هادریانوس (روم)

(تغییرمسیر از هادریان)

پوبلیوس آئلیوس ترایانوس هادریانوس (به لاتین: Publius Aelius Traianus Hadrianus) (زاده ۲۴ ژانویه ۷۶ - مرگ ۱۰ ژوئیه ۱۳۸) امپراتور روم از 117 تا 138 میلادی بود. وی در ایتالیکا، هسپانیا بایتیکا در خانواده ای ایتالیائی-اسپانیائی که اصل و نسبش به شهر ایتالیایی اتری در پیچه نوم بازمی گشت و در اسپانیا سکونت گزیده بودندْ متولد گردید. پدرش مقام سناتوری داشت و عموزاده (یا عمه زاده) امپراتور تراژان بود. وی با نوه خواهر تراژان به نام ویبیا سابیناازدواج نمود _احتمالاً به سفارش همسر تراژان یعنی پومپیا پلوتینا. پلوتینا به همراه دوست صمیمی و مشاور تراژان به نام لوسیوس لیسینیوس سورا نگرش مثبتی نسبت به آدریان داشتند. زمانی که تراژان در گذشت، بیوه اش ادعا نمود که تراژان لحظاتی قبل از مرگش آدریان را نامزد جانشینی خود نموده بود.

هادریانوس
چهاردهمین فرمانروای پادشاهی روم
Bust Hadrian Musei Capitolini MC817.jpg
سردیس هادریانوس در موزه کاپیتولینی ایتالیا
دوران۱۰ اوت ۱۱۷ - ۱۰ ژوئیه ۱۳۸
نام کاملپوبلیوس آئلیوس ترایانوس هادریانوس
زادروز۲۴ ژانویه ۷۶
زادگاهایتالیکا واقع در اسپانیای فعلی
درگذشت۱۰ ژوئیه ۱۳۸ (۶۲ سال)
محل درگذشتبای
آرامگاهآرامگاه هادریان , رم
پیش ازآنتونینوس پیوس
پس ازتراژان
همسرویبیا سابینا
دودماننروا-آنتونینی
پدرپوبلیوس آئلیوس هادریانوس آفر
مادردومیتیا پائولینا
فرزندانبدون فرزند

ارتش و سنای روم جانشینی آدریان را تأیید نمودند اما به زودی چهار تن از سناتورهای برجسته به طور غیرقانونی به مرگ محکوم شدند. آنان با آدریان مخالفت نموده یا ظاهراً جانشینی او را به چالش کشانده بودند، و سنا وی (آدریان) را مسئول اعدام آنان دانست و هرگز وی را مورد عفو قرار نداد. وی با به بوته فراموشی سپردنِ سیاست های توسعه طلبانۀ تراژان و دستاوردهای مرزی وی در بین النهرین، آشور، ارمنستانِ روم، و بخش هایی از داکیه مخالفت و نارضایتی هرچه بیشتر نخبگان سیاسی را سبب شد. آدریان ترجیح داد بر گسترش مرزهایی ثابت و دفاعی، و متحد سازی مردمان پراکندۀ امپراتوری سرمایه گذاری نماید. وی به خاطر احداث دیوار هادریان معروف است، دیواری که حدود شمالی بریتانیا را مشخص کرد.

آدریان با شور و حرارت آرمان های امپریالیستی و علایق شخصی اش را تعقیب نمود. وی در معیت یک هیئت امپراتوری متشکل از کارشناسان و مسئولان اجرایی تقریباً از تمامی ایالات امپراتوری بازدید نمود. وی آمادگی نظامی و انضباط را تشویق نمود؛ و مؤسسات گوناگون مدنی، مذهبی و پروژه های ساختمانی را طراحی کرده و یا شخصاً مورد حمایت مالی قرار داد. در خود شهر روم، وی پانتئون را بازسازی نمود و معبد بسیار عظیم ونوس و روما را بنا نمود. در مصر شاید وی بوده که سراپیوم اسکندریه را بازسازی کرده است. او یک ستایندۀ پُرحرارت یونان باستان بود و کوشید آتن را پایتخت فرهنگی امپراتوری قرار دهد و برای همین به ساخت شمار زیادی معبد مجلل در آنجا سفارش نمود. رابطۀ نزدیک وی با یک نوجوان یونانی به نام آنتینوس و مرگ نابهنگام این پسرکْ سبب گردید آدریان دست به ابداع سنت شایعی در اواخر حکمرانی اش بزند. (رجوع شود به مقاله آنتینوس). وی شورش بارکوخبا در یهودا را سرکوب نمود، اما مابقی دوران حکمرانی اش در صلح سپری شد.

