باز کردن منو اصلی

وَرامین شهری است در بخش مرکزی شهرستان ورامین در جنوب شرقی استان تهران در کشور ایران است. این شهر مرکز شهرستان ورامین است. جمعیت این شهر طبق آمار سال ۹۵ برابر با ۲۲۵٬۶۲۸ بوده‌است.[۲]

ورامین
ورامین
Varamin Grand Mosque - Interior Courtyard.JPG
کشور ایران
استانتهران
شهرستانورامین
بخشمرکزی
نام(های) پیشینوارنا
مردم
جمعیت۲۲۵٬۶۲۸ نفر[۱][یادداشت ۱]
جغرافیای طبیعی
ارتفاع۹۱۸ متر
اطلاعات شهری
شهردارحسین دهقان
ره‌آوردطالبی، گوجه فرنگی، فرش
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۲۱

وجه تسمیهویرایش

دربارهٔ واژهٔ ورامین نظرهای چندی مطرح است از جمله این که:

  1. در کتاب وندیداد کتاب مذهبی زردشت وارنای چهارگوش ذکر شده‌است (اشاره به قلعه ایرج، گبری) در مجاورت روستای عسگرآباد ورامین که در آن فریدون قاتل ضحاک متولد شده‌است مشابهت زیادی به عنوان «ورامین» دارد. یعنی همان شهری که به عنوان چهاردهمین کشور از ۱۶ کشور اهورا مزدا بوده‌است. اگر چه برخی این قلعه را متعلق به دوران ساسانی و اشکانی می‌دانند.
  2. برخی آن را تغییر یافته واژه «بهرام» می‌دانند، به این اعتبار از نام بهرام گور که او در باتلاق کویر ورامین فرورفته‌است اخذ شده‌است و بهرام در پهلوی (ورهران) می‌باشد؛ و قبل از قرچک نیز منطقه‌ای است به نام (بهرام) که دارای نیزار پهناوری است و گفته‌اند که بهرام گور در این نیزار گم شده‌است و امروزه نیز ایستگاه راه‌آهن به نام بهرام در آنجا احداث گردیده، همچنین قصر بهرام (رباط شاه عباسی) که در کویر واقع است، مشابهت زیادی به این اقوال وجود دارد.
  3. در برهان قاطع در این باره آمده: ورام بر وزن سلام، چیزهایی که وزن و سهل را گویند ورامین شهری است مشهور از ملک ری.
  4. این واژه می‌تواند با واژه‌های «وین» و «رین» هم مرتبط باشد؛ که اولی، نام روستایی در شرق ورامین «ده وین» در مسیر پیشوا «وین» به معنی انگور سیاه است و دومی «رین» نیز، محوطه‌ای وسیع در شمال غرب عمروآباد ورامین بوه و تپه تاریخی و باستانی در آن تا بیست سال قبل (۶۹ شمسی) هم باقی بود و در جریان ساخت وسازها و توسعه شهر ورامین به کلی از بین رفته‌است و اثری از آن به چشم نمی‌خورد ولی حتی کسانی که در حال حاضر بیست و پنج ساله هستند آن تپه را به یاد دارند و به همین جهت اصحاب تاریخ و لغت بین واژگان مذکور و نام «ورامین» ارتباطی قائل هستند.
  5. چهاردهمین منطقه‌ای که به دست آریایی‌ها ساخته شد «وَرنَ» می‌باشد.
  6. واژه Varamin در فرهنگ اوستایی به معنای پناهگاه، نگهدار و یاری است و این ادعا نیز می‌تواند با واژه ورامین منطبق باشد.
  7. یاقوت حموی و همتایان او نیز در آثار جغرافیای تاریخی خود از قریه‌ای به نام رامین که در جوار ورامین بوده ذکر نموده‌اند.
  8. چون «ور» به معنی گرما و همچنین تعلیم آمده‌است. دور نیست که نام «ورامین» نیز مأخوذ از همین واژه قدیمی باشد. شاید هم ورامین، تغییر یافته «وروین» باشد. زیرا «ور» به معنی قلعه، حرارت و گرمی آمده‌است و «وین» به معنی جنگل و تاکستان آمده‌است. وجود روستای «ده وین» می‌تواند دلیل خوبی بر این ادعا باشد به خصوص که این روستا در زمانی دارای تاکستان ن‌های فراوان بوده‌است؛ و در زمانی انگور ورامین بسیار شهرت داشته‌است؛ بنابراین ورامین می‌تواند همان «قلعه انگور» باشد.[۳]

