ملا محمدعلی زنجانی

ملا محمدعلی زنجانی معروف به حجت از رهبران متقدّم آیین بیانی و رهبر قیام بابیان زنجان (که از ۱۲۶۶ تا ۱۲۶۸ هجری قمری به طول انجامیده بود. وی فرزند عبدالرحیم، بسال ۱۲۲۷ هجری قمری ولادت یافته‌است.

بابیه
Haykal-Bab-2.gif

شخصیت‌های اصلی

سید علی‌محمد باب-یحیی صبح ازل
ملاحسین بشرویه-محمدعلی بارفروشی
طاهره قرةالعین-حروف حی

نوشته‌ها

کتاب بیان-قیوم الاسماء
کتاب جزآ-کتاب پنج شأن
کتاب الحیات-کتاب لعالی و مجالی

تاریخچه

شیخیه-احمد احسائی
تاریخچه دین بیانی-بابیان
بابی‌ستیزی-انشعاب بابی بهائی
یحیی («وحید») دارابی
هادی دولت‌آبادی-یحیی دولت‌آبادی
جمال‌الدین واعظ اصفهانی
احمد روحی-ابوالقاسم روحی
محمدجعفر کرمانی-محمود افضل‌الملک کرمانی
مهدی بحرالعلوم کرمانی-میرزا احمد مشرف کرمانی
ملک‌المتکلمین-جهانگیرخان صور اسرافیل
محمدمهدی شریف کاشانی-ملا علی بسطامی
ملا محمدعلی («حجت») زنجانی
حامدالملک شیرازی-میرزا محمود شیرازی
میرزا اسدالله خویی-باقر تبریزی
ملا رجبعلی قهیر-سید حسین یزدی
علی‌محمد فره‌وشی-مسیو نیکلا

تقویم

تقویم بدیع

شاخه‌ها

ازلیان
بهائیت-نقد بابیه

زندگی حجت زنجانیویرایش

قبل از اعتقاد به سید علیمحمد بابویرایش

وی پس از تحصیلات مقدماتی، جهت کسب تحصیلات عالیه به کربلا عزیمت، پس از سالیانی اقامت به ایران مراجعت و در زنجان اقامت گزید. وی آرا و نظرات خاصی را که از بسیاری جهات مخالف اعتقادات دیگر علما بوده بیان می‌داشت. بدینجهت مخالفت علمای زنجان برانگیخته می‌شود و شکوائیه برای شاه می‌فرستند. شاه او را نفی بلد و در تهران تحت نظر قرار می‌دهد. با مرگ محمد شاه وی مخفیانه به زنجان باز می گرد و مورد استقبال بی‌سابقه مردم قرار می‌گیرد.[۱][۲][۳][۴]

بعد ار اعتقاد به سید علیمحمد بابویرایش

اعتقاد وی به سید علی محمد باب بعد از بازگشت وی به زنجان صورت گرفته‌است. حجت زنجانی گروهی از پیروان خود را برای رزم به جنگ قلعه طبرسی اعزام می‌دارد. وی با ایراد سخنانی شدیداللحن تمامی فئودالها و خانهای محلی را مورد حمله قرار داده به دفاع از منافع و حقوق حقهٔ مردم می‌پردازد که این خود حمایت توده‌ای عظیمی را بدنبال می‌آورد. وی مردم را به شرکت در ساختن جامعه‌ای برین فرا می‌خواند. جامعه‌ای که در آن تمامی آحاد آن از حقوق مساوی برخوردارند. این سخنان اکثریت اهالی زنجان و روستائیان آن نواحی را به تبعیت وی گردن نهادند.[۵] در کُتُب بهائی از او به بزرگی یاد شده‌است.[۶]

شورش بابیان زنجانویرایش

دولت از اوضاع بابیان زنجان و اهمیت حجت زنجانی آگاه گردید و برای اینکه جنگ قلعه طبرسی تکرار نشود به امیر اصلان خان (مجدالدوله) خالوی ناصرالدین شاه که حاکم زنجان بود دستور داد که آخوند ملا محمد علی را فوراً به تهران روانه کند لیکن امیر اصلان خان بواسطه اهمیت و نفوذ زیادی که ملا محمد علی در زنجان یافته بود جرئت عملی کردن فرمان تهران را نداشت و موضوع فرستادن وی به تهران معلق ماند.[۲][۷]

نویسنده روضةالصفای ناصری طرفداران حجت زنجانی را ده تاپانزده هزار نفر تخمین زده می‌نویسد «در هنگام ذهاب و ایاب به مسجد و منبر و امامت پیرامون وی را داشتند» در همین ایام یکی از بابیان دستگیر و دستگیری وی موجب شروع قیام در جمادی‌الثانی ۱۲۶۶ هجری قمری گردید و به جنگی شش‌ماهه انجامید.[۸]

منابعویرایش

  1. روضة الصفای ناصری. ۱۰. ص. ۴۴۷.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ تاریخ رجال ایران. ۳. ص. ۴۲۸.
  3. اعتضاد السلطنه، علی قلی میرزا. فتنه باب. ص. ۶۱.
  4. محرابی، معین الدین (۱۹۹۴). «پیشگفتار». قرةالعین شاعره آزادیخواه و ملی ایران (به پارسی). آلمان: نشر رویش. ص. ۱۱۵. از پارامتر ناشناخته |چاپخانه= صرف‌نظر شد (کمک)
  5. محرابی، معین الدین (۱۹۹۴). «پیشگفتار». قرةالعین شاعره آزادیخواه و ملی ایران (به پارسی). آلمان: نشر رویش. ص. ۲. از پارامتر ناشناخته |چاپخانه= صرف‌نظر شد (کمک)
  6. .مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hujjat». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳۱ خرداد ۱۳۹۰.
  7. محرابی، معین الدین (۱۹۹۴). «پیشگفتار». قرةالعین شاعره آزادیخواه و ملی ایران (به پارسی). آلمان: نشر رویش. ص. ۱۱۶. از پارامتر ناشناخته |چاپخانه= صرف‌نظر شد (کمک)
  8. محرابی، معین الدین (۱۹۹۴). «پیشگفتار». قرةالعین شاعره آزادیخواه و ملی ایران (به پارسی). آلمان: نشر رویش. ص. ۱۱۷. از پارامتر ناشناخته |چاپخانه= صرف‌نظر شد (کمک)

پانویسویرایش