گاه‌شمار تاریخ استان کرمانشاه

امروز

۲۶ خرداد ۱۴۰۰

پیش از تاریخویرایش

پارینه سنگی (عصر شکارگران)ویرایش

نوسنگی (عصر روستانشینان و کشاورزان)ویرایش

عصر مفرغ و عصر آهن (عصر حکومت‌های اولیه و آغاز نگارش)ویرایش

دوران تاریخیویرایش

هزاره اول قبل از میلادویرایش

  • (۸۵۵ ق م) تأسیس کنفدراسیون قبایل الیپی در کرمانشاه کنونی به رهبری کوتل.
  • (۷۱۶ ق م) تبدیل کنفدراسیون قبایل الیپی به پادشاهی و انتخاب دالتا به عنوان پادشاه الیپی.
  • (۷۱۴ ق م) جنگ اول آشور و الیپی، در پی حملۀ‌ سارگون دوم به الیپی؛‌ و متعاقباً پذیرفتن پرداخت خراج به سارگون دوم از سوی دالتا.
  • (۷۱۴ ق م) لنین حاکم شهر هوباهنا در پادشاهی الیپی، پنج استان غرب و شمال غربی الیپی را متحد کرد و علیه دالتا دست به شورش زد و پرداخت باج به سارگون را هم نپذیرفت. اما سارگون به الیپی حمله کرد و شورشیان را شکست داد، هوباهنا را ضمیمۀ‌خاک آشور کرد، لنین خودکشی کرد، دالتا دوباره به پادشاهی رسید و به سارگون دوم باج پرداخت.
  • (۷۰۸ ق م) مرگ دالتا،‌ ایجاد هرج و مرج در کشور الیپی،‌ و دومین حملۀ آشور به الیپی. نیبه پسر دالتا به پادشاهی رسید، اما به جز نیسایی که پایتخت بود بقیۀ ‌خاک الیپی از دست رفت.
  • (۶۷۴ ق م) کیمری‌ها به رهبری سانداک شاترو به کشور الیپی حمله کردند،‌ نیبه کشته شد، کشور الیپی سقوط کرد،‌ اما ضمیمۀ خاک کیمری‌ها نشد،‌ بلکه تجزیه شد و میان چند قدرت تقسیم شد.

قرن ششم قبل از میلادویرایش

  • (۵۲۲ ق م) شورش فرورتیش مادی در ماد، سرکوب مردم حامی قیام او در شهر ماروش توسط ویدرنه،‌ و متعاقباً سرکوب فرورتیش توسط داریوش در کامبادنه.
  • (۵۲۲ ق م) شرح وقایع ناآرامی‌های دوران داریوش در سنگ نبشته بیستون.
  • درگذشت گئومات مغ و دفن شدن وی در گوردخمه سرخ ده. (به روایتی)