مردمویرایش

جمعیتویرایش

جمعیت ورامین در سال‌های مختلف به شرح زیر است:

سال ۱۹۸۶ ۱۹۹۱ ۱۹۹۶ ۲۰۰۶ ۲۰۱۲
جمعیت ۵۸۳۱۱[۴] ۷۷۶۲۴[۴] ۱۰۷۲۳۳[۴] ۲۹۸۱۵۷[۴] ۲۸۴۷۲۴[۴]

زبانویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ شهرستان ورامین را ببینید.

مردم بومی شهر ورامین به زبان پارسی سخن می‌گویند و بارزترین نکته در لهجهٔ آن‌ها به‌کارگیری پسوند -ک برای فعل سوم شخص مفرد در حالت ماضی نقلی است.[۵] در طول تاریخ گروه‌های قومیتی مختلفی از جمله لر، ترک، کرد و عرب نیز به این منطقه کوچیده‌اند.[۳]

دینویرایش

در منطقهٔ ورامین تعداد زیادی قلعه که به آن‌ها گبری گفته می‌شود که نشان گر زرتشتی بودن مردم این منطقه در پیش از اسلام است. پس از اسلام ورامین از مناطق پرقدرت شیعیان بوده‌است.[۶]حمدالله مستوفی در سدهٔ هشتم یعنی پیش از صفویه در گزارش از ورامین گفته مردم منطقه شیعه دوازده امامی هستند.[۷] گروهی از مردم که بیشتر ساکن روستای خورین هستند علی اللهی هستند.[۸]

تاریخچهویرایش

پیش از اسلامویرایش

 
قسمتی از دیوار قلعه ایرج

در بارهٔ ورامین در پیش از اسلام اطلاعات چندی در دست نیست اما به علت تعداد زیادی قلعه و کاخ در اطراف شهر احتمالاً آباد بوده‌است. اعتمادالسلطنه در کتاب مرآت البلدان و جرج کرزن در سفرنامه اش[۷] ورامین و قلعهٔ چهارگوش ایرج در نزدیکی آن را با وارنا که در اوستا آمده‌است برابر دانسته‌اند.

چهاردهمین کشور با نزهت که من اهورا مزدا آفریدم وارنای چهارگوش است، زادگاه فریدون، قاتل اژدی هاک.

— وندیداد، اوستا

همچنین چون ایرج نام فرزند فریدون بوده‌است احتمال این که قلعه ایرج همان وارنا باشد زیاد است.[۹][۱۰]

پس از اسلامویرایش

در سال ۲۲ هجری، عمر، یکی از مأموران خود به نام نعیم بن مقرن را به ری می‌فرستد؛ در حالیکه در آن زمان در ری سیاوخش خود را برای مبارزه با سپاه عرب آماده می‌کرد. در بین سپاهیان سیاوخش شخصی به نام رامی که با وی دشمنی داشته با مأمور عمر در روستای کوچک قوهه که در شمال غربی شهر ورامین واقع است ملاقات می‌کند و مأمور عمر هم سپاهی را در اختیار وی می‌گذارد و ورامین توسط مسلمانان فتح شد.[۱۰]

دورهٔ سلجوقیویرایش

در اواخر دورهٔ سلجوقی، ورامین از شهرهای ثروتمند و پر نفوذ شیعی بوده به‌طوری‌که از سه وزیر آخر دورهٔ سلجوقی دوتن از اهالی ورامین (عزیزالدین رضی و فخرالدین بن رضی الدین ورامینی، که از خاندان ابوسعد ورامینی بودند) و یک تن دیگر هم ساکن ورامین (معین الدین کاشی) بوده‌اند.[۶]

در این دوره ورامین رو به‌آبادی رفت و چندین مدرسه و مسجد توسط خاندان رضی الدین در شهر ساخته شد و همین‌طور آن‌ها خیرات فراوان برای مکه و مدینه انجام دادند.[۱۱] قوامی رازی دربارهٔ این ساخت و سازها این گونه سروده:

اختیار کعبه کرده سخت نیکبختیاری کاختیار این کرده‌ای
چون توانی شد به کعبه کز سخاکعبه عالم ورامین کرده‌ای

[۱۲]

حملهٔ مغول و پس از آنویرایش

تا پیش از یورش مغولان به ایران، ورامین اهمیت چندانی نداشته و طبق نوشته‌های تاریخ نویسان بیش به عنوان کانون کشاورزی مطرح بوده و پس از نابودی ری و پس از مهاجرت مردم ری به این ورامین باعث رشد شهر شده‌است. لسترنج انگلیسی در این باره می‌نویسد:

برای اینکه ری بیش از آن ویران مرکز تومان یعنی مقر تشکیلات اداری و مالی ایالت گردید نشود غازان‌خان دستور داد عماراتی چند در آن ایجاد شود ولی باز هم ری آباد نشد زیرا اهالی آن به دو شهر ورامین و تهران که نزدیک ری بودند و مخصوصاً به ورامین که هوایش از ری بهتر بود نقل مکان کرده بودند.

در سدهٔ هشتم ورامین اهمیت زیادی پیدا کرده و آثار تاریخی مهم این شهر نیز مربوط به همان دوره‌اند. حمدالله مستوفی قزوینی در کتاب نزهة القلوب دربارهٔ ورامین و پیشرفت‌های آن می‌نویسد:

ورامین در ماقبل دیهی بوده‌است و اکنون قصبه شده و دارالملک آن تومان گشته طولش از جزایر خالدات عزکه و عرض از خط استوا لهکط، در آب و هوا خوشتر از ری است و در محصول پنبه و غله و میوه‌ها و مانند آن، اهل آنجا شیعه اثنی عشریند و تکبّر بر طبعشان غالب بود.

و همچنین در کتاب هفت اقلیم آمده‌است:

ورامین زمان پیشین حاکم‌نشین بوده و قلعه در غایت حصانت داشته الحال بعد از تهران محلی در ری از آن شگرف‌تر نیست، و از میوه‌جات انگورش بر تمام ری رجحان دارد و مضافات نیک چنانچه یکی از آن مواضع خاوه است که حاصلش قریب سه‌هزار تومان است و بیشتر ارتفاعات یک من صد من می‌شود.

[۷][۱۳]

مورخین می‌نویسند زمانی که کریم‌خان زند در حال احتضار بود آغامحمدخان قاجار که در خدمت وی به‌سر می‌برده به بهانه شکار از شیراز به سرعت خارج شد و پس از گذشتن از اصفهان و قم به ورامین رسید و در اینجا ایلات پراکنده قاجار را جمع‌آوری کرده و تحت فرماندهی خود به استرآباد برد.[۷]

 
بازار ورامین، ژان دیولافوا، ۱۸۸۱ میلادی

در دوران سلطنت ناصرالدین شاه ژان دیولافوا از ورامین دیدن کرده و شرحی راجع به آن نوشته‌است. در بخشی از آن می‌گوید.

پس از چهار ساعت راه‌پیمایی و پایمال کردن محصول مزارع و شنیدن ناملایمات از زارعین، بام مخروطی شکل و گنبد مینائی مسجدی که در میان مزارع سر برآورده بود از دور پدیدار گردید، اینجا دهکده ورامین است کمی بعد به آنجا رسیده و در میان باغ‌ها که دیوارهای گلی داشتند داخل شده در این باغ‌ها درختان میوه از قبیل گیلاس و زردآلو و گوجه و هلو، جنگل انبوهی تشکیل می‌دادند، پسران کوچکی بر بالای درختان توت کهنسال رفته و توت‌های سفید و سیاه را که به درشتی تخم کبوتر بود با دست چیده و می‌خوردند دهکده ورامین در دشت پر حاصلی واقع شده اما کاروانسرایی ندارد که بتوان در آن منزل کرد. خوشبختانه نظر به توصیه دکتر تولوزان توانستیم در خانه کدخدا فرود آییم…

هانری رنه دالمانی جهانگرد فرانسوی که در زمان محمدعلی شاه به ایران آمده بود در کتاب خود در خصوص ورامین می‌نویسد:

