مختارنامه

مجموعۀ تلویزیونی از داوود میرباقری در ۱۳۸۹

مختارنامه، یک مجموعهٔ تلویزیونی پیرامون زندگی و قیام مختار ثقفی به کارگردانی داوود میرباقری است. این سریال به داستان مختار ثقفی(با کنیهٔ ابواسحاق) و چگونگی قیام او که پس از حادثهٔ عاشورا به خون‌خواهیِ حسین بن علی برمی‌خیزد، پرداخته است. این سریال در ۴۰ قسمت ۶۰ دقیقه‌ای از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، پخش گردید. شروع پخش این سریال در تاریخ جمعه ١٨ تیر ١٣٨۹ از شبکه اول سیما بوده است[۱] و پس از آن بارها به دفعات بی شمار از شبکه‌های مختلف سیما خصوصا آی‌فیلم بازپخش شده و خواهد شد.

مختار نامه
ژانرتاریخی
اجتماعی
نویسندهداوود میرباقری
حسن میرباقری
محمد بیرانوند
کارگردانداوود میرباقری
بازیگرانفریبرز عرب‌نیا
مهدی فخیم‌زاده
فرهاد اصلانی
احمد علامه دهر
فریبا کوثری
نسرین مقانلو
رضا رویگری
محمد فیلی
ماه‌چهره خلیلی
داوود رشیدی
رضا کیانیان
حسن میرباقری
جعفر دهقان
محمد صادقی
ژاله علو
حبیب دهقان‌نسب
محمدرضا شریفی‌نیا
انوشیروان ارجمند
فرخ نعمتی
کاظم هژیرآزاد
امین زندگانی
پرویز پورحسینی
محمود جعفری
شهرام حقیقت‌دوست
صدرالدین حجازی
حامد میرباقری
سیامک اطلسی
رضا خندان
کریم اکبری مبارکه
الهام حمیدی
انوش معظمی
ویشکا آسایش
گوهر خیراندیش
بهناز جعفری
بهنوش طباطبایی
شهره لرستانی
حسن پورشیرازی
حسین محب‌اهری
حامد حدادی
بهنام تشکر
شهرام عبدلی
آهنگسازانامیر توسلی
بهزاد عبدی
کشور سازندهایران
زبان اصلیفارسی
شمار قسمت‌ها۴۰ قسمت
تولید
تهیه‌کنندهمحمود فلاح، محصول سیمافیلم
مکان تولیدتهران، قزوین، تاکستان، ورامین، آبادان، زاویه، شوشتر، شهریار، آران و بیدگل، کویر سفیدشهر، اسلامشهر، شاهرود و دامغان
فیلم‌برداریعظیم جوانروح
تدوین‌گرمهدی حسینی‌وند
مدت۵۰ دقیقه
پخش
شبکهٔ اصلیشبکه ۱ سیما
انتشار اولیه١٨ تیر ١٣٨۹ –
اکنون
پیوندهای بیرونی
وبگاه

فیلم‌برداری سریال مختارنامه در فروردین‌ماه ۱۳۸۳ آغاز شد و در تیرماه ۱۳۸۸ به پایان رسید. فیلم‌برداری این مجموعه در تهران، قزوین، تاکستان، ورامین، آبادان، شوشتر، شهریار، آران و بیدگل، اسلامشهر، زاویه، کویر سفیدشهر و شاهرود انجام شده است. همچنین سکانس‌های عاشورای این سریال در بیابان‌های روستای طرود، در نزدیکی شهرستان شاهرود فیلم‌برداری شده است. این سریال دارای حدود ۷۰۰ سکانس است که ۱۰۰ سکانس آن مربوط به ۵ جنگ بزرگ این سریال هستند.[۲]

داستان سریال

ویرایش

داستان این مجموعهٔ تلویزیونی از زخمی‌شدن حسن بن علی و رفتن وی به مدائن که حاکم آن سعد بن مسعود ثقفی، عموی مختار است شروع می‌شود. مختار از طرف عمویش فرا خوانده می‌شود تا از حسن بن علی محافظت کند. بعد از مسموم و کشته شدن حسن مجتبی توسط همسرش جعده در ادامه، داستان به وقایع سال ۶۰ هجری و مرگ معاویه و حکومت یزید و جریان بیعت‌گرفتن از حسین بن علی رفته و در نهایت پنج سال بعد از حادثهٔ عاشورا، مختار به عنوان رهبر سومین قیام پس از عاشورا با متحدکردن شیعیان با شعار «یا لثارات الحسین»[۳] به خون‌خواهی حسین بن علی و کشته‌شدگان کربلا قیام می‌کند.[۴][۵]

قسمت اول و دوم:

میرباقری برای ورود به قصه‌اش درست زمانی را انتخاب كرده كه ماجرای سریال تحسین شده‌اش امام علی تمام شده است، یعنی سال ۴۱ هجری قمری. علی بن ابی طالب در كوفه به دست ابن ملجم کشته می‌شود و پسرش حسن جای پدر را می‌گیرد.

علی قبل از کشته شدن، سپاه كوفه را آماده كرده بود تا برای جنگ دوباره به صفین برود اما نشد و پسرش حسن راه او را پیش گرفت. سپاه را به سمت صفین برد اما بین راه با پول و وعده‌های معاویه سپاه كوفه از هم پاشید و كار به جایی رسید كه به دست كوفیان زخمی شد. ما در سریال می‌بینیم كه این ماجراها همزمان با ۴۰ سالگی مختار است.

مختار بعد از مرگ پدرش كه از فرماندهان جنگ با ایران بوده و زیر پای فیل سپاه ساسانی كشته شده، سیاست و جنگ را كنار گذاشته و در مدائن و در جنوب كوفه گندم‌كاری می‌كند. حسن كه مجروح شده به حاكم مدائن كه عموی مختار است پناه می‌آورد و عمو هم مختار را فرا می‌خواند تا از امام محافظت كند. این‌گونه پای مختار به ماجرا باز می‌شود. مختار اینجای قصه زیر بار همراهی با حسن نمی‌رود. سه قسمت ابتدایی مختارنامه، همین دوران را نشان می‌دهد.

