جلال مقامی

دوبلور، مجری و بازیگر ایرانی

جلال مقامی (۲ مرداد ۱۳۲۰ – ۵ آبان ۱۴۰۱)[۱][۲] دوبلور، گوینده، مدیر دوبلاژ و بازیگر ایرانی بود. جلال مقامی به دلیل اجرای برنامهٔ «دیدنی‌ها» نیز شهرت داشت.[۳]

جلال مقامی
جلال مقامی.jpg
جلال مقامی در مراسم تجلیل از چهار دوبلور پیشکسوت صداوسیما
۸ تیر ۱۳۹۲
زادهٔ۲ مرداد ۱۳۲۰
تهران، ایران
درگذشت۵ آبان ۱۴۰۱ (۸۱ سال)
تهران، ایران
علت مرگسکته قلبی
آرامگاهقطعه هنرمندان بهشت زهرا
محل زندگیتهران
کرج
ملیتایرانی
تحصیلاتدیپلم
پیشهدوبلور
مدیر دوبلاژ
مجری
بازیگر
سال‌های فعالیت۱۳۳۷–۱۴۰۱
شناخته‌شده برایاجرای برنامهٔ دیدنی‌ها
کارهای برجستهدوبلور ثابت عمر شریف، رابرت ردفورد، وارن بیتی، رابین ویلیامز،ژان-پل بلموندو،فرانکو نرو،گوویندا
دوبلهٔ سریال لبهٔ تاریکی
دیناسلام
مذهبشیعه
همسر(ها)رفعت هاشم‌پور
(درگذشتهٔ ۱۴۰۰)

زندگی‌نامهویرایش

جلال مقامی در دوم مرداد ۱۳۲۰ در تهران و در خانواده‌ای اهل کاشان زاده شد. فعالیت هنری را از سنین نوجوانی با بازی در تئاتر شروع کرد و سپس به تشویق حیدر صارمی از سال ۱۳۳۷ وارد عرصهٔ دوبلاژ شد.[۴]

مقامی استاد خود در دوبله را هوشنگ لطیف‌پور معرفی می‌کند و در سال‌های طلایی دوبلاژ، در فیلم‌های دوبله شده به مدیریت علی کسمایی، محمدعلی زرندی، عطاءالله کاملی، ایرج دوستدار، احمد رسول‌زاده، سعید شرافت و ابوالحسن تهامی گویندگی کرده‌است.[۵]

وی گویندگی به‌جای بسیاری از جوان‌های نقش اول سینما مانند رابرت ردفورد (بروبیکر، بوچ کسیدی و ساندنس کید، پابرهنه در پارک، تعقیب، سه روز کندور، نیش، همهٔ مردان رئیس‌جمهور)، عمر شریف (بالاتر از معجزه، بانوی مسخره، جاگرنات، دکتر ژیواگو، رولز-رویس زرد، شب ژنرال‌ها، طلای مَکِنا، لورنس عربستان)، وارن بیتی (بانی و کلاید، شکوه علفزار)، مونتگومری کلیفت (از اینجا تا ابدیت، اعتراف می‌کنم، رود وحشی)، ژان-پل بلموندو (آل‍پاگور، بورسالینو)، داستین هافمن (فارغ‌التحصیل، کابوی نیمه‌شب)، ریچارد چمبرلین (آسمانخراش جهنمی، در تلاطم زندگی)، آرتور کندی (باغ‌وحش شیشه‌ای، ساعات ناامیدی)، آلن بیتس (دور از اجتماع خشمگین، زوربای یونانی)، مارچلو ماسترویانی (ارثیهٔ فامیلی)، پاتریک مک‌گوهان (ایستگاه قطبی زبرا)، جان کاساوتیس (بچهٔ رزماری)، جورج ماهاریس (برادر علیه برادر)، لسلی هاوارد (بربادرفته)، آل پاچینو (پدرخوانده)، رابرت واگنر (پلنگ صورتی)، ریچارد هریس (توپ‌های ناوارون)، تی لونگ(مرد ارتشی یا ۷مرد جنگی و دامی برای قهرمان )مل فرر (جنگ و صلح)، جان فینچ (جنون)، جرج سیگال (چه کسی از ویرجینیا وولف می‌ترسد؟)، ترنس هیل (برنده یا برگِ برنده و مردی شرق)،گوویندا (خوش شانس و راجا داماد میشود)جرج چاکریس (داستان وست ساید)، کلینت ایستوود (دو قاطر برای خواهر سارا)، جان درک (ده فرمان)، مارتین بالسام (روانی)، ریکی نلسون (ریو براوو)، آلن دلون (زمانی که دزد بودم)، ادموند اوبرایان (ژولیوس سزار)، اسپنسر تریسی (شهر پسران)، کلیف رابرتسون (ظرف عسل)، اسکار ورنر (فارنهایت ۴۵۱)، جیمز گارنر (فرار بزرگ)، جیمز کاگنی (فرشتگان آلوده‌صورت)، جیمز فرنسیسکس (گربهٔ نُه‌دم)، مایکل کین (مردی که می‌خواست سلطان باشد)، تونی کرتیس (وایکینگ‌ها)، آلبرتو سوردی (وداع با اسلحه)، جرج همیلتون، تایرون پاور، سیدنی پوآتیه، استیو مک‌کوئین، گری کوپر، دانا اندروز، هامفری بوگارت، استیفن بوید، پیتر اوتول، ژان-لویی ترنتینیان، تری توماس، راجندرا کومار، جواد قائم‌مقامی، فرامرز قریبیان (غزل)، مسعود اسداللهی (طلاق)، نویل جیسون (محمد رسول‌الله)، و… را بر عهده داشته‌است.[۶][۷]