کمی بعد وارد دشت ورامین شدیم در هر قدم نهر آبی بود که از کوهستان سرازیر می‌شد به مزارع سبز و خرمی برخوردیم. زارعین در مزارع مشغول کار بودند ما به تماشای یک قرقی مشغول شدیم که در هوا پرواز می‌کرد و ناگهان به زمین فرود آمد و مرغی را شکار کرد. دشت مانند تابلوی دورنمایی است که گویی به دست نقاشان ژاپنی با نقش‌های ته طلایی مطلوبی در زمینه سیاه ساخته شده‌است، از دور دهکده‌ای دیده می‌شود که در دامنه کوه واقع است و از تابش اشعه خورشید منظره خاصی دارد…

در زمان سلطنت رضاشاه ورامین مجدداً یکی از مراکز مهم کشاورزی ایران گردید، تأسیس کارخانه‌ها بر اهمیت آن افزود.[۷]

قیام پانزده خردادویرایش

 
پل روستای باقرآباد

در قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ عده‌ای از مردم پیشوا به سمت تهران حرکت کردند که در مسیر دروگران فصلی و مردم روستاهای مسیر و ورامین به تظاهر کنندگان پیوستند. این حرکت از صحن امامزاده جعفر بن موسی کاظم و همزمان با آیین سنتی بنی اسد مردم پیشوا آغاز شد[۱۴][۱۵][۱۶] و در ساعت پنج بعد از ظهر بر روی پل روستای باقرآباد با تیراندازی نیروهای نظامی و امنیتی به دستور شخصی به نام سرهنگ بهزادی خاتمه یافت. نام هفت نفر به عنوان کشته ثبت شده که دو تن از آن‌ها به نام هوشنگ (امیر) معصوم شاهی و حسن خانی از اهالی شهر ورامین بودند و دو تن به نام‌های جعفر عرب مقصودی و سید مرتضی طباطبایی اهل روستای محمدآباد عرب‌ها بودند. سه تن دیگر از اهالی مبدأ قیام یعنی پیشوا بودند. این کشته‌ها در گورستان مسگرآباد در شرق تهران دفن شده‌اند. پانزده تن هم دستگیرشده‌اند که شش تن از آن‌ها ساکن ورامین و بقیه از اهالی پیشوا بوده‌اند. تعداد مجروح شدگان نا معلوم است.[۳]

آثار تاریخی مهمویرایش

مسجد جامع ورامینویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ مسجد جامع ورامین را ببینید.
 
مسجد جامع ورامین

این مسجد مربوط به دوره ایلخانی است و ساخت آن در دوره سلطان محمد خدابنده آغاز و در دوره پسرش به پایان رسیده‌است. این مسجد از جمله مساجد چهار ایوانی ایران است که هنر آجرکاری، کاشیکاری، گچ‌بری و سوزن کاری محراب این بنا از زیباترین نمونه‌های هنر معماری بعد از اسلام در ایران است. این اثر تاریخی در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱۷]

برج علاءالدولهویرایش

 
برج علاءالدوله
برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ برج آرامگاه علاءالدین را ببینید.

این برج متعلق به سید فخرالدین حسن علاءالدوله و دین بوده که در سال ۶۰۸ ه‍.ق ساخته شده‌است و در سال ۱۳۱۰ ه‍.ش در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این برج از یک قسمت استوانه‌ای شکل ساخته شده و قسمت مخروط شکلی که بر روی قسمت استوانه‌ای است. ارتفاع قسمت استوانه‌ای ۱۲ متر و ارتفاع قسمت مخروطی ۵ متر می‌باشد که روی هم رفته ۱۷ متر می‌شود. در این برج آرامگاهی از هنر آجر کاری و کاشی کاری هم‌زمان استفاده شده‌است. حسن علاءالدوله و دین هم معلم بوده و هم یکی از حکام محلی که پس از مرگش این آرامگاه توسط فرزندش برای وی بنا گردیده‌است.

امامزاده یحییویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ امامزاده یحیی را ببینید.
 
