرشک( Berberis integrrima Bunge)، شکر تیغال ،چول کده یاکَبَر( Capparis spinosa)، قزل اواچکن ، بادام کوهی ، ورک ، انجیروحشی، بومادران، استاقدوس، کتیرا و غیره… تشکیل شده‌است.

پوشش گیاهی بخش دشتیویرایش

این بخش به دلیل قرار گرفتن در شرایط آب و هوایی گرم و داشتن زمین‌های رسی دارای گیاهانی چون پیاز کوهی، درمنه، خارشتر، بارهنگ، اسپند، قارچ، پونه، تلخه، تشکیل می‌دهد.

پوشش جانوریویرایش

 
پرنده با نام چیمچق کله قارا

محصولات شهرویرایش

جاذبه هاویرایش

شهر صفی آباد یکی از شهر های کهن و داری پیشینه غنی است این شهر با توجه به موقعیت قرارگیری در جاده ابریشم و از سویی داشتن منابع طبیعی قوی دارای جاذبه های فرهنگی -تاریخی و طبیعی است

جاذبه های طبیعیویرایش

جاذبه های تاریخی شهر صفی آبادویرایش

نگارخانهویرایش

پانویسویرایش

  1. http://portal2.moi.ir/Portal/Home/Default.aspx?CategoryID=8f931308-c67e-4cf4-a5e7-3c1bbb1a6f32
  2. http://tct.ir/?siteid=1&pageid=393&siteid=1
  3. جغرافیایی تاریخی ارغیان ،مشهد، چاپ اول ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1386،ص7-9
  4. مارکوارت، 1373: 37-39
  5. ابن رسته اصفهانی، 1365: 200.
  6. (بلاذری، 1364: 159)
  7. ابن رسته اصفهانی، 1365،ص 200
  8. نیشابوری،1339،ص 215-217
  9. همان،ص 215
  10. آقا ملایی، 1389: 93
  11. اشکال العالم، 1368: 173
  12. آقا ملایی، 1389: 181
  13. طاهری، 1385، ص 12
  14. سمعانی، 1382، ج 1، ص 167-168
  15. حموی ،1380 ، ج1 ، ص 153
  16. بناکتی، 1348، ص 386
  17. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  18. کلنل ادوارد ییت، [سفرنامه خراسان و سیستان ]، ترجمه توسط قدرت‌الله روشنی زعفرانلو – مهرداد رهبری، مشهد. انتشارات یزدان ۱۳۶۵، ص. صفحهٔ ۳۴۴
  19. (توحدی،1374: 86)
  20. مشیری، اسدالله، 1374، جایگاه تاثیر پدیده های ژئومورفوژیک در مورد عمران ناحیه ای، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ص 101.
  21. (نيك گفتار، 1387: 18)
  22. زرین کفش، منوچهر،1367، خاک شناسی کاربردی، دانشگاه تهران، ص13
  23. فدایی، سید احمد، 1373، جغرافیای شهرستان اسفراین، چاپ اول، انتشارات استان قدس، مشهد، ص 33
  24. جنابی، کاظم، 1373بررسی و مطالعه ویژگیهای اقتصادی و فرهنگی بخش بام و صفی آباد، مرکز آموزش عالی ضمن خدمت فرهنگیان (واحد سبزوار)
  25. بی¬نا ، (1384)؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، استان خراسان شمالی: شهرستان اسفراین، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی و وزارت فاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.
  26. جغرافیایی تاریخی ارغیان ،مشهد، چاپ اول ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1386،ص7-9
  27. جغرافیایی تاریخی ارغیان ،مشهد، چاپ اول ، انتشارات کیهان اندیشه ، 1386،ص7-9
  28. (وحدتي، 1389: 17)
  29. جنابی، کاظم، 1373، پیشین، ص 22
  30. ملکشی،مهدی، 1374، جغرافیا ی دهستان صفی آباد کار شناس و مسئول مر کز خدمات کشاورزی صفی آباد(منتشر نشده، ص 7
  31. بی¬نا ، (1384)؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، استان خراسان شمالی: شهرستان اسفراین، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی و وزارت فاع و پشتیبانی نیروهای مسلحص126.
  32. بی¬نا ، (1384)؛ فرهنگ جغرافیایی آبادی های کشور، استان خراسان شمالی: شهرستان اسفراین، تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی و وزارت فاع و پشتیبانی نیروهای مسلح.

منابعویرایش

  • «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. دریافت‌شده در ۲۰۱۱-۰۵-۱۹.
  • علی‌اصغرطاهری صفی آبادی، جهان ارغیان تا بام صفی‌آباد، مشهد. انتشارات ایران جوان۱۳۸۶، ص. صفحهٔ ۱۲
  • کلنل ادوارد ییت، [سفرنامه خراسان و سیستان ]، ترجمه توسط قدرت‌الله روشنی زعفرانلو – مهرداد رهبری، مشهد. انتشارات یزدان ۱۳۶۵، ص. صفحهٔ ۳۴۴
  • حافظ ابرو، جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو، م. تصحیح و تعلیق دکتر غلامرضا ورهام، نشر اطلاعات۱۳۷۰، ص. صفحهٔ ۷۱
  • مهدی هوشیار، تحلیل الگوی تقسیمات کشوری شمال خراسان نمونه: شهرستان اسفراین، تهران. تربیت مدرس، ص. صفحهٔ
  • نیک گفتار، احمد (1387)؛ بررسی باستان شناختی پهنه فرهنگی شهر اسفراین در دوران اسلامی، پایان نامه کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشگاه تهران گروه باستانشناسی.
  • ییت، چارلز ادوارد، (1365)؛ سفرنامه خراسان و سيستان، ترجمه قدرت الله روشني زعفرانلو، مهرداد رهبري، تهران، نشر یزدان.