باز کردن منو اصلی

زبان ترکی خراسانی

گونه ای از زبان های ترکی
(تغییرمسیر از ترکی خراسانی)

زبان ترکی خراسانی نام گونه‌ای از زبان‌های ترکی است که ترک‌های خراسان بدان سخن می‌گویند. این زبان بیشتر در استان خراسان شمالی صحبت می‌شود ودر استانهای خراسان رضوی و گلستان و استان سمنان هم گویشور دارد. همه کسانی که به زبان ترکی خراسانی سخن می‌گویند به زبان فارسی نیز مسلط هستند.

زبان ترکی خراسانی
زبان بومی درایران
منطقهخراسان شمالی
تعداد گویشوران
۴۰۰٬۰۰۰ (تخمین)[۱] تا یک میلیون تن (تخمین دوفرر با احتساب مناطقی در ترکمنستان و فراتر از آمور دریا)[۲]  (بدون تاریخ)
آلتاییک[۳]
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۲tut
ایزو ۶۳۹-۳kmz

محدوده جغرافیاییویرایش

ترکی خراسانی معمولاً در بجنورد و فاروج و شیروان و بام و صفی آباد از استان خراسان شمالی و برخی نیز در قوچان و درگز و منطقه شاهرگ[۴]، جغتای، خوشاب و جوین سبزوار و نیشابوراز استان خراسان رضوی و همچنین در استان گلستان و استان سمنان نیز سخن گفته می‌شود.

خطر انقراضویرایش

سازمان یونسکو از زبان‌های در معرض خطر جهان و یا منسوخ شده، اطلسی تهیه کرده‌است که به صورت آنلاین و به کمک نقشه‌های گوگل قابل مشاهده است. در این لیست، برای کشور ایران ۲۵ زبان در معرض خطر نشان داده شده‌است که ترکی خراسانی یکی از این زبان‌ها است و با عنوان زبان آسیب پذیر (Vulnerable) از آن یاد شده‌است.[۵] [۶]

لهجه‌هاویرایش

زبان ترکی خراسانی به چندین لهجه گوناگون گویش می‌شود بگونه‌ای که بسیاری از روستاهای ترکنشین خراسان، لهجه و گویش ویژه خود را دارند ولی مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: لهجه بجنوردی، بغایری ، بیات ، بام و صفی‌آباد، جغتایی، خوشابی لهجه قوچانی ، لهجه شاهرگی افشاری ودره گزی افشاری و لهجه شیروانی. تفاوت برخی لهجه‌ها به‌قدری است که بسیاری به سختی سخن یکدیگر را می‌فهمند. همچنین مردم شهر رامیان و آزادشهرومینودشت و و علی آباد کتول در گلستان و زاغمرز وبهشر و قائمشهر و آمل در مازندران شهر نردین(از توابع بخش میامی) به این زبان تکلم می‌کنند. آنان نیز بخشی از ایل گرایلی بوده و جزئی از ترکان قزلباش هستند.

رده‌بندیویرایش

ترکی خراسانی به خانواده زبانهای اوغوز تعلق دارد؛ این گروه همچنین زبانهای ترکی آذربایجانی، ترکی استانبولی، زبان گاگاوز، زبان ترکمنی ، زبان سالار و ترکی قشقایی را دربر می‌گیرد. ترکی قشقایی وآذربایجانی نزدیکترین زبان به ترکی خراسانی است.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. Boeschoten, H (1998). "The speakers of Turkic languages". In L. Johanson and É. Á. Csató (eds). The Turkic languages. لندن: Routledge. ISBN 978-0-415-41261-2.
  2. TURKIC LANGUAGES OF PERSIA: AN OVERVIEW
  3. The existence of the Altaic family is controversial. See زبان‌های آلتایی.
  4. "شاهرگ (قوچان)". ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد. 2019-05-22.
  5. http://www.unesco.org/languages-atlas/
  6. https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_endangered_languages_in_Asia#Iran

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Khorasani Turkic language». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹.