شهرستان فیروزآباد

یکی از شهرستان‌های استان فارس
شهرستان فیروزآباد
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان فارس
نام‌های پیشین گور، اردشیرخوره
سال شهرستان شدن 1343[۱]
شهرستان فیروزآباد بر ایران واقع شده‌است
شهرستان فیروزآباد
مردم
جمعیت ۱۲۱٬۴۱۷ تن[۲]
مذهب اسلام (شیعه)
جغرافیای طبیعی
مساحت ۱۴۸۹ هکتار (۱۸.۸۹ کیلومتر مربع)
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه حداقل میانگین ۹ درجه حداکثر میانگین ۳۳ درجه
بارش سالانه حدود ۴۲۰ میلی متر
داده‌های دیگر
فرماندار سید کمال علوی
پیش‌شماره تلفنی ۰۷۱
شهرها
فیروزآباد، میمند
بخش‌ها
مرکزی، میمند

مختصات: ۲۸°۵۱′۴۱″شمالی ۵۲°۳۴′۳۸″شرقی / ۲۸٫۸۶۱۲۹°شمالی ۵۲٫۵۷۷۲۵°شرقی / 28.86129; 52.57725 شهرستان فیروزآباد از شهرستان‌های استان فارس است. مرکز این شهرستان شهر فیروزآباد است. جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، برابر با ۱۲۱٬۴۱۷ تن بوده‌است.که بیشترجمعیت ان را طوایف ترک های قشقایی تشکیل میدهند

تقسیمات کشوریویرایش

شهرستان فیروزآباد دارای دو بخش زیر می‌باشد:[۳]

شهرها: فیروزآباد

  • بخش میمند
    • دهستان خواجه‌ای
    • دهستان پرزیتون
    • دهستان دادنجان

شهرها: میمند

مردمویرایش

مردم شهرستان فیروزآباد از لحاظ نژاد و زبان یکسان نیستند اکثر مردم این شهرستان فارسی زبان و از طوایف قشقایی هستند. ساکنین این شهرستان بیشتر به زبان فارسی و برخی به ترکی قشقایی تکلم دارند و غالب فارس ها در بخش مرکزی این شهرستان سکونت دارند برخی دیگر از طوایف در فیروزآباد دارای گویش لری هستند که در عصر معاصر در این منطقه و بیشتر در بخش میمند ساکن شده اند .[۴]

عشایر غیر ساکن حدود هشت ماه از سال را در این شهرستان در مناطق قشلاقی و ییلاقی سپری می‌کنند که دارای فرهنگ خاص خویش می‌باشند. وجود خاک مرغوب و شنهای حاصلخیز علیرغم کمبود آب شرب و زراعی محیطی مساعد ساخته که بیش از ۳۵٪ از مردم به کارهای کشاورزی اشتغال دارند و این شهرستان یکی از قطبهای مهم کشاورزی به‌شمار می‌رود؛ و در کنار کشاورزی و دامداری که شغل اصلی عشایر می‌باشد و از منابع ارتزاق آن‌ها می‌باشد نیز رواج دارد و تقریباً ۲۰٪ جمعیت را به خود مشغول کرده‌است.[۵]

جغرافیا و محصولاتویرایش

شهرستان فیروز آباد با وسعت حدود ۳۵۷۵ کیلومترمربع در جنوب غربی استان فارس و ۹۵ کیلومتری جنوب شهرستان شیراز قراردارد. این شهرستان از شمال به شهرستان کوار و شهرستان شیراز و از جنوب به شهرستان قیر و کارزین و از شرق به شهرستان جهرم و شهرستان خفر و از غرب به شهرستان فراشبند و شهرستان کازرون منتهی می‌شود. ارتفاع آن از سطح دریا ۱۶۰۰ متر و ارتفاعات عمده آن کوهپادنا بوده که از جهت شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده‌است. وجود این ارتفاعات باعث شده این منطقه از آب و هوایی معتدل برخوردار باشد. به علت برخورداری از اقلیم مناسب، محصولات کشاورزی گوناگونی از جمله گندم، جو، برنج، انواع مرکبات، صیفی جات، ذرت، خرما، انار، بادام، گردو، زیتون، انگور و حبوبات در آن کشت می‌شود. بخش عمده‌ای از محصولات تولیدی این شهرستان را به خود اختصاص داده

صنایع دستیویرایش

از صنایع دستی شهرستان می‌توان به گلیم، جاجیم، گبه و قالی درمیان زنان عشایر قشقایی و روستاها که قدمت طولانی دارد اشاره کرد. ضمناً از سوغاتی‌های این شهرستان می‌توان به حلوای ارده و نان کنجدی (حلوای کشی + کنجد) در شهر فیروزآباد و انواع عرقیات گیاهی با خواص دارویی فراوان در شهر میمند نیز اشاره کرد.

