شیبانیان

دودمانی ترک-مغول‌تبار ایرانی‌شده در آسیای میانه


شیبانیان حکومتی خان خانی بود که در آغاز سده دهم هجری توسط شیبک خان در فرارود بنیانگذاری شد. در اواخر عهد تیموریان، قسمت عمده ای از قبایل ازبک تبار که در ناحیهٔ تیومن سکونت داشتند تحت سرکردگی ابوالخیرخان به ماوراءالنهر کوچ کرده، و به تدریج امرای تیموری را که بنیان‌گذار آن تیمور گورگان بود از بین بردند و نظم نوینی را شکل دادند که تا انحلال آن ها توسط شوروی، بر بخش های مهمی از آسیای مرکزی سلطه داشتند.

شیبانیان
Shayboniylar
GökturksAD551-572.png
تاسیس
انحلال
۱۵۰۰
۱۵۹۹
حکومت
 • خانشیبک خان (۱۵۱۰-۱۵۰۰)
کوچکونجی (۱۵۳۰-۱۵۱۰)
ابوسعید (۱۵۳۳-۱۵۳۰)
عبیدالله (۱۵۳۹-۱۵۳۳)
عبدالله اول (۱۵۴۰-۱۵۳۹)
عبداللطیف (۱۵۵۱-۱۵۴۰)
نوروز احمد (۱۵۵۵-۱۵۵۱)
پیر محمد اول (۱۵۶۰-۱۵۵۵)
اسکندر (۱۵۸۳-۱۵۶۰)
عبدالله دوم (۱۵۹۸-۱۵۵۵)
عبدالمومن (۱۵۹۸-۱۵۹۸)
پیر محمد دوم شیبانی (۱۵۹۸-۱۵۹۸)

این دولت به شیوه ای متمرکز نبود و هر منطقه خانی داشت، خانات بخارا و خانات خیوه شاخه‌هایی مهم از آن بودند تا تصرف این نواحی توسط روسها، مستقلا حکومت می کردند. خانات ابولخیرخانی تحت امر چند سلسله بر ماوراءالنهر تسلط داشتند، و از آن جمله امرای شیبانی است که در تمام قرن دهم هجری این خطه را تحت حکومت خود داشتند، ولی خوارزم را خانان این ناحیه که نیز اولاد شیبان بودند و خراسان را صفویه از تحت حکومت ایشان بیرون بردند.

شیبانیان همواره با ایران عصر صفوی در حال جنگ و جدال بودند، نخستین فرمانروای آنان(شیبک خان) نیز توسط شاه اسماعیل صفوی کشته شد.

این سلسله را امرای هشترخان منقرض کردند.

امیرانویرایش

اسامی افراد این شعبه از شیبانیان از این قرار است:

منابعویرایش