جنگ‌های نادرشاه

لشکرکشی‌های نادرشاه، یا جنگ‌های نادری، مجموعه‌ای از درگیری‌هایی بود که در اوایل تا اواسط قرن هجدهم در سرتاسر اوراسیا مرکزی عمدتاً توسط فاتح ایرانی نادرشاه انجام شد. مبارزات او از سرنگونی سلسله صفویه توسط افغان‌های هوتکی سرچشمه گرفت. در فروپاشی و تکه تکه شدن امپراتوری صفوی و متعاقب آن پس از تسخیر اصفهان، پایتخت ایران به دست افغان‌ها، شاه تهماسب دوم، مدعی تاج و تخت صفوی، نادر را (که یک جنگ‌سالار کوچک در خراسان بیش نبود) به خدمت خود پذیرفت. نادر پس از تحت کنترل درآوردن شمال غرب ایران و نیز خنثی کردن افغان‌های ابدالی در شرق و همچنین تبدیل طهماسپ دوم به یک دست نشانده، علیه افغان‌های هوتکی لشکرکشی کرد و بقیه نقاط کشور را تسخیر کرد. در یک سری از پیروزی‌های باورنکردنی، افغان‌ها از بین رفتند و طهماسب دوم به عنوان یک پادشاه احیا شده صفوی به تاج و تخت بازگشت.

جنگ‌های نادرشاه
Nader Shah Afshar.jpg
تصویر نادرشاه
تاریخ۱۷۲۰-۱۷۴۷
موقعیت
نتایج

طغیان و از دست رفتن برتری ایران در غرب و مرکز و جنوب آسیا [۲]

تغییرات
قلمرو
امپراتوری ایران به بزرگترین حد خود رسیده و پس از آن سقوط می کند.
طرف‌های درگیر

صفویان (قبل از ۱۷۶۳)


Nadir Shah Flag.svg افشاریان (بعد ۱۷۶۳)

  • شمار زیادی ایالت خراجگزار

[[File:|22x20px|border |alt=|link=]] ابدالی های افغانستان
هوتکیان
امپراتوری عثمانی امپراتوری عثمانی

صفویان
 گورکانیان
خانات بخارا
خانات خیوه
لزگی‌ها
سلطنت مسقط
فرماندهان و رهبران
/Nadir Shah Flag.svg نادرشاه
/Nadir Shah Flag.svg طهماسب خان جلایری
/Nadir Shah Flag.svg لطفعلی خان
/Nadir Shah Flag.svg فتحعلی خان کیانی
/Nadir Shah Flag.svg لطیف خان
/Nadir Shah Flag.svg میرزا قلی
/Nadir Shah Flag.svg حاجی بیگ خان
/Nadir Shah Flag.svg ابراهیم خان
/Nadir Shah Flag.svg ملا ادینه مصطفایی
/Nadir Shah Flag.svg مرتضی قلی خان
/Nadir Shah Flag.svg نصر الله میرزا
Flag of Kingdom of Kartli-Kakheti.svg/Nadir Shah Flag.svg هراکلیوس دوم گرجستان
[[File:|22x20px|border |alt=|link=]] الله یار خان
 [[File:|22x20px|border |alt=|link=]] ذوالفقار خان
  اشرف افغان 
محمد صیدالی
نصر الله خان 
زبر دوست خان 
حسین هوتکی 
محمد صیدالی خان  (اسیر)
شاه تهماسب دوم اعدام‌شده
امپراتوری عثمانی احمد سوم
امپراتوری عثمانی محمود یکم
امپراتوری عثمانی توپال عثمان پاشا 
امپراتوری عثمانی حکیم اوغلو علی پاشا 
امپراتوری عثمانی کوپرولو عبدالله پاشا 
امپراتوری عثمانی احمد پاشا 
امپراتوری عثمانی مهمت یجن خان 
امپراتوری عثمانی عبدالله پاشا جبهه چی 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svgمحمد شاه گورکانی
Flag of the Mughal Empire (triangular).svgآصف جاه
Flag of the Mughal Empire (triangular).svgسعادت‌علی‌خان
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg خان دوران هفتم اولین میر بخشی  
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg- قمر الدین خان, وزیر بزرگ 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg -سعد الدین خان میر آتیش,  

Flag of the Mughal Empire (triangular).svg ناصر محمد خان شهر جونگ 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg خواج عاشورا 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg مظفر خان  
Flag of the Mughal Empire (triangular).svgعلی حمید  
Flag of the Mughal Empire (triangular).svgمحترم 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg اصلیح خان 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg علی احمد خان 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg شهداد افغان 
Flag of the Mughal Empire (triangular).svgکاکا یاگار حسن خان  
Flag of the Mughal Empire (triangular).svg اشرف خان 
ابوالفیاض خان  
ایلبرس خان 
حاجی داوود یاش کیروسکوگو 

از جمله جنگ‌های نادری می‌توان اردوکشی سبزوار، جنگ کرنال، جنگ‌های ایران و عثمانی، شورش محمدخان بلوچ، محاصره قندهار، نبرد تنگه خیبر، نبرد دامغان (۱۷۲۹)، نبرد کافر قلعه، نبرد کرکوک و نبرد مورچه‌خورت را نام برد. نتیجه این جنگ‌ها تجدید حیات امپراتوری ایران (افشار) در خاورمیانه، آسیای مرکزی ،جنوب و قفقاز بود.

پس از قدرت گرفتن مجدد صفویان، نادر به مناطق غربی و شمالی امپراتوری لشکرکشی کرد تا سرزمین های از دست رفته به عثمانی‌ها و روس‌ها را بازپس گیرد. پس از یک جنگ تلخ پنج ساله، نادر توانسته بود مرزهای غربی ایران را احیا کند و همچنین حاکمیت ایران را بر بیشتر مناطق قفقاز دوباره تحمیل کند. مشروعیتی که دستاوردهای نظامی حیرت‌انگیز او برای او به ارمغان آورده بود، کودتای بدون خون‌ریزی علیه سلطنت صفویه را به وجود آورد که در آن او از حمایت همه جانبه نخبگان حاکم ایران برخوردار بود. اولین لشکرکشی نادرشاه به عنوان پادشاه سلسله تازه تأسیس افشاریه، انقیاد کامل افغانستان بود. نتیجه الحاق افغانستان توسط امپراتوری نادر این بود که او اکنون مسیر مستقیمی برای حمله به هند مغول داشت. در یکی از خارق‌العاده‌ترین لشکرکشی‌های خود، تنها با سی هزار نفر از گردنه خیبر عبور کرد و متعاقباً به قلب مغول فرود آمد، جایی که با ارتش مغول درگیر شد و با وجود اینکه تعدادشان شش به یک بود، دشمنانش را در کمتر از سه ساعت درهم شکست. پس از اینکه امپراتوری گورکانی را مغلوب خود کرد و به دهلی رفت، شهر را غارت کرد و پس از شورش آنها علیه اشغال او، مردم آن دهلی را قتل عام کرد.

جستارهای وابستهویرایش

منابعویرایش

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Axworthy, Michael (2009). The Sword of Persia: Nader Shah, from tribal warrior to conquering tyrant. I. B. Tauris
  2. Ghafouri, Ali (2008). History of Iran's wars: from the Medes to now. Etela'at Publishing
  3. Ghafouri, Ali (2008). History of Iran's wars: from the Medes to now. Etela'at Publishing