مختار دو زن داشته كه عقاید متفاوتی داشته‌اند. عمره (فریبا كوثری) نقش زن مثبت و طرفدار آل علی را دارد و ام‌ثابت (نسرین مقانلو) هم نقش زن منفی و سیاستمدار او را دارد. این وسط مادر مختار (ژاله علو) هم هست كه كارش میانه‌داری بین دو هوو است. مختار از چهره‌های سرشناس كوفه است طوری كه مهدی فخیم‌زاده (عمربن‌سعد) كه پدرش سعد ابی وقاص فاتح ایران است، برای وصلت با خانواده او پا پیش می‌گذارد.

قسمت سوم:

این قسمت ماجرای کشته شدن حسن بن علی است. ویشکا آسایش در این سریال و در نقش كوتاهی هم كه دارد که در نقش زن حسن یعنی جعده است. او با زهری كه معاویه فرستاده حسن را مسموم می‌کند و او را می‌کشد.

احمد ایراندوست یا همان غول برره با شمایلی عجیب وارد می‌شود.

قسمت چهارم و پنجم:

از این قسمت همه‌چیز عوض می‌شود از سال ۴۱ هجری به سال ۶۰ می‌رویم. همان سالی كه معاویه می‌میرد و با روی كار آمدن یزید مقدمات فاجعه كربلا آماده می‌شود. عرب‌نیا از این قسمت گریم میانسالی دارد و ۲۰ سالی مسن‌تر شده. داوود رشیدی و ژاله علو از این قسمت وارد سریال می‌شوند. رشیدی پدر زن مختار است. قسمت پنجم جایی است كه حسین در پاسخ به نامه‌های كوفیان كه یكی از آنها را هم مختار نوشته، مسلم بن عقیل پسر عموی خود را به كوفه می‌فرستد. امین زندگانی بازیگر نقش مسلم است. جالب است بدانید سكانس ورود مسلم به كوفه اولین سكانسی بود كه از این سریال و در كویر كاشان فیلمبرداری شد.

قسمت ششم:

میرباقری در این قسمت دو چهره نام آشنای عاشورا را برایمان رونمایی می‌كند. عبیدالله‌بن زیاد، حاكم كوفه، كه نقشش را فرهاد اصلانی بازی می‌كند. شمر هم این قسمت می‌آید. محمد فیلی این نقش را بازی كرده است. فرخ نعمتی و پرویز‌ پورحسینی هم از این قسمت اضافه می‌شوند. نعمتی كه نقش امام رضا را در سریال ولایت عشق داشت، اینجا هانی‌بن عروه است. كسی كه در بگیر و ببند ابن زیاد، مسلم را پناه می‌دهد. پورحسینی هم نقش كوتاهی دارد میثم تمار یار علی بن ابی طالب كه توسط ابن زیاد به دار آویخته می‌شود.

قسمت‌های هفتم و هشتم:

کیان در وعده گاهش با مختار (در مکانی موهوم، خارج از کوفه) آمده و خبر ورود ابن زیاد و دستگیری میثم تمّار و اینکه ابن زیاد رعب و وحشت در دل مردم کوفه بوجود آورده، می دهد. مختار نگران است که جاسوس های ابن زیاد جای مسلم را کشف نکنند اما با بی‌وفایی كوفیان مسلم دستگیر و کشته می‌شود. مختار هم كه خانه‌اش یكی از پناهگاه‌های مسلم بوده دستگیر می‌شود و به زندان می‌افتد. نقش امین زندگانی و فرخ نعمتی در این قسمت تمام می‌شود.

قسمت نهم تو دهم:

مسلم بن عقیل را به نزد ابن زیاد آورده اند، عمرسعد و شمر نیز در این جمع حضور دارند، ابن زیاد با قاطعیت دستور مرگ مسلم را اعلان می کند. مسلم از روی خویشاوندی که با عمرسعد دارد به او وصیت می کند که به حسین بگوید به کوفه نیاید. واقعه عاشورا در قسمت نهم اتفاق می‌افتد. مختار در زندان است و فقط خبر را می‌شنود ما هم مثل مختار فقط خبرها را می‌شنویم و تبعات را می‌بینیم. ما در ۳۱ قسمت بعدی مختارنامه حداقل ۵ برش از واقعه را به بهانه‌های مختلف از رویای مختار تا اعترافات اشقیا خواهیم دید.

قسمت یازدهم:

مختار از زندان آزاد می‌شود و قصد سفر می‌کند. از مقصدش به کسی چیزی نمی گوید، حتی به کیان. هنگام خداحافظی با کیان و بن کامل به آنها می سپارد تا از میان افراد قبایلی که مخالف یزیدند، یارگیری کنند. سپس یکه و تنها به سمت مکه به راه می افتد.

قسمت دوازدهم:

در این قسمت ما از كوفه جدا شده و به مكه می‌رویم و كعبه را می‌بینیم چون مختار بعد از رهایی از زندان كوفه به مكه می‌رود چون آنها ادعای خون‌خواهی حسین را كرده‌اند. مختار به کعبه آمده و با عبدالله بن سهل که از نزدیکان آل زبیر است مواجه می شود. او در بارۀ فجایع و مصیبت هایی که یزید بر سر مردم مدینه آورده با مختار سخن می گوید، مختار فهمیده هدف ابن سهل از این سخنان، تشویق او برای جنگ با یزید به همراه زبیریان است.

رضا كیانیان را با گریم عجیبش در نقش عبدالله‌بن زبیر به سریال اضافه می‌شود. جعفر دهقان در نقش برادر او یعنی مصعب‌بن زبیر است. بهنوش طباطبایی هم عروس كوچك خانواده زبیر است. محمد صادقی هم كه او را با مامون سریال «ولایت عشق» می‌شناسیم در این قسمت به عنوان بار ابن زبیر و با نام ابن‌كامل اضافه می‌شود كلا از این قسمت ریتم و فضای سریال تندتر و اكشن‌تر شده و درگیری‌های بزرگ آغاز می‌شود. عبدالله‌بن زبیر پسر زبیر معروف است كه در مكه ادعای خلافت كرده.

قسمت سیزدهم:

اولین جنگ بزرگ سریال شروع می‌شود. جنگ و محاصره مكه توسط سپاه شام انجام می‌شود و یزید، حسین‌بن نمیر (سیامك اطلسی) را به مكه می فرستد.

قسمت چهاردهم:

جنگ را خواهیم دید و رشادت مختار، سپاه شام را عقب می‌برد. در همین قسمت، كعبه توسط منجنیق‌های شام گلوله باران شده و آتش می‌گیرد.

قسمت پانزدهم تا هفدهم:

یزید می‌میرد و محاصره برداشته می‌شود. مختار كه می‌بیند آبش با آل زبیر در یك جو نمی‌رود به كوفه بر می‌گردد. با مرگ یزید، كوفه شلوغ می‌شود و توابین قیام می‌كنند. مختار قاطی آنها نمی‌شود و كار آنها را سیاسی می‌داند.

قسمت هجدهم تا بیستم:

دومین جنگ بزرگ سریال یعنی جنگ عین‌الورده بین توابین و سپاه شام رخ می‌دهد. این تنها جنگ سریال است كه مختار در آن نقشی ندارد. جنگ با شكست توابین تمام می‌شود.

قسمت بیست و یکم:

یكی از دراماتیك‌ترین صحنه‌های كربلا را می‌بینیم. جایی كه ابراهیم‌بن مالك اشتر (حسن میرباقری) یاد دوست دوران بچگی‌اش عباس می‌افتد. حدود ۱۲ دقیقه ما صحنه کشته شدن عباس را در رویای ابراهیم می‌بینیم. ابراهیم با مختار پیمان می‌بندد كه قیام كند و خونخواهی عباس و خاندان حسین را بكند.

قسمت بیست و دوم و بیست و سوم:

آغاز قیام مختار از قسمت ۲۲ است. دراین قسمت، یاران مختار با روشن كردن آتش روی پشت بام‌ها قیام را با فریاد یالثارات الحسین(كجایند خون‌خواهان حسین) آغاز می‌كنند. این قسمت و قسمت بعدی صحنه‌های نبرد و فتح گام به گام كوفه است. عمربن سعد از مختار امان می‌گیرد. شمر و حرمله فرار می‌كنند و ابن زیاد به دربار شام می‌رود.


قسمت بیست و نه:

شمر در این قسمت توسط کیسان ابو عمره و در نبردی تن به تن کشته می‌شود.

قسمت سی‌ام:

پس از تلاش‌های فراوان، ابن کامل شاکری موفق به یافتن مخفیگاه حرمله می‌شود و حرمله در دوئل با مختار کشته می‌شود.

پس از کشته شدن حرمله امنیت برقرار شده، مختار دستور می دهد زنان که در کاخ آمده اند به خانه هایشان برگردند. مختار به عبدالله زبیر نامه می نویسد که حاضر به همکاری با آنهاست نامه به عبدالله می رسد او متوجه حیلۀ مختار می‌شود.

قسمت سی و یکم:

در مورد پیدا کردن و کشتن سنان بن انس است.

قسمت سی و دوم:

به مختار خبر جدا شدن ابن حُر از اردوی ابراهیم را می دهند، مختار، سائب را برای کمک به نزد او می فرستد. یکی از فرماندهان لشکر شام به نزد ابراهیم آمده تا با او معامله کند، از ابراهیم سکه بگیرد و در عوض هنگام جنگ در برابر ابراهیم تسلیم شوند.

قسمت سی و سوم:

در کاخ کوفه، بن شمیط سر ابن زیاد را برای مختار می آورد. عبدالله زبیر در مکّه حنفیه را گرو می گیرد تا با این بهانه مختار را مهار کند وگرنه محمد را آتش می زند

قسمت سی و چهارم:

ابن حُرّ به لشکر مصعب پیوسته و مصعب او را فرماندۀ گروهی از لشکریان خود می کند، ابراهیم نیز به مختار نامه می نویسد که خطر حملۀ مروانیان وجود دارد و نمی تواند موصل را ترک کند، مختار برایش نامه می نویسد که حملۀ مروانیان احتمال است

قسمت سی و پنجم تا قسمت سی و نهم:

جنگ مختار با ابن زیاد. جنگ مختار با آل زبیر و جنگ مختار با سپاه شام. همزمان باز هم كوفیان طبق معمول كم می‌آورند و مختار را تنها می‌گذارند. در این قسمت‌ها می‌توانیم یكی دیگر از اتفاقات غیرمنتظره را ببینیم. حامد حدادی بسكتبالیست ملی‌پوش ایران با گریمی عجیب جزو سپاه آل زبیر است. مختار در این قسمت‌ها گرد پیری رویش نشسته و آخر سرهم توسط جعفر دهقان (مصعی‌بن زبیر) در كوفه شهید می‌شود.

قسمت چهلم (قسمت آخر):

فینال سریال ابتدا چگونه بود؟
ویرایش

فیلم نامه اولیه مختارنامه با سکانس ۵۱۳ به پایان می‌​رسید. این سکانس در حد یک نیم خط چنین بود: «مختار جانانه می​جنگد و شهید می​‌شود». اما به مروز این چند جمله توسعه و بسط پیدا کرد و در نهایت به حجمی رسید که در قسمت آخر شاهد آن بودید. فیلم‌برداری این بخش از «مختارنامه» حدود یک ماه طول کشید و طی این مدت ۱۵۵ پلان ثبت و ضبط شد که از نظر تعداد پلان به اندازه یک فیلم سینمایی بود.

نکته جالب توجه اینکه فیلم‌برداری سکانس​‌های اختتامیه طی چند مقطع زمانی صورت گرفت. بخشی که در آن مختار در حیاط مسجد کوفه مبارزه می​کند و باران می‌​بارد، در فروردین سال ۱۳۸۶ مقابل دوربین رفت که در آن ایام به دلیل سردی شدید هوا، کار به سختی پیش رفت و به دلیل شدت ریزش باران مصنوعی از یک طرف و سرمای شدید هوا از طرف دیگر، افراد حاضر در این صحنه و بازیگران حجم زیادی لباس زیر لباس​‌های اصلی خود پوشیدند تا بتوانند سرما را تحمل کنند. بد نیست بدانید این جنگ، اولین جنگ بزرگ «مختارنامه» بود که فیلمبرداری شد و با تسلط عوامل مختارنامه بر اجرای آن، راه برای طراحی و اجرای جنگ​های بزرگ بعدی باز شد.

بخش دیگری که از فینال سریال مختارنامه، به شکل مجزا و در زمانی دیگر فیلم‌برداری شد، سخنرانی مختار در جمع یارانش و خروج از کاخ دارالعماره بود. بخش سوم نیز خروج از کاخ و مبارزه​های مقابل کاخ بود که در بخش​های مربوط به سقوط مختار از اسب، به دلیل احتمال خطر برای بازیگر نقش مختار،«عباس اوصانلو» به عنوان بدل مختار مقابل دوربین رفت، اما بخش عمده​ای از صحنه‌های پایانی کار حاصل نقش آفرینی خود عرب​‌نیا بود.