نمونه‌ای از کاشی کارهای امامزاده یحیی در موزه ویکتوریا اند آلبرت ساخت کاشان

بقعهٔ امام‌زاده یحیی در جنوب شرقی ورامین در محلهٔ کهنه گل قرار گرفته‌است. تاریخ بنای بقعه، سال ۷۰۷ هجری قمری است. مقبره دارای گنبد بزرگ آجری است و در بدنه‌اش هشت دریچهٔ مشبک ساخته شده‌است. صحن بنا به شکل برج، دارای چهار کنج طاق‌نماست. در قسمت پایین دیوارهٔ صحن، گچ‌بریهایی وجود دارد و در پایین آن‌ها نیز کاشی‌های بزرگ و زیبایی با جلای فلزی به کار رفته‌است.

امامزاده شاه حسینویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ امامزاده شاه حسین را ببینید.

بقعهٔ امام‌زاده شاهزاده حسین یا شاه حسین در شمال ورامین قرار گرفته‌است؛ که فقط محراب آن به جا مانده‌است سبک معماری شبیه برج علاءالدین و مسجدجامع دارد، بنابراین محتمل است که در دوره مغول ایجاد شده باشد.

آرامگاه امامزاده حسین رضاویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ آرامگاه امامزاده حسین رضا را ببینید.

بقعه امامزاده حسین رضا مربوط به دوره تیموریان است و در ورامین، ایستگاه راه‌آهن، گلزار شهدای حسین رضا واقع شده‌است.

امامزاده بی بی سکینهویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ امامزاده بی بی سکینه را ببینید.

این بنا یک آرامگاه کوچک متعلق به قرن ۷و ۸ ه‍.ق است که در جنوب خیابان سکینه بانو قرار دارد. ساختار همهٔ بنا از خشت و گل است و ورودی آن تاق هلالی با گچبری است. در کنار بنا اتاقکی وجود دارد که قبر در آن قرار دارد.

بقعه کوکب الدینویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ امامزاده کوکب‌الدین را ببینید.

در غرب شهر ورامین و در خیابان شهدا، بقعه کوکب الدین قرار دارد که ساختمان قدیمی این بقعه دارای کتیبه گچبری نفیسی بوده که کلمات «الدنیا والدین» و غیره بر روی آن حک شده بود و در سال‌های گذشته تخریب و ساختمان جدیدی به روی این بقعه ساخته شده‌است. از نسب و شجره نامه صاحب بقعه اطلاع دقیقی در دست نیست ولی با توجه به سه سنگ قبری که در گذشته در داخل ساختمان بقعه موجود بوده و متعلق به دوره تسلط افغان‌ها بر ایران، زندیه و قاجاریه‌است.

گورستان تاریخیویرایش

مدیر مرکز باستان‌شناسی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان تهران از کشف گورستانی تاریخی در جریان حفاری‌های شرکت آب و فاضلاب در شهرستان ورامین خبر داد.[۱۸]

ترابریویرایش

جاده‌هاویرایش

 
میدان ولیعصر (ورودی) ورامین

شهر ورامین از سوی تهران تنها یک راه ورودی دارد که انواع ماشین‌های سبک و سنگین در آن تردد دارند؛ از میدان پوئینک تا میدان ولیعصر که قسمت ورودی شهر است، بیشترین تصادفات و تلفات جاده‌ای رخ می‌دهد. یک کمربندی نیز از میدان ولیعصر به عرض ۴۵ متر و طول ۱۱ کیلومتر تا میدان بسیج پیشوا ادامه دارد.[۱۹]

مسیر دوم برای رفت‌وآمد بین تهران و ورامین که طولانی‌تر است، مسیر تهران-شریف‌آباد-پیشوا-ورامین است.[۲۰]

ورامین از طریق جاده چرمشهر به آزادراه قم-گرمسار که بخشی از آزادراه حرم تا حرم است، متصل می‌شود. همچنین در صورت بهره‌برداری از آزادراه آبیک-چرمشهر، ورامین از همین مسیر به استان قزوین متصل می‌شود.

راه‌آهنویرایش

ایستگاه راه‌آهن ورامین در مسیر راه‌آهن تهران-مشهد قرار دارد.

صنعتویرایش

کارخانهٔ قندویرایش

 
کار خانه قند ورامین
برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ تصفیه‌خانه قند ورامین را ببینید.

