جعفر شریف‌امامی

سیاست‌مدار و مهندس ایرانی
(تغییرمسیر از شریف‌امامی)

جعفر شریف‌امامی (۲۷ خرداد ۱۲۹۱ تهران – ۲۶ خرداد ۱۳۷۷ نیویورک) سیاست‌مدارِ ایرانی دورانِ پهلوی بود که دو دوره نخست‌وزیر ایران و به مدت پانزده سال رئیس مجلس سنا بود.[۱] او هم چنین از مهره‌های اصلی تشکیل باشگاه روتاری در ایران بود. برخی مدعی‌اند وی رئیس فراماسونری ایران بوده‌‌است.[۲]

جعفر شریف‌امامی
Jafar Sharif Emami portrait.jpg
نخست‌وزیر ایران
مشغول به کار
۵ شهریور ۱۳۵۷ – ۱۴ آبان ۱۳۵۷
پادشاهمحمدرضا شاه پهلوی
پس ازجمشید آموزگار
پیش ازارتشبد غلامرضا ازهاری
مشغول به کار
۹ شهریور ۱۳۳۹ – ۱۵ اردیبهشت ۱۳۴۰
پس ازدکتر منوچهر اقبال
پیش ازعلی امینی
رئیس مجلس سنای ایران
مشغول به کار
۱۳۴۲ – ۱۳۵۷
پس ازمحسن صدر
پیش ازمحمد سجادی
وزیر صنایع و معادن
مشغول به کار
۱۳۳۶ – ۱۳۳۹
نخست‌وزیرمنوچهر اقبال
پس ازابوالقاسم پناهی
وزیر راه
مشغول به کار
۵ تیر (سرپرست) - ۱۹ شهریور (وزیر) – اسفند ۱۳۲۹
نخست‌وزیرحاجعلی رزم آرا
پس ازمنوچهر اقبال
پیش ازحسن ارفع
سناتور
حوزه انتخاباتیتهران (دوره‌های دوم و چهارم تا هفتم)
اطلاعات شخصی
زاده۲۷ خرداد ۱۲۹۱
تهران، ایران
درگذشته۲۶ خرداد ۱۳۷۷ (۸۵ سال)
نیویورک، ایالات متحده
ملیت ایران
حزب سیاسیحزب رستاخیز
همسر(ان)زهرا شریف امامی
محل تحصیلآلمان و سوئد
پیشهعضو و مدیرعامل شورای عالی سازمان برنامه
تشکیل دولت آشتی ملی
افزایش آزادی‌های اجتماعی
تغییر تقویم شاهنشاهی به شمسی
انحلال حزب رستاخیز
برقراری حکومت نظامی در ۱۷ شهریور
تخصصسیاستمدار
دیناسلام شیعه
خویشاوندان سرشناسمحمدحسین (نظام الاسلام)

تحصیلاتویرایش

پدرش شیخ محمدحسین نظام‌الاسلام بود. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه شریف و دوره متوسطه را مدرسه صنعتی آلمانی در رشته فنی به پایان رساند و از طرف وزارت راه به همراه سی نفر جهت تحصیل در رشته راه‌آهن به آلمان اعزام شد.

پس از پایان دوران تحصیل به ایران بازگشت و در راه‌آهن مشغول به کار شد. اندکی بعد مجدداً از طرف وزارت راه جهت ادامه تحصیل به سوئد اعزام گشت و در سال ۱۳۱۸ به تهران بازگشت و به شغل خود ادامه داد و مراحل ترقی را در راه‌آهن طی کرد.

خدمات دولتیویرایش

در شهریور ۱۳۲۰ نیروهای متفقین او را به اتهام همکاری با آلمان دستگیر کردند. پس از آزادی مدیرکل بنگاه مستقل آبیاری شد و در زمان نخست‌وزیری سپهبد رزم‌آرا نزدیک به سه ماه در سمت معاونت، مسئول وزارت راه بود که رزم‌آرا در ترمیم کابینه، او را به سمت وزیر راه معرفی کرد و تا اسفند ۱۳۲۹ که رزم‌آرا به قتل رسید، این سمت را بر عهده داشت.