حمله منجنیق به دارالعماره
ویرایش

برای حمله منجنیق به دارالعماره کوفه، گروه تهیه و تولید جرثقیلی عظیم را به میدان دارالعماره آوردند که طول بازوی آن حدود ۱۲ متر بود. این بازوی جرثقیل حدود دو و نیم برابر دارالعماره ارتفاع داشت در صحنه پرتاب سنگ، در واقع گوی سنگی توسط بازوی این جرثقیل پرتاب و به برج دارالعماره اصابت کرد.

تبر مختار
ویرایش

در بخشی از سکانس نهایی، مختار تبری را به سمت یکی از سربازان آل زبیر پرتاب می​کند. برای فیلم‌برداری این صحنه و نمایش حرکت مستقیم تبر به سمت دوربین، حفاظی مقابل دوبین چیده شد. پشت این حفاظ «امیر قهرمانی» یکی از همکاران گروه صحنه ایستاده بود که درست پیش از آغاز فیلمبرداری این صحنه، کنجکاوی​اش برای دیدن نحوه پرتاب تبر کار دستش می دهد. هنگامی که قهرمانی سرش را بالا می​آورد، همزمان عرب نیا که در فاصله​ای دور قرار داشت تبر را به نقطه از پیش تعیین شده پرتاب می​کند که به دلیل قرار گرفتن قهرمانی در آن محل، تبر مستقیم به صورت او برخورد می کند! این خطر نیز مانند دیگر خطرات از کنار گوش گروه سازنده سریال «مختارنامه» عبور می​کند و قهرمانی با یک مداوای ساده درمان می​‌شود.

مهران و یزدان
ویرایش

در سریال «مختارنامه» دو فرمانده همواره همراه کیان بودند که در پایان هم دوشادوش مختار ​جنگیدند و به شهادت ​رسیدند. نام یکی مهران بود که نقش او توسط مجتبی کیمیایی ایفاء شد و دیگری یزدان که افشین خرم​نیا نقش او را بازی کرد. هر دو این بازیگران برای حضور در مقابل دوربین «مختارنامه» ریش و مو بلند کرده بودند و مدتی طولانی با مختار و کیان همراه بودند. نکته جالب اینکه خرم​نیا بازیگر نقش یزدان دندان پزشک بود و به این حرفه اشتغال داشت.

تغییر پایان‌​بندی سریال

ویرایش

صحنه گردن زدن یاران مختار بخش پایانی سریال مختارنامه بود. با این صحنه ـ که در نسخه نهایی کمی هم کوتاه شد ـ سریال به پایان رسید. این صحنه در آخرین روز کاری سریال مختارنامه، در تیرماه ۸۸ مقابل دوربین رفت اما بعدها میرباقری به این نتیجه رسید که این پایان​بندی بسیار تلخ است و باید امیدی به مخاطب داده شود تا او ناامید از پای تلویزیون بلند نشود. به همین دلیل سکانس ملاقات ابراهیم اشتر با پسرعموی مختار طراحی شد که این سکانس مدتی بعد در احمد آباد مستوفی مقابل دوربین رفت. میرباقری نسبت به دیالوگ​‌هایش به شدت حساس است و اجازه تغییر در آن را به هیچ بازیگری نمی‌​دهد. همیشه در سر صحنه متن دست نوشته او به دست دستیارانش حامد میرباقری و عباس خدری داده می​شد تا آن​ها از روی این متن، برای بازیگران نسخه‌ه​ایی بازنویسی کنند. در همین سکانس عباس خدری که مامور رونویسی از فیلمنامه برای حسن میرباقری بازیگر نقش ابراهیم اشتر بود، یک کلمه از دیالوگ​ها را تغییر می‌​دهد. هنگام فیلم‌​برداری میرباقری با شنیدن این کلمه برادرش حسن را مواخذه می​کند که چرا در دیالوگ ها دست برده است؟ حسن متن را نشان می​دهد و مشخص می​شود اشتباه از سوی خدری بوده است که کلمه ای نزدیک به آن کلمه اصلی را انتخاب و در متن قرار داده است. همه تصور می​کردند میرباقری با خدری برخورد خواهد کرد اما او تنها به گفتن این جمله به خدری بسنده می کند:«عباس بترکی»

وقتی میرباقری از برادرش می​خواهد تا عین کلمه​ای که او نوشته را بگوید، حسن اعلام می کند این کلمه دیگر ملکه ذهنش شده و اگر قرار بر تغییر باشد، ممکن است او قاطی کند. به همین دلیل دیالوگ ابراهیم اشتر به همان شکلی که خدری نوشته بود بیان می​‌شود تا خدری تنها کسی باشد که توانسته در فیلم​نامه میرباقری دست ببرد.

