اندلس (اسلامی)

اندلس (عربی: الأندلس) نامی عربی است که به بخش‌هایی از شبه جزیره ایبری و سپتیمانیا که توسط مسلمانان عرب و اهل شمال آفریقا در زمان‌های متعددی در دورهٔ زمانی بین ۷۱۱ و ۱۴۹۲ میلادی داده شده‌است.[۱][۲]

اندلس پس از فتح شدن، به پنج ناحیه حکومتی متناظر با اندلوسیا، گالیسیا و پرتغال، کاستیل و لئون، آراگون و کاتالونیا و سپتیمانیا تقسیم شده بود. اندلس به عنوان یک حوزه یا حوزه‌های حکومتی، با موفقیت استانی از خلافت اموی را که توسط خلیفه ولید یکم آغاز شده بود، تشکیل داد.[۳] پایان حکومت مسلمانان بر اندلس همراه با تشکیل دادگاه‌های تفتیش عقاید به منظور مسیحی کردن مسلمانان و اخراج مسلمانان اندلس به شمال آفریقا بود که با مقاومت ناکام مسلمانان همراه بود. [۴]

اقتصاد

تمدن اسلامی در شبه جزیره ایبری دگرگونی های اقتصادی مهمی را به وجود آورد، زیرا اقتصاد از کشاورزی عمدتاً به شهری تبدیل شد. و تنوع فعالیت اقتصادی در اندلس بین کشاورزی، صنعت و معدن. بازار یکی از مهم ترین مکان های شهر اسلامی است که در آن محصولات مختلف خرید و فروش می شود، بازارها در دوران اسلامی شاهد تولد آنها در شبه جزیره بوده است. مصنوعات فلزی و صنایع دستی مانند آنهایی که از ابریشم، پنبه و پشم ساخته می‌شد بسیار رواج داشت. آنها محصولات معادن، کارخانه های اسلحه سازی، کارخانه های نساجی، چرم و شکر را صادر می کردند و در کشاورزی سرآمد بودند. برخی از مصنوعات خوب تولید شده در اندلس به اروپای مسیحی و مغرب صادر شد. کارگاه ها و مغازه هایی که این محصولات در آنها تولید می شد متعلق به دولت بود. مالاگا یکی از قطب های مهم صنعت سفال در جهان بود که در آن پانل ها و گلدان های تزئینی بافته می شد که در کشورهای حوزه مدیترانه شهرت زیادی به دست آورد

علوم

نهضت علمی در اندلس در ابتدا متکی به علوم یونانیان و تلاش علمای دارالحکمه بغداد بود . و این امر دیری نپایید و اندلس دوام نیاورد تا اینکه در دوران عبدالرحمان النصیر بسیاری از علما و فلاسفه و مورخان ظهور کردند، مانند ابن رشد، ابن زهر، ابن طفیل. ابن باجه، عباس بن فرناس و ابن خلدون . فرمانروایان اندلس با هدف مراقبت از علم و دانش تعلیم و تربیت مردم و تلاش برای رفتن اندلس در جایگاه بزرگی در جهان خانه هایی برای کتاب ساختند، در هر ناحیه مدرسه و کتابخانه تأسیس کردند، کتاب های مختلف را ترجمه کردند و ریاضیات آموختند.[۵]و مدارس مقوله ای برای آموزش زبان عربی ادبیات آن و اصول دین اسلام به مشابه نظام طبقه بندی در مشرق عربی تأسیس کردند[۶]ابن خلدون به برنامه‌های درسی مدارس اشاره کرده و می‌گوید:«در مورد مردم اندلس، عقیده‌شان تعلیم قرآن و کتابت است و آن را در تعلیم و تربیت اصلی قرار داده‌اند، پس به آن اکتفا نمی‌کنند. که تنها، اما آمیخته در تربیت آنها از دو کودک روایت شعر، بردن آنها با قوانین عربی و حفظ آنها، و تجربه خوشنویسی و نوشتن... به پسر از سن بلوغ تا جوانان ممکن است کمی در اشعار عربی سفت شوند و آنها را ببینند و در ردیف ظهور کنند و کتاب پرچم بووئال را به صورت عمده ضمیمه کرده است»[۷]نقش آنها محدود به فراگیری علوم عملی نبود، بلکه در علوم دیگری مانند فیزیک، داروسازی و کشاورزی تحصیل کردند[۷]خلفای اموی علاقه مند به تأسیس کتابخانه بودند. به طوری که کتاب های زیادی از کتب مشرق عربی منتقل شد و جهانگردان اندلسی در این امر شرکت کردند و علما و دانشجویان مسلمان کتاب ها را انتقال دادند و ترجمه آنها را در انواع مختلف پذیرفتند.[۸]

اندلسیان کتاب هایی در زمینه علوم قرآنی،حدیث،فقه، زبان عربی، ادبیات، علوم، لغت نامه، ترجمه، تاریخ و جغرافیا نوشتند.

