زبان ترکی خراسانی

گونه ای از زبان های ترکی
(تغییرمسیر از ترکی خراسانی)

زبان ترکی خراسانی نام گونه‌ای از زبان‌های ترکی است که ترک‌های خراسان بدان سخن می‌گویند. این زبان در برخی مناطق استان‌های خراسان شمالی، خراسان رضوی و گلستان صحبت می‌شود. همه کسانی که به زبان ترکی خراسانی سخن می‌گویند به زبان فارسی نیز مسلط هستند. طبق آخرین تخمین یونسکو، گویشوران این زبان در ایران تا ۲۰۰ هزار نفر کاهش یافته‌است.

زبان ترکی خراسانی
زبان بومی درایران
منطقهخراسان
شمار گویشوران
۴۰۰٬۰۰۰ (تخمین)[۱]  (بدون تاریخ)
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۲tut
ایزو ۶۳۹-۳kmz

محدوده جغرافیاییویرایش

ترکی خراسانی زبان غالب در جغتای، جوین و خوشاب سبزوار، شهرستان کلات و بخش سرولایت نیشابور از استان خراسان رضوی و بخش بام و صفی‌آباد اسفراین از استان خراسان شمالی است. این زبان همچنین در بجنورد ، فاروج، مانه و سملقان و شیروان از استان خراسان شمالی و قوچان، درگز، فیروزه، نیشابور و منطقه شاهرگ از استان خراسان رضوی دارای گویشور است.[۲][۳]

خطر انقراضویرایش

سازمان یونسکو از زبان‌های در معرض خطر جهان یا منسوخ شده، اطلسی تهیه کرده‌است که به صورت آنلاین و به کمک نقشه‌های گوگل قابل مشاهده است. در این لیست، برای کشور ایران ۲۵ زبان در معرض خطر نشان داده شده‌است که ترکی خراسانی یکی از این زبان‌ها است و با عنوان زبان آسیب‌پذیر (Vulnerable) از آن یاد شده‌است.[۴][۵]

لهجه‌هاویرایش

طبق نظر پروفسور گرهارد دورفر سرپرست گروه ترک‌شناسی دانشگاه گوتینگن آلمان، ترکی خراسانی به ۳ لهجه منطقه ای تقسیم می‌شود:[۶]

۱. لهجه غربی: بجنورد و روستاهای تابعه
۲. لهجه شرقی: شیروان، فاروج، قوچان، درگز، کلات و روستاهای تابعه
۳. لهجه جنوبی: نیشابور، سرولایت و روستاهای تابعه

رده‌بندیویرایش

ترکی خراسانی به خانواده زبانهای اوغوز تعلق دارد. این گروه همچنین زبان‌های ترکی آذربایجانی، ترکی استانبولی، زبان گاگاوز، زبان ترکمنی، زبان سالار و ترکی قشقایی را دربر می‌گیرد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Boeschoten, H (1998). "The speakers of Turkic languages". In L. Johanson and É. Á. Csató (eds). The Turkic languages. لندن: Routledge. ISBN 978-0-415-41261-2.
  2. "شاهرگ (قوچان)". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2019-05-22.
  3. خسروی، محمد رضا، کلات نادری، انتشارات آستان قدس رضوی، 1367
  4. http://www.unesco.org/languages-atlas/
  5. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_endangered_languages_in_Asia#Iran
  6. [فصل دوازبخش دوم کتاب "آشنایی با زبان ترکی خراسانی" تألیف جلال قلی‌زاده مزرجی]

الگو:کد زبان‌های معرفی‌شده در ایزو ۶۳۹–۳ که حرف اول عنوان بین‌المللی آنها حرف K است