این کارخانه نخستین کارخانه قند در ایران و خاورمیانه است. ساختمان آن توسط نیکلای مارکف در سال ۱۳۱۳ ساخته شده‌است. در سال‌های اخیر تولید آن بسیار پایین آمده و حتی به تعطیلی نزدیک شده‌است.[۲۱][۲۲] این بنا در میان آثار ملی به شماره ۶۱۴۶ به ثبت رسیده‌است.[۲۳]

روغن‌کشیویرایش

برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ کارخانه روغن‌کشی ورامین را ببینید.

این کار خانه در سال ۱۳۱۷ احداث شد و نخستین تولیدکننده روغن نباتی جامد در کشور است.[۲۴]

کشاورزیویرایش

 
زمین‌های زراعی اطراف ورامین، والتر میتل‌هولتسر، حوالی سال ۱۳۰۴

کشاورزی در اطراف شهر ورامین و در سطح شهر ورامین بسیار رایج است به طوری که یکی از قطب‌های کشاورزی تهران است.[۲۵] مهمترین محصول کشاورزی منطقه طالبی است.[۲۶] بعد از آن گوجه فرنگی، بادمجان، گندم، جو، انگور، انار و پسته سطح کشت بالایی دارند.[۲۷]

آموزشویرایش

دانشگاه آزاد اسلامیویرایش

دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین – پیشوا در هفتم مرداد سال ۱۳۶۴ افتتاح شد. در حال حاضر این واحد دارای ۵ دانشکده کشاورزی، مامایی و پرستاری، ادبیات و علوم انسانی، علوم پایه و علوم زیستی است که در این ۵ دانشکده بیش از ۸۶ رشته درسی در مقطع کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد تدریس می‌شود. این دانشگاه ظرفیت نزدیک به ۱۵۰۰۰ دانشجو را دارد.[۲۸]

فرهنگ و هنرویرایش

ورامین در درازنای تاریخ در زمینه هنرهای تزئینی، کاشی کاری، گچ بری، آجرکاری، خوشنویسی، معماری، شعر و شاعری، عرفان و فلسفه، فقه و کلام و سیاست، دانشمندان برجسته‌ای را در خود پرورش داده‌است.[۲۹]

قالی‌بافیویرایش

 
قالی ورامین
برای اطلاعات بیشتر مقالهٔ قالی ورامین را ببینید.

قالی ورامین گونه‌ای از صنایع دستی همین خطه است که امروزه و در گذشته تولید می‌شده‌است. طرح و نقشه معروف به میناخانی خاص قالی ورامین است که شهرتی جهانی دارد. لازم است ذکر شود فرش ورامین بعد از بیجار بالاترین استحکام را درمیان فرش‌های ایرانی دارد، و رنگ‌های تیره در این نوع فرش نمود بیشتری داشته و از ابریشم در بعضی از نقوش آن استفاده می‌گردد.

آشپزیویرایش

انواع غذاهای سنتی و شیرینی‌ها در ورامین و منطقه تهیه می‌شود از غذاها می‌توان به شیش‌انداز، آش گوجه، ته‌چین، اشکنه و … همچنین از شیرینی‌ها به نان کسمه، نان پنجره‌ای، یوخه، توتک، میان‌پر[۳۰] و … اشاره کرد. برخی از این غذاها و شیرینی‌ها امروزه در حال فراموش شدن هستند.[۳۱]

سینماویرایش

 
سینما قدس ورامین

سینما قدس ورامین در سال ۱۳۴۷ تأسیس شد.