گردشگریویرایش

اماکن زیارتی این شهرستان شامل امامزادگان بی بی حور وبی بی نور، امام زاده امراله واقع در خویدجان، امام زاده داوود (واقع در منطقه دیدنی خرقه _کسی که خرقه مبارک پیامبر اکرم (ص) را نگهداری می‌کرده_) و امامزاده شعیب (نوه حضرت ابوالفضل (ع)) می‌باشدامام زاده امام علی ازاد در نجف اباد{همه امامزادگان در حوالی شهر می‌باشند}.
از محل‌های تاریخی می‌توان به قلعه دختر، آتشکده و کاخ اردشیر بابکان، مناره شهر تاریخی گور، شهر گور و قدیمی‌ترین رصدخانه ایران که به تازگی در این شهر باستانی کشف گردیده، نقش رستم تنگاب و آسیاب، کاروانسرا و چهارطاق کنارسیاه و سلطان پیر غیب اشاره کرد. اماکن سیاحتی این شهرستان عبارت‌اند از سد تنگاب، رودخانه تنگاب، تنگ خرقه، تنگ هایقر، کوه آسیاب بادی و روشن روستای سرگر، چشمه حنیفقان (چهل چشمه)، رودخانه کنارسیاه، چشمه زنجیران، تنگ رودبال، دانال بهشت خرقه، جنگلهای طبیعی دشت موک و دشت کل و چشمه هاو گردشگاه‌های طبیعی مانند "چکه نمدی"، "تنگ مهرک"، " اُوبهروزو "، "هفت چاه"، " اُوشُـرشرو (آبشار)" و… که در کوه‌های اطراف بوده و توسط گروه‌های کوهنوردی مختلف نظیر "گروه دوستداران طبیعت" مسیریابی شده و به صورت رایگان، هر هفته علاقمندان را برای کوهنوردی به این محل‌ها می‌برند.

صنایع و تاسیساتویرایش

درحال حاضر در شهرستان فیروزآباد دو شهرک صنعتی فعال فیروزآباد و میمند و شهرک صنعتی نیمه فعال جایدشت وجود دارد .

این شهرستان دارای یک کارخانه سیمان در ده کیلومتری شهر کوار می باشد .

بزرگترین کارخانه کربنات سدیم خاورمیانه با نام تجاری کربنات سدیم کاوه در غرب این شهرستان در منطقه کنارسیاه است که به مرحله بهره برداری رسیده است .

در شهرستان فیروزآباد یک کارخانه رب سازی فعال نیز وجود دارد

پتروشیمی درحال احداث فیروزآباد نیز که با گذشت ۱۳ سال پیشرفت خاصی نداشته است در منطقه جایدشت و در کیلومتر ۱۰ محور فیروزآباد قیر قرار دارد

همچنین فیروزآباد در میان سه سد تنگاب ،هایقر درحال احداث با پیشرفت بیش از ۹۰ درصدی و سد سلمان فارسی قیرو کارزین قرار گرفته است

میدان های گازی آغار و دالان نیز به صورت مشترک در شهرستان های فیروزآباد،فراشبند و قیرو کارزین قرار گرفته که با ۲۷ حلقه چاه تولید روزانه بیش از صد میلیون متر مکعب گاز را دارند که از طریق لوله به پالایشگاه آغار دالان فراشبند فرستاده میشوند.[۶]

افراد معروفویرایش

شاهپور اول ساسانی فرزند اردشیر بابکان متولد شهر گور بوده است و شاهپور دوم ساسانی نیز در این شهر زاده شده است.