بازیگران

ویرایش
بازیگر نقش توضیحات
فریبرز عرب‌نیا مختار ثقفی نقش اصلی
فرهاد اصلانی عبیدالله بن زیاد (ابن مرجانه) امیر کوفه در زمان حادثه کربلا
مهدی فخیم‌زاده عمر بن سعد شوهر خواهر مختار و فرمانده ارتش کوفه در حادثه کربلا
نسرین مقانلو ناریه بنت سَمُرَة بن جُندَب ام ثابت، همسر اول مختار ثقفی
فریبا کوثری عُمرِه بنت نعمان بن بشیر همسر دوم مختار ثقفی
داوود رشیدی نعمان بن بشیر انصاری امیر کوفه قبل از ابن زیاد و پدر عمره زن مختار ثقفی
ماه چهره خلیلی جاریه بنت ابوعبید ثقفی خواهر ناتنی مختار ثقفی و زن عمر بن سعد
رضا رویگری کیان ایرانی سردار ایرانی مختار ثقفی
جعفر دهقان مصعب بن زبیر فرمانده ارتش آل زبیر در جنگ با مختار
محمد صادقی عبدالله بن مطیع سومین حاکم زبیری کوفه بعد از مرگ یزید و دوست مختار
عنایت الله شفیعی عبدالله بن کامل شاکری یار مختار و فرمانده شرطه‌های کوفه در دولت مختار
حسن میرباقری ابراهیم بن مالک اشتر بازوی راست مختار در قیام مختار
رضا کیانیان عبدالله بن زبیر خلیفه مسلمانان در مکه و دشمن مختار
انوشیروان ارجمند رفاعة بن شداد یکی از رهبران توابین که با مختار بیعت کرد
محمدرضا شریفی‌نیا محمد بن حنفیه برادر حسین بن علی که حکم جهاد به مختار داد
ولی‌الله شیراندامی سلیمان بن صرد خزاعی از بزرگان کوفه و رهبر توابین
ژاله علو دومه الحسنا مادر مختار
کاظم هژیرآزاد مُهَلَب بن ابی صفره مشاور مصعب بن زبیر در جنگ با مختار
حبیب دهقان‌نسب یزید بن اَنَس یار مختار ثقفی که در جنگ با ابن زیاد بر اثر بیماری از دنیا رفت
محمد فیلی شمر بن ذی الجوشن دوست و همرزم عمر بن سعد در حادثه کربلا
شهرام حقیقت‌دوست عبیدالله بن حر جعفی یار مختار که به او خیانت کرد و به سپاه مصعب بن زبیر ملحق شد
امین زندگانی مسلم بن عقیل سفیر حسین بن علی در کوفه
محمود جعفری مَعقَل مشاور ابن زیاد
فرخ نعمتی هانی بن عُروِه از بزرگان کوفه که مسلم بن عقیل در خانه او سکونت داشت
پرویز پورحسینی میثم تمار خرما فروش معترض به خطبه ابن زیاد در مسجد
مظفر مقدم شَبَث بن رَبعی از اشقیای حادثه کربلا که با مختار بیعت کرد
اکبر زنجان‌پور سعد بن مسعود ثقفی فرماندار مدائن و عموی مختار
صالح میرزاآقایی جعفر بن زبیر برادر عبدالله بن زبیر
رحمان باقریان زِربی غلام مختار
احمد علامه‌دهر عبدالرحمن بن شُرَیح یار مختار ثقفی که در ابتدا برای بیعت با او مردد بود
مصطفی طاری عمرو بن حُرَیث (بن حُرَیث) فرمانده اموی شرطه‌های کوفه
حمید مظفری مسلم بن عوسَجِه از همراهان مسلم بن عقیل که پس از شهادت او به قافله حسین بن علی ملحق شد
حمیدرضا عطایی سائب بن مالک اشعری یار مختار ثقفی
بهرام شاه‌محمدلو عبدالله بن یزید دومین حاکم زبیری کوفه بعد از مرگ یزید
رضا خندان سنان بن اَنَس نخعی از اشقیای حادثه کربلا که سر حسین بن علی را از تن جدا کرد
سیامک اطلسی حُصَین بن نُمَیر فرمانده سپاه شام در جنگ مکه و جنگ با توابین
سیروس تقی‌نژاد شریک بن جدیر پیرمرد کور قاتل حُصَین بن نُمَیر
کریم اکبری مبارکه اَحمَر بن شُمَیط یار مختار و فرمانده سپاه او در جنگ حرورا
محمود اردلان زائده بن قدامه پسر عموی مختار و زندانبان کوفه
زهیر بن قین از شهدای کربلا و همسر دلهم
بیژن افشار محمد بن اشعث ابن قیس
میرصلاح حسینی عمرو بن حجاج زبیدی
نصرت دستمردی پیشکار عبدالله ابن زبیر
حامد میرباقری ثابت بن مختار پسر مختار
وهب نصرانی از شهدای کربلا
عباس وفایی خادم عبدالله ابن زبیر
عباس امیری مقدم عامر بن مسعود اولین حاکم زبیری کوفه بعد از مرگ یزید
صدرالدین حجازی خولی بن یزید اصبحی از اشقیای دشت کربلا و حامل سر بریده حسین بن علی
ابراهیم‌آبادی عبیده یار مختار ثقفی که شرب خمر می کرد
سیروس کهوری‌نژاد غلام حرمله
الهام حمیدی شیرین همسر کیان ایرانی که به دست حرمله کشته شد
حسن علیرضایی مرد علوی، فرمانده زبیری ، علیرضایی در گروه سوارکاری سریال مختارنامه هم فعالیت مؤثری داشته است.
بهنوش طباطبایی خاشعه همسر منذر بن زبیر
بهناز جعفری ماریه همسر عبیدالله بن حر جعفی
شهره لرستانی از زنان قبیله حمدان و سردسته زنان کوفی که در مسجد کوفه به عمر بن سعد سنگ زده بودند
انوش معظمی حرمله بن کاهل اسدی قاتل علی اصغر در حادثه کربلا
شهزاد صفوی عبدالله بن مالک اشتر نخعی برادر ابراهیم بن مالک اشتر نخعی
حدیث فولادوند راحله همسر ابراهیم بن مالک اشتر نخعی
حسین خانی‌بیک اَیاس بن مضارب فرمانده زبیری شرطه‌های کوفه
آهو خردمند ساره همسر اول خولی بن یزید اصبحی
رامونا شاه حورا همسر دوم خولی بن یزید اصبحی
حسن پورشیرازی بهرام رنگرز عجم دیلمی، رنگرزی که با ابوبصیر حضرمی مشاجره داشت
آفرین عبیسی صفیه بنت ابوعبید ثقفی خواهر مختار ثقفی و همسر عبدالله بن عمر
کوروش زارعی عمربن حجاج سردسته معترضان به زندانی شدن هانی بن عروه
ویشکا آسایش جَعَده بنت اشعث بن قیس همسر حسن بن علی
مریم بوبانی دُلهَم همسر زهیر بن قین
اکبر سلطانعلی رستم (پَشَنگ) غلام شمر و قاتل ام وهب و زربی و خواننده تیتراژ اول سریال
گوهر خیراندیش حنانه خاله جاریه و نامادری عمرسعد
پروین سلیمانی سلیمه زن ترشی فروش
حسین سرچاهی عباد بن حصین یکی از فرماندهان زبیری در جنگ حرورا که جنگجوی قابلی بود و شرعیات می‌دانست و مُهَلَب او را به سوی سپاه احمر بن شُمَیط فرستاد.
سیامک صفری مزدور شامی که مردم مدائن را در زمان فرمانداری سعید بن مسعود ثقفی، عموی مختار، از لشکریان شام و کژدم‌های اَرباز ترساند
معصومه تقی پور طوعه زنی که مسلم بن عقیل را پناه داد ولی پسرش، بلال، که پسری شراب خور بود او را لو داد
حمیدرضا هدایتی اَصفر بن سعید فرستاده مصعب بن زبیر به سمت مختار هنگام محاصره کاخ کوفه
حسین محب‌اهری ابو بصیر عرب حَضرمی، تاجری که با بهرام رنگرز مشاجره داشت
سیدجواد هاشمی تبیان سردار سپاه حسن بن علی
حسین لطیفی کثیر بن شهاب حارثی، از سران اُمَوی کوفه در زمان حکومت ابن زیاد. از کسانی که مردم کوفه را از یاری کردن مسلم بن عقیل نهی کرد و از لشکر شام بیم‌شان داد.
شبنم فرشادجو زنی از زنان قبیلهٔ نخعی که در هنگام قیام مختار مردی را به عنوان مزدور پیش عمره برد
مهرداد ضیایی اَزرق از خوارج شهر مدائن
مسعود ولدبیگی نَجدَة بن عامر سردسته خوارج مکه
ابوالقاسم پورشکیبا ابوالحدید ثقفی مردی از قبایل صحرا نشین که در زمان قیام مسلم بن عقیل با مختار بیعت کرد
محمود بنفشه‌خواه طبیبِ شمر که به دلیل طمع کردن سکه بیشتر، شمر او را در سردآب خانه‌اش کشت
رضا آقاربی عبدالله بن وال یکی از رهبران توابین
مهدی تقی‌نیا بن وهب مشاور اَحمَر بن شُمَیط در جنگ با زبیریان در حَرورا، که بن شمیط را مجاب کرد کیان و سپاهیانش را پیاده به میدان بفرستد
سید مهرداد ضیایی بن همام شاعر اموی که در دولت مختار به کاخ وارد شد و اشعاری در تحسین مختار و یارانش خواند.
محمد یگانه اسماعیل بن کثیر یار مختار ثقفی که به او خیانت کرد
ولی‌الله مؤمنی شُرَحبیل بن ذی کلاع فرمانده سپاه شام در جنگ با توابین که شکست خورد
محمد پورستار حبیب بن مظاهر از همراهان مسلم بن عقیل که پس از شهادت او به قافله حسین بن علی ملحق شد
شهرام عبدلی بلال پسر شراب خور که مسلم بن عقیل را لو داد
فریدون سورانی مسیب بن نجبه یکی از رهبران توابین
محمدرضا حقگو بن ضَبابی دوست شمر
رضا شفیعی عبدالرحمن بن محمد بن اشعث پسر محمد بن اشعت
رز رضوی هانیه زن وهب نصرانی
علی جاویدفر عبدالله بن عَفیف پیرمرد نابینای کوفی معترض به ابن مرجانه
سارا سلطانی اَسماء دختر بن عَفیف پیرمرد نابینای کوفی معترض به ابن مرجانه
مجید علی‌اسلام مُنذَر بن زبیر برادر کوچک عبدالله بن زبیر که در جنگ مکه کشته شد
جمشید شاه‌محمدی عبدالله بن عمر شوهر خواهر مختار ثقفی
امیررضا دلاوری از سرداران سپاه سعید بن مسعود ثقفی، عموی مختار، در مدائن
محمدعلی سلیمان‌تاش سردسته مردم کوفه، که پس از خروج یکی از اشراف عرب به همراه پسرش از کاخ مختار، جان آن‌ها را به نا حق گرفتند.
بهزاد رحیم خانی از اشراف عرب که پس از خروج از کاخ مختار مردم جان او را به ناحق گرفتند.
روژان آریامنش نائله دختر مختار ثقفی
مسعود خدابخشیان ابراهیم بن محمد بن طلحه الخیر امام جمعه زبیری کوفه در زمان حاکمیت بن یزید
عزیزالله هنرآموز ابومفلس کاتب دربار کوفه
حامد حدادی یحیی بن زمزم غول بنی زَبدِه
احمد ایراندوست هارون بن منصور نعلبند همبند عمر بن سعد در زندان مدائن
فرید ملک‌محمدی حَفْص پسر عمر بن سعد
فاضل اجبوری ابوذاکر پیرمرد قبیله نشین بیعت کننده با مختار
بهناز توکلی ام وهب مادر وهب نصرانی
کریم پورزارعی بُکَیر بن حُمران اَحمری کسی که مسلم بن عقیل را از کنگره بالای کاخ ابن زیاد پایین انداخت و او را به قتل رساند
مهدی تارخ طبیبِ حسن بن علی در کوشک مدائن
نقی سیف‌جمالی طبیبِ ابن زیاد
مجتبی کیمیایی مهران یار ایرانی کیان
آیدین خطایی‌اصل حطاب (فارِس یل یل شام) غول شامیان در نبرد مکه
مریم قادری عذرا دختر روستایی لال و نامزد سنان بن اَنَس
شهین نجف‌زاده مادر عذرا و مادر زن سنان بن اَنَس
حبیب جنت‌مکان سردار سپاه ابراهیم بن مالک اشتر
ایرج خدری شرطه کوفی که قاتل هانی بن عروه بود
اسماعیل یوسف‌پور غلام بچه شُرَحبیل بن ذی کلاع
در معرکه کوفیان بعد از مرگ یزید، نقش بوزینه یزید را در آن معرکه بازی کرد
بهنام تشکر مترسک گردانی که همراه یحیی بن زمزم، غول زبیری، در دوران محاصره دارالإماره کوفه توسط زبیریان، مقابل در ورودی کاخ معرکه گرفتند
محسن صوفی یاران کیان