در ادبیاتویرایش

دو داستان سگ ولگرد و شب‌های ورامین (از مجموعه داستان سایه روشن) از صادق هدایت در ورامین رخ می‌دهند. صادق هدایت نویسنده معاصر در کتاب سگ ولگرد (داستان کوتاه)، برج علاءالدوله و میدان ورامین به همراه درخت چنار کهن سالش (واقع در میدان اصلی ورامین که امروزه اثری از آن درخت نیست) را چنین توصیف کرده‌است:

چند دکان کوچک نانوایی، قصابی، عطاری، دو قهوه‌خانه و یک سلمانی که همه آن‌ها برای سد جوع و رفع احتیاجات خیلی ابتدایی زندگی بود تشکیل میدان ورامین را می‌داد. میدان و آدمهایش زیر خورشید قهار، نیم سوخته، نیم بریان شده، آرزوی اولین نسیم غروب و سایه شب را می‌کردند. آدمها، دکانها، درختها و جانوران از کار و جنبش افتاده بودند. هوای گرمی روی سر آن‌ها سنگینی می‌کرد و گرد وغبار نرمی جلو آسمان لاجوردی موج می‌زد که به واسطه آمد و شد اتومبیلها پیوسته به غلظت آن می‌افزود. یک طرف میدان درخت چنار کهنی بود که میان تنه اش پوک و ریخته بود ولی با سماجت هرچه تمامتر شاخه‌های کج وکوله نقرسی خود را گسترده بود و زیر سایه برگ‌های خاک آلودش یک سکوی پهن بزرگ زده بودند که دو پسربچه در آنجا به آواز رسا شیربرنج و تخمه کدو می‌فروختند. آب گل آلود غلیظی از میان جوی جلوی قهوه‌خانه به زحمت خودش را می‌کشاند و رد می‌شد. تنها بنایی که جلب نظر را می‌کرد برج معروف ورامین بود که نصف تنه استوانه‌ای ترک ترک آن با سر مخروطی پیدا بود. گنجشک‌هایی که لای درز آجرهای ریخته آن لانه کرده بودند، آن‌ها هم از شدت گرما خاموش و چرت می‌زدند فقط صدای ناله سگی فاصله به فاصله سکوت را می‌شکست…

ورزش در ورامینویرایش

باشگاه والیبال شهرداری ورامین را شاید بتوان مطرح‌ترین برند ورزش ورامین دانست، متین از جمله تیم‌های مطرح رشته ورزشی والیبال در شهر ورامین است. این تیم در سال اول حضور خود در لیگ برتر والیبال به مقام نایب قهرمانی رسید و سال بعد هم بعد از لیگ جهانی والیبال ۲۰۱۳، بازیکنان مطرحی مانند سعید معروف، محمد موسوی عراقی، شهرام محمودی و احسن‌الله شیرکوند را به عضویت باشگاه درآورد و دانیله بانیولی ایتالیایی را به سرمربیگری باشگاه به خدمت گرفت و قهرمان لیگ برتر والیبال شد. تیم والیبال متین ورامین در همین سال به مقام والیبال قهرمانی باشگاه‌های آسیا دست یافت و با حضور درجام باشگاه‌های جهان بدون حضور بازیکنان ملی پوش خود به مقام پنجمی رسید. نام آورترین نفرات در والیبال آقای مصطفی کارخانه مربی اسبق تیم ملی و آقای احسن‌الله شیرکوند ملی پوش اسبق تیم ملی که توانست عنوان بهترین لیبروی آسیا و اقیانوسیه نیز به خود اختصاص دهد.[۳۲]

جستارهای وابستهویرایش

یادداشت‌هاویرایش

  1. آمار بر اساس سرشماری ۱۳۹۵ است و بر همین اساس، جمعیت شهر ورامین ۲۲۵٬۶۲۸ تن و استان تهران ۱۳٬۲۶۷٬۶۳۷ تن بوده‌است.