سال های پایانی زندگانی آدریان با ابتلاء به بیماری دیرپایی سپری گردید. وی به شورش بارکوخبا چونان شکست آرمان پان هلنیستیاش نگریست. وی دو سناتور دیگر را به سبب اتهام توطئه شان علیه خود اعدام نمود و همین امر خشم هرچه افزونتر نخبگان را برانگیخت. ازدواج وی با ویبیا سابینا نامیمون بود و آنان صاحب فرزندی نشدند؛ وی آنتونینوس پیوس را به فرزندخواندگی انتخاب نمود و در 138 وی را جانشین خود اعلام نمود، آن هم در شرایطی که آنتونینوس پیوسْ هم مارکوس آئورلیوس و لوسیوس وروس را به عنوان وارثین خود برگزید. آدریان در همان سال در 138 در بای وفات یافت و آنتونینوس پیوس با وجود مخالفت سنا وی را تقدیس نمود. ادوارد گیبون وی را در زمرۀ "پنج امپراتور خوب" جای میدهد، یک "دیکتاتور خیرخواه"؛ مجلس سنای زمان آدریان اما وی را شخصیتی منزوی و اقتدارگرا یافت. او [دارای شخصیتی] مبهم و متناقض، توصیف شده که میتواند هم دارای سخاوت شخصی فراوان و هم سنگدلی مفرط باشد؛ و به واسطۀ کنجکاوی حریصانه، خودپسندی، و جاه طلبیبه جلو رانده می شد. جذبۀ مدرن نسبت به وی تا حد زیادی به لطف رمان خاطرات هادریان(1951) نوشتۀ خانم مارگریت یورسنار زنده شده اند.

زندگانی اولیهویرایش

آدریان در 24 ژانویه 76 میلادی احتمالاً در ایتالیکا(نزدیک سویل امروزی) در ایالت رومی هسپانیا بایتیکا زاده شد؛ البته یک زندگینامه نویس رومی ادعا می کند که وی در روم زاده شده است.[۱][۲][۳] نام وی را پوبلیوس الیوس هادریانوس نهادند. پدرش پوبلیوس الیوس هادریانوس آفر نام داشت؛ سناتوری با درجۀ پرایتور، که در ایتالیکا زاده و بزرگ شده بود اما به سبب نسل اندر نسل در طول سده ها، نَسَب وی به خانواده ای از هادریا (امروزه با نام اتری)، شهری باستانی در پیچه نوم بازمی گشت. خانواده پس از تأسیس شهر ایتالیکا توسط شیپیونه آفریقایی در آنجا سکونت گزیدند. مادر هادریان دومیتیا پائولینا دختر یک خانواده برجستۀ سناتوری هیسپانیک-رومی اهل گادس (کادیس) بود.[۴] تنها خواهر یا برادرشْ یک خواهر به نام الیا دومیتیا پائولینا بود که از وی بزرگتر بود. نوۀ خواهرش به نام گنایوس پدانیوس فوسکوس سالیناتور اهل بارسینو(بارسلون) بعدها در 118 همکار آدریان به عنوان کنسول مشترک گردید. به عنوان یک سناتور، پدر آدریان باید بخش زیادی از زندگی اش را در روم می گذراند.[۵] قابل توجه ترین پیوند خانوادگی آدریان با تراژان_پسرعموی(یا پسر عمه) پدرش_ بود، کسی که وی نیز صاحب مقام سناتوری بود، و در در ایتالیکا زاده شده و رشد یافته بود. آدریان و تراژان هر دو _به گفتۀ اورلیوس ویکتور_ "بیگانه" و" مردمانی از خارج"(advenae) بودند.[۶]

والدین آدریان در 86 میلادی درگذشتند، زمانی که وی ده سال سن داشت. وی و خواهرش تحت سرپرستی تراژان و پوبلیوس آسیلیوس آتیانوس (کسی که بعدها فرماندار پرایتوری تراژان گردید).[۴] آدریان از لحاظ جسمانی فعال بود، و از شکار مفرح می گردید؛ زمانی که 14 سال سن داشت تراژان وی را به روم فراخواند و برایش تحصیلات عالی تری که زیبندۀ یک آریستوکرات جوان رومی بود را فراهم نمود.[۷] شوق آدریان به ادبیات یونان باستان و فرهنگ [ــِـ آن] نام مستعار گرایکولوس(معادل Greekling به معنای یونانی کوچک) را برایش به ارمغان آورد.[۸]

خدمتویرایش

نخستین منصب رسمی آدریان در مقام عضوی ازدادگاهی مدنی به نام decemviri stlitibus judicandis بود، این دادگاهْ خود یکی از شش ادارۀ مدنیِ ویجینتیسکسویری بود که پائین ترین رتبه را در سلسله مراتب اداری امپراتوری داشت، و آدریان می توانست از طریق آن به منصبی بالاتر و حرفۀ سناتوری جهش نماید. وی سپس به عنوان تریبون نظامی خدمت نمود؛ ابتدا با لژیون دوم آدیوتری در سال 95 و سپس با لژیون پنجم مقدونیه. در طول مدت خدمت دوم آدریان به عنوان تریبون، امپراتور نروای پا به سن گذاشته و ضعیفْ تراژان را به عنوان وارث خود برگزید؛ آدریان اعزام شد تا اخبار را به تراژان برساند_ و به احتمال قوی خودْ یکی از چندین پیکی بود که به همین مأموریت برگزیده شده بودند.[۹] سپس آدریان به لژیون بیست و دوم پریمیجنیه منتقل شد و سومین منصب تریبونی اش را تجربه نمود.[۱۰] این سه تریبون به وی چند مزیت شغلی بخشیدند: بسیاری از فرزندان اشرافیِ خانواده های بزرگترِ سناتوری می توانستند با یک یا حداکثر دو تریبون نظامی به عنوان لازمۀ منصب بالاتر خدمت نمایند.[۱۱][۱۲] گفته شده زمانی که نروا در 98 درگذشت، آدریان در رساندن این خبر به تراژان شتاب (زرنگی) کرد تا از پیک رسمی ای که توسط فرماندار _ رقیب وی به نام لوسیوس جولیوس اورسوس سرویانوس_ فرستاده شده بودْ پیشی گیرد.[۱۳]