قرن دوم قبل از میلادویرایش

قرن اول میلادیویرایش

قرن چهارم میلادیویرایش

قرن ششم میلادیویرایش

پس از اسلامویرایش

قرن هفتم میلادیویرایش

قرن دهم میلادیویرایش

قرن یازدهم میلادیویرایش

قرن سیزدهم میلادیویرایش

قرن پانزدهمویرایش

قرن هفدهمویرایش

قرن هیجدهم میلادیویرایش

قرن نوزدهم میلادیویرایش

 
خانه خواجه باروخ، یکی از تجار کلیمی در زمان ناصر الدین شاه

قرن بیستم میلادیویرایش

قرن بیست و یکم میلادیویرایش

پانویسویرایش

  1. Biglari, F., & Shidrang, S. (2006). The lower paleolithic occupation of Iran. Near Eastern Archaeology, 69(3-4), 160-168.
  2. بیگلری، فریدون و سونیا شیدرنگ. ۱۳۹۸. ايران در دوران پارینه‌سنگی: عصر شکارگر- گردآوران، تاریخ و باستان‌شناسی ایران (به روایت موزه ملی ایران)، صص. ۳۳-۲۶، به کوشش: جبرئیل نوکنده و وینسنت ون ویلسترن، موزه ملی ایران، تهران
  3. شیدرنگ، سونیا ۱۳۹۸، زاگرس در دوره پارینه سنگی جدید، بنیاد ایران شناسی، تهران.
  4. Darabi, H. (2015). An introduction to the Neolithic revolution of the central Zagros, Iran. Archaeopress.
  5. کایلر یانگ. ۱۳۴۷. گزارش کاوش‌های گودین‌تپه، ترجمه: مجید وهرام، مجله بررسی‌های تاریخی، سال سوم، شماره ۳.
  6. عظیمی، کیومرث. ۱۳۹۵. تاریخ تشیع در کردستان، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول؛ ص ۹۵-۹۴.
  7. اطلس فرهنگی ایران: پیشینۀ تاریخی استان کرمانشاه؛ بایگانی‌شده در ۱۵ اوت ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بازدید در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۴.
  8. «سلام کرمانشاه بازدید در ۱۱ مارس ۲۰۱۰». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۳ سپتامبر ۲۰۱۰. دریافت‌شده در ۱۰ مارس ۲۰۱۰.
  9. ابن اثیر، عزالدین، الکامل، بیروت، ۱۴۰۲ق، ۸/فهرست؛ ۸/۳۸۸.
  10. نگاهی به شهرهای باستانی سرپل ذهاب، قصر شیرین، حلوان و دینور، نوشته‌شده در ۲۵ آبان ۱۳۹۶؛ بازدید در ۲۸ آذر ۱۳۹۶.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ ۱۱٫۵ خبرگاری دانشجویان ایران (ایسنا): کرمانشاه بر روی گسل‌های زلزله‌خیز و جوان زاگرس قرار دارد، نوشته‌شده در ۱۸ مهر ۱۳۹۱؛ بازدید در ۲۰ بهمن ۱۳۹۶.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ دانشنامه ایرانیکا: تاریخ کرمانشاه از غلبه عرب‌ها تا ۱۹۵۳ میلادی، نوشتهٔ جان کالمارد، نوشته‌شده در ١١ مارس ۲۰۱۵؛ بازدید در ۱۶ فوریه ۲۰۱۶.
  13. تیموری، ابراهیم، تاریخ سیاسی ایران در دورهٔ قاجار، جلد یکم، تهران: نشر سخن، چاپ یکم: ۱۳۹۲، ص ۱۳۸.
  14. پایگاه اینترنتی سورۀ مهر، گاهشمار تاریخ کرمانشاه؛ بایگانی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۰۷ توسط Wayback Machine بازدید در ۱۰ ژوئن ۲۰۱۴.
  15. کشاورز، اردشیر، کرمانشاه ما به دورنمای قدیم شهر، در کرمانشاه، تهران: انستیتو فرهنگی کردستان، با همکاری مؤسسهٔ فرهنگی آراس هولیر، ۱۳۸۸، صص ۱۸۷–۱۸۲، ص ۱۸۴.
  16. خبرگزاری فارس بازدید در ۲۲ آوریل ۲۰۱۰
  17. معرفی کتاب یهودیان کرمانشاه بایگانی‌شده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine بازدید در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۰
  18. برومند سرخابی، هدایت الله، ۱۳۸۸، در جستجوی هویت شهری کرمانشاه، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری، چاپ اول، ص۱۶۹.
