حزب کارگزاران سازندگی ایران

حزب سیاسی ایرانی در جناح راست مدرن
(تغییرمسیر از کارگزاران سازندگی)

حزب کارگزاران سازندگی ایران، که به بال راست اصلاحات معروف است؛[۳][۱۴] یک حزب انشعاب یافته از جناح راست سنتی[۱۵] است که توسط ۱۶ نفر از اعضای هیئت دولت اکبر هاشمی رفسنجانی، در آذر ۱۳۷۴ خورشیدی آغاز به کار کرد. سنگ بنای حزب کارگزاران درست در مقطعی گذاشته شد که یک سال و نیم از عمر دولت دوم اکبر رفسنجانی باقی‌مانده بود. کارگزاران نخستین حزب سیاسی در ایران بود که در درون دولت شکل گرفت.[۱۶] هستهٔ اصلی حزب سازندگی را نیروهای سیاسی دولت اکبر هاشمی رفسنجانی تشکیل می‌دهند.

حزب کارگزاران سازندگی ایران
دبیرکلسید حسین مرعشی
سخنگوسید حسین مرعشی
قائم‌مقام دبیرکلعلی هاشمی بهرمانی
رئیس شورای مرکزیمحسن هاشمی رفسنجانی
بنیان‌گذارانفهرست
بنیان‌گذاری۲۷ دی ۱۳۷۴؛ به عنوان جمعی از کارگزاران سازندگی ایران
۳۰ اردیبهشت ۱۳۷۷؛ به عنوان حزب کارگزاران سازندگی ایران[۱]
قانونی‌شده۲۵ مرداد ۱۳۷۸[۲]
انشعاب ازجناح راست[۳][۴]
ستادتهران، ایران
روزنامهکارگزاران (۱۳۸۷–۱۳۸۴)
سازندگی (اکنون–۱۳۹۶)
شاخه جوانانسازمان جوانان
شاخه زنانکانون زنان
مرام سیاسیاصلاح‌طلبی[۵]
فن‌سالاری[۶]
عمل‌گرایی[۷]
مردم‌سالاری اسلامی[۸]
راست مدرن[۶][۹]
لیبرال دموکراسی[۱۰][۱۱]
طیف سیاسیراست‌گرا[۱۲][۱۳]
دیناسلام
وابستگی ملیشورای هماهنگی جبهه اصلاحات (۱۳۹۹–۱۳۷۸)
جبهه اصلاحات ایران (اکنون–۱۳۹۹)
رنگ رسمی  سرخ
شعارعزت اسلامی، تداوم سازندگی، آبادانی ایران
دولت
۰ از ۳۲
مجلس
۲ از ۲۹۰
وبگاه

هیئت مؤسس ویرایش

هیئت مؤسس حزب کارگزاران سازندگی ایران به شرح زیر است:[۱۷]

نام امضاءکنندگانِ بیانیهٔ
سال ۱۳۷۴
متقاضیان تأسیس
سال ۱۳۷۸
محمدعلی نجفی  Y  Y
مرتضی محمدخان  Y
سید محمد غرضی  Y
غلامرضا فروزش  Y
اکبر ترکان  Y
محمدرضا نعمت‌زاده  Y
عیسی کلانتری  Y
بیژن نامدار زنگنه  Y
غلامرضا شافعی  Y
محمداسماعیل شوشتری  Y
غلامحسین کرباسچی  Y رد صلاحیت[۱۸]
سید محسن نوربخش  Y  Y
محمد هاشمی رفسنجانی  Y  Y
سید عطاءالله مهاجرانی  Y  Y
رضا امراللهی  Y  Y
سید مصطفی هاشمی‌طبا  Y رد صلاحیت[۱۹]
علی هاشمی رفسنجانی رد صلاحیت[۱۹]
فائزه هاشمی رفسنجانی  Y
سید حسین مرعشی  Y
  اعضای هیئت مؤسس که صلاحیت آن‌ها از سوی کمیسیون ماده ۱۰ احزاب رد شد