در 101 آدریان به روم بازگشت، وی به عنوان کوایستور برگزیده شده بود، سپس کوایستور ایمپراتوریس ترایانی گردید، یعنی افسر رابط میان امپراتور و مجتمع سنا؛ و برای آنان فرامین و سخنان امپراتور را قرائت می نمود_ و شاید هم وی این فرامین را به نیابت از امپراتور کتابت می کرد. در منصب سایه‌نویس امپراتوری نیز وی جای لوسینیوس سورا _دوست نیرومند و تاج بخش تراژان_ که به تازگی وفات یافته بود را گرفت.[۱۴] سِمت بعدی اش اب اکتیس سناتوس بود که مؤظف به ثبت و ضبط اسناد سنا (مانند یک منشی یا دبیر) بود.[۱۵] در طول جنگ اول داکیه، آدریان به عنوان عضوی از همراهان شخصی تراژان وی را همراهی نمود، اما از سمت نظامی اش معاف گردید تا در 105 به عنوان تریبون مردم به خدمت مشغول گردد. با پایان جنگ، وی احتمالاً به عنوان پرایتور نیز انتخاب شد.[۱۶] در طول دومین جنگ داکیه، آدریان بار دیگر در خدمت شخصی تراژان بود، اما معاف گردید تا به عنوان لگاتوس لژیون یکم مینروا خدمت نماید، سپس در 107 به عنوان فرماندار پانونیه سُفلی برگزیده شد و مؤظف بود "سرمت ها را به عقب براند".[۱۷][۱۸]

اکنون در میانه دهه سوم زندگی اش، آدریان به یونان سفر نمود؛ به وی شهروندی آتن اعطا گردید و برای مدتی مختصر به سِمت اپونیموس آرخون برگزیده شد (در 112).[۱۹] آتنی ها همچنین به وی تندیسی حکّاکی شده را در تئاتر دیونیسوس هدیه دادند.[۲۰] از این زمان تا جنگ های پارتی تراژان خبری از وی نیست. ممکن است که وی تا هنگام بازفراخوانده شدنش به هیئت امپراتوری_[۱۷] زمانی که به عنوان لگاتوس در لشکر کشی تراژان علیه پارت ها شرکت جست_ در یونان مانده باشد.[۲۱] زمانی که حاکم سوریه برای مقابله با دردسری که بار دیگر در داکیه سر برآورده بودْ فرستاده شد، آدریان با اختیار فرماندهی مستقل به جانشینی وی برگزیده شد.[۲۲] تراژان جداً آسیب دید، و با کشتی عازم روم گردید در حالی که آدریان به عنوان فرماندۀ دوفاکتوی ارتش خاوری روم در سوریه باقی ماند.[۲۳] تراژان تا شهر ساحلی سلینوس (امروزه با عنوان غازی‌پاشا) در کیلیکیه دور شد و در8 اوت در همانجا درگذشت؛ تا از وی به عنوان یکی از تحسین شده ترین، محبوبترین و برترین امپراتوران روم یاد شود.

رابطه با تراژان و خانواده اشویرایش

در حول و حوش دوران تصدی منصب کوایستوری_در 100 یا 101_ آدریان با نوه خواهر هفده یا هجده سالۀ تراژان به نام ویبیا سابینا ازدواج نمود. خودِ تراژان به نظر می رسید که نسبت به این ازدواج رغبتی ندارد، و نیز بعدها ثابت شد که روابط این زوج با یکدیگر به گونه ای رسواکننده خراب است.[۲۴] ممکن است ازدواج توسط همسر امپراتور یعنی پومپیا پلوتینا ترتیب داده شده باشد. این بانوی فرهیختهو متنفذ در بسیاری از ارزش ها و علایق با آدریان اشتراک فکری داشت؛ از جمله ایدۀ امپراتوری روم به عنوان [حکومتی] مشترک المنافع با یک زیربنای فرهنگی هلنی (یونانی).[۲۵] اگر آدریان به عنوان جانشین تراژان منصوب می شدْ پلوتینا و خانواده گسترده اش می توانستند پرستیژ اجتماعی و نفوذ سیاسی شان را پس از مرگ تراژان نیز حفظ کنند.[۲۶] آدریان همچنین توانست روی پشتیبانی مادرهمسر خود سالونینا ماتیدیا که فرزندِ خواهرِ محبوب تراژان یعنی اولپیا مارچانا بود حساب کند.[۲۷][۲۸] زمانی که اولپیا مارچانا در 112 درگذشت، تراژان وی را تقدیس نمود و سالونینا ماتیدیا را عنوان آگوستا بخشید.[۲۹]