فسلفه

ظهور فلسفه در اندلس با علوم کاربردی مانند پزشکی و نجوم همراه بود و اولین فیلسوفان اندلسی پزشکان یا اخترشناسان بودند، سپس طب و طالع بینی برای مدتی چند سال شروع به تبلور در فلسفه کردند. وجود کتاب های فلسفه یونانی تأثیر بسزایی در تبلور اندیشه فلسفی داشت. فلسفه اندلس مراحل متعددی را طی کرده و تکامل یافته و متأثر شده است که در آن چند ایده با کاربرد شناور شروع می‌شود، سپس علاقه با منطق و مطالعه آغاز می‌شود تا صرفاً به فلسفه ابن باجه برسد . و ظهور فلسفه به طور مستقل در اوایل قرن دهم به دست محمد بن عبدالله بن مصره آغاز شد.پیشگام فلسفه اسلامی در اندلس و نخستین بنیانگذار اندیشه اندلسی به شمار می رود که بر ترکیب اصول معتزلی مربوط به وحدت الهی، عدل الهی و تقدیرگرایی با نظریات و کاربردهای عرفانی متمرکز بود. او با تعریف آموزه احساسی افلاطونی برای اسپانیایی‌های اندلسی شناخته می‌شود که به‌طور چشمگیری بر تفکر ابن گبیرول و ابن عربی تأثیر گذاشت.

مسلمانان تا پس از نهضت ترجمه از فلسفه یونان ، علم فلسفه را نمی‌شناختند و آن را به غرب منتقل کردند و آنچه را که شرح و تلخیص بر آن افزودند، با ابداعات فلسفی که مشخصه آن اصالت بود. از این رو علمای مسلمان در موضع خود در این باره اختلاف نظر داشتند. برخی از آنان موضع ردّ و مخالفت گرفتند و آن را دریچه ای برای ضلالت و فساد می دانستند و و برخی از آنان بر اساس نقد و بررسی موضع میانه گرفتند و آنچه را که حق می بینند از آنان می گیرند و آنچه را باطل می دانند رد می کنند و این موضع باعث کنارگیری بسیاری از اشاعره مانند غزالی است. که در آنها سه قسمت را تشخیص داده است: قسمتی که باید کفاره شود، قسمتی که باید بدعت شود و قسمتی که نیست باید انکار شود.[۸]

شیمی و کیمیا

شیمی دانان و کیمیاگران مسلمان اولین کسانی بودند که از روش علمی که در شیمی مدرن استفاده می شود ، استفاده کردند. در حالی که کیمیاگران مسلمان در مورد تغییر شکل فلزات، سنگ و شکل گیری حیات مصنوعی زندگی در آزمایشگاه مانند مورد کیمیاگری در اروپای قرون وسطی ، نظریه پردازی کردند ، این نظریه های کیمیاگری توسط کیمیاگران مسلمان عملی در نوزدهم رد شد. قرن نهم فراتر. روپایی ها به وضوح تلاش های علمی اندلسی ها در علم شیمی را لمس کردند دانش و حقایق، آزمایش ها و نظریه های علمی فراوانی به آنها رسید، بنابراین شروع به مطالعه و ترجمه آنها به زبان های خود کردند. هم اکنون واژه‌های عربی در زبان‌های اروپایی در زمینه شیمی به کار میرود.

منابع

  1. Para los autores árabes medievales, el término al-Andalus designa la totalidad de las zonas conquistadas — siquiera temporalmente — por tropas arabo-musulmanas en territorios actualmente pertenecientes a Portugal, Espana y Francia" ("For the medieval Arab authors, al-Andalus designates all the conquered areas — even temporarily — by Arab-Muslim troops in territories now belonging to Portugal, Spain and France"), José Ángel García de Cortázar, V Semana de Estudios Medievales: Nájera, 1 al 5 de agosto de 1994, Gobierno de La Rioja, Instituto de Estudios Riojanos, 1995, p.52.
  2. Los arabes y musulmanes de la Edad Media aplicaron el nombre de al-andalus a todas aquellas tierras que habian formado parte del reino visigodo: la Peninsula Ibérica y la Septimania ultrapirenaica." ("The Arabs and Muslims from the Middle Ages used the name of al-Andalus to all those lands that were formerly part of the Visigothic kingdom: the Iberian Peninsula and Septimania"), Eloy Benito Ruano, Tópicos y realidades de la Edad Media, Real Academia de la Historia, 2000, p.79.
  3. Joseph F. O'Callaghan, A History of Medieval Spain , Cornell University Press, 1983, p.142
  4. صفحه 119 - 171 فصل جنبش مقاومت عربی اسلامی در اندلس پس از سقوط شهر غرناطه از کتاب اندلس تاریخ، فرهنگ و مقاومت اسلامی تألیف و ترجمه کامیار صداقت ثمرحسینی
  5. غسان: نهاية الأندلس ص379- 380.
  6. ابن عذاری، البيان المغرب ج2 ص245.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ابن خلدون: مقدمه ج2 ص1240.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ابن جلجل:طبقات الأطباء والحكماء ص98.