صداپیشگان

ویرایش

سرپرستی گویندگان این سریال را حمیدرضا آشتیانی‌پور بر عهده داشته است و برخی صداپیشگان این سریال به شرح زیر است:[۶]

نام صداپیشه نام نقش نام بازیگر
پرویز بهرام راوی -
احمد رسول زاده نعمان بن بشیر داوود رشیدی
حمیدرضا آشتیانی‌پور ابراهیم بن مالک اشتر حسن میرباقری
ایرج رضایی محمد حنفیه محمد رضا شریفی‌نیا
تورج مهرزادیان احمر بن شمیط کریم اکبری مبارکه
ژرژ پطرسی عبدالله بن مطیع محمد صادقی
علی همت مومی وند مصعب بن زبیر جعفر دهقان
منوچهر زنده‌دل عباس بن علی کاوه فتوحی
بیژن علی‌محمدی زهیر بن قین محمود اردلان
اکبر منانی عبیده ابراهیم‌آبادی
مریم شیرزاد راحله حدیث فولادوند
زهره شکوفنده ام وهب بهناز توکلی
رضا آفتابی منذر بن زبیر مجید علی‌اسلام
شهرزاد ثابتی همسر وهب رز رضوی
مینا شجاع سلیمه پروین سلیمانی
حسین عرفانی ابن وهب مهدی تقی‌نیا
شهراد بانکی نقش‌های مختلف سایر بازیگران
حسین خدادادبیگی نقش‌های مختلف سایر بازیگران
امیر حکیمی نقش‌های مختلف سایر بازیگران
شراره حضرتی زُبیده کنیز خاشعه ؟
هادی جلیلی باله نقش‌های مختلف سایر بازیگران