  19. سلطانی، محمدعلی، احزاب سیاسی و انجمن‌های سری در کرمانشاه، از فراموشخانه تا خانهٔ سیاه: دوره‌های ۵–۱ انتخابات مجلس شورای ملی و فریادگران بر نظام دیکتاتوری از کرمانشاه؛ تهران: مؤسسهٔ فرهنگی نشر سها، جلد اول، چاپ یکم: ۱۳۷۸؛ ص ۱۵.
  20. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ایران: رساله‌ای در تشریح واقعۀ هائلۀ طاعون سال ۱۲۴۶ هجری در کرمانشاه، نوشتۀ یکی از فضلای آن روزگار، به کوشش هادی مکارم، منتشرشده در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۳؛ بازدید در ۲۵ شهریور ۱۳۹۷.
  21. جکسن، ویلیامز، سفرنامه جکسون (ایران در گذشته و حال)، ترجمه منوچهر امیری و فریدون بدره‌ای، تهران: خوارزمی، چاپ یکم: ۱۳۵۲، ص ۱۴۴.
  22. خدایاری، نعمت، نگین سبز زاگرس: گهواره؛ کرمانشاه: طاق‌بستان، چاپ یکم: ۱۳۹۱؛ ص ۱۲۴.
  23. سپهر، میرزامحمدتقی، 1337، ناسخ التواریخ، به اهتمام جهانگیر قائم مقامی، تهران: امیرکبیر، چاپ اول.
  24. شاکری، باقر: تذکرهٔ مختصر شعرای کرمانشاه و انجمن‌های ادبی و مطبوعات، کرمانشاه: چاپ سعادت، ۱۳۳۷، ص ۱۴۵.
  25. جکسن، ویلیامز، سفرنامه جکسون (ایران در گذشته و حال)، ترجمه منوچهر امیری و فریدون بدره‌ای، تهران: خوارزمی، چاپ یکم: ۱۳۵۲، ص ۲۰۸.
  26. پایگاه خبری تابناک: سرزمین‌های جداشده و تهدید تمامیت ارضی ایران، نوشتۀ میرمهرداد میرسنجری؛ بایگانی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine بازدید در ۲ سپتامبر ۲۰۱۴.
  27. شاهملکی، حسنعلی، ۱۳۹۰، سیری کوتاه در تاریخ کرمانشاه: از ابتدا تا قاجاریه، کرمانشاه: انتشارات کرمانشاه، چاپ اول، ص۱۲۷.
  28. برومند سرخابی، هدایت الله، ۱۳۸۸، در جستجوی هویت شهری کرمانشاه، تهران: وزارت مسکن و شهرسازی: مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری، چاپ اول، ص۲–۱۷۱.
  29. مکتب وحی: بیان داستان درویش کشی به فرمان بعضی از فقهاء توسط آیت‌الله انصاری همدانی بایگانی‌شده در ۳ سپتامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine بازدید در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳
  30. کوردیپدیا: شاه تیمور فرزند رضا باینارانی بازدید در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳
  31. مجموعه مقالات اولین همایش بین‌المللی مشترک ایران و عراق، جلد ۲۴، به کوشش صادق حسینی اشکوری، قم: مجمع ذخایر اسلامی، ۱۳۹۴؛ ص ۱۶۵.
  32. کلهر، محمد، مشروطه و بحران سیاسی کردستان، در مجلۀ زمانه، سال پنجم، امرداد ۱۳۸۵، شمارۀ ۴۷، ص۳۰.
  33. تکیه معاون بایگانی‌شده در ۲۹ سپتامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine بازدید در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰
  34. دایرة المعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی(نسخه آزمایشی): کتابخانه‌های کرمانشاه[پیوند مرده] بازدید در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳
  35. خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): قصۀ آوارگی ۴۰ سالۀ‌ مردمان این روستای «لوکس»!، نوشته‌شده در ٢۳ شهریور ١٣۹۹؛ بازدید در ۲۳ شهریور ۱۳۹۹.
  36. مدارس آلیانس در ایران و اثر آن در مشروطیت وبگاه جاودان، بازدید در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۰
  37. شیریان، محمدحسین، تاریخ مطبوعات استان کرمانشاه، کرمانشاه: اداه کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان کرمانشاه، شورای پژوهشی، چاپ یکم، ۱۳۹۲، ص۳۹ و ص۶۹.
