باز کردن منو اصلی

سمفونی شماره ۵ از لودویگ فان بتهوون در دو مینور، اُپوس ۶۷، پنجمین سمفونی از ۹ سمفونی او بود. این سمفونی بین سال‌های ۱۸۰۴ تا ۱۸۰۸ نوشته شد. این اثر، به‌ویژه موومان نخستِ آن، از پرطرفدارترین و قوی‌ترین قطعات موسیقی کلاسیک غربی و یکی از قطعاتِ بیشتر نواخته‌شده است‏.[۱]

سمفونی شماره ۵
لودویگ فان بتهوون
Beethoven-Deckblatt.png
صفحهٔ عنوانِ سمفونی پنجم بتهوون، اهداشده به شاهزاده فون لوبکوویتس و کُنت رازومُفسکی
مایه‌نما دو مینور
شمارهٔ اثر اُپوس ۶۷
سبک دورهٔ کلاسیک
شکل سمفونی
آفرینش ۱۸۰۴-۱۸۰۸ (۱۸۰۴-۱۸۰۸)
اهدا شده
اجرا ۲۲ دسامبر ۱۸۰۸، وین
موومان‌ها چهار
سازبندی ارکسترال

محتویات

تاریخچهویرایش

این سمفونی نخستین بار در تئاتر رود وین در شهر وین و در سال ۱۸۰۸ اجرا شد. در میان نُه سمفونی بتهوون، سمفونی پنجم معروف‌ترینِ آنها است و بیش از همه مورد توجه و علاقه قرار گرفته‌است. برای پیدا کردن دلیل مرغوبی و محبوبیِ آن لازم نیست زیاد جستجو کنیم؛ سادگی آن، ابهام کار شنونده را به حداقل می‌رسانَد. هیچ جای این اثر مبهم نیست و از ابتدا تا انتها گویا و لبریز از الهام است.

این سمفونی با دو بار تکرارِ چهار نت و ضربهٔ «کوتاه کوتاه کوتاه بلند» آغاز می‌شود.

 

بتهوون خود نام یا تفسیری از این سمفونی نداشته‌است، اما در جواب دوست خود، آنتون شیندلر، که منظورش از سه ضربهٔ کوتاه و یک ضربهٔ بلند چیست؟ گفته‌است: سرنوشت آنگونه که به در می‌کوبد. از نظر آهنگسازی، فرم آن کلاسیک و لحن آن رمانتیک است. بر این اساس، سمفونی پنجم را یک اثرِ «کلاسیک-رمانتیک» می‌شناسند. از دیگر ویژگی‌های سمفونی پنجم این است که موومان‌ها دارای یک مضمون واحد در چهار لحن متفاوت است و چهار قسمت آن با هم وحدت کلی دارند.[۲]

این سمفونی و چهار نت آغازینِ آن در جهان به‌خوبی شناخته شده‌اند و در فرهنگ عامه، از دیسکو تا راک اند رول و در سینما، تلویزیون و رادیو اجرا می‌شوند، این چهار نت یا تِم آغازین در دوران سینمای صامت در سینماها با پیانو نواخته می‌شد.

سازهاویرایش

سازهای سمفونی پنجم عبارت‌اند از:

فرم و محتواویرایش

  • موومان اول:
این قسمت در فرم سونات است. تم اول با چهار نتِ (سُل، سُل، سُل، می) است و سپس با حالت مبهمی پاسخ و گسترش می‌یابد و با ضرب‌های قوی و پرحجم ارکستر، مبارزهٔ شدیدی را در ذهن شنونده مجسم می‌کند. پس از آن، تم دوم با حالت غمگینی شروع می‌شود و تداعی یأس انسان در برابر سرنوشت است. اما، در ادامه، مبارزه همچنان ادامه دارد و قطعه در حالت مبهمی به انتها می‌رسد.[۳]
۱. آلگرو (24) در دو مینور (Allegro con brio)
  • موومان دوم:
موومان دوم، یک قطعه با تمپوی آندانته و فرم واریاسیون است که با تعمق بیشتر ساخته شده، ولی الحان آن در کمال روانی است و لطف و شکوه فراوان دارد.
۲. آندانته (38) در لا بمل ماژور (Andante con moto)
  • موومان سوم:
موومان سوم، مؤثرترین قطعه اسکرتسویی است که بتهوون تصنیف کرده و همان تِم است که موومان اول بر اساس آن تنظیم شده، ولی به‌تدریج از شدتش کاسته می‌شود و بدون اشکال و خیلی روان به قسمت نهایی یا فینال منتهی می‌شود، این اسکرتسو مخصوصاً از لحاظ قسمت‌هایی که برای ویولنسل ساخته شده و اجرای آن محتاج زبردستی و مهارت زیاد است، بسیار قابل توجه است،
۳. اسکرتسو:آلگرو (34) در دو مینور (Scherzo: Allegro)
  • موومان چهارم:
سمفونی در پایان به یک شاهراه پر فتح و ظفر می‌افتد و تکرار قسمت‌هایی از اسکرتسو به گوشه و کنایه‌های تند آن می‌افزاید. فراوانیِ اندیشه و حالت شیطانیِ سرخوش بتهوون در آن به حدی است که نفس شنونده را می‌گیرد[۴]
۳. آلگرو (44) در دو ماژور (Allegro)

پانویسویرایش

  1. Schauffler, Robert Haven. Beethoven: The Man Who Freed Music. Doubleday, Doran, & Company. Garden City, New York. 1933; p. 211.
  2. حسنی، سعدی. تفسیر موسیقی. ۱ و ۲. تهران: انتشارات صفی‌علی‌شاه. ص. ص ۱۶۰. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  3. حسنی، سعدی. تفسیر موسیقی. ۱ و ۲. تهران: انتشارات صفی‌علیشاه. ص. ص ۱۶۱. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  4. کتاب بتهوون، ترجمهٔ دکتر مهدی فروغ، ص ۸۱ و ۸۲

منابعویرایش

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Symphony No. 5 (Beethoven)». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۱۸.
  • بتهوون، لودویک فان (۱۳۶۳). پارتیتور سمفونی شماره پنج. تهران: انتشارات چنگ. پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)

پیوند به بیرونویرایش