یونس، مطابق روایت تنخ، پیامبری از پادشاهی شمالی اسرائیل بود که در حدود قرن ۸ قبل از میلاد زیست. او شخصیت اصلی کتاب یونس است که در آن خدا از او می‌خواهد به نینوا سفر کند و به ساکنان آن از غضب قریب‌الوقوع الهی هشدار دهد. اما یونس سوار کشتی شده و راهی ترشیش می‌شود. او و کشتی در راه گرفتار طوفان می‌شوند و یونس از خدمه کشتی می‌خواهد او را به دریا افکنند و در نتیجه، توسط یک ماهی غول‌پیکر بلعیده می‌شود. سه روز بعد، پس از موافقت یونس برای رفتن به نینوا، ماهی او را در ساحل بالا می‌آورد. یونس با موفقیت همه ساکنان نینوا را به توبه متقاعد می‌کند و شهر نجات پیدا می‌کند، اما چون به نابودی شهر تمایل دارد، بیرون از آن منتظر می‌نشیند تا چنین شود. خدا گیاهی می‌رویاند تا از یونس در برابر نور خورشید محافظت می‌کند، اما بعداً کرمی می‌فرستد تا آن را پژمرده کند. یونس از گرمای شدید گله می‌کند که در جواب از سوی خدا ملامت می‌شود.

یونس
Sistine jonah.jpg
نقاشی یونس، کشیده شده توسط میکل‌آنژ بر روی سقف کلیسای سیستین
پیامبر
زادۀ۹ قرن پیش از میلاد مسیح [نیازمند منبع]
درگذشت۸ قرن پیش از میلاد مسیح [نیازمند منبع]
ستایش‌شده دریهودیت
اسلام
مسیحیت
معبد اصلیمعبد یونس (نابود شده), موصل، عراق
جشن۲۱ سپتامبر – کلیسای کاتولیک رم
۳۱ژوئیه

در یهودیت، داستان یونس نشان‌دهنده امکان توبه و بخشیده‌شدن از سوی خداست. او یکی از دوازده پیامبر صغیر کتاب مقدس عبری است. در عهد جدید، عیسی خودش را «بزرگ‌تر از یونس» می‌خواند و به فریسیان وعده «نشانه یونس نبی» را می‌دهد که این نشانه، رستاخیز عیسی از مرگ است. در اسلام، یونس یک پیامبر محسوب می‌شود و روایت کتاب مقدس با تفاوت‌های اندکی در قرآن نیز تکرار شده‌است. برخی از معروف‌ترین پژوهشگران کتاب مقدس، اعتقاد دارند کتاب یونس به کل تخیلی است و حتی بخش‌هایی از آن طنز است، اما احتمال اینکه این شخصیت از فردی تاریخی به همین نام که در کتب پادشاهان از او نام برده شده، الهام گرفته باشد را رد نمی‌کنند.

ماهی داستان یونس اغلب نهنگ نامیده شده‌است، اما متن عبری فقط از «ماهی غول‌پیکر» نام برده‌است. در قرن هفدهم و اوایل قرن هجدهم، طبیعت‌گرایان آن زمان که فکر می‌کردند این داستان روایت‌گر واقعه‌ای تاریخی است، حدس‌هایی دربارهٔ گونه آن ماهی که یونس را بلعید، مطرح کردند. برخی از محققان معاصر نیز به شباهت‌های میان یونس و دیگر شخصیت‌های افسانه‌ای، به ویژه گیلگمش و یاسون، اشاره کرده‌اند.