رابطۀ شخصی آدریان با تراژان پیچیده بود و ممکن است سرد بوده باشد. آدریان ظاهراً می کوشید به واسطۀ طرح دوستی ریختن با دوستان پسر تراژان (تراژان گرایش های همجنس‌گرایانه داشت) نفوذی بر تراژان اعمال نماید، یا بر تصمیمات وی اثر بگذارد؛ و همین امر موجب بروز منازعاتی ناشناخته در حول و حوش ازدواج آدریان و سابینا شد.[۳۰][۳۱] در اواخر حکمرانی تراژان، آدریان نتوانست منصب کنسولی ارشدی تصاحب کند و تنها در 108 "کنسول جانشین" گردید؛[۳۲] این امر به وی وضعی مساوی با دیگر اعضای اشرافیت سناتوری داد[۳۳] اما هنوز امتیاز خاصّی که شایستۀ یک وارث تاج و تخت باشد را نداشت.[۳۴] اگر تراژان اراده کرده بود، می توانست شاگرد خود (آدریان) را به مقام پاتریسی و مزایای آن_ از جمله جهش به مقام کنسولی بدون داشتن تجربۀ قبلی به عنوان تریبون_ ارتقاء دهد؛ اما چنین ننمود.[۳۵] هرچند آدریان ظاهراً منصب تریبون مردم را عهده دار شد (در حالی که یکسال جوانتر از عرف معمول بود) وادار به ترک داکیه و تراژان گردید تا منصب را به عهده بگیرد؛ و تراژان نیز ممکن است همین را خواسته باشد که آدریان از وی دور گردد.[۳۶] تاریخ آگوستا هدیۀ تراژان به آدریان را حلقه الماسی توصیف می کند که تراژان شخصاً از نروا دریافت داشته بود، [هدیه ای که] "سبب تشجیع امیدهای آدریان برای عروج به تاج و تخت گردید".[۳۷][۳۸] در حالی که تراژان فعالانه پیشرفت های آدریان را تصدیق می نمود، این کار را با احتیاط انجام می داد.[۳۹]

جانشینیویرایش

عدم توفیق در معرفی شخصی به عنوان وارث امپراتور می توانست منجر به کشمکشی افسارگسیخته و مخرب بر سر قدرتْ میان مدعیان تاج و تخت شده و به جنگی داخلی منجر گردد. [اما از سویی] انتصابِ خیلی زودتر از موعد نیز ممکن بود همچون خلع [ــِـ امپراتور] نگریسته شود، و شانس هرگونه انتقال نظام مندِ قدرت را کاهش دهد.[۴۰] هنگامی که تراژان بر بستر مرگ افتاد و توسط همسرش پلوتینا پرستاری و توسط فرماندار آتیانوس به شدّت محافظت می شد، می توانست با یک وصیت ساده در بستر مرگ و در برابر گواهانْ قانوناً آدریان را به عنوان وارث معرفی نماید[۴۱] اما زمانی که بالاخره یک سند انتصاب جانشینی در معرض دید گذاشته شدْ امضای آن نه توسط تراژان بلکه توسط پلوتینا انجام گرفته بود، و تاریخ آن نیز یک روز پس از وفات تراژان زده شده بود.[۴۲] اینکه آدریان هنوز در سوریه به سر می بُرد نیز خود بر آشفتگی اوضاع می افزود، چراکه قانونِ جانشینی رومْ حضور همزمان طرفین را در مراسم تحلیف الزامی نموده بود. شایعات، تردیدها، و گمانه زنی هایی پیرامون انتصاب و جانشینی آدریان وجود داشتند. حدس زده شده است که مستخدم جوان تراژان به نام فایدیموس_کسی که خیلی زود پس از تراژان درگذشت_ کشته شده بود (یا خود را کُشت).[۴۳] منابع تاریخی در باب مشروعیت جانشینی آدریان دچار دو-دستگی هستند: دیون کاسیوس آنرا به مثابۀ جعل و تقلب می بیند [در حالی که] نگارندۀ تاریخ آگوستا آن را اصیل.[۴۴]

جستارهای وابستهویرایش

 درگاه دگرباشان

یادداشت هاویرایش

^  Italica

^  Hispania Baetica یا به اختصار بایتیکا، یکی از سه استان‌ روم در هسپانیا یا شبه‌جزیره ایبری بود (دیگر استان ها عبارت بودند از هسپانیا تاراکونِنیس و لوزیتانیا) بود. این استان از غرب به لوزیتانیا (Lusitania، که شامل پرتغال امروزی و بخش هایی از غرب اسپانیاست) و از شمال شرقی به هسپانیا تاراکوننیس (Hispania Tarraconensis) محدود می شد.[۴۵]

^  Publius Aelius Hadrianus Augustus؛ در زبان ایتالیایی Ha به شکل " آ " تلفظ می‌گردد.

