شمس پهلوی

خواهر محمدرضاشاه پهلوی

شَمس (خدیجه) پهلوی (زاده ۶ آبان ۱۲۹۶ – درگذشته ۱۰ اسفند ۱۳۷۴) که تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ ایران با نام پادشاهی والاحضرت شاه‌دُخت شمس پهلوی خطاب می‌شد، اولین و بزرگ‌ترین فرزند رضاشاه از دومین همسرش، ملکه تاج‌الملوک آیرملو و خواهر بزرگتر محمدرضا پهلوی بود.

شَمس پهلوی
شمس پهلوی.jpg
اطلاعات شخصی
زادروز۶ آبان ۱۲۹۶[۱]
تهران، ایران
درگذشت۱۰ اسفند ۱۳۷۴ (۷۸ سال)
سنتا باربارا، کالیفرنیا، ایالات متحده آمریکا
آرامگاهسنتا باربارا، کالیفرنیا
پدررضاشاه
مادرتاج‌الملوک آیرملو
همسران
فرزندانشهباز پهلبد، شهیار پهلبد، شهرآزاد پهلبد
دودماندودمان پهلوی
دین و مذهبمسیحی کاتولیک[۲]
عناوین
والاحضرت شاهدخت شمس پهلوی
Imperial Coat of Arms of Iran.svg

نوجوانی و ازدواجویرایش

او پس از سپری کردن تحصیلات رایج در آن زمان، در سال ۱۳۱۶ (خورشیدی) با فریدون جم فرزند محمود جم (وزیر و نخست‌وزیر دودمان‌های قاجاریان و پهلوی) ازدواج کرد. اما پس از استعفای رضاشاه از پادشاهی، در سال ۱۳۲۳ (خورشیدی) از فریدون جم جدا شد. چندی بعد با عزت‌الله مین‌باشیان آشنا شد و در سال ۱۳۲۴ (خورشیدی) در قاهره مصر با او ازدواج کرد. همسر جدید او نام و نام خانوادگی خود را به «مهرداد پَهْلبُد» تغییر داد. مهرداد پهلبد در سال ۱۳۴۳ (خورشیدی) به وزارت فرهنگ و هنر رسید و به مدت ۱۵ سال تا هنگام انقلاب ۱۳۵۷ ایران در این سمت باقی‌ماند.

فعالیت‌هاویرایش

شمس در زمان سلطنت برادرش ریاست جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران را بر عهده داشت. او سی سال برای تبدیل این سازمان به بزرگترین سازمان خیریه در ایران تلاش کرد. در طول دوره رهبری او، این جمعیت از صدها بیمارستان و یتیم خانه، فعالیت‌های جوانان و پاسخ به حوادث غیرمترقبه حمایت کرد. شمس همچنین ریاست افتخاری جامعه پیشگیری از ظلم به حیوانات و بیمارستان حفاظت از کودکان محروم در ایران را بر عهده داشت و از کمک کننده‌های مالی عمده به آنها بود.[۳]

وی ریاست کانون بانوان ایران را بر عهده داشت که در اردیبهشت سال ۱۳۱۴ (خورشیدی) توسط رضاشاه برای پیشبرد و اجرای اهداف خود در خصوص کشف حجاب ایجاد شده بود.[۴]

خروج از ایرانویرایش

با بالا گرفتن انقلاب ۱۳۵۷ ایران به همراه همسر و مادر سالخورده و بیمار خود از ایران خارج شد.[۵] آنان مدتی را در کشور ترینیداد و توباگو گذراندند[۶] و سپس وارد آمریکا شدند.[۵] شمس و خانواده اش از سال ۱۹۸۴ تا زمان مرگ در سنتا باربرا، کالیفرنیا زندگی کرد.[۷]

درگذشتویرایش

شمس پهلوی در ۱۰ اسفند ۱۳۷۴ (خورشیدی) در سن ۷۸ سالگی درگذشت. وی در شهر سنتا باربارا، کالیفرنیا به خاک سپرده شد.[۸]

زندگی شخصیویرایش

ثمره ازدواج شمس و مهرداد پهلبد سه فرزند به نام‌های شهباز، شهیار و شهرآزاد پهلبد بودند

گرایش به مسیحیتویرایش

شمس پهلوی در اواخر دهه ۱۹۴۰ (میلادی)، در مصر در دهه پنجاه تغییر دین داد و به مسیحیت گروید[۹][۱۰][۱۱]و در سال ۱۳۵۲ (خورشیدی) یک کلیسای اختصاصی در کاخ خود (کاخ مروارید) ساخت و به آیین مسیحیت کاتولیک درآمد. پس از وی همسر و فرزندانش نیز کاتولیک شدند. او بارها به ایتالیا و واتیکان سفر کرد و با رهبران مسیحی دیدار نمود. او کاتولیکی با ایمان شده بود، در تجمل می‌زیست و در سیاست دخالتی نمی‌کرد.[۲]

کاخ مرواریدویرایش

او در کاخی در مهرشهر کرج به نام کاخ مروارید زندگی می‌کرد. این کاخ یکی از نمونه‌های برتر هنر معماری در ایران است. این ساختمان به دست وسلی پیترز طراحی و بنیاد فرانک لوید رایت به هزینه یک میلیون دلار آمریکا و ساخته شد.[۱۲][۱۳] شمس پهلوی در دربار به نام «مِهر» مشهور بود. نام «مِهرداد» برای شوهرش و نام «مِهرشهر» در کرج از لقب او گرفته شده‌است.[نیازمند منبع]

نگارخانهویرایش

پانویسویرایش

  1. «مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران IICHS». مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران IICHS. ۱۹۳۷-۰۳-۰۳. دریافت‌شده در ۲۰۱۵-۰۱-۱۶.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «QUEST FOR DEMOCRACY IN IRAN C: a century of struggle against authoritarian rule».
  3. https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-03-03-mn-42531-story.html
  4. «شمس پهلوی». - مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران IICHS.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «درگذشت مهرداد پهلبد اولین وزیر فرهنگ و هنر ایران». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۱ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۱۸.
  6. «مهرداد پهلبد، وزیر فرهنگ و هنر دوران پهلوی و داماد رضا شاه، در لُس آنجلس درگذشت». ار. اف. ای. ۱۰ اوت ۲۰۱۸. دریافت‌شده در ۱۱ اوت ۲۰۱۸.
  7. https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-03-03-mn-42531-story.html
  8. «Shams R "Princess" Pahlavi (1918 - 1996) -».
  9. "مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران IICHS". Untitled 1. Retrieved 2017-07-17.
  10. https://books.google.com/books?id=Gt-Gwo1w_AkC&pg=PA237&dq=shams+pahlavi+catholic&hl=en&sa=X&ei=I4VcUfmVKomQ9QSl4IAI&ved=0CEsQ6AEwBA#v=onepage&q&f=false
  11. Milani, Abbas The Shah, London: Macmillan, 2011 page 49.
  12. «کاخ مروارید شمس پهلوی و ماجرایی باورنکردنی». بخش فارسی دویچه وله. ۲۰ اسفند ۱۳۹۲.
  13. Nima Kasraie (4 June 2004). "Spiraling into oblivion". Iranian.com.
  14. Hakakian, Roya (7 دی 1396). "The Iran-Saudi Arabia Rivalry Has a Silver Lining". نیویورک تایمز. Retrieved 27-12-2017. Check date values in: |بازبینی=, |تاریخ= (help)

منابعویرایش