  38. یارمحمد خان؛ نماد مشروطیت در کرمانشاه. ایسنا. ۱۴ امرداد ۱۳۹۲
  39. پایگاه جامع تاریخ معاصر ایران: بررسی عهدنامه ۱۹۷۵ ایران و عراق، نوشته‌شده توسط اصغر جعفری ولدانی، به نقل از: ماهنامۀ اطلاعات سیاسی اقتصادی ،۱۳۸۷ ، شماره ۲۴۸ - ۲۴۷، فروردین و اردیبهشت ۱۳۸۷؛ بازدید در ۵ فروردین ۱۳۹۶.
  40. فروتن، مجید. ۱۳۹۰، اوضاع سیاسی-اجتماعی همدان در جنگ جهان‌گیر اول، تهران: نشر کتابدار، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، چاپ اول؛ ص ۲۰۱.
  41. کشاورز، اردشیر، کرمانشاهان در جنگ جهانی اول، کرمانشاه: انتشارات تاق‌بستان، چاپ اول: ۱۳۸۲
  42. تاریخ ایران: اشغال کرمانشاه توسط روس ها؛ بایگانی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine بازدید در ۲ دسامبر ۲۰۱۴.
  43. دانشگاه هاروارد: پروژۀ‌ تاریخ شفاهی ایران: مصاحبه با کریم سنجابی، نوشته‌شده در ۱۵ اکتبر ۱۹۸۳؛ ص ۱۲.
  44. «سالشمار شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفت». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۲ مارس ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۳.
  45. راسخون: زندگینامه میرجلال الدین کزازی بازدید در ۱۹ سپتامبر ۲۰۱۳.
  46. رزم آرا، علی، عملیات اورامان (پاییز و زمستان ۱۳۱۰ شمسی)، به کوشش کامبیز رزم آرا و کاوه بیات، تهران: پردیس دانش، شرکت نشر و پژوهش شیرازهٔ کتاب، چاپ اول: ۱۳۸۶، ص دوازده.
  47. کشاورز، اردشیر، تاریخ صنعت برق غرب، کرمانشاه: طاقبستان، چاپ اول: ۱۳۸۷، ص۲۱.
  48. Who is knowledgeable, is strong: science, class, and the formation of modern Iranian society, 1900-1950. Cyrus Schayegh. University of California Press, 2009. ISBN 0-520-25447-3 pp.270
  49. رزم آرا، علی، عملیات اورامان (پاییز و زمستان ۱۳۱۰ شمسی)، به کوشش کامبیز رزم آرا و کاوه بیات، تهران: پردیس دانش، شرکت نشر و پژوهش شیرازهٔ کتاب، چاپ اول: ۱۳۸۶، ص هقت.
  50. ۵۰٫۰ ۵۰٫۱ ۵۰٫۲ خبرگزاری کردپرس: بازار سنتی کرمانشاه به روایت استاد اردشیر کشاورز
  51. پیک هفته: باقر مؤمنی با شتاب به ۸۰ رسید، ناصر مهاجر؛ بازدید در ۲۵ مارس ۲۰۱۷.
  52. روزنامۀ شرق: قیام عشیرۀ جوانرود در کرمانشاه، عیسی پژمان؛ بایگانی‌شده در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine بازدید در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴.
  53. پایگاه اینترنتی کوردیپدیا: رادیۆی کرماشان (به کردی سورانی)؛ بازدید در ۱۸ مارس ۲۰۱۵.
  54. ۵۴٫۰ ۵۴٫۱ آژانس خبررسانی کردستان: کردپا، رادیو کرمانشاه محل تولد و رشد و بالندگی بخشی بسیار مهم از تاریخ موسیقی کردی است؛ نوشته‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۴؛ ۱۸ ژانویه ۲۰۱۶.
  55. ۵۵٫۰ ۵۵٫۱ [ref>[https://web.archive.org/web/20160718050929/http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Ardebil/Contents/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF?feed=7f8efd72-28da-477e-b60f-8e05d3af01d5 [https://web.archive.org/web/20160718050929/http://ostani.hamshahrilinks.org/Ostan/Iran/Ardebil/Contents/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF?feed=7f8efd72-28da-477e-b60f-8e05d3af01d5 بایگانی‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بایگانی‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بایگانی‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بایگانی‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine بایگانی‌شده] در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۶ توسط Wayback Machine همشهری استانی: استان‌ها از کی استان شدند؟