هیئت اجرایی ویرایش

سخنگوها
نام دوران م.
سید حسین مرعشی اکنون–۱۳۸۵ [۳۰]

شورای مرکزی ویرایش

هیئت رئیسه ویرایش

اعضای غیرانتخابی ویرایش

با صدور مجوز رسمی فعالیت حزب در مرداد ۱۳۷۸، هیئت مؤسس در شهریورماه اقدام به تعیین ۲۳ نفر به عنوان شورای مرکزی حزب نمود.[۳۶] خروج بعضی از اعضای شورای مرکزی، لزوم تعیین اعضای جدید شورای مرکزی را ایجاب می‌کرد[۳۷] اما ترمیم شورای مرکزی تا فروردین ۱۳۹۳ به تعویق افتاد.[۳۸]

اعضای منتخب کنگره ویرایش

نام کنگرهٔ نخست
۱۳۹۴[۴۴]
کنگرهٔ دوم
۱۳۹۶[۴۵]
کنگرهٔ سوم
۱۳۹۷[۴۶][۴۷]
کنگرهٔ چهارم
۱۳۹۹[۴۸]
کنگرهٔ پنجم
۱۴۰۲[۴۹]
اسحاق جهانگیری  Y[الف]
غلامحسین کرباسچی  Y  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
سید حسین مرعشی  Y  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
فائزه هاشمی رفسنجانی  Y  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
رضا امراللهی  Y  Y تثبیت قبلی
محمد قوچانی  Y  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
غلامعباس آقاعلیخانی  Y  Y تثبیت قبلی
سید حسین هاشمی  Y[الف]
غلامرضا پناه  Y  Y  Y تثبیت قبلی علی‌البدل
هدایت‌الله آقایی  Y  Y علی‌البدل
پروانه مافی  Y  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
معصومه کفایتی  Y
فرزانه ترکان  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
شهربانو امانی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
سیده فاطمه مقیمی  Y تثبیت قبلی
اسفندیار عشوری  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
مختار طاهریان  Y تثبیت قبلی علی‌البدل
محسن هاشمی رفسنجانی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
سعید لیلاز  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
محمد عطریانفر  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
علی هاشمی رفسنجانی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
جهانبخش خانجانی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
سید محمود علیزاده طباطبایی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
احمد نقیب‌زاده  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی  Y
لیلا دودمان بازرس بازرس بازرس
سید مجتبی سادات‌محمدی بازرس
محمد آقایی بازرس
محمدمهدی بهزادیان  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
ناهید تاج‌الدین  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
سید عبدالله حسینی  Y علی‌البدل علی‌البدل
علی جمالی  Y  Y تثبیت قبلی  Y
جلیل رحیمی جهان‌آبادی  Y
فاطمه سعیدی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
سید علیرضا سیاسی‌راد  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
یدالله طاهرنژاد  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
محمدرضا علی‌حسینی  Y تثبیت قبلی علی‌البدل
بهرام فیاضی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
طاهره میرساردو  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
سید افضل موسوی  Y  Y تثبیت قبلی علی‌البدل
علی‌محمد نمازی  Y تثبیت قبلی  Y تثبیت قبلی
عبدالرضا هاشم‌زائی  Y تثبیت قبلی
طیبه اصفهانی بازرس بازرس  Y
حامد منتظری  Y تثبیت قبلی  Y
فاطمه رمضان‌زاده  Y تثبیت قبلی
لیلا خوشکام  Y تثبیت قبلی
امیر اقتناعی  Y تثبیت قبلی  Y
کامیبز مشتاق گوهری  Y تثبیت قبلی علی‌البدل
ابراهیم بای سلامی علی‌البدل
ولی‌الله افخمی‌راد علی‌البدل  Y تثبیت قبلی
حسین عسگری علی‌البدل
احمد حاتمی‌یزد علی‌البدل
اسماعیل جبارزاده علی‌البدل
عبدالرحیم کردی علی‌البدل
امید عرب بازرس
مصطفی پهلوانی  Y تثبیت قبلی
محمود سعیدی‌زاده  Y تثبیت قبلی
عبدالله شهنوازی  Y تثبیت قبلی
کوروش دست‌پاک  Y
ناعمه علی‌نژاد  Y
محمدهادی جلیلی  Y
مجید صالحی  Y
ارسلان شهنی  Y
ابراهیم امینی‌پور علی‌البدل
داریوش خسرویار علی‌البدل
اسماعیل محمدی‌خواه آستانه علی‌البدل
جواد پاریاد زنجانی علی‌البدل
علی باخرد بازرس
مهدی محبی بازرس
بهروز نادری‌نسب بازرس
تعداد آرای مأخوذه ۳۴۶ ۳۹۲
تعداد واجدان حق رأی ۵۸۹ ۴۸۲