پانویسویرایش

  1. نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵ وبگاه مرکز آمار ایران
  2. «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ خورشیدی». درگاه ملی آمار. دریافت‌شده در ۲۴ اوت ۲۰۱۷.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ شیرکوند، ورامین بهشت گردشگران، ۲۱–۲۳. [=صفحات کتاب]
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ World Gazetteer: Varāmīn (انگلیسی)
  5. کلباسی، ایران (۱۳۸۲). «گذشته نقلی در لهجه‌ها و کویش‌های ایرانی». جدید.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ سرافرازی، عباس (۱۳۹۴). «نقش وزرای شیعی در دورهٔ سلجوقیان ایران و عراق» (PDF). فصلنامه تاریخ اسلام و ایران. تهران: دانشگاه الزهرا. جدید (۲۵): ۱۰۶.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ جغرافیای تاریخی ورامین
  8. ورامین در گذر تاریخ | ورامین
  9. وب سایت رسمی شهرداری ورامین
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ IRANSEDA Network- شکوه ایران -شبکه ایران صدا
  11. سمعانی، عبدالکریم بن محمد (۱۹۶۲). الانساب. ۵. حیدرآباد، هند: مطبعة مجلس، دائرة المعارف العثمانیة.
  12. قوامی رازی، دیوان اشعار، صفحهٔ ۱۹۹
  13. ورامین؛ شهر دین و تاریخ
  14. http://www.irna.ir/tehran/fa/News/80458902/فرهنگی/تعزیه_بنی_اسد_پیشوا_در_فهرست_آثار_معنوی_ملی_ثبت_شد
  15. http://www.dana.ir/news/1321754.html/مبدا-قیام----خرداد----پیشوا-است
  16. http://www.iribnews.ir/fa/news/2145830/انکار-پیشوا-به-عنوان-مبدا-قیام-تحریف-تاریخی-است
  17. * جزوه تزئینات وابسته به معماری - مهندس بزرگمهری
  18. «کشف یک گورستان تاریخی در ورامین». ایرنا. ۱۷ خرداد ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۱۷ خرداد ۱۳۹۵.
  19. خبرگزاری فارس - تپه باستانی پوئینک قرچک شبانه جمع شود/شهرستان‌های قرچک و ورامین نیازمند کمربندی جنوبی هستند. (2018). خبرگزاری فارس. Retrieved 10 June 2018, from [۱]
  20. «جاده‌های جنوب استان تهران در انتظار حادثه و تأمین بودجه». خبرگزاری مهر. ۱ بهمن ۱۳۹۱.
  21. «قدیمی‌ترین کارخانه قند ایران تعطیل شد». پارسینه. ۱۴ بهمن ۱۳۹۰.
  22. «یادگارهای جناب نیکلای». تبیان. ۱۷ تیر ۱۳۸۹.
  23. "کارخانه قند ورامین". www.eiah.org.
  24. «ماجرای آغاز به کار کارخانه روغن‌کشی ورامین». دنیای اقتصاد. ۱۶ دی ۱۳۹۴.
  25. «ورامین، قطب کشاورزی و دامپروری تهران با مشکلات زیرساختی فراوان». مهر. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۹.
  26. محمودی، سید محمدحسن (۲۸ خرداد ۱۳۹۵). «شهرستانی که آوازه طالبی آن پیچید/محصول شیرین ورامین بر سفره مردم». مهر. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۹.
  27. «تولید ۴۶۹ هزار تن محصولات کشاورزی در ورامین». فارس. ۳۰ فروردین ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۹.
  28. دانشگاه آزاد اسلامی واحد ورامین – پیشوا: تاریخچه دانشگاه
  29. ورامین در قلمرو هنر و اندیشه تألیف سعید وزیری، چاپ اوّل، خاشع، ۱۳۷۲، صفحهٔ ۵
  30. «ورامینی‌ها با تدارک تنقلات و نانهای مخصوص به استقبال بهار می‌روند». مهر. ۲۵ اسفند ۱۳۸۸. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۹.
  31. محمودی، سید محمدحسن (۲۱ اسفند ۱۳۹۴). «غذاهاوشیرینی‌های سنتی ورامین؛ از اشکنه وشیش انداز تا نان‌پنجره ای». مهر. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۱۹.
  32. تیم والیبال کاله مازندران به دیدار متین ورامین می‌رود

منابعویرایش

  • اطلس گیتاشناسی ایران، تهران: ۱۳۸۳ خ.
  • مختصات و ارتفاع
  • نام شهردار
  • شیرکوند، نادر. ورامین بهشت گردشگران. تهران: نشر، ۱۳۸۹.
  • صادق هدایت، سایه روشن، انتشارات روزگار، چاپ اول، بهار ۱۳۷۷
  • زنی که مردش را گم کرد - صادق هدایت - انتشارات روزگار - تهران - چاپ اول - بهار ۱۳۷۷
  • نوید روهنده، گواهی آزادی (مجموعه وقایع قیام ۱۵ خرداد ورامین)، انتشارات نظری، تهران، چاپ اول ۱۳۹۱

پیوند به بیرونویرایش