وی از سال ۱۳۴۴ در فیلم‌های سینمایی به ایفای نقش پرداخت و مدیریت دوبلاژ را از سال ۱۳۴۵ آغاز کرد.[۸]

وی همسر رفعت هاشم‌پور، دوبلور پیشکسوت سینما و تلویزیون، و همچنین دایی شراره حضرتی، دوبلور، است.

وی در سال‌های بعد از انقلاب، قبل از اینکه صدای سر صحنه در سینمای ایران باب شود، به‌جای سعید راد (مرز)، فرامرز قریبیان (آوار)، مجید مظفری (تیغ و ابریشم، کشتی آنجلیکا)، پرویز پرستویی (شکار)، اصغر همت (هزاردستان)، و… صحبت کرده‌است و اجرای برنامهٔ «دیدنی‌ها» به تهیه‌کنندگی غلامحسین میرزاده را بر عهده داشته‌است. پخشِ این برنامهٔ تلویزیونی از سال ۱۳۶۲ آغاز شد و به مدت ۱۲ سال ادامه یافت. این برنامه در آن سال‌ها که با دوران جنگ هشت‌ساله همزمان بود، روزهای یکشنبه از شبکهٔ دو پخش می‌شد و با اجرای جلال مقامی به یکی از محبوب‌ترین برنامه‌های تلویزیونی در ایران تبدیل شد.

وی در دههٔ شصت، مدیریت دوبلاژ مجموعهٔ تلویزیونی «مارکو پولو» را بر عهده داشته‌است. او در دوبلهٔ مجموعهٔ تلویزیونی «لبهٔ تاریکی» به‌جای شخصیت ‌رونالد ران کریون یکی از به‌یادماندنی‌ترین گویندگی‌های خود را به یادگار گذاشته‌است.[۹] همچنین در دههٔ هفتاد در مجموعه‌های تلویزیونی «ارتش سری» (برانت)، «پوآرو» (هستینگز)، «خانوادهٔ رابینسون» (رابینسون)، «شهر مرزی» (جک)، «هشدار برای کبرا ۱۱» (سمیر)، «مزد ترس» (عبدالرضا اکبری)، «پدرسالار» (خسرو شجاع‌زاده)، و… حرف زده‌است.

وی در دههٔ هشتاد، به‌عنوان گویندهٔ ثابت رابین ویلیامز شناخته می‌شد و در فیلم‌های متعددی (انجمن شاعران مرده، خانم داوت‌فایر، جومانجی، هملت، ویل هانتینگ خوب، مرد دویست‌ساله، بی‌خوابی، و…) به‌جای این بازیگر گویندگی کرده‌است.

این دوبلور مطرح، ۱۵ آبان ۱۳۹۳، قبل از اینکه در رادیو البرز سرکارش حاضر شود و برنامهٔ «شنیدنی‌ها» را اجرا کند، دچار سکتهٔ مغزی و اختلال تکلم شد. گرچه وی اکنون نسبت به روزهای اول بروز عارضه، حالش بهتر شده اما در اثر آن سکتهٔ مغزی خفیف که از سر گذراند، صدایش تغییر کرده و تکلم برایش کمی سخت شده‌است.