اعضای سابق ویرایش

استعفا
فوت

اعضای دارای مسئولیت‌های اجرایی ویرایش

تاریخچه ویرایش

 
نشانوارۀ پیشین حزب کارگزاران سازندگی

در آذر ماه ۱۳۷۴ شانزده تن از وزیران، معاونان و نزدیکان اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور وقت ایران، در بیانیه‌ای با عنوان «خدمت‌گزاران سازندگی» اعلام کردند در انتخابات مجلس پنجم فعالانه حاضر خواهند شد و فهرستی از نامزدهای مورد حمایت خود را معرفی خواهند کرد. این اقدام با واکنش منفی شدید جناح راست جمهوری اسلامی ایران رو به رو شد که این اقدام را دخالت قوهٔ مجریه در قوهٔ مقننه قلمداد کردند و وزرای امضاکنندهٔ بیانیه را تهدید به استیضاح نمودند و حتی طرح بررسی کفایت رئیس‌جمهور در مجلس را مطرح کردند.[۵۰][۵۱][۵۲]

در نهایت با فرمان رهبر جمهوری اسلامی، مبنی بر حضور نداشتن وزیران در این گروه، غائله فروکش کرد و با حذف ۱۰ وزیر، به یک جمع ۶ نفره کاهش یافت که شامل ۵ معاون رئیس‌جمهور و شهردار تهران می‌شدند، که با صدور بیانیه‌ای با عنوان «کارگزاران سازندگی» حضور خود را در عرصهٔ انتخابات اعلام کردند. این گروه با فشار شورای نگهبان فعالیت انتخاباتی خود را با عنوان «جمعی از کارگزاران سازندگی» سامان داد.[۵۳]

بدین ترتیب، حزب کارگزاران سازندگی ایران تأسیس شد. هر چند که محمدعلی نجفی، علاوه‌بر این ۶ نفر، در جلسات هیئت مؤسس شرکت می‌کرد. کارگزاران به دست محفلی از مدیران تأسیس شد که اغلب از ۳ استان کشور برخاسته بودند؛ کرمان، اصفهان و یزد. در روز تأسیس این حزب، مرعشی علاوه‌بر مدیران داخل دولت و اقوام نزدیک، از شماری از افراد چپ آن روز نظیر اسحاق جهانگیری، غلامرضا آقازاده، مهدی کروبی، سید محمد خاتمی و چند تن دیگر نیز دعوت به عمل آورد. اما از میان این جمع چهره‌های سرشناس چپ نظیر مهدی کروبی و محمد خاتمی به دلیل فعال بودن در مجمع روحانیون مبارز در آن جلسه و جلسات بعدی حزب حاضر نشدند. پس از اکبر هاشمی رفسنجانی که به عنوان پدر معنوی حزب خوانده می‌شد و اصلیتی کرمانی دارد، حسین مرعشی، فائزه هاشمی (دختر رئیس‌جمهور)، محمد هاشمی رفسنجانی (برادر رئیس‌جمهور)، علی هاشمی (برادرزاده رئیس‌جمهور)، محسن هاشمی رفسنجانی (پسر ارشد رئیس‌جمهور) و اسحاق جهانگیری نیز خاستگاهی کرمانی دارند. رضا امراللهی و فاطمه رمضان‌زاده نیز از منطقهٔ مجاور کرمان یعنی یزد وارد حزب شدند. پس از طیف مدیران کرمانی و یزدی، دومین حلقه پر نفوذ حزب را اصفهانی‌ها تشکیل می‌دهند که در این جمع دو نفر سرشناس ترند و هنوز هم به عنوان «مردان سایهٔ رفسنجانی» گردانندهٔ حزب هستند، این زوج غلامحسین کرباسچی و محمد عطریانفر هستند. گرچه هاشمی رفسنجانی خود در سال ۱۳۹۵ درگذشت. در تاریخ ۱۸ آبان ۱۴۰۰ شورای مرکزی جدید حزب حسین مرعشی را به عنوان دبیر کل انتخاب کردند و غلامحسین کرباسچی به عنوان دبیر کمیته سیاسی انتخاب شد. [ https://www.irna.ir/news/84535648/حسین-مرعشی-دبیرکل-حزب-کارگزاران-شد ]

انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸) ویرایش

هر چند غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی در انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸) از مهدی کروبی حمایت کرد اما حزب کارگزاران از نامزدی میر حسین موسوی حمایت کرد.[۵۴][۵۵]

پس از اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم حزب کارگزاران و اعضای آن در اعتراض به نتایج انتخابات، اقدام به نوشتن بیانیه‌هایی کردند. در قسمتی از این بیانیه در تیرماه ۱۳۸۸ آمده‌است: «مایهٔ تأسف و تأثر گردید اینکه در اوج شکوه و عظمت سیاسی ملت ایران، پاره‌ای جزم اندیشی‌ها، بی‌تدبیری‌ها، خودخواهی‌ها و ناسپاسی‌ها، این نعمت بزرگ را به نقمت، اعتماد عمومی را به بی‌اعتمادی و فرصت‌ها را به تهدید تبدیل کرد.» حزب کارگزاران سازندگی در این بیانیه از مسئولان انتقاد کرده و گفته‌است «انتظار می‌رفت مسئولان کشور، اعتراضات به حق مردم را تحمل و به جای برخوردهای خشن و غیرقانونی با مردم و دستگیری و زندانی کردن فعالان سیاسی بی‌گناه، با صدور مجوزهای قانونی، اعتراضات را به مسیر صحیح هدایت و به پیشنهاد مراجع بزرگ تقلید و شخصیت‌های سیاسی، برای تشکیل یک هیئت حکمیت ملی و بی‌طرف در بررسی نتایج انتخابات ترتیب اثر می‌دادند.»[۵۶]

دستگیری اعضای حزب ویرایش

شمار زیادی از اعضای حزب کارگزاران سازندگی نظیر هدایت آقایی، محمد عطریانفر، فائزه هاشمی، روشنک سیاسی، آیدا مصباحی، جهانبخش خانجانی، مرتضی الویری و حسین مرعشی پس از اعتراضات به نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم زندانی شدند.[۵۷][۵۸][۵۹][۶۰][۶۱]

سازمان جوانان ویرایش

سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی ایران به صورت رسمی در سال ۱۳۹۹ تاسیس شد و تاکنون پس از یک دوره دو ساله هیئت موسس -از سال ۹۷ تا ۹۹- دو دوره توسط شورای جوانان اداره شده است.

چارت تشکیلاتی این سازمان تابع چارت حزب کارگزاران سازندگی ایران بوده و از جمله ارکان آن می‌توان به دبیر، هیات رئیسه، قائم مقام، معاونت‌ها و کمیته‌های این سازمان اشاره کرد.

سازمان جوانان همچنین دارای یک شورا می‌باشد که به نوعی شورای مرکزی این تشکیلات محسوب شده و اعضای آن با حکم دبیرکل حزب به مدت دو سال انتخاب می‌گردند.

جامعه مخاطب این سازمان، دانشجویان و دانشگاهیان، فعالین سیاسی، مدنی، رسانه‌ای و اقتصادی جوان می‌باشد.

رویکرد گفتمانی سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی مبتنی بر آزادی، توسعه و خوشکامی جوانان از طریق مشارکت حداکثری و شناسایی نیروهای انسانی جوان و پرورش آنان می‌باشد.