روایت کتاب یونسویرایش

 
یونس و ماهی (۱۶۲۱) از پیتر لاستمن

یونس شخصیت اصلی کتاب یونس است که در آن یهوه (خدای یهودیان) به او امر می‌کند به نینوا رود و به اهالی شهر بگوید که «شرارت‌های بزرگ آن‌ها نزد من (خدا) رسیده‌است.»[۱] اما یونس در عوض سعی می‌کند از «حضور خداوند» فرار کند و به همین منظور تصمیم می‌گیرد به یافا رفته و با کشتی خود را به ترشیش رساند.[۲] در راه، کشتی گرفتار طوفانی عظیم می‌شود و ملوانان زمانی که متوجه شدند این طوفانی معمولی نیست، قرعه‌کشی می‌کنند و بدان نتیجه می‌رسند که یونس مقصر است.[۳] یونس اعتراف می‌کند و می‌گوید اگر او را به دریا اندازند، طوفان متوقف خواهد شد.[۴] با این حال، ملوانان چنین نمی‌کنند و به مسیر ادامه می‌دهند، اما وقتی تمام تلاش‌هایشان ناکام می‌ماند، مجبور می‌شوند یونس را به دریا افکنند.[۵] در نتیجه، طوفان به پایان می‌رسد و سپس ملوانان به خدا قربانی تقدیم می‌کنند.[۶] یونس به‌طور معجزه‌آسایی طی بلعیده‌شدن توسط ماهی بزرگ زنده می‌ماند و سه روز و سه شب را در شکم او می‌گذراند.[۷] یونس در شکم ماهی بزرگ، به درگاه خدا دعا می‌کند و متعهد می‌شود که او را شکر گوید و آنچه عهد کرده را به سرانجام رساند.[۸] سپس خدا به ماهی دستور می‌دهد یونس را بالا آورد.[۹]

خدا دوباره به یونس امر می‌کند که به نینوا سفر کند و به اهالی آن هشدار دهد که غضب الهی نزدیک است.[۱۰] این بار او خود را به نینوا می‌رساند و برای مردم شهر موعظه می‌کند: «چهل روز دیگر نینوا سقوط خواهد کرد.»[۱۱] پس از گشت و گذار یونس در شهر، مردم نینوا حرف او را باور کرده و اعلام می‌کنند همه روزه بگیرند.[۱۲] پادشاه نینوا خرقه می‌پوشد و بر خاکستر می‌نشیند و حکمی صادر می‌کند: همه روزه بگیرند، خرقه بپوشند، عبادت و توبه کنند.[۱۳] خدا قلب‌های توبه‌کننده آن‌ها را می‌بیند و این بار شهر را می‌بخشد.[۱۴] تمام شهر (حتی حیوانات)[۱۵][۱۶] در خرقه و خاکستر مشغول عبادت بودند.[۱۷]

 
موعظه یونس برای اهل نینوا (۱۸۶۶) اثری از گوستاو دوره

این شرایط باعث ناراحتی یونس می‌شود و او با اشاره به فرار خود به ترشیش، می‌گوید چون خدا بخشنده است، بدیهی بود که سرانجام از مصیبت‌هایی که وعده داده عقب‌نشینی خواهد کرد.[۱۸] یونس سپس از شهر خارج می‌شود و بیرون از آن برای خود پناهگاهی ساخته و منتظر می‌ماند تا ببیند آیا شهر نابود خواهد شد.[۱۹] خدا گیاهی (קִיקָיוֹן، کیکایون در عبری) در کنار پناهگاه یونس می‌رویاند تا سایه‌ای در برابر نور خورشید بالای سر او ایجاد شود.[۲۰] مدتی بعد، خدا کرمی را می‌فرستد تا ریشه گیاه را گاز بگیرد و گیاه خشک می‌شود.[۲۱] یونس که در این زمان خورشید با بیشترین حرارت بر او می‌تابد، از حال می‌رود و از خدا می‌خواهد که او را بکشد.[۲۲]

اما خدا به یونس گفت: «آیا تو حقی داری که به خاطر گیاه عصبانی شوی؟» و او گفت: «حق دارم. من به اندازه‌ای عصبانی هستم که بمیرم.» اما خدا گفت: «تو نگران این گیاه بودی، هر چند برای آن زحمتی نکشیده بودی و باعث رشدش نشده بودی. یک‌شبه رویید و یک‌شبه خشک شد. اما نینوا بیش از ۱۲۰ هزار نفر جمعیت دارد که دست راست خود را از دست چپشان تشخیص نمی‌دهند و حیوانات بسیار نیز دارد. آیا من نباید برای آن شهر بزرگ نگران باشم؟»
— کتاب یونس ۴:۹-۱۱

بررسی پژوهشگرانویرایش

داستان مردی که توسط نهنگ یا ماهی بزرگ بلعیده می‌شود، در نظام دسته‌بندی آرنه–تامپسون در دسته ATU 1889G قرار می‌گیرد.[۲۳]

