نسبت‌های خانوادگی

(تغییرمسیر از پدر زن)

'نسبت‌های خانوادگی به نسبت‌هایی گفته می‌شود که اقوام و خویشان برای نام بردن از هم استفاده می‌کنند.

نسبت‌های خانوادگی بر سه گونه‌اند. نسبت‌های قومی و نسبت‌های خویشی و نسبت‌های ناتنی.

نسبت‌های قومی(خونی)ویرایش

نسبت‌های قومی، نسبت‌های خانوادگی ای هستند که بواسطهٔ زاد و ولد بوجود آمده‌اند. نسبت‌های قومی همیشگی هستند.

نسبت‌های قومی به ترتیب نسل برای هر شخص عبارت است از:

سه نسل قبل پدر مادربزرگ (جد)، پدر پدربزرگ (پدرجد یا جد اعلاء یامادر مادربزرگ و مادر پدربزرگ (به مادربزرگ پدر، جده می‌گویند)

دو نسل قبل پدربزرگ پدری (جد)، پدربزرگ مادری (جد)، مادربزرگ پدری، مادربزرگ مادری

یک نسل قبل والدین شامل مادر و پدر، خاله، دایی، عمه، عمو

هم نسل خواهر، برادر، پسرخاله، دخترخاله، پسردایی، دختردایی، پسرعمه، دختر عمه، پسرعمو، دختر عمو

نسل بعد فرزند شامل دختر (فرزند) و پسر (فرزند)، برادرزاده، خواهرزاده ، فرزند دختر خاله ، فرزند پسر خاله ، فرزند دختر عمو ، فرزند پسر عمو ، فرزند دختر دایی ، فرزند پسر دایی ، فرزند دختر عمه , فرزند پسر عمه و همینطور فرزندان آنها.

دو نسل بعد نوه

سه نسل بعد نواده=نتیجه

چهار نسل بعد نبیره

پنج نسل بعد ندیده

نسبت‌های خویشیویرایش

نسبت‌های خویشی، نسبت‌های خانوادگی‌ای هستند که بواسطهٔ پیوند خویشاوندی (ازدواج) بوجود می‌آیند. نسبت‌های خویشی با از بین رفتن پیوند خویشاوندی از بین می‌روند.

نبست‌های خویشی هر شخص عبارت است از:

همسر شامل زن (همسر) و مرد (شوهر)

باجناغ و جاری

برادرزن، برادرشوهر، خواهرزن، خواهرشوهر

پدر زن، پدر شوهر، مادر زن، مادر شوهر

پدربزرگ شوهر، مادربزرگ شوهر، پدربزرگ زن، مادربزرگ زن

داماد و عروس

زن برادر و شوهر خواهر

نسبت‌های ناتنیویرایش

نسبت‌های ناتنی نسبت‌هایی هستند که با ازدواج دوم (و بعد از آن) یک مرد یا زن پدید می‌آید. این نسبت‌ها و تعریفشان، تا حدودی بستگی به فرهنگ جامعه نیز دارد. یعنی ممکن است در جامعه ای برخی روابط فامیلی ناتنی محسوب شود درحالیکه در جامعه دیگری آن روابط ناتنی بحساب نیایند.

نابرادری (برادر ناتنی) ناپسری (پسر ناتنی) ناخواهری (خواهر ناتنی) نادختری (دختر ناتنی) هوو (زن دیگر شوهر)

نام نسبت‌های خانوادگی در لهجه‌ها و گویش‌ها و زبان‌های مختلف ایرانی‌تبارویرایش

تهرانی کابلی هراتی شیرازی مشهدی لری درفولی زبان کردی بلوچی مازنی بندری گیلکی
برادر برادر برادر (Brader) برار (Boraar)، لالا کاکو برار برار برا، کاکَه برار برات (Berat) برار (Berar)، گَگِه (Gageh) بَرار، کاکا برر
خواهر خواهر (Xaahar) خواهر (Xwaahar) خور (Xowar) دَدِه آبجی خوار خویشْک/ خوشْک خوار گهار (Gohar) خواخر (Khakher)، دِدا خواه، دادا خواخور
مادر مادر مادر مادر ننه ننه دا دا، دایْک، دالگ مار مات (Mat) نِنا (Nena)

