باز کردن منو اصلی

اشرف افغان پسرعمو و جانشین محمود افغان رئیس قبیلهٔ غل‌زایی بود که در اوائل قرن ۱۲ هجری علیه صفویان شوریدند و سلطنت ایران را تصاحب کردند.اشرف افغان دو تن از دختران شاه سلطان حسین را به همسری گرفت[۱]

اشرف افغان
پادشاه سلسله هوتکی
Ashraf Shah Hotaki 1725-1729.jpg
شاه اشرف افغان
سلطنتهوتکیان: ۱۷۲۵–۱۷۲۹
نام کاملاشرف خان هوتک
زادگاهولایت قندهار
درگذشته۱۷۳۰
مکان مرگبلوچستان
بعد ازمحمود هوتکی
قبل ازحسین هوتک
سلسلههوتکیان
پدرعبدالعزیز هوتک
عقاید مذهبیاسلام سنی

وضعیت ایرانویرایش

با حمله افغانها ایران هیچگاه روی ثبات ندید و شاهان افغان نیز آرامش نداشتند. در استرآباد فتحعلی خان قاجار عملاً حکومت مستقلی داشت. او به طهماسب میرزا پسر شاه سلطان حسین صفوی پناه داد؛ و طهماسب میرزا پس از تصرف اصفهان توسط افاغنه خود را شاه نامید.[۲] با سقوط صفویه پطر اول به ایران لشکر کشید و قشون روسیه در سپتامبر ۱۷۲۲ میلادی در بند و در ۱۷۲۳ باکو را به اشغال خود دراوردند. شاه تهماسب دوم مجبور شد در پی اتحاد با روسها باشد. طبق قراردادی که در سپتامبر ۱۷۲۳ تنظیم گردید پطر اول به شاه وعده داد که او را در مبارزه با افغانان یاری دهد؛ و شاه طهماسب دوم نیز دربند و باکو را جز قلمرو روسیه شناخت و گیلان را نیز در اختیار آنها گذاشت.[۲]

اشرف در جنگ با روسها شکست خورد. او همچنین در کارزار با ترکان هم نتوانست موفقیتی بدست آورد. دولت عثمانی، تفلیس، عراق عجم و قسمت بزرگی از آذربایجان را تحت تصرف خویش درآورده بود. اشرف می‌خواست با دولت عثمانی عهدنامه‌ای منعقد سازد و به واسطه اشتراک مذهب تسنن، اراضی ضبط‌شدهٔ روزگار دولت صفوی را مسترد دارد، امّا به آرزوی خویش نایل نگشت و در نتیجه جنگ ادامه یافت و بوسیلهٔ اغفال و تحریک امرای کردستان و ساده‌دلان لشکر عثمانی کارش قدری پیشرفت کرد و به پیروزی نایل گردید و رفتار خیلی دوستانه ابراز می‌کرد. سرانجام در تاریخ ۱۱۴۰ ه‍.ق دولت‌های عثمانی و روسیه پادشاهی وی را در ایران تصدیق کردند، ولی از طرف دیگر طهماسب پسر سلطان حسین که از شاهزادگان صفوی و در تحت اسارت وی بود، در خراسان به کمک بعضی از اقوام و عشائر ترک و مخصوصاً به حیل و تدابیر نادرقلی (که بعد به نادرشاه مشهور شد) بسیار نیرومند گردید.

جنگ‌های اشرف شاهویرایش

با سقوط سلسله صفویه ، پطر اول به ایران لشکر کشید و قشون روسیه در سپتامبر ۱۷۲۲ میلادی دربند و در ۱۷۲۳ باکو را به اشغال خود درآوردند. شاه تهماسب دوم مجبور شد در پی اتّحاد با روس ها باشد. طبق قراردادی که در سپتامبر ۱۷۲۳ تنظیم گردید پطر اول به شاه وعده داد که او را در مبارزه با افغان ها یاری دهد. شاه تهماسب نیز دربند و باکو را جزو قلمرو روسیه شناخت و گیلان را نیز در اختیار آنها گذاشت.[۲]

اشرف شاه سپاهی را به مقابله روس های تزاری فرستاد تا جلوی پیشروی روس ها را بگیرد ولی او نتوانست روس ها را وادار به عقب‌نشینی کند. دستاورد اشرف در جنگ با روس ها این بود که جلوی اشغال مناطق بیشتر گرفته شد. دولت عثمانی، تفلیس، عراق عجم و قسمت بزرگی از آذربایجان را تحت تصرف خویش درآورده بود. اشرف می‌خواست با دولت عثمانی عهدنامه‌ای منعقد سازد و به واسطه اشتراک مذهب تسنن، اراضی ضبط‌شدهٔ روزگار دولت صفوی را مسترد دارد، امّا به آرزوی خویش نایل نگشت و در نتیجه جنگ ادامه یافت. در چندین مرحله نیروهای افغان و عثمانی در مقابل هم صف آرایی کردند نتیجه این جنگ‌ها به سود افغان ها بود. در ابتدا اشرف ریش سفیدانی به سمت لشکر عثمانی فرستاد تا پیام صلح را به عثمانی‌ها بدهند ولی عثمانی‌ها نپذیرفتند در این میان ۲۰ هزار نفر از ارتش عثمانی جدا شدند و به افغان ها پیوستند. آنها از طایفه کرد بودند که احساس هم دین بودن با افغان ها آنها را از ارتش عثمانی جدا کرد و به لشکر افغان ها پیوستند. بدین ترتیب جنگ آغاز شد نتیجه جنگ‌ شکست کامل ارتش عثمانی بود. سرانجام در تاریخ ۱۱۴۰ ه‍.ق دولت‌های عثمانی و روسیه پادشاهی وی را در ایران تصدیق کردند.

سرانجام و پس از شکست‌های متمادی از نادر قلی خان به سوی بلوچستان عقب‌نشینی کرد و در آن جا به دست سلطان علی محجوب یکی از فرماندهان مورد اعتماد نادر قلی خان و شاه طهماسب دوم کشته شد و سرش را همراه با یک الماس برای شاه تهماسب دوم فرستادند.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  • قاموس الاعلام
  • تاریخ ادبیات ادوارد براون ترجمهٔ رشید یاسمی
  1. «حکومت نادر». روزنامه ایران.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ دولت نادرشاه افشار-ترجمه حمید مؤمنی

پیوند به بیرونویرایش