صحت تاریخیویرایش

اتفاق نظری بین محققان جریان اصلی کتاب مقدس وجود دارد که مطالب کتاب یونس کاملاً غیر تاریخی است.[۲۴][۲۵][۲۶] هر چند گفته می‌شود یونس در قرن هشتم قبل از میلاد زیسته‌است،[۲۷] اما کتاب یونس قرن‌ها بعد در زمان شاهنشاهی هخامنشی نوشته شده‌است.[۲۸][۲۹] عبریِ مورد استفاده در کتاب یونس تأثیرات شدیدی از زبان آرامی را نشان می‌دهد[۲۷] و رسوم فرهنگی توصیف شده در آن، با عناصر فرهنگی ایرانیان هخامنشی مطابقت دارد.[۱۵][۲۷] بسیاری از محققان اعتقاد دارند کتاب یونس نقیضه یا طنزی است و به صورت آگاهانه به این سبک نوشته شده‌است.[۳۰][۳۱][۳۲][۳۳][۳۴][۳۵] اگر این چنین باشد، پس احتمالاً بدان دلیل به کتاب مقدس عبری (تنخ) اضافه شده‌است که بررسی‌کنندگان نتوانسته‌اند ماهیت طنزآمیز آن را تشخیص دهند[۳۶][۳۴][۳۵] و به اشتباه تصور کرده‌اند این اثری جدی در مورد یک پیامبر است.[۳۶][۳۷]

هر چند کتاب یونس افسانه‌ای محسوب می‌شود،[۲۴][۲۵][۲۶] اما شخص یونس ممکن است یک فرد تاریخی بوده باشد.[۳۸] اشاره کوتاهی به او در کتاب دوم پادشاهان وجود دارد:[۳۹][۲۶]

او مرزهای اسرائیل از ورودی حمات تا دریای عربه را به حالت پیشین بازگرداند؛ مطابق گفته خداوند، خدای اسرائیل که توسط بنده‌اش یونس پسر امیتای پیامبری از گث هفر، سخن می‌گوید.

— کتاب دوم پادشاهان، ۱۴:۲۵

در نظر بیشتر محققان، نویسنده ناشناس کتاب یونس از پیامبر گمنامی که در کتاب دوم پادشاهان از او نام برده شده‌است استفاده کرده و آن را به پایه و اساس شخصیت تخیلی یونس تبدیل کرده‌است،[۴۰] اما به عقیده گروهی دیگر، شخصیت یونس به کل افسانه‌ای است.[۴۱]

عناصر طنزویرایش

نظراتی که یونس در کتاب ابراز می‌کند، تمسخر دیدگاه‌های اعضای جامعه یهودیانِ زمان نوشته‌شدن کتاب است.[۳۱][۴۲][۴۳] مخاطب اصلی این طنز ممکن است گروهی باشد که مورتون اسمیت آن‌ها را «جدایی‌طلب» نامیده‌است؛[۴۴] اینان معتقد بودند خدا کسانی را که از او اطاعت نمی‌کنند نابود خواهد کرد،[۴۳] شهرهای گناهکار از بین می‌روند (مانند سدوم در داستان لوط)[۴۳] و رحمت خدا آنان که خارج از عهد ابراهیمی هستند را شامل نمی‌شود.[۴۴] در نظر مک‌کنزی و گراهام، «یونس از برخی جهات راست‌آئین‌ترینِ الهی‌دانان اسرائیلی است و نویسنده قصد داشته منظوری دینی برساند.»[۴۳] مک‌کنزی و گراهام اعتقاد دارند این کتاب پر از طنز و کنایه‌است و این طنز حتی نام خود یونس را هم شامل می‌شود؛ شخصیتی که مثل یک شاهین است و در طول کتاب نظراتی ستیزه‌جویانه دارد،[۴۵][۴۳] اما از قضا نام او از نظر لغوی به معنای «کبوتر» است،[۳۳][۴۶] پرنده‌ای که در نظر اسرائیلیان باستان نماد صلح بوده‌است.[۴۳]

نپذیرفتن دستورهای خدا توسط یونس، نقیضه اطاعت دیگر پیامبران که در سایر نوشته‌های عهد عتیق شرح داده شده، است.[۴۷] توبه فوری پادشاه نینوا، نقیضه حاکمانی مثل صادقیا و اهب است که در دیگر نوشته‌های عهد عتیق اخطارهای پیامبران را نادیده می‌گیرند.[۳۵] آمادگی ملوانان کشتی و مردم نینوا برای پرستش خدا، با بی‌میلی خود یونس در تضاد است[۴۸] و تضاد دیگر، آن است که یونس به سرنوشت مردم نینوا از گیاهی که برایش سایه فراهم کرده علاقه کمتری دارد.[۴۸]