، نوشته‌شده در ۵ مرداد ۱۳۹۳؛] بازدید در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «همشهری آنلاین ۱» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  56. پایگاه خبری یافته: استانداران لرستان (از آغاز تا كنون)، نوشته‌شده در ۶ مرداد ۱۳۹۵؛ بایگانی‌شده در ۱۱ آوریل ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine بازدید در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸.
  57. تاریخچه و وضعیت شهرک‌های صنعتی ایران، شرکت شهرک‌های صنعتی، ۱۳۶۴، ص ۳۵–۱۰.
  58. همشهری آنلاین: آشنایی با استان همدان، نوشته‌شده در ۱۲ تیر ۱۳۹۶؛ بازدید در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸.
  59. دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی کرمانشاه، مرکز آموزشی درمانی طالقانی؛ بازدید در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶.
  60. معاونت آموزش دادگستری استان تهران: تبدیل فرمانداری كل ایلام به استان؛ بازدید در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸.
  61. خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): استان ایلام ۴۴ ساله شد، نوشته‌شده در ۱۸ فروردین ۱۳۹۷؛ بازدید در ۱۰ آوریل ۲۰۱۸.
  62. خبرگزاری ایسنا؛ سالروز موشک‌باران و بمباران پارک شیرین کرمانشاه؛ بازدید در ۱۴ اوت ۲۰۱۵.
  63. پایگاه اینترنتی موزۀ صلح تهران، ۳۱ تیرماه سالروز فاجعۀ حملۀ شیمیایی به روستاهای زرده و دیره در غرب کشور، بازدید در ۲۵ آوریل ۲۰۱۴ میلادی.
  64. شرکت بازرگانی پتروشیمی(سهامی خاص)
  65. پایگاه اینترنتی حزب کمونیست ایران (م-ل-م): درود بر مردم کرمانشاه، پاوه، روانسر و جوانرود؛ بایگانی‌شده در ۲۶ مه ۲۰۰۹ توسط Wayback Machine بازدید در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴.
  66. پایگاه اینترنتی روز: خطیب جمعه را کشتند گفتند سکته قلبی، گفتگوی فرشته قاضی با عایشه مفاخری همسر ملامحمد ربیعی؛ بایگانی‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴ توسط Wayback Machine بازدید در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۴.
  67. پورتال جامع گردشگری دولان، بیمارستان امام رضا (ع) استان کرمانشاه، نوشته‌شده در ۶ تیر ۱۳۹۴؛ بایگانی‌شده در ۳ نوامبر ۲۰۱۷ توسط Wayback Machine بازدید در ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۱۶.
  68. وبگاه میراث جهانی یونسکو بازدید در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۰
  69. همگردی، تالار انتظار کرمانشاه؛ بازدید در ۲۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶.
  70. خبرگزاری پانا بازدید در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۰
  71. «امضای تفاهم نامه همکاری استان‌های کرمانشاه و قاضی آنتپ ترکیه». روزنامه صبح خراسان. ۱۱ آذر ۱۳۸۹. بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰.
  72. «کرمانشاه و اسپیلیت خواهر خوانده می‌شوند». سایت تحلیلی خبری عصر ایران. ۱۱ تیر ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۱۲ سپتامبر ۲۰۱۳.
  73. خبرگزاری میزان: راه‌آهن کرمانشاه افتتاح شد، نوشته‌شده در ۲۹ اسفند ۱۳۹۶؛ بازدید در ۱۱ آوریل ۲۰۱۸.