وی در روز جمعه ۱۴ شهریور ۱۳۹۳، در منزل مسکونی‌اش در مهرشهر کرج دچار حادثه شد و از ناحیهٔ پهلو آسیب دید.[۱۰]

جلال مقامی در چند سال اخیر، به دلیل شرایط جسمانی، به ندرت در دوبله فعالیت داشته‌است.[۱۱]

او در باب دوبله و آیندهٔ آن در ایران می‌گوید:

«بگذارید واقعیت را بگویم که با ادامهٔ روند فعلی چند سال آینده شاهد این اتفاق خواهیم بود که دوبلهٔ ایران از جایگاه رفیع خود را به سطح نازلی برسد.»

درگذشتویرایش

جلال مقامی عصر پنجشنبه ۵ آبان ۱۴۰۱ در اثر ایست قلبی درگذشت. [۱] [۱۲]

مراسم تشییع پیکر زنده یاد جلال مقامی صبح یکشنبه هشتم آبان ماه از مقابل خانه هنرمندان ایران برگزار و پیکر او در قطعهٔ هنرمندان بهشت زهرا به خاک سپرده شد. رضا بنفشه خواه، ابوالحسن تهامی‌نژاد، محمدرضا رضاپور مدیر شبکه نمایش، محسن سوهانی مدیر رادیو نمایش، جلیل فرجاد، بهرام افشاری، مجتبی نقی ای، سعید شیخ زاده، افشین زی نوری، شهزاد بانکی، اردشیر منظم، تورج نصر از جمله چهره های حاضر در مراسم بودند.[۱۳]

حرفهویرایش

دوبلهٔ منحصربه‌فرد او در سریال لبهٔ تاریکی یکی از شاهکارهای مقامی است.[۱۴] از مشهورترین آثار مقامی می‌توان به گویندگی‌اش در آثاری چون «لورنس عربستان به جای عمر شریف»، «شکوه علفزار»، «ارتش سری»، «پوآرو»، «شرلوک هلمز»، «هشدار برای کبری ۱۱ به جای سمیر» اشاره کرد.[۱۵] او در باب دوبلوری و آینده آن در ایران می‌گوید:

بگذارید واقعیت را بگویم که با ادامهٔ روند فعلی چند سال آینده شاهد این اتفاق خواهیم بود که دوبلهٔ ایران از جایگاه رفیع خود را به سطح نازلی برسد.

[۱۶] وی در روز جمعه ۱۴ شهریور ۱۳۹۳ در منزل مسکونی‌اش دچار حادثه شد و از ناحیهٔ پهلو آسیب دید.[۱۰]