در کتاب یونس همچنین عناصری از ابسوردیسم ادبی نیز دیده می‌شود؛[۴۹] کتاب درباره وسعت نینوا بیش از اندازه اغراق کرده است (نوشته شده که راهپیمایی یونس در نینوا سه روز طول کشید)[۲۸][۴۹] و به اشتباه حاکم شهر را «پادشاه» نامیده‌است.[۱۵][۲۷] به گفته محققان، از دیدگاهی واقع‌گرایانه، هیچ انسانی نمی‌تواند سه روز در شکم ماهی زنده بماند[۲۷] و همچنین روزه گرفتن گوسفندان نینوا «احمقانه» است.[۴۹]

بلعیده‌شدن قهرمان داستان توسط ماهی بزرگ یا نهنگ به الگویی برای آثار طنز بعدی تبدیل شد.[۵۰] اتفاقات مشابه در داستان واقعی لوثین، نوشته شده در قرن دوم میلادی،[۵۱] و روایت بارون مونشاوزن از سفرها و جنگ‌های عجیبش در روسیه، نوشته رودولف اریش راسپه و چاپ ۱۷۸۵، از این قبیل هستند.[۵۲]

ماهیویرایش

ترجمهویرایش

هر چند امروزه نام ماهی در ترجمه‌ها اغلب نهنگ ذکر می‌شود، اما در متن عبری به هیچ گونه دریایی به خصوصی اشاره نشده و تنها از «ماهی بزرگ» یا «ماهی عظیم» (آرایه‌شناسان معاصر نهنگ‌ها را در دسته پستانداران طبقه‌بندی می‌کنند و نه ماهی‌ها، اما فرهنگ‌های باستانی چنین تمایزی قائل نمی‌شدند) نام برده شده‌است. برخی از محققان کتاب مقدس اعتقاد دارند اندازه و عادات کوسه سفید بزرگ با تجربیات یونس مطابقت بهتری می‌تواند داشته باشد، اما معمولاً یک انسان بالغ بزرگ‌تر از آن است که توسط یک کوسه سفید بزرگ به‌طور کامل بلعیده شود. پیشرفت‌ها در شکار نهنگ از قرن ۱۸ به بعد، روشن کرد که بیشتر (یا هیچ‌کدام از) گونه‌های نهنگ قادر به بلعیدن یک انسان نیستند و همین امر منجر به بروز تردیدهایی در مورد صحت داستان یونس شد.[۵۳]

لغت عبری به کار رفته (דג גדול) به معنای «ماهی بزرگ» است.[۵۴][۵۵][۵۵] در ترجمه یونانی κήτει μεγάλῳ[الف] به معنای «ماهی سترگ» به کار رفته‌است.[۵۶] همین کلمه (کتوس) در اساطیر یونانی برای توصیف هیولای دریایی که توسط پرسئوس کشته شد، استفاده شده‌است.[۵۷] جروم در ترجمه لاتین، ماهی یونس را piscis grandis ترجمه کرده اما همان کلمه را در ترجمه متی به صورت متفاوتی (ventre ceti) به کار برده‌است.[۵۸][۵۹]

سرانجام لغت cetus مترادف نهنگ شد و امروزه نیز نهنگ‌شناسی را سیتولوژی گویند. ویلیام تیندل در ترجمه انگلیسی کتاب یونس به سال ۱۵۳۴، ماهی یونس را ماهی بزرگ[ب] و کیتوس در متی را «نهنگ» نوشته‌است. این ترجمه در سال ۱۶۱۱ بخشی از نسخه شاه جیمز شد و از آن زمان در زبان انگلیسی، ماهی این قصه را اغلب نهنگ محسوب می‌کنند.[۶۰]