^  picenum

^  first cousin

^  grand-niece در زبان انگلیسی یا به معنای نوۀ (مؤنث) خواهر است یا به معنای نوۀ (مؤنث) برادر؛ ویبیا سابینا فرزند سالونینا ماتیدیا و وی نیز فرزند اولپیا مارچانا که خواهر تراژان است، می باشد.[۴۶]

^  Vibia Sabina

^  Pompeia Plotina

^  Lucius Licinius Sura نام وی به ایتالیایی لوچیو لیچینو سورا می باشد، وی سناتوری بانفوذ از تاراکو و هسپانیا و همچنین دوست صمیمی تراژان بود و سه مرتبه به مقام کنسولی رسید، آن هم در زمانی که سه مرتبه کنسول شدن برای اعضای خارج از خاندان امپراتوری پدیده ای بس نادر بود.[۴۷]

^  expansionist

^  Imperial retinue

^  specialists

^  administrators

^  military preparedness

^  discipline

^  civil and religious institutions

^  subsidised

^  Temple of Venus and Roma معبد ونوس و روما فرض می‌شود که بزرگترین معبد در روم باستان بوده باشد. بر تپهٔ ولیا (Velian hill) واقع شده و وقف ونوس و رومای ابدی شده بود. آرشیتکت آن آدریان بود، ساخت آن در ۱۲۱ آغاز گشت، در ۱۳۵ توسط آدریان رسماً افتتاح و در ۱۴۱ در دوران زمامداری آنتونینوس پیوس به پایان رسید، در ۳۰۷ طی آتش‌سوزی ای ویران گشت و با تغییراتی چند توسط امپراتور ماکسنتیوس بازسازی گردید.[۴۸]

^  Serapeum of Alexandria سراپیوم اسکندریه در امپراتوری بطلمیوسی یکی از معابد باستانی یونان بود که توسط بطلمیوس سوم (که از حدود 246 تا 222 قبل از میلاد پادشاهی نمود) ساخته شد و وقف سراپیس گردید؛ کسی که حافظ و نگهبان اسکندریه لقب گرفته بود. از آن با عنوان دختر کتابخانه اسکندریه یاد شده است. این بنا امروزه شدیداً غارت گشته است.[۴۹]

^  Panhellenic یا Greek nationalism به معنای خودآگاهی و رستاخیز یونان و فرهنگ یونانی است.

^  deification

^  five good Emperors

^  remote

^  authoritarian

^  enigmatic

^  contradictory

^  great personal generosity

^  insatiable curiosity

^  self-conceit

^  ambition

^  به فرانسوی: Mémoires d'Hadrien

^  Publius Aelius Hadrianus Afer

^  picenum

^  Scipio Africanus با عنوان ایتالیایی شیپیونه آفریکانو و با القاب شیپیوی آفریقایی بزرگتر، و شیپیوی کبیر؛ یک ژنرال و بعدها کنسول رومی و از بزرگترین فرماندهان و استراتژیست های نظامی تاریخ بود. عمده دستاوردهای وی در دومین جنگ کارتاژ بود. وی بیشتر به خاطر شکست دادن هانیبال در نبرد زاما در سال 202 قبل از میلاد معروف است.[۵۰]

^  Domitia Paulina

^  Gades

^  Aelia Domitia Paulina

^  great-nephew به معنای نوۀ (مذکر) برادر یا نوۀ (مذکر) خواهر می باشد؛ آدریان چون برادری نداشت پس اینجا مراد نوۀ خواهر است.

^  Gnaeus Pedanius Fuscus Salinator

^  Barcino

^  co-consul

^  aliens

^  people from the outside

^  Publius Acilius Attianus

^  Praetorian prefect

^  Graeculus [۵۱]

^  decemviri stlitibus judicandis دادگاهی مدنی بود که خواستگاهش به دوران باستان بازمی گشت. به لحاظ سنتی آنرا به سرویوس تولیوس نسبت داده اند؛ دادگاهی بود که اصولاً به امور مربوط به شهروندان (چه آزاد و چه بَرده) رسیدگی می نمود، و در ابتدا متشکل از هیأت ژوری ده نفره ای به ریاست یک کلانتر (magistrate) بود. این دادگاه خود یکی از شش زیر-مجموعۀ ویجینتیسکسویری بود.[۵۲]

^  Vigintisexviri و شکل مفرد آن یعنی Vigintisexvir یکی از نهاد های مدنی (collegium) متشکل از خُرده کلانترها (minor magistrates) در جمهوری روم بود؛ نام ویجینتیسکسویری به لحاظ لغوی به معنای "بیست و شش مرد" می باشد. این نهاد مدنی از شش زیر-مجموعه تشکیل می شد که یکی از آنان decemviri stlitibus judicandis بود و در بالا ذکر آن رفت.[۵۳]

^  military tribune با عنوان لاتین tribunus militum به معنای تریبون سربازان یک افسر ارتش روم بود که مقامش پائین تر از لگاتوس (Legatus) و بالاتر از سینتوریون (centurion) بود. مردان جوان از خانواده های با درجۀ equites (خانواده هایی که یک درجه از خانواده های اشرافی پائین تر بودند[۵۴]) اغلب به عنوان تریبون نظامی به عنوان سکوی پرتابی به سوی نمایندگی سنا خدمت می کردند. این سِمت با سِمت تریبون مردم (tribune of the plebs) اشتباه نشود.[۵۵]