مجدالدین فیروزآبادی کارزینی از مشاهیر بنام فیروزآباد و مولف کتاب قاموس المحیط

روزبه پور دادویه معروف به ابو عبدالله ابن مقفع (زاده 104-فیروزآباد) از برجسته‌ترین نمایندگان تفکر علمی در قرن دوم هجری است. روزبه کتاب‌های زیادی از پارسی میانه به عربی برگرداند. از میان کتابهایی که روزبه ترجمه کرد می‌توان از کلیله و دمنه، تاجنامه انوشیروان، آیین‌نامه، سخنوری بزرگ (الأدب الکبیر) و سخنوری خُرد (الأدب الصغیر) نام برد.

ابواسحاق، ابراهیم بن علی شیرازی (۱۰۰۲- ۱۰۸۱م) فقیه شافعی و ادیب ایرانی در سدهٔ پنجم هجری متولد فیروزآباد بود وی تحصیل مقدماتی را در فیروزآباد شروع و برای کسب علم بیشتر به شیراز و سپس به بصره سفر کرد و در خدمت جوزی قرائت حدیث کرد در سال ۴۱۵ قمری به بغداد رفت و پس از تاسیس نظامیه در بغداد تدریس در آن به وی واگذار شد،فیروزآبادی سرانجام در سال ۴۷۶قمری در بغداد در گذشت.

لاله و لادن بیژنی دو قلو های به هم چسبیده معروف که شهرت جهانی داشتند نیز زاده فیروزآباد بودند و مدفنشان نیز روستای لهراسب شهرستان فیروزآباد میباشد.

از ورزشکاران فیروزآبادی میتوان از آقای امید رضا روانخواه بازیکن سابق تیم ملی ایران ، فجر سپاسی شیراز و استقلال تهران و سرمربی سابق سپیدرود رشت بود و درحال حاضر سرمربی تیم دسته یکی نیروی زمینی تهران است که با این تیم از دسته دو به دسته یک سعود کرد وی هنچنین سابقه قهرمانی در لیگ برتر و جام حذفی با تیم استقلال تهران را دارد

محمد صادق کرمی که فوتبالیست فیروزآبادی دیگریست سابقه بازی در تیم های فجر برق نوین و قشقایی شیراز را دارد.

فرید عابدی بازیکن سابق تیم های برق شیراز نساجی مازندران گل گهر سیرجان

محمد مهدی فروردین که نماینده منتخب شهرستان های حوزه انتخابیه فیروزآباد،فراشبند و قیرو کارزین در مجلس یازدهم میباشد سابقه مربیگری و سرمربیگری تیم قشقایی شیراز در لیگ دسته یک و سرمربی گری تیم ملی دانش آموزان ایران را دارد که با این تیم سابقه قهرمانی تورنمنت بین المللی را نیز دارد.


جناب آقای قربان نجفی بازیگر و خواننده قشقایی تبار سینما و تلویزیون که بازی در سه گانه ستایش و فیلم های سینمایی مانند ژن خوک تنگه ابوقریب و ... از جمله آثار اوست


وقایع مهم تاریخیویرایش

از مهم ترین وقایع تاریخی فیروزآباد میتوان به تاجگذاری اردشیر بابکان در شهر گور در سده سوم میلادی و انتخاب این شهر به عنوان اولین پایتخت ساسانیان نام برد.

در زمان جنگ جهانی اول که جنوب کشور به دست انگلیس افتاد فیروزآباد نیز از این اتفاق مستثنا نبود و در کنار رییس علی دلواری و اسماعیل خان صولت الدوله قشقایی سردار عشایروسایر مجاهدان جنوب بزرگمردان ایل قشقایی نیز در تنگه هایقر به مقابله با انگلیسی ها پرداختند.