حدس‌های علمیویرایش

در قرون هفدهم و هجدهم، طبیعت‌گرایان که داستان یونس را یک واقعه تاریخی محسوب می‌کردند، تلاش بسیار به کار بستند تا گونه دقیق آن ماهی داستان یونس را پیدا کنند.[۶۱] در اواسط قرن نوزدهم، ادوارد بووری پوسی، استاد عبری در دانشگاه آکسفورد، مدعی شد کتاب یونس باید توسط خود یونس تألیف شده باشد[۶۲] و نتیجه گرفت که داستان ماهی باید از نظر تاریخی درست باشد، وگرنه آن را به کتاب مقدس اضافه نمی‌کردند.[۶۲] پوسی به امید «خجالت‌زده کردن کسانی که معجزه پاس‌داشته شدن یونس در ماهی را غیرقابل باورتر از سایر کارهای معجزه‌آسای خدا می‌دانستند» ،[۶۳] تلاش کرد ماهی را از نظر علمی طبقه‌بندی کند.[۶۴]

در جریان محاکمه اسکوپس به سال ۱۹۲۵ که به دلیل نقض قانون ممنوعیت تدریس تکامل در مدارس ایالت تنسی آمریکا توسط یک معلم برگزار شده بود، بحث بر سر کتاب یونس میان کلارنس دارو (وکیل مدافع معلم) و ویلیام جنینگز برایان (دادستان) نقش مهمی ایفا کرد.[۶۵][۶۶][۶۷] دارو از برایان پرسید «زمانی‌که می‌خوانی… یک نهنگ یونس را بلعید… آن را به صورت عینی چگونه تفسیر می‌کنی؟»[۶۵] و برایان پاسخ داد «خدایی [را می‌یابم] که می‌تواند یک نهنگ خلق کند و می‌تواند یک انسان خلق کند و می‌تواند هر دو را مجبور کند هر کاری دلش می‌خواهد انجام دهند.»[۶۸][۶۹] برایان نهایتاً گفت تفسیر کتاب مقدس امری ضروری است[۶۵] و به‌طور کلی گفته می‌شود «برایان آن روز مثل یک دلقک به نظر می‌رسید.»[۶۶]

بزرگ‌ترین نهنگ‌ها (آب‌بازسانان بی‌دندان که نهنگ آبی نیز به آن تعلق دارد) پلانکتون می‌خورند و گفته می‌شود حتی تلاش برای بلعیدن یک شاه‌ماهی می‌تواند باعث خفه شدن آن‌ها شود.[۷۰] گودگر، آبزی‌شناس افتخاری در موزه تاریخ طبیعی آمریکا، در مورد کوسه‌نهنگ‌ها ذکر می‌کند که اگر چه کوسه‌نهنگ دهان بزرگی دارد،[۷۱] اما گلوی آن تنها چهار اینچ عرض دارد و با استخوان‌های تیزی که درون آن وجود دارد،[۷۱] حتی آرنج انسان هم از آن رد نمی‌شود.[۷۱] او نتیجه می‌گیرد که «کوسه‌نهنگ آن ماهی که یونس را بلعید نیست.»[۷۱]

تاثیرات فرهنگیویرایش

در ترکی استانبولی به دلفین، «ماهی یونس» (yunus baligi) گفته می‌شود.[۷۲] ملوانان نیز ملوان یا مسافری را که حضورش در عرشه بدشانسی می‌آفریند و کشتی را به خطر می‌اندازد، «یونس» می‌نامند.[۷۳] در گذر زمان، معنای این اصطلاح گسرش پیدا کرد و تمام کسانی که برای یک کسب و کار باعث بدشانسی می‌شوند را دربر گرفت.[۷۴]

اگر چه کتاب یونس بسیار کوتاه است، اما بارها در آثار ادبی و فرهنگی از آن اقتباس شده‌است.[۷۵][۷۶] در موبی‌دیک (۱۸۵۱) از هرمان ملویل، پدر ماپل دربارهٔ یونس موعظه می‌کند. او می‌پرسد «چرا یونس زمانی‌که درون ماهی است، بابت سرپیچی از خدا ابراز پشیمانی نمی‌کند؟ زیرا یونس می‌داند که «استحقاق این مجازات وحشتناک» را دارد.»[۷۷] در ماجراهای پینوکیو (۱۸۸۳) از کارلو کلودی، پینوکیو و پدر ژپتو توسط «نهنگ پیر» بلعیده می‌شوند که کنایه به قصه یونس است.[۷۸] در اقتباس سینمایی والت دیزنی از این داستان نیز این کنایه وجود دارد.[۷۹] یونس: فیلم داستانی‌گیاهی (۲۰۰۲) اقتباسی از داستان یونس است که در آن یونس توسط یک ماهی بزرگ بلعیده می‌شود.[۸۰] این فیلم در اولین هفته عرضه خود ۶٫۵ میلیون دلار درآمد داشت.[۸۱]

یونس در دین اسلامویرایش

ذوالنون (به معنی صاحب نهنگ) یا صاحب الحوت (به معنی صاحب ماهی) یکی از پیامبران بنی اسرائیل است که نام وی ۴ بار در قرآن نیز آمده‌است.[۸۲] و آن را نام اسلامی برای یونس دانسته‌اند.