^  Legio II Adiutrix

^  Legio V Macedonica

^  Legio XXII Primigenia

^  hasten

^  Lucius Julius Ursus Servianus

^  quaestor یک سِمت رسمی در روم باستان بود. این سِمت در دوران های مختلف کارکردهای متنوع داشت. در پادشاهی روم کوایستورها منصوبینی از جانب پادشاه بودند که مکلف به تعقیب و دستگیری قاتلین بودند. در جمهوری روم آنان کارمندانی انتصابی بودند که بر خزانۀ دولت نظارت نموده و کار حسابرسی را انجام می دادند. این سِمت پائین ترین جایگاه را در سلسه مراتب اداری روم داشت اما این بدان معناست که در محیط سیاسی رومْ بسیاری از سیاست مدارانِ جاه طلبْ تصدی این منصب را چونان جهشی به سوی رده های بالاتر اداری می دیدند.[۵۶]

^  quaestor imperatoris Traiani

^  liaison officer

^  ab actis senatus

^  First Dacian War اولین جنگ روم-داکیه در 101 تا 102 میلادی به وقوع پیوست. پادشاهی داکیه تحت فرمادهی دیسیبالوس[۵۷] به تهدیدی برای امپراتوری روم بدل گردیده بود و چندین ارتش روم را در زمان دومیتیان (81 تا 96 میلادی) شکست داده بود. تراژان در سال 101 مصمم به شکست دادن داکیان گردید و پس یک سال نبرد خونین توانست دیسیبالوس را شکست دهد و صلحی خفت آور بدو تحمیل نماید. در سال 105 که دیسیبالوس مفاد عهدنامه را نقض نمودْ جنگ دوم داکیه آغاز گردید.[۵۸]

^  Tribune of the Plebs یا به لاتین: tribunus plebis در جمهوری روم سِمتی بود که به روی پلبی‌ ها (Plebeians که در جمهوری روم بدنۀ اصلیِ شهروندان آزاد یا غیر بَرده روم را تشکیل می دادند، کسانی که پاتریسی‌ نبودند) باز بود، و در سرتاسر تاریخ جمهوری مهم ترین مانع در برابر قدرت سنا و کلانترها بود. این تریبون ها اختیار آنرا داشتند که نشست های شورای پلبی ها (Plebeian Council اجتماع اصلی مردم در جمهوری روم که به عنوان یک مجتمع قانون گذاری عمل می کرد و می توانست ضمن وضع قوانین، کلانتر ها را منصوب نموده و به امور قضایی رسیدگی نماید؛ این انجمن قانونگذاری تنها از پلبین ها تشکیل می گردید[۵۹]) را سازمان داده و ریاست نمایند، سنا را فراخوانند، قوانینی را پیشنهاد نمایند، و به نمایندگی از مردم در امور قانونی-قضایی ماینجی گری نمایند؛ اما مهم ترین قدرتی که داشتند عبارت بود از وتوی اقدامات کنسول ها و کلانترها؛ و اینچنین از منافع پلبین ها به مثابه یک طبقه دفاع می کردند. در دوران امپراتوری قدرت آنان به امپراتور تفویض گردید و این سِمت استقلال و بسیاری از کارکردهایش را از دست داد.[۶۰]

^  Legatus یک لگاتوس (یا شکل انگلیسی آن: legate) یک رتبۀ نظامی ارشد در ارتش روم بود و معادل با درجۀ ژنرال امروزی می شود.[۶۱]

^  Legio I Minervia

^  Lower Pannonia

^  eponymous archon عنوانی بود که در دولت-شهرهای یونان باستان به کلانتر اصلی داده می شد. آرخون به معنای "حاکم" یا "ارباب" می باشد و همانند کنسول های رومی هرساله منصب خود را واگذار می کردند.[۶۲]

^  coastal city of Selinus

^  quaestorship

^  highly cultured

^  commonwealth

^  underlying Hellenic culture

^  Ulpia Marciana وی خواهر امپراتور تراژان و مادر سالونینا ماتیدیا (که مادر-زن امپراتور آدریان یا به عبارتی مادر ویبیا سابینا گردید) بود.[۶۳]

^  suffect consul در جمهوری روم (509 تا 27 قبل از میلاد) کنسولی که از بدو سال عهده دار این سِمت می گردید را consul ordinarius یا کنسول عادی می گفتند؛ در حالی که کنسول جانشین یا suffect consul کسی بود که در صورت مرگ یا برکناری کنسول عادی از منصبش، توسط کمیته چِنتوریاتا (به لاتین: Comitia Centuriata) به جانشینی وی برگزیده می شد تا باقی مدتِ کنسولی وی را عهده دار شود.[۶۴]

