باز کردن منو اصلی
یک خودرو در تگزاس با برچسبی که خواستار تجزیه طلبی برای تگزاس است، که در حمایت از سخنرانی ریک پری است که گفته بود تگزاس در صورت ادامه سیاست‌های کنونی دولت اوباما، حق جدایی از آمریکا را دارد.[۱][۲]

تجزیه‌طلبی یا جدایی خواهی در فلسفه سیاسی به عمل کنار کشیدن از یک ارگان، حزب، یا پیکره‌ای سیاسی گویند.[۳]

تجزیه طلبی انواع دارد و در تاریخ سیاست به صورت‌ها و دلایل متعددی در کشورهای بسیاری ظاهر گردیده.

حرکتهای تجزیه طلبیویرایش

جمهوری آذربایجانویرایش

  • بخش جدا شده قره باغ که جمهوری قره باغ کوهستانی خوانده می‌شود و توسط ارمنستان اشغال شده و خواهان جدایی از آذربایجان است.
  • جمهوری خودگردان تالش-مغان یک جمهوری خودگردان با عمر کوتاه به ریاست جمهوری علی‌اکرم همت‌زاده بود که از ژوئن تا آگوست ۱۹۹۳ (به مدت دو ماه) اداره تالش گشتاسبی در جنوب شرقی جمهوری آذربایجان را برعهده داشت.

ایالات متحده آمریکاویرایش

ایالات متحده، با استقلال طلبی اتحاد کلونی‌های ۱۳ گانه از بریتانیا در ۱۷۷۶ و انتشار اعلامیه استقلال آمریکا ایجاد شده‌است. مهمترین حرکت تجزیه طلبی در تاریخ آمریکا ایالات مؤتلفه آمریکا بود که با جنگ داخلی آمریکا در دهه ۱۸۶۰ میلادی با گرفتن ۶۰۰۰۰۰ قربانی پایان پذیرفت. جمهوری تگزاس نیز کشوری بود که پس از حرکت تجزیه طلبی با موفقیت از مکزیک جدای گردید و چند سال بعد به آمریکا پیوست.

امروزه دادگاه عالی آمریکا در حکم «تگزاس علیه وایت» اتحاد ایالات آمریکا را مجموعه‌ای جداناپذیر دانسته، لیکن حق تجزیه طلبی را از طریق شورش و یا انقلاب عمومی مردود نمی‌داند.[۴][۵]

عمده‌ترین حرکات معاصر تجزیه طلبی در ایالات متحده آمریکا عبارتند از:

با اینحال تمام این حرکات فاقد کثرت تعدد هستند.

اسپانیاویرایش

 
بخش‌هایی در اسپانیا که جنبش‌های جدای خواهی دارند.

اسپانیا چندین جنبش جدای خواهی دارد که معروف‌ترین آن‌ها جنبش استقلال کاتالونیا و باسک هستند.

ایتالیاویرایش

ایرانویرایش

برنارد لوئیس در سخنرانی "Iran in History" (ایران در تاریخ) که در مرکز موشه دایان، دانشگاه تل آویو ایراد شده (۱۸ ژانویه ۱۹۹۹)، نقش ایران در تاریخ و تأثیر آن را بر تمدن جهان به اختصار مورد بحث قرار داده‌است و به موضوع تجزیه ایران اشاره کرده‌است.

لوئیس در این سخنرانی خاطرنشان می‌کند: «در دوهزار سال گذشته هیچ کشورگشا یا نیروی خارجی ای نتوانسته‌است بر زبان و فرهنگ ایرانی اثرات بنیادی بگذارد، که این یکی از نشانه‌های فرهنگ برتر است، و فرهنگ برتر همیشه بر فروتر چیرگی یافته‌است.» وی در کنفرانس بیلدربرگ نتیجه می‌گیرد که تنها راه رویارویی با چنین فرهنگی نابود ساختن آن است و پیشنهاد می‌کند که ایران را به قطعات قومی گوناگون بشکنند و میان کشورهای نوپا تقسیم کنند (پروژه‌های کردستان بزرگ، پشتونستان بزرگ و آذربایجان بزرگ).[۱۲]

برنارد لوئیس، ایران را قابل تقسیم به قطعات قومی گوناگونی دانسته (همانند پروژه‌های کردستان بزرگ و آذربایجان بزرگ). او را پدر تئوری تجزیه طلبی در ایران نیز دانسته‌اند.[۱۳]

از دوره قاجار به این سو می‌توان به حرکت‌های تجزیه طلبی زیر در ایران اشاره کرد:

بریتانیاویرایش

در بریتانیا، استقلال ایرلند شمالی و اسکاتلند هدف جدایی طلبان این مناطق می‌باشد . اسکاتلند کشوری مستقل بود که از سال ۱۶۰۳ پادشاهی مشترک با انگلستان داشت. در سال ۱۷۰۷ دو کشور پادشاهی متحد شدند تا "پادشاهی متحده بریتانیا" را ایجاد کنند. حرکت‌های استقلال طلبانه از سال‌های ۱۸۵۳ در اسکاتلند شروع شده بود. در سال ۱۹۶۷، حزب ملی اسکاتلند به اکثریت پارلمانی دست یافت. در دهه هفتاد میلادی، با کشف نفت در سواحل شرقی اسکاتلند، بحث‌های تجزیه طلبی در اسکاتلند شدت گرفت. در اول مارس ۱۹۷۹، رفراندمی برگزار شد که در آن تشکیل پارلمانی برای اسکاتلند به رأی گذاشته شد. با وجود این که ۵۱٫۶٪ رأی دهندگان موافق تشکیل پارلمان مستقل بودند، چون شرط تعداد نفرات شرکت‌کننده در انتخابات برآورده نشده بود، نتایج انتخابات به رسمیت شناخته نشد. پس از حدود ۲۰ سال، در سال ۱۹۹۸، پارلمان بریتانیا، "قانون ۱۹۹۸ اسکاتلند" را تصویب کرد که اجازه تشکیل پارلمان مستقل اسکاتلند را می‌داد. در سپتامبر ۲۰۱۴ در اسکاتلند انتخاباتی برگزار شد که تمایل اکثریت باقی ماندن اسکاتلند در بریتانیا بود.

بلژیکویرایش

در بلژیک بحث بر سر جدایی فلاندری زبانان ناحیه فلاندر و بروکسل از فرانسوی زبانان ناحیه والونی و بروکسل و استقلال آن‌ها یا الحاقشان به هلند و فرانسه وجود دارد.[۲۶][۲۷][۲۸][۲۹]

ترکیهویرایش

کردستان ترکیه و گروه‌های جدای خواه این منطقه مانند پ.کا.کا و حزب آشتی و دموکراسی خواهان جدایی از ترکیه و ایجاد کشوری مستقل با یکپارچه شدن با کردستان ایران و کردستان عراق و کردستان سوریه به نام کردستان هستند.[۳۰]

سومالیویرایش

سومالی‌لند یک بخش خودمختار [۳۱] از جمهوری سومالی است.[۳۲][۳۳]

سودانویرایش

  • جمهوری سودان جنوبی در جریان همه پرسی در سال ۲۰۱۱ از سودان جدا شد.درگیری میان شمال و جنوب از سال ۱۹۵۵ میلادی تا سال ۲۰۰۵ میلادی، منجر به دو جنگ داخلی و جان‌باختن دست‌کم ۲ میلیون نفر شد.

کاناداویرایش

  • جنبش جدای خواه کبک (به فرانسوی:Mouvement souverainiste du Québec) خواهان جدای بخش فرانسوی زبان کبک کانادا است.
  • حزب جدای خواه آلبرتا کانادا خوهان جدایی ایالت آلبرتا از این کشور است.این حزب در انتخابات سال ۲۰۰۴ ایالت آلبرتا نام‌نویسی کرد.

مولداویویرایش

چینویرایش

  • حکومت جمهوری چین که از سال ۱۹۱۱ تا ۱۹۴۹ سرزمین اصلی چین را اداره می‌کرد از زمانی که حزب خلق چین سرزمین اصلی را اداره می‌کند، گرداندن تایوان و چند جزیره دیگر را برعهده دارد.
  • در داخل سرزمین چین نیز سه بخش تبت و مغولستان داخلی و سین کیانگ نیز با نام جنبش استقلال تبت و جنبش اسلامی استقلال ترکستان شرقی خواهان جدایی از چین هستند.

هلندویرایش

  • فریسیا که توسط حزب ملت فریسی برای اتحاد مردم فریسی از راه دموکراتیک تلاش می‌کند.[۳۴]

هندویرایش

پاکستان از هند جدا گشته است و از سال ۱۹۸۹ نیز یک جنبش خشونت آمیز جدایی خواه در کشمیر با یاری شبه نظامیان پاکستانی ادامه داشته‌است.دیگر جنبش‌های جدای خواه نیز در ناگالند، مانیپور، آسام، پنجاب، میزورام و تریپورا نیز به‌طور رسمی فعال هستند.در حالی که جنبش غیرخشونت آمیز در سال ۱۹۶۰ در تامیل نادو وجود داشت.[۳۵]

قبرسویرایش

بخش جدا شده قبرس شمالی که توسط ترکیه اشغال شده‌است.

سریلانکاویرایش

گروه جدای خواه ببرهای تامیل خواهان جدایی بخش تامیل از سریلانکا هستند.