پس از قتل رزم آرا و انتصاب حسین علا به نخست‌وزیری، به عضویت شورای عالی سازمان برنامه انتخاب شد و در دوران حکومت مصدق در همین سمت باقی‌ماند. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و نخست‌وزیری سپهبد زاهدی به مدیرعاملی سازمان برنامه منصوب شد.

شریف‌امامی در دوره دوم مجلس سنا به مدت دو سال نماینده تهران بود. در این دوره مخالف دولت سپهبد زاهدی بود و همراه با دکتر حسابی، ابوالفضل لسانی و رضاعلی دیوان‌بیگی یکی از تنها چهار نماینده‌ای شد که به این قرارداد رأی مخالف داد.[۳]

با شکل‌گیری کابینه دکتر منوچهر اقبال تصدی وزارت صنایع و معادن را بر عهده گرفت و پس از دکتر اقبال به مدت هشت ماه در سال ۱۳۳۹ به نخست‌وزیری رسید. از اتفاقات دوران نخست‌وزیری او بهبود روابط ایران و شوروی و قطع حملات رادیویی مسکو و تجدید انتخابات دوره بیستم مجلس شورای ملی بود، اما به دنبال اعتصاب معلمان در اعتراض به پایین بودن حقوق خود و کشته شدن یکی از فرهنگیان به نام ابوالحسن خانعلی به دست پلیس و استیضاح شدن وی در مجلس استعفا داد.

شریف‌امامی در سال ۱۳۴۱ نیابت تولیت بنیاد پهلوی را عهده‌دار شید و در انتخابات ۱۳۴۲ مجلس سنا با داشتن بیشترین آراء به عنوان سناتور از تهران به مجلس راه یافت و به ریاست مجلس سنا انتخاب شد.

شریف‌امامی به مدت پانزده سال رئیس مجلس سنا بود و همزمان مشاغل متعددی بر عهده داشت. از جمله: ریاست هیئت مدیره بانک توسعه صنعتی و معدنی ایران، ریاست اتاق صنایع و معادن و بازرگانی، ریاست کانون مهندسین و عضو هیئت امنای دانشگاه تهران. از فعالیت‌های دیگر وی ایجاد دامداری در کرج، شهرک‌سازی و آپارتمان‌سازی بود.

انقلابویرایش

 
شریف امامی در حال مصاحبه با خبرنگاری؛ ۲۹ شهریور ۱۳۵۴

در سال ۱۳۵۷ که سراسر ایران را تظاهرات و اعتصاب دربر گرفته بود، شاه برای جلوگیری از بحران و انقلاب، مسئولیت نخست‌وزیری را با اختیارات تام به شریف‌امامی سپرد. او با ایراد چند نطق، مخصوصاً نطق معروف او «من شریف امامی بیست روز پیش نیستم» دولت آشتی ملی را تشکیل داد که ظاهراً از مردم حمایت می‌کرد و خود را از خاندان روحانیون معرفی کرد.

از کارهای او می‌توان به آزادی مطبوعات و رادیو تلویزیون، دادن امتیاز به کارمندان، تغییر تقویم شاهنشاهی به شمسی، بستن مراکز فساد، عزل مدیرانی که نالایق دانسته شدند و انحلال حزب رستاخیز اشاره کرد.

شریف‌امامی با برقراری حکومت نظامی رخداد ۱۷ شهریور معروف به جمعه سیاه را به نام خود در تاریخ ثبت کرد. تلاش او در تغییر مسیر انقلاب اسلامی از امور سیاسی به امور رفاهی بی‌نتیجه ماند و مردم به مخالفت با وی پرداخته و او را وادار به کناره‌گیری کردند. شریف‌امامی سرانجام در ۱۴ آبان ۱۳۵۷ استعفا داد و نیمه اول بهمن همان سال ایران را به قصد آمریکا ترک کرد.