^  patrician

^  abdication

^  Phaedimus

^  bogus

^  genuine

پانوشتویرایش

  1. Mary T. Boatwright (2008). "From Domitian to Hadrian". In Barrett, Anthony. Lives of the Caesars. Wiley-Blackwell. p. 159. ISBN 978-1-4051-2755-4.
  2. Alicia M. Canto, Itálica, sedes natalis de Adriano. 31 textos históricos y argumentos para una secular polémica, Athenaeum XCII/2, 2004, 367–408.
  3. Ronald Syme, "Hadrian and Italica" (Journal of Roman Studies, LIV, 1964; pp. 142–149) supports the position that Rome was Hadrian's birthplace. Canto argues that among the ancient sources, only the Historia Augusta, Vita Hadriani 2,4, claims this. 25 other sources, including Hadrian's horoscope, state that he was born in Italica. See Stephan Heiler, "The Emperor Hadrian in the Horoscopes of Antigonus of Nicaea", in Günther Oestmann, H. Darrel Rutkin, Kocku von Stuckrad, eds.,Horoscopes and Public Spheres: Essays on the History of Astrology, Walter de Gruyter, 2005, p. 49 شابک ‎۹۷۸-۳-۱۱-۰۱۸۵۴۵-۴: Cramer, FH., Astrology in Roman Law and Politics, Memoirs of the American Philosophical Society, 37, Philadelphia, 1954 (reprinted 1996), 162–178, footnotes 121b, 122 et al.,Googlebooks preview O. Neugebauer and H. B. Van Hoesen, "Greek Horoscopes" Memoirs of the American Philosophical Society, 48, 76, Philadelphia, 1959, pp. 80–90, 91, and footnote 19, googlebooks preview of 1987 edition
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Royston Lambert, Beloved And God, pp. 31–32.
  5. On the numerous senatorial families from Spain residing at Rome and its vicinity around the time of Hadrian's birth see R. Syme, 'Spaniards at Tivoli', in Roman Papers IV (Oxford, 1988), pp. 96–114. Hadrian went on to build an Imperial villa at Tivoli (Tibur)
  6. Alicia M. Canto, "La dinastía Ulpio-Aelia (96–192 d.C.): ni tan Buenos, ni tan Adoptivos ni tan Antoninos". Gerión (21.1): 263–305. 2003
  7. Anthony Birley, Restless Emperor, p. 24–26
  8. Anthony Birley, Restless Emperor, p. 16–17
  9. Anthony Birley, Restless Emperor, p. 37
  10. John D. Grainger, Nerva and the Roman Succession Crisis of AD 96–99. Abingdon: Routledge, 2004, شابک ‎۰-۴۱۵-۳۴۹۵۸-۳, p. 109
  11. Thorsten Opper, The Emperor Hadrian. British Museum Press, 2008, p.الگو:Snds39
  12. Jörg Fündling, Kommentar zur Vita Hadriani der Historia Augusta (= Antiquitas. Reihe 4: Beiträge zur Historia-Augusta-Forschung, Serie 3: Kommentare, Bände 4.1 und 4.2). Habelt, Bonn 2006, شابک ‎۳-۷۷۴۹-۳۳۹۰-۱, p. 351.
  13. John D. Grainger, Nerva and the Roman Succession Crisis, p. 109; Alan K. Bowman, Peter Garnsey, Dominic Rathbone, eds. The Cambridge Ancient History – XI. Cambridge U. P.: 2000, شابک ‎۰-۵۲۱-۲۶۳۳۵-۲, p. 133.
  14. Anthony Birley, Restless Emperor, p. 54
  15. Boatwright, in Barrett, p. 158
  16. The text of Historia Augusta (Vita Hadriani, 3.8) is garbled, stating that Hadrian's election to the praetorship was contemporary "to the second consulate of Suburanus and Servianus" – two characters that had non-simultaneous second consulships – so Hadrian's election could be dated to 102 or 104, the later date being the most accepted
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Bowman, p. 133
  18. Anthony Everitt, 2013, Chapter XI: "holding back the Sarmatians" may simply have meant maintaining and patrolling the border.
  19. The inscription in footnote 1
  20. The Athenian inscription confirms and expands the one in Historia Augusta; see John Bodel, ed., Epigraphic Evidence: Ancient History From Inscriptions. Abingdon: Routledge, 2006, شابک ‎۰-۴۱۵-۱۱۶۲۳-۶, p. 89
  21. Anthony Birley, Hadrian the Restless Emperor, p. 68
  22. Anthony Birley, Restless Emperor, p. 75
  23. Karl Strobel: Kaiser Traian. Eine Epoche der Weltgeschichte. Regensburg: 2010, p. 401.
  24. Robert H. Allen, The Classical Origins of Modern Homophobia, Jefferson: Mcfarland, 2006, شابک ‎۹۷۸-۰-۷۸۶۴-۲۳۴۹-۱, p. 120
