زندان رجایی‌شهر

زندانی تعطیل‌شده در شمال کرج
(تغییرمسیر از زندان گوهردشت)

زندان رَجایی‌شَهر با نام قبلی زندان گوهَردَشت یک زندان بود که در شمال شهر کرج استان البرز قرار داشت و متهمان جرائم عمومی و همچنین برخی زندانی‌های سیاسی در آنجا نگهداری می‌شدند.[۱]سرانجام با تکمیل جابه‌جایی و انتقال زندانیان به زندان قزل‌حصار، این زندان معروف ایران کاملاً تخلیه و تعطیل شد.[۲]

زندان رجایی‌شهر
تصویر زندان رجایی شهر
نمایی از زندان رجایی شهر
Map
موقعیتبلوار مؤذن، گوهردشت، کرج، استان البرز، ایران
وضعیتمرداد ۱۴۰۲ تعطیل شد
باز شده۱۳۶۱
نام پیشینزندان گوهردشت
تحت مدیریتقوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران
شهرکرج
ایالت/استانالبرز
کشورایران

مشخصات ویرایش

نام ویرایش

زندان رجایی‌شهر ابتدا با نام زندان گوهردشت شناخته می‌شد. این مکان در منطقه گوهردشت شهر کرج واقع شده‌است، پس از مدتی بنابر دلیل‌های نامشخص نام آن به رجایی‌شهر تغییر پیدا کرد.[۳]

ساختمان ویرایش

تاکنون اطلاع‌رسانی دقیقی از سال ساخت زندان رجایی شهر موجود نیست اما برخی از منبع‌های خبری سال ساخت این زندان را قبل از انقلاب ۱۳۵۷ می‌دانند. به احتمال زیاد این زندان پس از انقلاب، به‌طور رسمی تکمیل و تأسیس شد. زندان درون دیواری محصور است که از هر طرف برجک‌هایی برای نظارت و دیدبانی طراحی شده‌اند. زندان رجایی‌شهر دارای یک درب اصلی که محل ورود یا خروج زندانی‌ها است و درب دیگر برای سالن ملاقات ساخته شده‌است. زندان رجایی‌شهر دارای ده اندرزگاه است که هر اندرزگاه به سه سالن تقسیم می‌شود و هر سالن دارای ۳۰ یا ۳۱ اتاق است. سالن‌ها نیز فاقد هر گونه دوربین مداربسته هستند و فقط دارای یک آیفون تصویری هستند که با هماهنگی وکیل‌بند زندانی‌ها اجازه برقراری ارتباط محل نگهبانی یا محل افسر نگهبان را دارند.[۴]

زندانی‌ها ویرایش

زندانی‌هایی که با درجه مباشرت، مشارکت، معاونت و مساعدت در جرم‌های قتل، زورگیری، آدم‌ربایی، تجاوز و لواط در استان تهران دستگیر و بازداشت می‌شوند پس از بازپرسی به زندان رجایی‌شهر منتقل می‌شدند. آمار کل زندانی‌ها میان ۸ الی ۱۲ هزار نفر تخمین زده می‌شود، در حالی که ظرفیت استاندارد آن حدود ۳۰۰۰ نفر می‌باشد. زندانیان عقیدتی بهایی و اهل سنت نیز در این زندان نگهداری می شدند که شناخته شده ترین زندانی اهل سنت که شهرام احمدی نام دارد، به همراه ۲۴ زندانی سنی مذهب در ۱۲ مرداد سال ۱۳۹۵ اعدام شد و این اقدام جمهوری اسلامی موجب خشم جامعه اهل سنت ایران و فعالان حقوق بشری شد.[۵] حمید صفت، سهیل عربی و بهنام موسیوند از جمله زندانیان سیاسی این زندان بودند.[۶]

گستردگی مواد مخدر ویرایش

متامفتامین و هروئین جزو مخدرهای زندان رجایی‌شهر است که توسط زندانی‌ها پس از بازگشت از مرخصی با هماهنگی برخی از مقام‌های زندان بصورت مخفی وارد بندها می‌شود.[۷] همچنین مقام‌های زندان با داشتن مجوز میان زندانی‌ها متادون و شب‌ها میان آن‌ها قرص توزیع می‌کردند.

