میرزا هاشم آملی

روحانی شیعه ایرانی (۱۲۷۸–۱۳۷۱)

هاشم اردشیر لاریجانی معروف به میرزا هاشم آملی (۱۲۷۸ – ۷ اسفند ۱۳۷۱) روحانی شیعه اهل ایران و استاد فقه و اصول در حوزه علمیه قم و نجف بود.[۳] او پدر برادران لاریجانی است.[۴]

میرزا هاشم آملی
اطلاعات شخصی
زاده
میرزا هاشم اردشیر لاریجانی

۱۲۷۸ خورشیدی
روستای پردمه لاریجان آمل[۱]، ایران
آرامگاهحرم فاطمه معصومه
فرزندانفاضله لاریجانی
محمدجواد لاریجانی
فاضل لاریجانی
علی لاریجانی
صادق لاریجانی
محمدباقر لاریجانی[۲]

کودکی ویرایش

میرزا هاشم آملی لاریجانی، در سال ۱۲۷۸ هجری شمسی در روستای پردمه لاریجان در هفتاد کیلومتری شهر آمل، به دنیا آمد. در دوران کودکی، به فراگیری ادبیات عرب و مقدمات علوم نزد آقا سید تاج و شیخ احمد آملی پرداخت و تا مرحله سطوح را در آمل فراگرفت.[۱]

تحصیلات ویرایش

در تهران ویرایش

در سیزده سالگی، برای ادامه تحصیل به حوزه علمیه تهران رفت و به مدرسهٔ سپهسالار که زیر نظر سید حسن مدرس اداره می‌شد رفت و تا بیست و پنج سالگی در آن مدرسه به فراگیری علوم دینی پرداخت.[۱] میرزا محمدرضا فقیه لاریجانی، سید محمد تنکابنی، میرزا یدالله پاک نظر کجوری، محمدعلی لواسانی، آقا میرزا طاهر تنکابنی، میرزا ابوالحسن شعرانی و محمدعلی شاه‌آبادی از استادان وی در این مدت بودند.[۱]

در قم ویرایش

در سال ۱۳۰۵ به قم رفت. او در آنجا در درس عبدالکریم حائری یزدی، سیدمحمد حجت کوه‌کمری، محمدعلی شاه‌آبادی و محمدعلی حائری قمی حاضر شد و در مدت شش سال از آنان بهره برد. وی در این مدت دروس فقه، اصول، رجال، حدیث، فلسفه و عرفان را فرا گرفت.[۱]

وی پس از دریافت اجازه اجتهاد از عبدالکریم حائری یزدی و محمد حجت کوه‌کمری، به حوزهٔ نجف مهاجرت کرد.[۵]

در نجف ویرایش

میرزا هاشم آملی در سال ۱۳۵۱ در مدرسه بزرگ آخوند ساکن شد و در درس فقه و اصول سیدابوالحسن اصفهانی، آقاضیاءالدین عراقی و میرزای محمدحسین نائینی حاضر شد.[۵]

استادان ویرایش

شاگردان ویرایش

تالیفات ویرایش

  • کتاب الطهارة
  • کتاب الصلوة
  • مناسک حج
  • توضیح المسائل
  • بدایع الافکار
  • تقریرات درس اصول مرحوم محقق عراقی[۱۰]
  • حاشیه بر التحصیل بهمنیار
  • کتاب الرهن و الاجارة
  • کتاب البیع
  • خیارات
  • رسالة فی النیة
  • تقریرات درس صلوة مرحوم حائری
  • تقریرات درس فقه آقا ضیاءالدین عراقی (صلاة، اجاره، غصب، بیع و قضا)
  • حاشیه بر عروةالوثقی
  • تقریرات درس اصول مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی
  • حاشیه بر شرح چغمینی در هیئت
  • حاشیه بر التحصیل بهمنیار در حکمت و منطق

فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی ویرایش

وی در طول حیات خود بخصوص بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ فعالیت سیاسی آشکاری نداشت. میرزا هاشم آملی پس از تصویب قانون انجمن‌های ایالتی و ولایتی، در مهرماه ۱۳۴۱ و اعتراض مراجع تقلید، وی یکی از چهره‌های سرشناس مبارز روحانیت بود. نام وی همواره ذیل اعلامیه‌های دسته جمعی مراجع تقلید دیده می‌شد.[۱۱]