مار

مُم، مُمِی مار
پدر بابا پدر پر بوآ آقا بواَ باووک، باووَه، بابَه بوا پت (Pet) پیئِر (pier)، پر بَپ، بَپو پر (per)
پدربزرگ باباکولون پاپا باپیر پیروک (Pirok) گَته پیئِر بپْ‌گَپو آقاجان
مادربزرگ ننه‌کولون ننه داپیک ننه، مَمَه بلّوک (Ballok) گَته‌مار ممْ‌گَپو پیلامار
عمو عمو کاکا عمو، کاکا عامو عمو آمو مامه، آپۆ، تاتَه اومو ناکو (Nako) عامی عامو آمو
دایی دایی ماما خالو، ماما، دایی خالو هالو خاڵو، هاڵو خُلو دایی دایی خالو دِیی
شوهر شوهر (Shohar) شوهر (Shavhar) شو (Shou) شو مِرَ/ مِیرَ شۆی، مێرد می‌رَ شی/ شو شی شو مرد
باجناغ باجه باجه هم‌ریش هم‌زلف، باجه هُم‌ریش هاوزاووا، هام‌زۆما هُم‌ریش هُم‌ریش (Baja) باجا (Baja) شو خواهْزن هم‌ریش
جاری امبجین هم‌عروس جاری هُم‌بیی هاوبۆک، هام‌بۆی هَم‌بِی هَم‌بِی (Yari) شی‌بِرار‌زن، یاری زن برارْشو هم‌جراد
برادرزن برادرزن خسر بوره خسر بوری برارزن برار زونَ/ برار زنَ ژن‌برا زونه برار زن برار (Zan Berar) زن برار (Zan Berar) برارْزن زن بَرار
برادرشوهر برادرشوهر برارشو برارشو برار می‌رَ هیوه‌ر برار می‌رَ وَسِرزَهت شی بِرار مردِ بَرار
خواهرزن خواهرزن خیاشنه خشلوچه خوارزن خوار زنَ بالدوزک خار زونَ دوسکیچ زن خواخر (Zan Khakher) خواهْ‌زن زن خواخور
خواهرشوهر خواهرشوهر خورشو خوارشو خوار می‌رَ دش خوار می‌رَ دوسکیچ شی خواخر (Shi Khakher) خواهْ‌شو مردِ خواخور
پدرزن پدرخانوم خسر خسر خُسُر اومو خه زووره عومو زن پیر/ وَسِرک زن پیئِر (Zan Pier) بپْ‌زن زن پِر
پدرشوهر پدرشوهر خهَسۆرهَ، هه‌سیۆرهَ پیرشو اومو، بوهء می‌رَ خسر، عمو حسیره نر خه‌زووره عومو وَسِرک شی پیئِر (Shi Pier) بپْ‌شو مردِ پِر
زن‌داداش ینگه، خانوم بیادر زن برار، زن لالا برا ژن زن برار زِ برار (za barar) براژن زونه برار زن برار (zan berar) زنْکاکا، زنْ‌برار برر زن
شوهر خواهر لالی شو خور آق میرزا میره خوَر شو خویشک می‌رِ خوار خِش (Khesh)

زاما (zama)

شو خواه خواخور مرد
مادر زن مادر خانوم خُش حسیره ما دا ژهَن، خسۆره خَسی وسّوک (Vassook) زن مار (zan mar) ممْ‌زن زن مار

[۱]پانویسویرایش

  1. مینو آقاخانی . آقای محمود یوسفی ، خانم شهره یوسفی (۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۹). [www.bankebazi.com «بانک بازی»] مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک). www.bankebazi.com.



کتاب بخون