این سازمان در دوره اول تاسیس خود در سال ۱۳۹۹ با چشم اندازی رو به آینده و سعی در تثبیت خود به عنوان نهادی تاثیرگذار برای جوانان در حزب کارگزاران سازندگی ایران و فضای سیاسی کشور، به تلاش برای جذب جوانان در حوزه‌های مختلف که با کمک آنان به پیشبرد گفتمان آزادی‌خواهانه‌ی اصلاحی در کشور بپردازد، اقدام کرد.

از جمله اقدامات صورت گرفته توسط سازمان جوانان، می‌توان فعالیت های پژوهشی و رسانه ای مانند تهیه پادکست‌های آموزشی، انتشار صفحه جوان در روزنامه سازندگی و برگزاری برنامه های گفت‌وگو با محوریت دغدغه‌های جوانان]] نام برد. همچنین برگزاری جلسات متعدد با چهره‌های مختلف سیاسی، حضور اعضا در کنگره و شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی و امور اجرایی همچون برگزاری مراسم افطاری با حضور فعالین سیاسی و جوانان در ماه رمضان، پویش سراسری اهدای خون، حضور در آسایشگاه سالمندان جنگ تحمیلی و راه‌اندازی دفاتر استانی، از جمله اقدامات انجام شده توسط سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی ایران بوده است.

سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی ایران پس از درگذشت مهسا امینی بیانیه‌ای صادر کرد که در آن این رخداد دلخراش را از سه منظر مورد بررسی و واکاوی قرارداد.

همچنین در آبان ماه ۱۴۰۱ گفت و گویی از سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی ایران با تقی آزاد ارمکی، جامعه‌شناس منتشر شد که اعتراضات ایران تا آن زمان را تحلیل و موشکافی کرده بود.

در آذر سال ۱۴۰۱ نیز سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی ایران، دو ویژه‌نامه مرتبط با روز دانشجو خود را در صفحه جوان روزنامه سازندگی -سازندگی جوان- منتشر کرد.

گفتنی‌است دوره دوم شورای سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی در بهار ۱۴۰۱ شروع به فعالیت کرد.

لازم به ذکر است دبیری سازمان جوانان حزب کارگزاران سازندگی ایران در هر دو دوره بر عهده کوروش دست‌پاک بوده و محمدرضا ستاری ریاست شورای مرکزی این سازمان در دوره دوم را برعهده دارد.

اهداف و شعارهای حزب ویرایش

این حزب دستیابی به فضای باز اقتصادی و توسعهٔ پایدار اقتصادی را به عنوان زمینه‌ساز رسیدن به آزادی‌های سیاسی و اجتماعی می‌داند. در هنگام تأسیس این حزب، شعار رسمی حزب: «عزت اسلامی، تدوام سازندگی، آبادانی ایران» بیان شد.

تریبون‌ها ویرایش

سخنگو ویرایش

سخنگوی رسمی این حزب سید حسین مرعشی است.[۶۲]

روزنامهٔ کارگزاران ویرایش

روزنامهٔ کارگزاران اولین تریبون رسمی این حزب بود. این روزنامه در ۱۱ دی ۱۳۸۷ ه‍.ش به دلیل انتشار بیانیهٔ دفتر تحکیم وحدت پیرامون جنگ غزه که به جز اسرائیل، حماس را به علت سوءاستفاده از غیرنظامیان و حکومت ایران را به‌خاطر تجهیز حماس محکوم کرده بود، توسط هیئت نظارت بر مطبوعات توقیف شد. قرار بود این انتشار این روزنامه با سازوکار نو مجدداً از سال ۹۳ آغاز شود؛ که هرگز آغاز نشد.

روزنامه سازندگی ویرایش

در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۶ ه‍.ش نخستین شمارهٔ هفته‌نامهٔ سازندگی به عنوان ارگان رسمی حزب کارگزاران سازندگی به سردبیری محمد قوچانی منتشر شد. پس از آن هفته‌نامه تبدیل به روزنامه شد و اکنون اکبر منتجبی سردبیری روزنامه سازندگی را برعهده دارد.