وی از اولین کسانی بود که دولت منتخب روح‌الله خمینی را تأیید کرد. علی اکبر ناطق نوری در این زمینه می‌گوید:[۱۱]

ایشان در دوران انقلاب از جمله فقها و آیاتی بودند که همواره از امام عالیقدر به عنوان رهبری انقلاب و مقام امامت یاد می‌کردند و همراه و همگام با امام در دوران مبارزه و انقلاب بودند و اعلامیه‌های باقی‌مانده از آن عالم بزرگوار شاهد بر این مدعاست.

پس از مرگ روح‌الله خمینی و انتخاب سیدعلی خامنه‌ای به مقام رهبری، وی طی نامه‌ای بیعت خود را با او اعلام کرد و تأکید کرد:[۱۱]

انتخاب شایسته حضرتعالی که فردی دانشمند و اسلام‌شناس و صاحب درایت هستید از جانب مجلس خبرگان، مایه امیدواری و تسکین است.

وی در ایجاد ساختمان‌های عام‌المنفعه نیز به فعالیت پرداخت، که نمونه آن مدرسه علمیه حضرت ولی عصر در قم است، که این مدرسه با مساحتی نزدیک به هفتصد متر و داشتن بیش از چهل حجره و چند مدرسه و کتابخانه است. همچنین وی در بنای ده‌ها مسجد و مدرسه در گوشه و کنار استان مازندران با کمک‌های مالی خود شرکت کرد.[۱۲][۱۳]

فرزندان ویرایش

درگذشت ویرایش

میرزا هاشم آملی در سن ۹۳ سالگی پس از پشت سر گذاشتن سکته‌های ناقص و یک دوره بیماری، در عصر روز جمعه ۷ اسفند ۱۳۷۱، درگذشت و در عصر شنبه ۸ اسفند ۱۳۷۱، پس از اقامه نماز حسین وحید خراسانی، در حرم فاطمه معصومه به خاک سپرده شد.[۱۴][۱۱] شفیعی مازندرانی دربارهٔ مرگ او این شعر را سروده است:[۵]

بشنیدم از شمعی که با پروانه می‌گفت
خورشید را نشناخت کس در روزگاران
آن آیت عظمای حق، آن مرجع خلق
صدرالافاضل، آملی، خورشید تابان
فقه و اصول و حکمت و عرفان و تفسیر
در سوگ آن فرزانه، سراندر گریبان

پانویس ویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ «گوهرهای دریای شیعه». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۹.
  2. «پردمه، زادگاه لاریجانی‌ها». فردانیوز. ۳ شهریور ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۷.
  3. زندگینامه: میرزا هاشم لاریجانی (۱۲۷۸ - ۱۳۷۱)
  4. 19 حاج میرزا هاشم آملی / مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ آموزگار جاوید / درگذشت آیت‌الله میرزا هاشم آملی رحمه‌الله
  6. کاظم پورکاظم (۲۰۰۰). «شهرستان آبادان». نگاهی به مشاهیر علم و ادب خوزستان. سوسنگرد، ایران: سرزمین خوز. ص. ۳۹-۴۲. شابک ۹۶۴۹۰۷۰۹۲۳.
  7. علی تقدیری. «تقدیری سبزواری، حاج شیخ هاشم». پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  8. «عالمی، حسن». دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
  9. «آیت الله علوی از پیشگامان نهضت امام خمینی (ره) در سبزوار درگذشت». خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران. ۱ بهمن ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۲۹ تیر ۱۴۰۰.
  10. آیت‌الله میرزا هاشم آملی
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ «میرزا هاشم آملی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ آوریل ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۰۹.
  12. مجله نور علم، ش ۵۳ ۵۴، ص .۱۹۷.
  13. گوهر گمشده: روایتی از زندگی، اندیشه و خاطرات فقیه محقق آیت الله العظمی میرزا هاشم آملی
  14. نامداران راحل، تدوین کریم جوانشیر، ص ۳۹۳.

منابع ویرایش

فیلسوفان مسلمان