  25. Hidalgo de la Vega, Maria José: "Plotina, Sabina y Las Dos Faustinas: La Función de Las Augustas en La Politica Imperial". Studia historica, Historia antigua, 18, 2000, pp. 191–224. Available at [۱]. Retrieved 11 January 2017
  26. Plotina may have sought to avoid the fate of her contemporary, former empress Domitia Longina, who had fallen into social and political oblivion: see François Chausson, "Variétés Généalogiques IV:Cohésion, Collusions, Collisions: Une Autre Dynastie Antonine", in Giorgio Bonamente, Hartwin Brandt, eds., Historiae Augustae Colloquium Bambergense. Bari: Edipuglia, 2007, شابک ‎۹۷۸-۸۸-۷۲۲۸-۴۹۲-۶, p.143
  27. Marasco, p. 375
  28. Tracy Jennings, "A Man Among Gods: Evaluating the Significance of Hadrian's Acts of Deification." Journal of Undergraduate Research: 54. Available at [۲] بایگانی‌شده در ۱۶ آوریل ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine. Accessed 15 April 2017
  29. This made Hadrian the first senator in history to have an Augusta as his mother-in-law, something that his contemporaries could not fail to notice: see Christer Brun, "Matidia die Jüngere", IN Anne Kolb, ed., Augustae. Machtbewusste Frauen am römischen Kaiserhof?: Herrschaftsstrukturen und Herrschaftspraxis II. Akten der Tagung in Zürich 18.-20. 9. 2008. Berlin: Akademie Verlag, 2010, شابک ‎۹۷۸-۳-۰۵-۰۰۴۸۹۸-۷, p. 230
  30. Thorsten Opper, Hadrian: Empire and Conflict. Harvard University Press, 2008, p.170
  31. David L. Balch, Carolyn Osiek, eds., Early Christian Families in Context: An Interdisciplinary Dialogue. Grand Rapids: Wm. B. Eerdmans Publishing, 2003, شابک ‎۰-۸۰۲۸-۳۹۸۶-X, p. 301
  32. Anthony R Birley, Hadrian: The Restless Emperor, p. 54
  33. Alan K. Bowman, Peter Garnsey, Dominic Rathbone, eds., The Cambridge Ancient History, XI, p. 133
  34. Mackay, Christopher. Ancient Rome: a Military and Political History. Cambridge U. Press: 2007, شابک ‎۰-۵۲۱-۸۰۹۱۸-۵, p. 229
  35. Fündling, 335
  36. Gabriele Marasco, ed., Political Autobiographies and Memoirs in Antiquity: A Brill Companion. Leiden: Brill, 2011, شابک ‎۹۷۸-۹۰-۰۴-۱۸۲۹۹-۸, p. 375
  37. Historia Augusta, Life of Hadrian, 3.7
  38. In 23 BC Augustus handed a similar ring to his heir apparent, Agrippa: see Judith Lynn Sebesta, Larissa Bonfante, eds., The World of Roman Costume. University of Wisconsin Press, 1994, p. 78
  39. Fündling, 351
  40. Fündling, 384; Strobel, 401.
  41. John Richardson, "The Roman Mind and the power of fiction" IN Lewis Ayres, Ian Gray Kidd, eds. The Passionate Intellect: Essays on the Transformation of Classical Traditions : Presented to Professor I.G. Kidd. New Brunswick: Transaction Books, 1995, شابک ‎۱-۵۶۰۰۰-۲۱۰-۷, p. 128
  42. Elizabeth Speller, p. 25
  43. Birley, Restless Emperor, p. 80
  44. Stephan Brassloff, "Die Rechtsfrage bei der Adoption Hadrians". Hermes 49. Bd., H. 4 (Sep. 1914), pp. 590–601
  45. "Hispania Baetica". Wikipedia. 2020-01-08.
  46. "Salonia Matidia". Wikipedia. 2020-03-26.
  47. "Lucius Licinius Sura". Wikipedia. 2020-02-26.
  48. "Temple of Venus and Roma". Wikipedia. 2020-01-24.
  49. "Serapeum of Alexandria". Wikipedia. 2020-01-03.
  50. "Scipio Africanus". Wikipedia. 2020-03-22.
  51. «Greekling - Wiktionary». en.wiktionary.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۳-۲۸.
  52. "Decemviri stlitibus judicandis". Wikipedia. 2020-02-02.
  53. "Vigintisexviri". Wikipedia. 2020-02-02.
  54. "Equites". Wikipedia. 2020-03-26.
  55. "Military tribune". Wikipedia. 2019-03-25.
  56. "Quaestor". Wikipedia. 2020-03-15.
  57. "Decebalus". Wikipedia. 2020-03-22.
  58. "First Dacian War". Wikipedia. 2019-03-20.
  59. "Plebeian Council". Wikipedia. 2020-03-22.
  60. "Tribune of the plebs". Wikipedia. 2020-03-16.
  61. "Legatus". Wikipedia. 2020-02-25.
  62. "Eponymous archon". Wikipedia. 2020-03-26.
  63. "Ulpia Marciana". Wikipedia. 2020-03-26.
  64. "Roman consul". Wikipedia. 2020-03-13.

کتاب شناسیویرایش

  • کاسیوس، دیون. تاریخ روم (Roman History). ترجمهٔ Earnest Cary.
  • تاریخ آگوستا(Augustan History). ترجمهٔ David Magie.
  • اورلیوس، ویکتور. سزارها(Caesares).