باز کردن منو اصلی
ساختار یک یاخته جانوری


یاخته یا سلول (به فرانسوی: Cellule) واحدِ بنیادین ساختاری و کارکردی همهٔ جانداران است و در پریاخته‌ای‌ها به صورت بافت سازمان می‌یابد. یاخته کوچک‌ترین واحد زندگی (حیات) است و آن‌ها اغلب «بلوک‌های زندگی» نامیده می‌شود. یاخته به عنوان واحدهای زنده محسوب می گردد. علمِ مطالعهٔ یاخته‌ها زیست‌شناسی یاخته‌ای نامیده می‌شود.

نظریه یاخته ای که در سدهٔ پانزدهم میلادی پدید آمد، می‌گوید که همه جانداران از یک یا چند یاخته تشکیل شده‌اند و همهٔ یاخته‌ها از یاخته‌های پیشین پدید می‌آیند و همهٔ کارکردهای زیستی یک جاندار در درون یاخته‌ها انجام می‌گیرند. این واحدهای بنیادی حاوی اطلاعات وراثتی لازم برای سامان دادن به کارکرد سلول و انتقال اطّلاعات به نسل‌های آینده نیز هستند. یاخته‌هایِ پیکر پریاخته‌ای‌ها در برخی بافت‌ها مانند پوست با پیوند میان‌یاخته‌ای به هم متصل می‌شود.

انواع یاخته‌ها بر اساس وضعیت دو نوع هستند:

پیش‌هسته ((پروکاریوت)): یاخته‌هایی که در آن‌ها به علت نداشتن غشایِ هسته موادّ هسته‌ای در سیتوپلاسم پراکنده شده‌اند و هسته مشخصی ندارند؛ مانند: باکتری‌ها، آرکی باکترها و جلبک‌های سبز - آبی.

درست‌هسته ((یوکاریوت)): یاخته‌هایی که هستهٔ مشخصی دارد و دارای دو غشاست که آن را در بر می‌گیرد؛ مانند: گیاهان، جانوران، قارچ‌ها و آغازیان.

اندامک‌های یاخته جانوری:

ساختارهای درون یاخته جانوران: (۱) هستک (۲) هسته (۳) رناتن ((ریبوزوم)) (۴) ریزکیسه ((وزیکول)) (۵) شبکه آندوپلاسمی زبر (۶) دستگاه گلژی (۷) اسکلت یاخته ای ((سیتواسکلتون)) (۸) شبکه آندوپلاسمی صاف (۹) راکیزه ((میتوکندری)) (۱۰) کریچه ((واکوئول)) (۱۱) سیتوپلاسم (۱۲) کافنده‌تن ((لیزوزوم)) (۱۳) میانک ((سانتریول))

از بخش‌های دیگر هسته که به دلیل نداشتن غشای مشخص و مخصوصِ خود اندامک نامیده نمی‌شود، می‌توان به میانک و رناتن اشاره کرد. به اجزای غشادار سیتوپلاسم [[یوکاین وت|هوهسته ای ]] اندامک گفته می‌شود که معمولاً عبارت است از:، هسته یاخته، هستک، ریزکیسه، شبکه آندوپلاسمی زبر، شبنبینند که آندوپلاسمی صاف، دستگاه گلژی، راکیزه، کریچه، کافنده‌تن، میانک و دیسه ها مانند سبزدیسه.

اجزای یاخته جانوری: (یاخته های جانوری با گیاهی تفاوت هایی دارند)
  1. غشای یاخته ای
  2. هسته
  3. سیتوپلاسم
  4. کریچه
  5. شبکهٔ آندوپلاسمی
  6. جسم گلژی
  7. رناتن
  8. کافنده‌تن
  9. رنا ((RNA))
  10. دنا ((DNA))

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  • بیو ایران - سایت مرجع بیوشیمی به زبان فارسی www.bioiran.net