قسمت‌ها

ویرایش
شم.عنوانکارگرداننویسندهتاریخ پخش اصلی
۱«کوشک سفید»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۹ مهر ۱۳۸۹
۲«خروس جنگی»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۶ مهر ۱۳۸۹
۳«نیش عقرب»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۳ مهر ۱۳۸۹
۴«اسیر غول»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳۰ مهر ۱۳۸۹
۵«نام‌ها و نامه‌ها»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۷ آبان ۱۳۸۹
۶«ما اهل کوفه …»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۴ آبان ۱۳۸۹
۷«خر دجال»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۱ آبان ۱۳۸۹
۸«شیر در زنجیر»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۸ آبان ۱۳۸۹
۹«نینوا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۵ آذر ۱۳۸۹
۱۰«خون خدا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۲ آذر ۱۳۸۹
۱۱«نوش دارو»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۹ آذر ۱۳۸۹
۱۲«تخت سلیمان»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۶ آذر ۱۳۸۹
۱۳«کعبه مطلا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳ دی ۱۳۸۹
۱۴«کعبه در آتش»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۰ دی ۱۳۸۹
۱۵«اصحاب الفیل»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۷ دی ۱۳۸۹
۱۶«نعل وارو»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۴ دی ۱۳۸۹
۱۷«میهمان ملکوت»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱ بهمن ۱۳۸۹
۱۸«غلاف شکسته»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۸ بهمن ۱۳۸۹
۱۹«نهضت توابین»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۵ بهمن ۱۳۸۹
۲۰«آخرین بازی»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۲ بهمن ۱۳۸۹
۲۱«دلدل»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۹ بهمن ۱۳۸۹
۲۲«قیام مختار»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۶ اسفند ۱۳۸۹
۲۳«قیام مختار ۲»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۳ اسفند ۱۳۸۹
۲۴«حکومت قانون»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۰ اسفند ۱۳۸۹
۲۵«اتحاد شوم»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۷ اسفند ۱۳۸۹
۲۶«شورش»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۹ فروردین ۱۳۹۰[۷]
۲۷«در پوست میش»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۶ فروردین ۱۳۹۰
۲۸«خاطرهٔ آب»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲ اردیبهشت ۱۳۹۰
۲۹«بر خاکستر تنور»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۹ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۰«مترسک»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۱«تیغ طلا»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۲«رستاخیز»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۰
۳۳«دولت مستعجل»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۶ خرداد ۱۳۹۰
۳۴«دلیران ایران»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۳ خرداد ۱۳۹۰
۳۵«دلیران ایران ۲»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۰ خرداد ۱۳۹۰
۳۶«خرس خاله‌ها»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۷ خرداد ۱۳۹۰
۳۷«آتش در نیستان»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۳ تیر ۱۳۹۰
۳۸«رؤیای سرخ»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۰ تیر ۱۳۹۰
۳۹«غول‌کشی»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۱۷ تیر ۱۳۹۰
۴۰«پرواز»داوود میرباقریحسن میرباقری و محمد بیرانوند۲۴ تیر ۱۳۹۰

بودجه

ویرایش

بودجهٔ ساخت مجموعهٔ مختارنامه از سوی داوود میرباقری در همایش «قیام تا قیام» ۲۰ میلیارد تومان اعلام شد.[۸] در گزارشی دیگر، بودجهٔ ابتدایی این مجموعه دو میلیارد تومان برآورد شده بود اما در نهایت با بودجهٔ ۲۴ میلیارد تومانی به پایان رسید.[۹]

حواشی پخش و حذفیات

ویرایش

نمایش سرهای بریدهٔ قاتلان حسین بن علی در بازپخش تلویزیونی سریال مختارنامه حذف شدند. در پخش‌های قبلی این مجموعه، در سکانس‌های مختلف سرهای بریده عبیدالله بن زیاد و شمر و عمر بن سعد در حالی که به بارگاه مختار ثقفی آورده شده بودند، نشان داده می‌شد، اما در پخش بعدی مختارنامه این صحنه‌ها حذف شدند.[۱۰] همچنین به جز صحنه‌ی رویای ابراهیم مالک اشتر، تمام سکانس‌های مربوط به عباس بن علی و جنگ و کشته شدن وی از این مجموعه حذف شد.[۱۱][۱۲][۱۳]برخی از این صحنه‌ها بعدا به شکل غیر رسمی در شبکه‌های اجتماعی درز پیدا کرد و دست به دست شد.

انتقادات اهل سنت

ویرایش

پخش سریال مختارنامه در ایران با واکنش روحانیون دانشگاه الازهر مصر روبه‌رو شده است.

به گزارش روزنامهٔ عربی الشرق الاوسط، روحانیون الازهر مصر از مقامات ایرانی خواسته‌اند تا از پخش این سریال جلوگیری کنند. این روحانیون اعلام کردند که در این سریال به صحابهٔ پیامبر اسلام توهین شده و از کارگروه تقریب مذاهب در ایران خواسته‌اند به سرعت وارد عمل شود و از ایجاد آنچه که یک فتنهٔ مذهبی خوانده شده جلوگیری کند.[۱۴]

پیش از اعتراض علمای مصری و سعودی به پخش سریال مختارنامه از تلویزیون ایران، پایگاه رسمی اطلاع‌رسانی اهل سنت، سنی آنلاین، به انتقاد از صحنه‌هایی از این سریال پرداخته و نوشته است که در این سریال به صحابهٔ پیامبر و از جمله به عبدالله بن زبیر توهین شده است.[۱۵]

این مسئله یکی از دلایلی است که واکنش علمای الازهر مصر را به این سریال تلویزیونی برانگیخته است.