 
یونس و ماهی نقاشی در کتاب جامع‌التواریخ

داستان یونس به دید اسلامی این‌گونه‌است:

در شهر نینوا و در اوج بت‌پرستی، یونس آن مردم را به یکتاپرستی تشویق کرد؛ ولی بیشتر مردم نینوا ادعای پیامبری و رسالت وی را نپذیرفتند. صبر یونس از بی اعتنایی مردم لبریز شد، عرصه بر او تنگ آمد و چون از سخن خود نتیجه‌ای نگرفت، از آنان ناامید گشت و با خشم و ناراحتی دست از آنان شست و شهر و مردمان خود را رها کرد، زیرا هر چه مردم را دعوت کرد، آنان ایمان نیاوردند و برهان‌های او را نپذیرفتند و در آن اندیشه نکردند. بدین سبب یونس فکر کرد که مسئولیت او به پایان رسیده و آنچه انجام داده کفایت می‌کند. در صورتی که اگر یونس بر دعوت خود پافشاری می‌کرد و با صبر بیشتر آن را پیگیری می‌کرد شاید در میان مردم نینوا افرادی پیدا می‌شدند که به او ایمان آورند و دعوت او را بپزیرند و دل بسپارند، از کرده خود پشیمان گشته و توبه کنند؛ ولی یونس تاب نیاورد و به استقبال سرنوشت و فروافتادن کیفر الهی از شهر بیرون شد.

هنوز یونس از نینوا دور نشده بود که مردم هشدار و پیش‌درآمد نابودی خود را دیدند. هوای اطرافشان تیره و تار شد، رنگ رخسار آن‌ها دگرگون گشت و دلهره آنان را فرا گرفت و بیم و هراس بر آن‌ها چیره شد. در این حال دریافتند دعوت یونس حق و هشدارش درست بوده‌است و باید به خدای یونس پناه ببرند و به او ایمان آورند و از گذشته و گناهان خویش توبه کردند. توبه آن‌ها نیز مورد پذیرش خداوند قرار گرفت.

ولی یونس نینوا را ترک کرده و آن سرزمین را رها نموده بود و به راه خود ادامه داد تا به دریا رسید. آن جا گروهی را دید که اراده گذر از دریا را داشتند، پس از آنان پرگ (اجازه) خواست که با آنان همسفر گردد و بر کشتی ایشان سوار شود.

کشتی هنوز خیلی از کناره دور نشده بود که دریا طوفانی شد و امواجی سهمگین کشتی را متلاطم ساخت. در این حال راهی جز سبک کردن کشتی به فکرشان نمی‌رسید. مسافرین با یکدیگر همفکری کردند که چه کنند، سپس به توافق رسیدند که قرعه بیندازند و به نام هر کس افتاد او را به دریا بیفکنند. پس قرعه انداختند و به نام یونس درآمد، ولی به خاطر احترام و ارزشی که برای او قائل بودند، حاضر نشدند او را به دریا اندازند؛ پس بار دیگر قرعه انداختند. باز هم به نام یونس درآمد. اما این بار هم دریغ کردند که او را به دریا افکنند و برای بار سوم قرعه انداختند و این بار نیز قرعه به نام یونس درآمد. یونس چون دید سه بار قرعه به نامش درآمده، دریافت که در این پیشامد رازی نهفته‌است و خدا در این رویداد تدبیر و حکمتی دارد. سپس به اشتباه خود پی برد و دریافت که پیش از این که پرگ کوچ و ترک شهر و مردمش را از سوی خدا داشته باشد دیار خود را ترک کرده‌است. به همین سبب خود را در میان دریا انداخت و به ژرفای تاریک دریا فرورفت.