فیلم‌شناسیویرایش


بازیگریویرایش

مدیر دوبلاژویرایش

سرپرست گویندگانویرایش

  • آثار شاخص در دوبله
گویندگی به‌جای در
رابین ویلیامز خانم داوت‌فایر، جومانجی، ویل هانتینگ خوب، مرد دویست ساله، بی‌خوابی، هملت، و …
رابرت ردفورد تعقیب (۱۹۶۶)، پابرهنه در پارک (۱۹۶۷)، بوچ کسیدی و ساندنس کید (۱۹۶۹) - در ایران: مردان حادثه‌جو، «اسکی‌باز سراشیب» (۱۹۶۹)، نیش (۱۹۷۳)، آنطور که بودیم (۱۹۷۳)، سه روز کندور (۱۹۷۵)، همهٔ مردان رئیس‌جمهور (۱۹۷۶)، بروبیکر (۱۹۸۰)، و …
عمر شریف لورنس عربستان (۱۹۶۲) - دوبله دوم، دکتر ژیواگو (۱۹۶۵)، رولز-رویس زرد (۱۹۶۵)، مارکو پولو (۱۹۶۵)، چنگیزخان (۱۹۶۵) - دوبله دوم، شب ژنرال‌ها (۱۹۶۷)، دختر مسخره (۱۹۶۸)، طلای مَکِنا (۱۹۶۹)، چه! (۱۹۶۹)، «بانوی مسخره» (۱۹۷۵)، و …
وارن بیتی شکوه علفزار (۱۹۶۱) - دوبله اول و دوم، «وعده‌های شیرین» (۱۹۶۶)، بانی و کلاید (۱۹۶۷)، مک‌کیب و خانم میلر (۱۹۷۱)، دلار (۱۹۷۱)، شامپو (۱۹۷۵)، و …
مونتگومری کلیفت از اینجا تا ابدیت (۱۹۵۳)، اعتراف می‌کنم (۱۹۵۳)، رود وحشی (۱۹۶۰)
مارچلو ماسترویانی در بیش تر فیلم‌هایش از جمله ارثیهٔ خانوادگی (۱۹۶۲)، «تنها برای دیگران اتفاق می‌افتد» (۱۹۷۲)، و …
مایکل کین در بیشتر فیلم‌هایش از جمله پرونده ایپکرس (۱۹۶۵) - دوبله دوم، مغز بیلیون دلاری (۱۹۶۷)، زی و شرکا (۱۹۷۲)، مردی که می‌خواست سلطان باشد (۱۹۷۵)، عقاب فرود آمده (۱۹۷۶) - دوبله دوم ،بدون راه حل(۱۹۸۸)
رابرت واگنر پلنگ صورتی (۱۹۶۳)، «ماجرا» (۱۹۷۳)
جیمز کاگنی فرشتگان آلوده‌صورت (۱۹۳۸)، «هر سپیده‌دم می‌میرم»
گوویندا خوش شانس(۱۹۹۴) راجا داماد میشود(۱۹۹۸)و فیلم های دیگر
استیو مک‌کوئین عاشق جنگ (۱۹۶۲)، هفت دلاور (۱۹۶۰) - دوبله دوم
داستین هافمن فارغ‌التحصیل (۱۹۶۷)، کابوی نیمه‌شب (۱۹۶۹) - دوبله دوم
کلینت ایستوود جو کید (۱۹۷۲) - دوبله اول، دو قاطر برای خواهر سارا (۱۹۷۰) - دوبله اول
ترنس هیل آس برنده یا برگِ برنده(۱۹۶۸) و مردی از شرق(۱۹۷۲)
لسلی هاوارد در نقش اشلی ویلکز در دوبلهٔ نسخهٔ سینمایی فیلم جاودان بربادرفته (۱۹۳۹)
(در دوبلهٔ نسخهٔ ویدئویی ناصر طهماسب این نقش را صحبت کرده‌است)
تی لونگ مرد ارتشی یا ۷مرد جنگی(۱۹۷۶) و دامی برای قهرمان (۱۹۷۲)
جان لودر چه سرسبز بود درهٔ من (۱۹۴۱)
اسپنسر تریسی شهر پسران (۱۹۴۱)
ویلیام ایت آهنگ برنادت (۱۹۴۳)
ادموند پاردوم سینوهه (۱۹۵۴) - دوبله دوم
برایان کیت مردان خشن (۱۹۵۵)
مل فرر جنگ و صلح (۱۹۵۶) - دوبله دوم
تایرون پاور سرگذشت ادی دوچین (۱۹۵۶)
مارتین بالسام روانی (۱۹۶۰) - در ایران: روح
ریچارد هریس توپ‌های ناوارون (۱۹۶۱) - دوبله سوم
جرج چاکریس داستان وست ساید (۱۹۶۱)
پرنده شیرین جوانی (۱۹۶۲)
راجندرا کومار سنگام (۱۹۶۴)
آلن دلون زمانی که دزد بودم (۱۹۶۵) - دوبله اول
جرج سیگال چه کسی از ویرجینیا وولف می‌ترسد؟ (۱۹۶۶)
اسکار ورنر فارنهایت ۴۵۱ (۱۹۶۶) - دوبله اول
جرج پپارد مکس آبی (۱۹۶۶) - دوبله اول و دوم
آلن بیتس دور از اجتماع خشمگین (۱۹۶۷) - دوبله اول و دوم
کلیف رابرتسون ظرف عسل (۱۹۶۷)
پاتریک مک‌گوهان «ایستگاه قطبی زبرا» (۱۹۶۸)
جان فیلیپ لا باربارلا (۱۹۶۸)
جان کاساوتیس بچهٔ رزماری (۱۹۶۸)
الکس کورد برادری (۱۹۶۸)
برایان کِلی «دور دنیا زیر آب» (۱۹۶۸)
رادی مک‌داول سیارهٔ میمون‌ها (۱۹۶۸)
اندرو پرین باندولرو! (۱۹۶۸)
برت رینولدز صد اسلحه (۱۹۶۹)
ریک لنز
ویتو اسکاتی
گل کاکتوس (۱۹۶۹)
هلموت برگر اهریمن زیبا» (۱۹۷۱)
آل پاچینو پدرخوانده (۱۹۷۲) - دوبله اول
جان فینچ جنون (۱۹۷۲)
ریچارد چمبرلین آسمانخراش جهنمی (۱۹۷۴)
جک نیکلسون حرفه: خبرنگار (۱۹۷۵)
نویل جیسون محمد رسول‌الله (۱۹۷۶) در نقش جعفر بن ابی‌طالب
ریچارد درایفس برخورد نزدیک از نوع سوم (۱۹۷۷)
کیت کارادین عملیات مرداب (۱۹۸۱)
فرانکو نرو در اکثر فیلم‌هایش
ژان پل بلموندو در اکثر فیلم‌هایش
نیکلاس کیج تغییر چهره (۱۹۹۷)
سلمان خان پیوند
جکی شروف رام و لاکان
فرامرز قریبیان خاک (۱۳۵۵) و غزل (۱۳۵۵) از ساخته‌های مسعود کیمیایی، و …
مایکل کالور ارتش سری (۱۹۷۷) محصول شبکهٔ بی‌بی‌سی در نقش سرگرد اروین برنت
باب پک لبهٔ تاریکی (۱۹۸۵) محصول شبکهٔ بی‌بی‌سی در نقش ران کریون
لوک مرندا نانی و مانی (۱۹۸۸) محصول شبکهٔ زد د اف در نقش هارالد
هیو فریزر سریال پوآرو (۱۹۸۹) محصول شبکهٔ آی‌تی‌وی در نقش آرتور هستینگز (دستیار پوآرو)
استیون لووات سریال جزیرهٔ اسرارآمیز (۱۹۹۵) در نقش گیدئون اسپیلت
ریچارد توماس سریال خانواده رابینسون (۱۹۹۸) در نقش آقای رابینسون
کاوه مخبری سریال دلیران تنگستان (۱۳۵۳) در نقش احمد تنگستانی
مسعود اسداللهی سریال طلاق (۱۳۵۶) در نقش مسعود
عبدالرضا اکبری مزد ترس (۱۳۷۱) در نقش سروان ناصر محمدی
خسرو شجاع‌زاده سریال پدرسالار (۱۳۷۲) در نقش جمال
شخصیت سیمبا در جوانی انیمیشن شیرشاه (۱۹۹۴) محصول کمپانی والت دیزنی
شرلوک هولمز (دوبله اول) در نقش دکتر واتسون
جرمی برت سریال شرلوک هولمز (سری دوم) در نقش شرلوک هولمز
هشدار برای کبرا ۱۱ در نقش سمیر
شهر مرزی در نقش مارشال جک کارداک
داستان زندگی[۱۷] در نقش گنزو