یوگوسلاویویرایش

در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۱ کرواسی و اسلونی از جمهوری فدرال خلق یوگوسلاوی جدا شدند.پس از آن مقدونیه و بوسنی و هرزگوین نیز اعلام استقلال کردند.در پی آن فدراسیون یوگسلاوی سرنگون شد و مونته نگرو و صربستان در آن باقی ماندند.چندین جنگ میان یوگوسلاوی و گروه‌های قومی جدایی‌خواه کروات و بوسنی و هرزگویینی و اسلونیایی و پس از آن‌ها کزوویی درگرفت.در سال ۲۰۰۶ مونته نگرو نیز به صورت مسالمت آمیز جدا شد.

کوزوو استقلال خود را عملاً در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۰۸ اعلام کرد،و توسط چندین کشور به رسمیت شناخته شد.ولی همچنان زیر اداره سازمان ملل باقی ماند.

همچنین تمایل شدید در جمهوری صرب بوسنی برای جدایی از بوسنی و هرزگویین وجود دارد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Dallas Morning News | News for Dallas, Texas | Texas/Southwest
  2. Gov. Rick Perry: Texas Could Secede, Leave Union
  3. http://www.mises.org/journals/jls/11_1/11_1_2.pdf
  4. Texas v. White, 74 U.S. 700 (1868) at Cornell University Law School Supreme Court collection.
  5. Aleksandar Pavković, Peter Radan, Creating New States: Theory and Practice of Secession, p. 222, Ashgate Publishing, Ltd., 2007.
  6. «United Republic of Texas». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  7. The Republic of Cascadia
  8. Hawaii - Independent & Sovereign
  9. Alaskan Independence Party
  10. «Second Vermont Republic». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ آوریل ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  11. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  12. لوئیس پدر تئوری تجزیه طلبی در ایران
  13. Untitled Document
  14. «John Derbyshire». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئیه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  15. Free Kurdistan (Kurdistan, an ideal ally of US and Israel in the Middle East)
  16. «Is There Justification For Secession Rights?A Case Study of the Kurds». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  17. «Iran Shells Kurdish Rebel Positions In North Iraq - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2009». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ مه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  18. The Ahwazi Democratic Popular Front - Home
  19. «Al-Ahwaz.com - news». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ اوت ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  20. UNPO - West Balochistan
  21. Azerbaijan: ethnicity and the struggle for power in Iran. Touraj Atabaki. Published by I.B.Tauris, 2000. ISBN 1-86064-554-2 pp.95
  22. «American Chronicle | Southern Azerbaijan to Secede from Iran - Middle East´s Most Influential and Most Unknown Factor». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۲۹ ژوئیه ۲۰۱۲.
  23. «California Chronicle | Iran: Azeri to Be Declared as Official Language – or Secession of South Azerbaijan». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ ژوئیه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۹ مه ۲۰۰۹.
  24. تاریخ بیست ساله ایران. حسین مکی. نشر ناشر. ۱۳۶۳ تهران
  25. «اسکن نامه روراباکر در وبسایت مجلس نمایندگان آمریکا» (PDF). بایگانی‌شده از اصلی (PDF) در ۷ سپتامبر ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۸ اوت ۲۰۱۲.
  26. "Belgium faces a crisis" (PDF). نیویورک تایمز. May 22, 1900. Retrieved July 12, 2008.
  27. "Belgium's 'AA+' rating, stable outlook unaffected by political stalemate — Fitch". forbes.com. 2007-04-12. Archived from the original on 4 June 2011. Retrieved 2008-06-20. Fitch believes while the eventual partition of Belgium has always been a possibility, it is unlikely to happen over the medium-term. It added that the most likely scenario is that hard-fought negotiation will result in constitutional changes that further decentralise the Belgian state.
  28. Elizabeth Bryant (October 12, 2007). "Divisions could lead to a partition in Belgium". سان‌فرانسیسکو کرونیکل. Retrieved May 28, 2008.
  29. Dominic Hughes (July 15, 2008). "Analysis: Where now for Belgium?". BBC News Online. Retrieved July 16, 2008.
  30. Pike, John (21 May 2004). "Kurdistan Workers' Party (PKK)". Federation of American Scientists. Retrieved 23 July 2008.
  31. No Winner Seen in Somalia's Battle With Chaos New York Times, June 2, 2009
  32. The Transitional Federal Charter of the Somali Republic بایگانی‌شده در ۱۸ دسامبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine: "The Somali Republic shall have the following boundaries. (a) North; Gulf of Aden. (b) North West; Djibouti. (c) West; Ethiopia. (d) South south-west; Kenya. (e) East; Indian Ocean."
  33. CIA - The World Factbook - Somalia
  34. "FNP program for the Provincial Elections 2007". Frisian National Party. Retrieved 12 April 2009.
  35. Linz, Juan; Stepan, Alfred; Yadav, Yogendra (2007). 'Nation State' or 'State Nation': India in Comparative Perspective. Oxford University Press. pp. 81–82. ISBN 0-19-568368-4