گروه مطبوعاتی هم‌میهن ویرایش

هفته‌نامهٔ صدا، مهرنامه، سیاست‌نامه، ماهنامهٔ تجربه و ... از جمله زیرشاخه‌های گروه مطبوعاتی هم‌میهن که محمد قوچانی سردبیری و مدیریت آن را برعهده داشت و ارگان‌های غیررسمی حزب محسوب می‌شوند.

یادداشت ویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ استعفا از شورای مرکزی در سال ۱۳۹۵. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «استعفا-۱۳۹۵» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

پانویس ویرایش

  1. «بیانیه آغاز فعالیت کارگزاران سازندگی صادر شد». همشهری (۱۵۴۷). ۳۱ اردیبهشت ۱۳۷۷.
  2. کتاب اول حزب سازندگی ایران. تهران: هم‌میهن. ۱۳۷۸. ص. ۲۲.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ محمدعلی زندی (۲۴ آبان ۱۳۹۳). «حزب کارگزاران سازندگی ایران (جناح راست مدرن)». پژوهشکده باقرالعلوم. دریافت‌شده در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۶.
  4. Antoine, Olivier; Sfeir, Roy (2007), "The Servants of Construction", The Columbia World Dictionary of Islamism, Columbia University Press, pp. 164–165, ISBN 023114640X
  5. "Iran: The Davom-e Khordad (2nd of Khordad; 23 May) Movement". Refworld. Retrieved March 10, 2015.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ "The Executives of the Construction of Iran (ACI)" (PDF), Iran Social Science Data Portal, Princeton University
  7. Pesaran, Evaleila (2011), Iran's Struggle for Economic Independence: Reform and Counter-Reform in the Post-Revolutionary Era, Taylor & Francis, p. 147, ISBN 1136735577
  8. Rezai, Mehran (2006), The Structure of Global Religious Market and its Role in Producing Religious Violence (With a Case Study of Iran) (PDF), CESNUR, p. 6
  9. Buchta, Wilfried (2000), Who rules Iran?: the structure of power in the Islamic Republic, Washington DC: The Washington Institute for Near East Policy, The Konrad Adenauer Stiftung, p. 14, ISBN 0-944029-39-6
  10. «گفت‌وگوی تفصیلی ایسنا با مرعشی * دولت گرایش ضدکارشناسانه دارد * کارگزاران یک حزب لیبرال-دموکرات مسلمان است * کارگزاران جناح چپ را به فعالیت سیاسی امیدوار کرد». ایسنا. ۲۱ خرداد ۱۳۸۵.
  11. «عضو حزب کارگزاران سازندگی در گفت‌وگو با ایسنا: برخی واژه‌ها مثل «لیبرال دموکرات» در ادبیات سیاسی بدنام شده‌اند». همشهری. ۲۸ خرداد ۱۳۸۵.
  12. "Iran: The National Kargozaran-Sazandegi Party; political view, its leaders, branches, and participation in any election in Iran (1998)".
  13. Buchta, Wilfried (2000), Who rules Iran?: the structure of power in the Islamic Republic, Washington DC: The Washington Institute for Near East Policy, The Konrad Adenauer Stiftung, p. 14, ISBN 0-944029-39-6
  14. «راست و چپ مدرن؟». پرسمان. ۲۴. بایگانی‌شده از اصلی در ۵ فوریه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۶. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  15. محمد ستاری (۲ اردیبهشت ۱۳۹۶). ««راست مدرن» و عرصه سیاسی ایران». ایرنا. دریافت‌شده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۶.