کشته شدن مهندس شاهپور ملک عابدی در ۲۱ آبان ۱۳۴۱ در تنگاب فیروزآباد که مسئول اصلاحات ارضی منطقه فیروزآباد بود باعث ایجاد تنش چند ماهه بین نیروهای دولتی و قشقایی ها شد که منجر به جنگ بین قشقایی های کوهمره سرخی فیروزآباد و نیروهای سلطنتی شد و تعداد زیادی تلفات برجای گذاشت همچنین بزرگان ایل قشقایی که از نظر حکومت پهلوی متهم اصلی کشته شدن ملک عابدی بودند کشته یا تبعید شدند.[۷]

در دوران انقلاب شهرستان فیروزآباد اولین نقطه کشور بود که ساواک آن سقوط کرد و رژه مسلحانه عشایر قشقای در آن برگزار شد.[۸]

در روز ۳۰ خرداد سال ۱۳۷۳ که مصادف با روز عاشورا بود زلزله ای به بزرگی ۵/۹[۹] ریشتر منطقه فیروزآباد را لرزاند مرکر زلزله روستای زنجیران بود .این زلزله علارغم شدتی که داشته و خرابی هایی را به بار آورده تلفات چندانی دربر نداشته است.[۱۰]

به هنگام حمله اسکندر مقدونی به دودمان هخامنشیان ، اسکندر پس از اینکه نتوانست این شهر را فتح کند با ساختن سد شهر را به زیر آب برد. سکنه این شهر متواری و پناهنده کوهستان های اطراف شدند.[۱۱] در طول دودمان سلوکیان نیز این شهر یکی از پایگاه های اصلی برای مبارزه با بیگانگان بود.

منابعویرایش

  1. «معرفی و تاریخچه فرمانداری». فرمانداری فیروزآباد. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ اوت ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۱۷.
  2. </%8C-%D8%B9%D9%85%D9%88%D9%85%DB%8C-%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3-%D9%88-%D9%85%D8%B3%DA%A9%D9%86/%D9%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AC-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵. کاراکتر C1 control character در |نشانی= در موقعیت 32 (کمک)[پیوند مرده]
  3. «تقسیمات کشوری سال 1394». مرکز آمار ایران.
  4. «شهرستان فیروز آباد | گردشگران شیراز | جاذبه های دیدنی در فیروز آباد ، مکان های دیدنی فیروزآباد». گردشگران شیراز. ۲۰۱۹-۱۲-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۶.
  5. «پایگاه اطلاع‌رسانی سازمان تبلیغات اسلامی استان فارس». بایگانی‌شده از اصلی در ۴ نوامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۷ مه ۲۰۱۲.
  6. جنوبی، شرکت بهره برداری نفت و گاز زاگرس. «آغار و دالان». شرکت بهره برداری نفت و گاز زاگرس جنوبی. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۷-۲۳.
  7. «کشته شدن مهندس ملک عابدی رییس اصلاحات ارضی فیروزآباد به دست مالکان بزرگ ۲۲ آبان ماه ۱۳۴۱ - مشروطه». mashruteh.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  8. «درخواست برای تأسیس تلویزیون محلی قشقایی در فارس | آبان‌پرس». دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  9. «Magiran | روزنامه رسالت (1391/05/25): مشخصات فنی دو زمین لرزه اخیر و مقایسه آنها با برخی زلزله های گذشته». www.magiran.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  10. «شبکه شتابنگاری کشور > صفحه نخست». ismn.bhrc.ac.ir. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۸-۰۶.
  11. برخی مورخان قدیم پیشینه گور را به دوران هخامنشیان می‌رسانند. به گزارش ایشان گور شهری بزرگ با حصاری محکم بود، به طوریکه اسکندر مقدونی هر چه کرد نتوانست آن را بگشاید. پس دستور داد که مسیر رودخانه‌ای را به سمت شهر بگردانند و آن را در آب غرق کنند. بعدها اردشیر که تازه بر اردوان اشکانی شوریده بود، عهد کرد که در صورت پیروزی در این محل شهر تازه‌ای بنا کند. او پس از نشستن بر تخت پادشاهی با کمک مهندسان کوه‌های اطراف جلگه را برید و آب را از آن طریق خارج کرد. سپس بر زمین خشک شهر جدید گور را ساخت و آنجا را تختگاه خود قرار داد. امروزه کارشناسان در درستی این داستان (آبگرفتگی جلگه فیروزآباد به مدت پانصد سال) تردید دارند و بیشتر، گزارش طبری را پذیرفته‌اند که می‌گوید اردشیر بنای شهر گور را در حدود سال ۲۲۴ میلادی و به نشانه قدرت‌نمایی در برابر آخرین شاه اشکانی آغاز کرده است.