تحریم ویرایش

تحریم ایالات متحده آمریکا ویرایش

دی ۱۳۹۶، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا زندان رجایی‌شهر را به دلیل ارتباط با نقض حقوق بشر مورد تحریم قرار داد.[۸]

بر اساس این بیانیه زندان رجایی‌شهر جایی است که در آن بسیاری از معترضان به حکومت ایران نگهداری می‌شوند. در این بیانیه آمده که زندانیان محبوس در این زندان از خدمات پزشکی لازم و دسترسی به وکیل قانونی محروم هستند. آزار و اذیت جنسی زندانیان و اعدام‌های غیرقانونی در زندان رجایی‌شهر از دیگر مواردی است که برای تحریم این زندان عنوان شده‌است.[۹]

اتحادیه اروپا ویرایش

فروردین ۱۴۰۰، اتحادیه اروپا به علت نقض حقوق بشر در ایران، کشتار و سرکوب معترضان در آبان ۹۸ سه زندان جمهوری اسلامی ایران از جمله رجایی‌شهر را تحریم کرد.[۱۰]

تخلیه و تعطیلی ویرایش

خبرگزاری میزان، مرکز رسانه قوه قضاییه در ۱۴ مرداد ۱۴۰۲ اعلام کرد که با تکمیل جابه‌جایی زندانیان حاضر در زندان رجایی‌شهر کرج و انتقال آنان به زندان قزلحصار، این زندان معروف ایران کاملاً تخلیه و تعطیل شده‌است.[۱۱]

انتقال زندان ویرایش

پس از سفر سید ابراهیم رئیسی در فروردین ۱۴۰۱ و موافقت با انتقال زندان‌های رجایی‌شهر و قزلحصار به استان تهران، زندان رجایی‌شهر درحال انتقال است. زندان‌های رجایی‌شهر و زندان قزلحصار هر دو در استان البرز قرار دارند که در راستای اجرای مقررات مربوط به انتقال زندان‌ها به خارج از شهرها به استان تهران منتقل خواهند شد.[۱۲]

جستارهای وابسته ویرایش

منابع ویرایش

  1. «۱۵ زندانی سیاسی و عقیدتی در زندان رجایی‌شهر. ممد آقا بنگ از محله نصرآباد اصفهان قاتل وحید مرادی است. کرج همچنان در اعتصاب غذا بسر می‌برند». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۲۶.
  2. https://www.mizanonline.ir/fa/news/4727193/زندان-رجائی‌شهر-به-صورت-کامل-تخلیه-و-تعطیل-شد-اقدام-دستگاه-قضا-به-منظور-رفاه-حال-شهروندان-و-جامعه-با-انتقال-زندان‎ها-به-حاشیه-شهر‌ها
  3. «ندامتگاه (زندان) رجایی شهر». موسسه حقوقی وکلای رای مثبت. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۳.
  4. شهادت، نوید شاهد | فرهنگ ایثار و (۱۳۸۸/۰۴/۰۶–۰۶:۳۹). «زیر هشت». fa. دریافت‌شده در 2022-12-04. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  5. بنیاد عبدالرحمن برومند :: شهرام احمدی: یک سرگذشت
  6. سازمان گزارشگران بدون مرز آزار قضایی علیه سهیل عربی، زندانی سیاسی، را محکوم کرد
  7. «مواد مخدر دستمال، یکی از جدیدترین مواد مخدر صنعتی را بشناسید! | نوروکمپ». norocamp.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۳.
  8. «آمریکا صادق لاریجانی را به دلیل نقض حقوق بشر تحریم کرد». رادیو فردا. ۲۳ دی ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۵ اسفند ۱۳۹۸.
  9. «وزارت خزانه‌داری مسئولان نقض حقوق بشر و سانسور را تحریم می‌کند». وزارت خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا. ۲۳ دی ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۱۳ آذر ۱۳۹۸.
  10. «اتحادیه اروپا تحریم‌هایی را علیه ایران اعمال کرد». ایسنا.
  11. https://www.mizanonline.ir/fa/news/4727193/زندان-رجائی‌شهر-به-صورت-کامل-تخلیه-و-تعطیل-شد-اقدام-دستگاه-قضا-به-منظور-رفاه-حال-شهروندان-و-جامعه-با-انتقال-زندان‎ها-به-حاشیه-شهر‌ها
  12. «ماجرای انتقال زندان رجایی شهر و قزلحصار به تهران چیست؟». همشهری آنلاین. ۲۰۲۲-۰۷-۱۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۲-۰۲.