  16. تقوی، محمدمهدی (۲۴ خرداد ۱۳۸۸). «کالبدشکافی حزب کارگزاران/باشگاه جنتلمن‌ها». روزنامه کیهان. تهران: مؤسسه کیهان (۱۹۳۸۴): صفحه ۲. دریافت‌شده در ۵ اردیبهشت ۱۳۹۶.
  17. «درآمدی بر تاریخچه حزب کارگزاران سازندگی ایران». حزب کارگزاران سازندگی ایران. دریافت‌شده در ۱۲ شهریور ۱۴۰۱.
  18. «روزنامه‌های عصر دوشنبه "مطبوعات به مردم چه می‌گویند"- رسالت». ایرنا. ۲۸ تیر ۱۳۷۸.
  19. ۱۹٫۰ ۱۹٫۱ "Founding Members of ECP Disqualified". Tehran Times. 23 August 1999.
  20. «دیدار اعضای هیأت مؤسس حزب کارگزاران سازندگی با رئیس‌جمهوری». ایرنا. ۲۱ مرداد ۱۳۷۷.
  21. «وزیر کشور: برگزار نشدن تجمع سیاسی به معنای کمرنگ شدن فعالیت سیاسی نیست». ایرنا. ۲۴ مرداد ۱۳۷۷.
  22. «"مرعشی" دبیرکل حزب کارگزاران شد». ایسنا. ۱۹ آبان ۱۴۰۰.
  23. «حسین مرعشی، جانشین دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی ایران شد». ایرنا. ۲۷ تیر ۱۳۷۸.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ ۲۴٫۲ ۲۴٫۳ ۲۴٫۴ ۲۴٫۵ «آخرین تحولات حزب کارگزاران: مسئولیت‌های کرباسچی و جهانگیری/ تأکید بر راه‌اندازی روزنامه حزب». ایسنا. ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۳.
  25. «قائم‌مقام دبیرکل و دبیر کمیته اقتصادی حزب کارگزاران سازندگی نیستم/ هیچ سمتی در کارگزاران ندارم». ایلنا. ۱۴ شهریور ۱۳۹۷.
  26. ««سیاسی‌راد» قائم‌مقام دبیرکل حزب کارگزاران شد». ایسنا. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۸.
  27. فرامرزی، محسن (۲۲ دی ۱۴۰۰). «فرزانه ترکان قائم‌مقام مرعشی شد». ایسنا.
  28. فرامرزی، محسن (۱۵ اسفند ۱۴۰۰). «جدیدترین فعالیت حزب کارگزاران سازندگی». ایسنا.
  29. خدابخش، کوروش (۷ دی ۱۴۰۲). «ارکان حزب کارگزاران مشخص شد». ایرنا.
  30. «حسین مرعشی و سخنگویی کارگزاران». ایسنا. ۲۰ خرداد ۱۳۸۵.
  31. «دکتر نجفی: هاشمی رفسنجانی، پدرخواندهٔ کارگزاران نیست». ایسنا. ۲۲ بهمن ۱۳۷۸.
  32. «محسن هاشمی جایگزین جهانگیری در شورای مرکزی کارگزاران شد/ حزب در ابعاد مختلف فعال شده است». خبرگزاری فارس. ۱۹ مرداد ۱۳۹۵.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ ۳۳٫۲ «محسن هاشمی رئیس شورای مرکزی حزب کارگزاران شد». ایسنا. ۵ اردیبهشت ۱۳۹۶.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ ۳۴٫۲ ۳۴٫۳ «هیئت رییسه شورای مرکزی حزب کارگزاران انتخاب شد». ایسنا. ۲۹ مهر ۱۴۰۰.
  35. ««مرعشی» باز هم دبیرکل کارگزاران شد». ایرنا. ۹ آذر ۱۴۰۲.
  36. «اعضای شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران معرفی شدند». ایرنا. ۲ شهریور ۱۳۷۸.
  37. «یک عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران: افزودن بر اعضای شورای مرکزی در دست مطالعه است / در جهت توسعهٔ فعالیت‌های حزبی‌مان تلاش می‌کنیم». ایسنا. ۲۷ دی ۱۳۸۴.
  38. «نوسازی کارگزاران در سال ۹۳ / اسامی کامل اعضای شورای مرکزی». ایسنا. ۱۸ فروردین ۱۳۹۳.
  39. «عطریانفر: اخراج مهاجرانی از کارگزاران را تکذیب می‌کنم / اگر هاشمی بیاید، با تمام توان از او حمایت می‌کنیم». ایسنا. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۴.
  40. «حزب کارگزاران سازندگی ایران: هاشمی‌طبا، سال گذشته از عضویت در شورای مرکزی این حزب استعفا کرده است». ایسنا. ۱۹ اردیبهشت ۱۳۸۰.
