دیسم بن ابراهیم کرد

والی آذربایجان در قرن چهارم هجری

دیسم بن ابراهیم کُرد، مشهور به ابوسالم، والی آذربایجان در قرن ۴ هجری قمری بود که از مسافریان شکست خورد.[۱]

مادر دیسم دختر یکی از رؤسای قبایل کرد آذربایجان و پدرش از نزدیکان هارون الشاری حاکم آذربایجان بود. پس از قتل هارون شاری، آذربایجان را «یوسف بن ابوالساج» بگرفت و دیسم بدو پیوست و مقام و منصبی بدست آورد و پس از ابوالساج، بر آذربایجان را چیره گشت. دیسم خارجی مذهبی بود و اغلب سربازان وی را اکراد و عده‌ای از دیلمیان وشمگیری تشکیل می‌دادند. وزیر او ابوالقاسم علی بن جعفر از مردم آذربایجان و از بزرگان باطنیه بود.[۱]

مرزبان بن محمد بن مسافر (مالک قلعه شمیران) برای تصرف آذربایجان با دیسم درآویخت؛ در نتیجهٔ این نبرد، دیسم به ارمنیه گریخت. مجدداً با سپاهی در خارج شهر تبریز با مرزبان بن محمد درگیر شد؛ اما باز شکست خورد و به اردبیل گریخت و پس از محاصرهٔ طولانی، تن به‌صلح داد. آنگاه در سال ۳۴۲ ه . ق . دیسم به بغداد نزد معزالدوله دیلمی رفت و از وی برای مقابله با مرزبان کمک خواست و چون مأیوس گردید به‌موصل نزد ناصرالدین بن حمدان رفت و او نیز دیسم را نومید ساخت. و از آنجا نزد سیف الدوله بشام رفت و تا سال ۳۴۴ هَ . ق . در آنجا ماند. دیسم بنا بدعوت کُردان مجدداً به آذربایجان بازگشت و پس از شکست از مرزبان به ارمنیه گریخت و به حاکم آن دیار پناهنده شد. حاکم ارمنیه بخاطر ترس از مرزبان، دیسم را تسلیم وی کرد. مرزبان او را به زندان افگند و چشمش را کور کرد و پس از مرگ مرزبان، بدست طرفداران مرزبان کشته شد.[۱] گرچه شکست دیسیم و بر سر کار آمدن سلاریان به ضرر آل بویه بود؛ ولی با توجه به این که حضور یک خاندان شیعی و دیلمی، موجب جلوگیری از پیشرفت‌های نظامی سامانیان در غرب می‌شد، به طور کلی منافع بوییان حاصل گردید.[۲]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ علی‌اکبر دهخدا و دیگران، سرواژهٔ «دیسم»، لغت‌نامهٔ دهخدا (بازیابی در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۲).
  2. اشپولر، برتولد (۱۳۴۹). تاریخ ایران در قرون نخستین اسلامی. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. ص. ۱۶۷.