در این هنگام خدا ماهی بزرگی را فرستاد که یونس را بخورد و او را در شکم خود پنهان سازد ولی به او آسیبی نرساند! زیرا او پیامبر خداست که دچار شتاب و خطایی ناچیز شده که از شتاب خود هم پشیمان است. سپس ماهی را گفت که یونس امانتی است در معده تو و هر گاه خدا دستور داد باید او را سالم بازپس دهی. یونس سه روز و سه شب در شکم ماهی ماند. او از درون معده ماهی نزد خدای خود دعا نمود. خدا دعای یونس را پذیرفت و به ماهی فرمان داد که وی را در کناره دریا بیرون بیندازد و ماهی هم چنین کرد. از بخشایش خدا بوته کدویی بالای سرش رویید. یونس از میوه آن خورد و در سایه اش آرمید تا نیروی خود را بازیافت.

سپس خدا به او وحی کرد که به شهر خود باز گرد و به میان بستگان خود بپیوند، زیرا آن‌ها ایمان آورده‌اند، بت‌ها را کنار گذاشته و اکنون در جستجوی تو و چشم به راه بازگشت تو هستند. یونس نیز به شهر خود بازگشت و با شگفتی دید آنهایی که به هنگام کوچ یونس به پرستش بت‌ها کمر بسته بودند، اکنون زبانشان به ذکر خدا باز شده‌است و خدای یکتا را سپاس و ستایش می‌کنند.[۸۳]

مقبرهویرایش

به باور مسلمانان مقبره یونس در شهر موصل عراق در مسجدی به نام مسجد یونس نبی قرار داشت؛ که در ژوئیهٔ ۲۰۱۴ توسط داعش منفجر و به‌طور کامل ویران شد.[۸۴]