به عنوان داورویرایش

پانویسویرایش

  1. «جلال مقامی، پیشکسوت گویندگی و دوبله درگذشت». ایران اینترنشنال. دریافت‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۲.
  2. «جلال مقامی». سوره سینما. دریافت‌شده در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۲.
  3. «جلال مقامی، صداپیشه پیش‌کسوت، درگذشت». صدای آمریکا. ۵ آبان ۱۴۰۱. دریافت‌شده در ۵ آبان ۱۴۰۱.
  4. منانی، اکبر (۱۳۹۲). سرگذشت دوبلهٔ ایران و صداهای ماندگارش. دارینوش.
  5. منانی، اکبر (۱۳۹۲). سرگذشت دوبلهٔ ایران و صداهای ماندگارش. دارینوش.
  6. ماهنامه سینمایی فیلم، کتاب سال سینمای ایران، ویژه دوبله به فارسی، اسفند ۱۳۸۴
  7. بزرگان سینمای جهان با صدای بزرگان دوبلاژ ایران، میثم تراب‌علی، خانه تاریخ و تصویر ابریشمی
  8. منانی، اکبر (۱۳۹۲). سرگذشت دوبلهٔ ایران و صداهای ماندگارش. دارینوش.
  9. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۲۰.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ متن پیوند، دوبلور پیش‌کسوت، «جلال مقامی»، دچار حادثه شد.
  11. «از هزینه غذایم می‌زنم تا دارو بخرم». قدس آنلاین.
  12. http://www.khabaronline.ir/detail/157893/culture/television
  13. «پیکر زنده یاد جلال مقامی بدرقه شد/ مردی که مظلوم زیست و مظلوم رفت». مهرنیوز.
  14. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۱ دسامبر ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۲۰.
  15. 2
  16. http://www.khabaronline.ir/detail/157893/culture/television
  17. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲ فوریه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲ فوریه ۲۰۱۵.

۱۷.https://www.isna.ir/amp/1401080503445/