  41. «عضو مستعفی شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی: بحث انشقاق هیچ‌گاه در حزب کارگزاران به مرحلهٔ اجرا نرسیده است». ایسنا. ۱۲ مرداد ۱۳۷۹.
  42. «محمد هاشمی: از حزب کارگزاران استعفا دادم/ دلایلم را در آینده اعلام می‌کنم». خبرگزاری تسنیم. ۲۳ مهر ۱۳۹۳.
  43. «علیزاده طباطبایی عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران شد/ ابقا در سمت معاون حقوقی دبیرکل». خبرگزاری فارس. ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۴.
  44. «اولین کنگره سراسری حزب کارگزاران و پایان وظایف تاریخی هیئت مؤسس». ایسنا. ۱۵ بهمن ۱۳۹۴.
  45. «شورای مرکزی حزب کارگزاران ۳۵ نفره شد». ایرنا. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶.
  46. «در سومین کنگره حزب کارگزاران سازندگی ایران تاکید شد: زنده باد کارآمدی». حزب کارگزاران سازندگی ایران. ۱۳ آذر ۱۳۹۷.
  47. «توضیحات رئیس دفتر ویژه کنگره حزب کارگزاران درباره منتخبین شورای مرکزی». ایسنا. ۹ آذر ۱۳۹۷.
  48. «راهبرد کارگزاران سازندگی ایران در انتخابات ریاست‌جمهوری اعلام شد: عبور از ناامیدی و حضور فعال». حزب کارگزاران سازندگی ایران. ۲ اسفند ۱۳۹۹.
  49. «اعضای دوره جدید شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی ایران مشخص شدند». حزب کارگزاران سازندگی ایران. ۲۹ مهر ۱۴۰۲.
  50. «نسخه چاپی». YJC. ۲۰۱۴-۰۴-۰۲. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۲۵.
  51. «. : Student News Agency :. - خبرگزاری دانشجو - حزب کارگزاران؛ از تأسیس تا تغییر/ حامی دیروز گفتمان سازندگی با شرط امروز حزب کنار نیامد». SNN.ir. ۲۰۱۴-۱۰-۲۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۲۵.
  52. «چاپ». شبکه اطلاع‌رسانی خبر ایران. ۲۰۱۴-۰۴-۰۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ آوریل ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۰۴-۲۵.
  53. حمید کاویانی، پیشگامان اصلاحات، روزنامۀ سلام، تهران: پائیز ۱۳۷۹، صص ۱۱۶–۱۱۷، شابک ‎۹۶۴−۹۲۵۱۲−۸−۶
  54. فعالیت فائزه هاشمی در ستاد میرحسین - سایت خبری تحلیلی فردا | Farda News
  55. MehrNews.com - Iran, world, political, sport, economic news and headlines
  56. BBC فارسی - ایران - حزب کارگزاران: نتیجۀ انتخابات مورد پذیرش نیست
  57. بازداشت مرتضی الویری، علی‌رضا بهشتی و پلمپ دفتر کروبی | ایران | Deutsche Welle | 8 اکتبر 2009
  58. زنان در احزاب سیاسی هم بازداشت شده‌اند - مدرسۀ فمینیستی[پیوند مرده]
  59. BBC فارسی - ایران - 'افق روشنی برای حزب کارگزاران وجود ندارد'
  60. «روشنک سیاسی و شایسته امیری آزاد شدند، بی‌خبری از هنگامه شهیدی - تغییر برای برابری». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ دسامبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۱.
  61. «Farda News - © 2011تمام حقوق این وب‌سایت بر اساس قانون کپی‌رایت برای رادیو فردا محفوظ است». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ دسامبر ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۱.
  62. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام t96 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

منابع ویرایش

پیوند به بیرون ویرایش