عوامل

ویرایش

کارگردان این سریال داود میرباقری بوده و به تهیه‌کنندگی محمود فلاح ساخته شده است. مسعود میمی به عنوان برنامه ریز، محمود اردلان به عنوان طراح و اجراگرِ صحنه‌های جنگ، حمیدرضا آشتیانی‌پور سرپرستِ گویندگان و همچنین پرویز بهرام گویندهٔ پیشکسوت در مقام راوی و گویندگانی از جمله علی همت مومیوند، ژرژ پطرسی، اکبر منانی، بیژن علیمحمدی، امیر حکیمی، حسین عرفانی، ایرج رضایی، تورج مهرزادیان، منوچهر زنده‌دل، مریم شیرزاد و شوکت حجت حضور داشتند.[۱۶] در این سریال ۱۱۰ بازیگر اصلی و ۴۰۰ بازیگر فرعی بازی می‌کنند.[۱۷]

مسعود ولدبیگی طراح چهره پردازی و عبدالله اسکندری طراح جلوه‌های ویژه گریم در سریال مختارنامه بوده‌اند.

طراح صحنه، لباس و طراح جلوه‌های ویژه این سریال بر عهدهٔ محسن شاه‌ابراهیمی بوده است.

آهنگ‌ساز این سریال امیر توسلی بوده[۱۸] و موسیقی تیتراژ ابتدایی این سریال با خوانندگی اکبر سلطانعلی(بازیگر نقش رستم (پشنگ/رستم)، غلام شمر) بود،[۱۹] و تیتراژ پایانی نیز با هم‌نوایی لالایی صدیقه بحرانی، نوحه‌خوان بوشهری، همراه بود که به علت خوانندگی یک زن حواشی‌ای نیز در پی داشت.[۲۰] همچنین بهزاد عبدی در قسمت‌های آخر سریال به عوامل آن اضافه شده و چند قطعه‌ای از موسیقی متن این سریال را ساخته است.

جلوه‌های ویژه دیداری

ویرایش

در زمان شروع تصویربرداری این مجموعه تلویزیونی در سال ۱۳۸۳، فناوری‌ جلوه‌های ویژه کنونی در ایران وجود نداشت. بنابراین سکانس‌هایی نظیر کابوس‌های مختار و تعقیب توسط موجودات برزخی و... در ابتدا به شکل میدانی ساخته شد. پس از اتمام فیلم‌برداری در سال ۱۳۸۸ فناوری‌های جدیدتری در کشور وجود داشت و در این مرحله تیم جلوه‌های ویژه بصری به تیم اضافه شد. بنابراین بسیاری از این سکانس‌ها مجددا توسط مسول جلوه‌های ویژه بصری این مجموعه یعنی برادران سحرخیر (امیر و کامران) در استودیو روشنا به شکل رایانه‌ای مجددا تولید شد. امیرسحرخیز در این باره گفته: «چون از همان اول بحث جلوه‌های ویژه در مجموعه مطرح نبود برای همین روی این مساله کمتر توجه داشتند. تدوین ابتدایی کار انجام شده بود که ما به پروژه اضافه شدیم.»

بسیاری از صحنه‌های مجموعه نیز به کمک این تیم جذاب‌تر شد. اضافه کردن افکت‌های مختلف نظیر پاشش خون، زیاد کردن جمعیت سپاه‌ها و خیمه‌های آنها، بزرگتر کردن ابعاد شهر و... برخی از این تغییرات بوده است. خصوصا برای سکانس‌های فلش‌بک ظهر عاشورا اصلاح نور و رنگ ویژه‌ای انجام شد که تفاوت این سکانس‌ها با سایر سکانس‌های مجموعه مشهود است. در بیشتر از ۲۰۰ پلان مختارنامه، از جلوه‌های ویژه استفاده شده است. همچنین ساخت تیتراژ این مجموعه نیز بر عهده همین تیم بوده است.[۲۱]

پانویس

ویرایش
  1. «مختارنامه در چهل قسمت به سرانجام می‌رسد». فرارو. ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  2. «سریال "مختار نامه" انتقادهای اهل سنت ایران را برمی‌انگیزد». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  3. انساب الاشراف، ج۶ص ۳۹۰
  4. أسدالغابة، ج۴، ص:۳۴۷
  5. المعرفةوالتاریخ، ج۳، ص:۳۳۰
  6. «تمام تلاشمان را کردیم تا در مختارنامه دیده نشویم». ایسنا. دریافت‌شده در ۲۰۲۳-۰۱-۰۲.
  7. «پخش «مختارنامه» به پس از نوروز موکول می‌شود». ایسنا. ۲۰۱۱-۰۳-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۶.
  8. «هزینه ساخت سریال مختارنامه اعلام شد». تابناک. ۱۷ آذر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  9. بهادری، مهسا (۲۰ دی ۱۴۰۱). «۴ هزار میلیارد تومان، بودجه رسمی ساخت دو سریال تاریخی / موج تورم، «موسی» را هم می‌برد». خبرآنلاین. دریافت‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۲۴.
  10. «حذف سرهای بریده از بازپخش سریال مختارنامه». پارسینه. دریافت‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۲۰.
  11. «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  12. «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  13. «آپارات - سرویس اشتراک ویدیو». آپارات - سرویس اشتراک ویدیو. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  14. «مختارنامه از شایعه تحریم تا ادعای تحریف تاریخ اعراب». خبرآنلاین. ۲۰۱۱-۰۳-۳۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۱۹.
  15. جمالی، رضا (۲۰۱۱-۰۱-۰۱). ««مختارنامه توهینی به صحابه پیامبر اسلام»». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۶-۱۹.
  16. «برگزاری مراسم تجلیل از عوامل سریال مختارنامه». الف. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  17. «پروژه تاریخی سریال مختارنامه». مجله خیمه. آبان ۱۳۸۷. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  18. «موسیقی سریال مختارنامه نقد می‌شود». همشهری آنلاین. ۲۰۱۱-۱۲-۱۶. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۷-۳۰.
  19. «خواننده تیتراژ و بازیگر "مختارنامه": میرباقری گفت، «سلطان» وحشی بخوان!». پایگاه خبری تحلیلی انتخاب. ۱۰ تیر ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  20. سید ابوالحسن مختاباد (۲۳ آذر ۱۳۸۹). «شریفیان و حواشی موسیقی سریال مختارنامه». همشهری‌آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۱۷-۱۰-۰۳.
  21. «جلوه های ویژه مختارنامه چگونه ساخته شد؟». rajanews.com. ۲۰۱۱-۰۱-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۲۴-۰۷-۱۴.

پیوند به بیرون

ویرایش