فرمانداری ویژه

فرمانداری ویژه یکی از مراکز دولتی وابسته به وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران است که ازنظر سلسله‌مراتب اداری فراتر از فرمانداری و فروتر از استانداری قرار دارد.

فرمانداری ویژه بخش عمده‌ای از اختیارات استانداری را دارد و تشکیلاتی است که از فرمانداری گسترده‌تر، توانمندتر و بزرگتر ولی از استانداری کوچکتر و محدودتر است.[۱]

این مرکز در شهرستان‌هایی که سه شاخص از میان شاخص‌های پنجگانهٔ زیر را دارا باشند، تأسیس می‌شود:[۲]

  1. جمعیت شهرستان بیش از ۲۵۰٬۰۰۰ نفر باشد.
  2. جمعیت مرکز شهرستان بیش از ۱۲۵٬۰۰۰ نفر باشد.
  3. مسافت بین مرکز شهرستان و مرکز استان بیش از ۱۲۵ کیلومتر باشد.
  4. سابقه فرمانداری بیش از ۵۰ سال
  5. مساحت شهرستان بیش از ۵ هزار کیلومتر[۳]

در سال ۱۳۸۶ شهرستان‌های که از سه شاخص دو شاخص را دارا بودند، فرمانداری آن‌ها به ویژه ارتقا یافت. بعدها دو شروط دیگر به این سه شروط اضافه شد.[۴]

واحد تقسیمات کشوری ایران مسئول نهاد مرتبط مرکز
کشور وزیر کشور وزارت کشور پایتخت
استان استاندار استانداری مرکز استان
شهرستان فرماندار فرمانداری (ویژه) مرکز شهرستان
بخش بخشدار بخشداری مرکز بخش
دهستان دهدار دهداری مرکز دهستان
شهر شهردار شهرداری ندارد
روستا دهیار دهیاری ندارد


محتویات

ساختار اداریویرایش

  • فرمانداری ویژه در مرکز شهرستان قرار دارد و مسئول اصلی این اداره فرماندار ویژه است. فرماندار ویژه دارای سطح اختیارات بالاتر از فرماندار در سایر شهرستانهاست و معاون استاندار محسوب می‌شود. در نخستین سال این طرح (۱۳۸۶)، در شهرستان‌های سبزوار، شاهرود، آبادان، خوی، مراغه، سیرجان، مهاباد، زابل، دزفول، تربت حیدریه، ایرانشهر ، میاندوآب فرمانداری آن‌ها به ویژه ارتقا یافت.
  • سطح مدیران واحدهای اداری وزارتخانه‌های مسکن شهرسازی، جهاد کشاورزی، آموزش و پرورش، راه و ترابری، امور اقتصادی و دارایی، کار و امور اجتماعی و اطلاعات در شهرستان‌های اداری فرمانداری ویژه به معاون مدیرکل ارتقائ می‌یابد.

فرمانداریهای ویژه در استانهای ایرانویرایش

استان آذربایجان شرقیویرایش

استان آذربایجان غربیویرایش

استان اصفهانویرایش

استان خراسان رضویویرایش

استان خوزستانویرایش

استان سمنانویرایش

استان سیستان و بلوچستانویرایش

استان فارسویرایش

استان کردستانویرایش

استان کرمانویرایش

استان گلستانویرایش

استان لرستانویرایش

استان مازندرانویرایش

استان مرکزیویرایش

استان همدانویرایش

استان هرمزگانویرایش

استان تهرانویرایش

استان خراسان جنوبیویرایش

حاشیه‌هاویرایش

عدم ابلاغ ارتقای فرمانداری‌ها به فرمانداری ویژه از سال ۱۳۹۲ویرایش

در حالی که بسیاری از شهرستان‌های که فرمانداری آن‌ها به «فرمانداری ویژه درجه ۱» ارتقا یافته‌است، با توجه به تبصره دارا بودن ۲ شاخص از ۳ شاخص ذکرشده این قانون بوده‌است.[۸] در همین رابطه در شهرستان‌های ورامین و بوکان حاشیه‌های بسیاری این قانون به خود گرفته‌است چراکه هر دو شهرستان از سال ۱۳۹۲ مصوبه ارتقای فرمانداری آن‌ها به ویژه تصویب شده‌است اما از سوی وزارت کشور تاکنون ابلاغ نشده‌است و نارضایتی‌های فراوانی را در میان مسئولین و مردم این مناطق بوجود آورده‌است. هر دو شهرستان مذکور جمعیتی بالغ بر ۲۵۰٬۰۰۰ دارا می‌باشند و از شهرهای مهم و مهاجرپذیر ایران به‌شمار می‌روند.[۹][۱۰]در همین رابطه، گمانه زنی‌های وجود دارد که در دولت دوازدهم مصوبه فرمانداری ویژه لغو و جایگزین مصوبه‌ای دیگر با درنظر گرفتن شاخص‌های شهرستان‌ها در نظر گرفته می‌شود. از دولت یازدهم تاکنون سرنوشت فرمانداری ویژه در ابهام قرار دارد.

منابعویرایش

  1. فرصت آن‌لاین. بازدید: ژوئن ۲۰۱۱.
  2. «فرمانداری ویژه در شهرستان لارستان دایر می‌شود». پایگاه اطلاع‌رسانی دولت. بازبینی‌شده در ۶ فوریهٔ ۲۰۱۰. 
  3. «پارس‌آباد حائز شرایط لازم جهت ایجاد فرمانداری ویژه است». خبرگزاری مهر، دوشنبه ۱ آذر ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در سه شنبه ۱۷ مرداد ۱۳۹۶. 
  4. «تاسیس فرمانداری ویژه توسط وزارت کشور در شهرستانهای بزرگ واجد شرایط». اتاق بازرگانی، صنایع و معادن استان تهران، ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۱۶ مرداد ۱۳۹۶. 
  5. «فرمانداری کاشان». kashan.gov.ir. بازبینی‌شده در 2017-01-03. 
  6. وب‌گاه فرمانداری ویژه شهرستان دزفول
  7. http://shiraze.ir/fa/news/42176/فرمانداری-جهرم-به-فرمانداری-ویژه-ارتقا-یافت
  8. «تصویب‌نامه درخصوص دایر نمودن «فرمانداری ویژه» در شهرستانها». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. بازبینی‌شده در ۱۶ مرداد ۱۳۹۶. 
  9. «حکایت پردرد فرمانداری ویژه ورامین/ مطالبه‌ای که فراموش شد». خبرگزاری مهر، ۲۴ بهمن ۱۳۹۶. 
  10. «وضعیت فرمانداری ویژه بوکان». زریان، ۲۱ بهمن ۱۳۹۵. بازبینی‌شده در ۱۶ مرداد ۱۳۹۶.