عباس میلانی می‌نویسد: «در میان افراد مشهور معاصر با شریف امامی، وی از همه بیشتر توانست فراماسونری را در ایران یکپارچه و متحد کند و فراماسونرها دائماً در سیاست‌های ایران مدرن بوده‌اند. شریف امامی یکی از رهبران لژ بزرگ ایران بود که پس از تمرکز لُژهای پراکنده فراماسونری موجود در ایران تشکیل شد.»[۴] در افکار عمومی، این واقعیت که وی از معدود افرادی بود که هیچگاه دستان محمدرضا شاه پهلوی را نبوسیده بود، از آنجا نشات گرفته می‌شد که وی از مقامات عالی‌رتبه فراماسونری بود.[۵]

شریف‌امامی در روزهای اوج‌گیری انقلاب و پیش از ورود آیت الله روح‌الله خمینی به ایران به انگلیس پناهنده شد و پس از چندی به آمریکا رفت. او سرانجام در سال ۱۳۷۷ در ایالات متحده آمریکا درگذشت.[۶]


کابینه اول شریف‌امامی
نخست‌وزیر: شریف‌امامی
معاون نخست‌وزیر: محمد سجادی
وزیر مشاور: احمد آرامش
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ محمدرضی ویشکایی وزارت گمرکات و انحصارات ۸ ابوالحسن بهنیا راه و ترابری
۲ امیرعزیزی کشور ۹ طاهر ضیایی صنایع و معادن
۳ عبدالباقی شعاعی دارایی ۱۰ محمدعلی ممتاز دادگستری
۴ حسین قدس نخعی امور خارجه ۱۱ جهانشاه صالح فرهنگ
۵ علی اصغر نقدی جنگ ۱۲ احمدعلی بهرامی کار
۶ جوادآشتیانی بهداری ۱۳ ابراهیم مهدوی کشاورزی
۷ عبدالحسین اعتبار پست، تلگراف و تلفن
وزیران مشاور
ر. وزیر مشاور وزارت مشاور ر. وزیر مشاور وزارت مشاور
۱ محمد سجادی سرپرست امور اقتصادی ۳ احمد آرامش برنامه و بودجه
معاونان نخست‌وزیری
ر. معاون معاونت
۱ اشرف احمدی وزیر مشاور و معاون نخست‌وزیر

منبع" ویکی‌پدیا

پانویسویرایش

  1. «شریف امامی کیست؟». موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی.
  2. http://tarikhirani.ir/fa/news/7412/مستند-فراماسون-ها-در-بی-بی-سی-فروغی-هویدا-و-شریف-امامی-فراماسون-بودند
  3. «مذاکرات جلسه ۳۳ دوره دوم مجلس سنا ششم آبان ۱۳۳۳».
  4. ««جعفر شریف امامی» نخست‌وزیر [[آشتی ملی]] و استاد اعظم فراماسونری». فارس. تداخل پیوند خارجی و ویکی‌پیوند (کمک)
  5. Milani, p.305
  6. «05 شهریور جعفر شریف امامی نخست‌وزیر شد». تاریخ ایرانی. بایگانی‌شده از اصلی در ۴ مارس ۲۰۱۶. دریافت‌شده در ۶ ژانویه ۲۰۱۶.

منابعویرایش

  • سالنامه دنیا - ۱۳۵۴ خورشیدی - ص۵۴
  • مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران
  • متن کامل خاطرات جعفر شریف‌امامی: حبیب لاجوردی، انتشارات صفحه سفید
  • Milani, Abbas (2008). Eminent Persians: the men and women who made modern Iran, 1941-1979: in two volumes, Volume 2. Syracuse University Press. ISBN 0-8156-0907-8.

جستارهای وابستهویرایش