منابعویرایش

  1. Jonah
  2. Jonah
  3. Jonah
  4. Jonah
  5. Jonah
  6. Jonah
  7. Jonah
  8. Jonah
  9. Jonah
  10. Jonah
  11. Jonah
  12. Jonah
  13. Jonah
  14. Jonah
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ ۱۵٫۲ Gaines 2003, p. 25.
  16. Jonah
  17. Jonah
  18. Jonah
  19. Jonah
  20. Jonah
  21. Jonah
  22. Jonah
  23. Ziolkowski 2007, p. ۷۸.
  24. ۲۴٫۰ ۲۴٫۱ Ingram 2012, p. 140.
  25. ۲۵٫۰ ۲۵٫۱ Levine 2000, pp. 71–72.
  26. ۲۶٫۰ ۲۶٫۱ ۲۶٫۲ Kripke 1980, p. ۶۷.
  27. ۲۷٫۰ ۲۷٫۱ ۲۷٫۲ ۲۷٫۳ ۲۷٫۴ Levine 2000, p. ۷۱.
  28. ۲۸٫۰ ۲۸٫۱ Levine 2000, p. 71.
  29. Ben Zvi 2003, pp. ۱۵–۱۶.
  30. Band 2003, pp. 105–107.
  31. ۳۱٫۰ ۳۱٫۱ Ben Zvi 2003, pp. 18–19.
  32. Ingram 2012, pp. 140–142.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ McKenzie & Graham 1998, p. 113.
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ Person 1996, p. 155.
  35. ۳۵٫۰ ۳۵٫۱ ۳۵٫۲ Gaines 2003, pp. ۲۲–۲۳.
  36. ۳۶٫۰ ۳۶٫۱ Band 2003, pp. 106–107.
  37. Person 1996, p. ۱۵۵.
  38. Kripke 1980, pp. ۶۷–۶۸.
  39. Doyle 2005, p. 124.
  40. Doyle 2005, pp. ۱۲۴–۱۲۵.
  41. Levine 2000, pp. ۷۱–۷۲.
  42. Band 2003, p. 106.
  43. ۴۳٫۰ ۴۳٫۱ ۴۳٫۲ ۴۳٫۳ ۴۳٫۴ ۴۳٫۵ McKenzie & Graham 1998, p. ۱۱۳.
  44. ۴۴٫۰ ۴۴٫۱ Band 2003, p. ۱۰۵.
  45. Ingram 2012, p. 142.
  46. Ingram 2012, p. ۱۴۲.
  47. Gaines 2003, p. ۲۲.
  48. ۴۸٫۰ ۴۸٫۱ Gaines 2003, p. ۲۳.
  49. ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ ۴۹٫۲ Gaines 2003, p. ۲۵.
  50. Ziolkowski 2007, pp. ۷۴–۸۱.
  51. Ziolkowski 2007, p. ۷۶–۷۷.
  52. Ziolkowski 2007, pp. ۷۷–۷۸.
  53. Kemp, Peter Kemp (1979). The Oxford Companion to Ships & the Sea. Oxford University Press. p. 434. ISBN 978-0-586-08308-6. Archived from the original on 2017-02-17.
  54. Interlinear Bible: Greek, Hebrew, Transliterated, English ... Bible Hub. Archived from the original on 11 September 2016. Retrieved 24 August 2016.
  55. ۵۵٫۰ ۵۵٫۱ "Yonah - Strong's Hebrew Lexicon (LXX)". Blue Letter Bible. Archived from the original on 11 September 2016. Retrieved 24 August 2016.
  56. Robertson, A. T. (197x). Word Pictures in the New Testament – Matthew. CCEL. p. 99. ISBN 978-1-61025-188-4. Archived from the original on 2016-12-06.
  57. Bremmer 2014, p. ۲۸.
  58. Ziolkowski 2007, p. 81.
  59. Parris, David Paul (2015). Reading the Bible with Giants. How 2000 Years of Biblical Interpretation Can Shed New Light on Old Texts. Second Edition (2 ed.). Eugene, Oregon: Wipf and Stock Publishers. ISBN 978-1-62564-728-3. Archived from the original on 2016-12-06. What is interesting...is the way that Jerome...translated the references to the big fish in Jonah and Matthew. [...] In translating Matt 12:40, however, he follows the Greek text and says that Jonah was in the ventre ceti—the belly of the whale/sea monster" (p. 40).
  60. Huber, Walt; Huber, Rose (2013). How Did God Do It? A Symphony of Science and Scripture. Victoria, British Columbia: Friesen Press. ISBN 978-1-4602-1127-4. The word whale is never used in the book of Jonah. The only biblical reference to "Jonah and the whale" appears in the New Testament in Matthew 12:40 (KJV & RSV). [...] Whale is not used in the other translations: TEV uses big fish; NLT, great fish; and TNIV, huge fish" (p. 216).
  61. Sherwood 2000, pp. ۴۲–۴۵.
  62. ۶۲٫۰ ۶۲٫۱ Green 2011, p. ۴۸.
  63. Sherwood 2000, p. ۴۸.
  64. Sherwood 2000, pp. ۴۷–۴۸.
  65. ۶۵٫۰ ۶۵٫۱ ۶۵٫۲ Smolla 1997.
  66. ۶۶٫۰ ۶۶٫۱ Lidz 2016.
  67. Gaines 2003, p. ۱۹.
  68. Gaines 2003, p. 19.
  69. Smolla ۱۹۹۷.
  70. Lydekker's New Natural History, Vol, III, p. 6.
  71. ۷۱٫۰ ۷۱٫۱ ۷۱٫۲ ۷۱٫۳ Gudger 1940, p. ۲۲۷.
  72. Sevket Turet; Ali Bayram (1 May 1996). Practical English-Turkish handbook. Hippocrene Books. p. 361. Archived from the original on 13 February 2018.
  73. "Afflicted with a Jonah; The Sea Captain's Fear of Parsons' Sons" (PDF). The New York Times. March 6, 1885.
  74. "Jonah". Collins English Dictionary (Complete & Unabridged 11th ed.). Archived from the original on June 27, 2012. Retrieved October 6, 2012.
  75. Sherwood 2000, pp. 71–72.
  76. Green 2005, p. xv.
  77. Lewis, John (2017-07-21). "The Problem with Herman Melville's Reading of the Book of Jonah". Mosaic. Archived from the original on 2018-02-13. Retrieved 2018-01-03.
  78. Marrone 2007, p. ۴۸۶.
  79. Pinsky 2004, p. ۳۱.
  80. Deming, Mark. "Jonah: A VeggieTales Movie (2002)". AllMovie. Archived from the original on November 10, 2017. Retrieved November 9, 2017.
  81. Dunlap & Warren 2013, p. ۲۴۰.
  82. «ذوالنون». ص. لغتنامه دهخدا.
  83. 87و88انبیا-139تا148صافات-48تا50قلم-186انعام-98یونس
  84. Dana Ford and Mohammed Tawfeeq (25 July 2014). "Extremists destroy Jonah's tomb, officials say". CNN. Retrieved 24 May 2015.


خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().