باز کردن منو اصلی

زبان ترکی استانبولی

زبانی ترک‌تبار در ترکیه
(تغییرمسیر از ترکی استانبولی)

ترکی استانبولی (به ترکی استانبولی: Türkçe) یا ترکی ترکیه (Türkiye Türkçesi) یکی از زبان‌های شاخه جنوب غربی یا گروه اوغوز، زبان‌های ترکی است که ۸۸٬۰۰۰٬۰۰۰ نفر در سراسر جهان به عنوان زبان نخست یا دوم با آن سخن می‌گویند[۸][۹][۱۰][۱۱] این زبان رایج‌ترین زبان از شاخهٔ زبان‌های ترکی می‌باشد. جغرافیای آن شامل ترکیه و قبرس شمالی و قسمت‌هایی از عراق، یونان، بلغارستان، جمهوری مقدونیه، کوزوو، آلبانی و دیگر قسمت‌های شرقی اروپا را شامل می‌شود. سالانه جمعیت بسیاری نیز از ترکیه به غرب اروپا و به ویژه آلمان مهاجرت می‌کنند که موجب تکلم ترکی در آن مناطق می‌گردد.

ترکی استانبولی
Türkçe
بیان[ˈtyɾct͡ʃɛ] ( )
زبان بومی درترکیه، بلاروس، مقدونیه، قبرس شمالی, یونان،[۱] جمهوری آذربایجان،[۲] کوزوو, رومانی، عراق[۳]<چین>
تعداد گویشوران
۷۵.۷ میلیون (زبان نخست)[۴]  (2002–2018)
۸۸ میلیون (زبان نخست و دوم)[۵]
تُرکی
  • اُغوز
    • اُغوز غربی
      • ترکی استانبولی
شکل‌های اولیه
ترکی عثمانی
  • ترکی استانبولی
شکل‌های استاندارد
گویش‌ها
لاتین (الفبای ترکی استانبولی)
ترکی استانبولی بریل
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
 ترکیه
 جمهوری ترک قبرس شمالی (به رسمیت شناخته شده توسط ترکیه)
 قبرس
 کوزوو (لغو در سال ۱۹۹۹)[۶]
زبان اقلیت
شناخته‌شده در
 جمهوری مقدونیه (به رسمیت شناخته شده)
 رومانی (به رسمیت شناخته شده)[۷]
تنظیم‌شده توسطفرهنگستان زبان ترکی استانبولی
کدهای زبان
ایزو ۶۳۹-۱tr
ایزو ۶۳۹-۲tur
ایزو ۶۳۹-۳tur
زبان‌شناسیpart of ۴۴-AAB-a
Map of Turkish Language.png
  کشورهایی که زبان رسمی است
  کشورهایی که به عنوان زبان اقلیت محسوب میشود
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.

ریشهٔ زبان ترکی را می‌توان در ترکستان چین در آسیای مرکزی جست. با گسترش قلمرو امپراتوری عثمانی این زبان که زبان رسمی آن‌ها بود اصلاحات بسیاری می‌یافت. آتاترک (اولین رئیس‌جمهور ترکیه) در سال ۱۹۲۸، الفبای عثمانی را با الفبای آوایی لاتین جایگزین نمود و کلمات بیشمار عربی، فارسی و… را از این زبان حذف نمود.[۱۲]

Origin of the words in Turkish vocabulary, which contains 104,481 words, of which about 86% are Turkish and 14% are of foreign origin

الفبای ترکی استانبولیویرایش

 
آتاترک و تدریس نمادین ۲۹ حرف جدید ترکی در شهر سینوپ ۱۹۲۸ میلادی

الفبای ترکی استانبولی، از بیست و نه حرف از حروف لاتین تشکیل شده‌است؛ که با تغییرات جزئی به صورت الفبای ترکی درآمده‌است. تغییر خط و جایگزینی حروف لاتین به جای حروف عربی با قانون شماره ۱۳۵۳ که در سال ۱۹۲۸ میلادی به تصویب رسید و مقرر گردید که حروف الفبای عربی، از مجموعه سازمانی الفبا و زبان کشور ترکیه نسخ و به جای آن ۲۹ حرف از حروف لاتین جایگزین گردد. بدین طریق سیستم نوشتاری ترکیه از ترکی عثمانی به ترکی لاتین (Latince yazılan türkçe) تغییر یافت.[۱۳] این حروف عبارتند از:

A a, B b, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ğ ğ, H h, I ı, İ i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, Ö ö, P p, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ü ü, V v, Y y, Z z

گفتنی است که همخوان H در زبان‌های ترکی وجود نداشته[۱۳] و بخش بزرگی از واژگانی که این همخوان در آن‌ها بکار رفته وامواژه‌اند[۱۴] و در بقیه نیز بر اثر تغییرات زبانی این همخوان به آن‌ها افزوده شده‌است.[۱۵]

ویژگی‌های ترکی استانبولیویرایش

در ترکی استانبولی زمان حال کامل (ماضی نقلی) وجود ندارد[۱۶] و برای این منظور واژگانی به همان گذشته ساده افزوده می‌شود تا معنی ماضی نقلی از آن برداشت بشود. نمونه:

Bu filmi daha önce/önceden izledin mi? (این فیلم را دیدی؟) "daha önce" به معنی "پیشتر/در گذشته" است. Bu filmi (daha önce) hiç izledin mi? (تاکنون این فیلم را دیده‌ای؟) "hiç" همان "هیچ" فارسی که در این جمله معنی "تاکنون" می‌دهد.

برخی [۱۷] حتی احتمال می‌دهند که صرف ماضی نقلی مانند «گلمیشم» یا «گلیپسن» (آمده‌ام، آمده‌ای) که در ترکی ترکیه موجود نیست، نتیجهٔ تأثیر فعل ماضی نقلی در زبان فارسی است.

منابعویرایش

  1. "The Muslim Minority of Greek Thrace".
  2. Taylor & Francis Group (2003). Eastern Europe, Russia and Central Asia 2004. Routledge. p. 114. ISBN 978-1-85743-187-2. Retrieved 2008-03-26.
  3. Encyclopaedia Britannica, Expo 70 Edition Vol 12, p.529
  4. Katzner, Kenneth (2002). Languages of the World (Third ed.). loca: Routledge, An imprint of Taylor & Francis Books Ltd. p. 153. ISBN 978-0-415-25004-7. Turkish is the national language of Turkey, spoken by about 60 million people, or 90 percent of the country’s population. There are also some 750,000 speakers in Bulgaria, 150,000 in Cyprus, and 100,000 in Greece. In recent decades a large Turkish-speaking community has formed in Germany, numbering over 2 million people, and smaller ones exist in France, Austria, the Netherlands, Belgium, and other European countries. (90% of 2018 population would be 73 million)
  5. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام kuribayashi-2012 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  6. "Kosova: Turkish Becomes Official Language". 2006-09-25. Retrieved 2013-01-11.
  7. "Recognized Minority Languages of Romania". Conventions.coe.int. Retrieved 2011-11-03.
  8. European Commission (2006). "Special Eurobarometer 243: Europeans and their Languages (Survey)"
  9. Katzner
  10. Turkish Language Program[پیوند مرده]" , Syracuse University"
  11. Ethnologue report for Southern
  12. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «[:en:Turkish_language Turkish_language]». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ کاشغری در دیوان اللغه می‌گوید: در ترکی حرف ه جایگاهی ندارد، بخش دوم، باب فعالل، منقوصات
  14. http://tdid.ege.edu.tr/files/dergi7s1.pdf
  15. کاشغری مثال اوهی (جغد) را می‌آورد که در اصل اوکی بوده‌است
  16. http://www.ijhssnet.com/journals/Vol_1_No_15_Special_Issue_October_2011/28.pdf
  17. L. Johanson, Aspect im Türkischen, Mainz, 1971, pp. 289f.

[۱]

جستارهای وابستهویرایش

  1. «آموزش زبان ترکی استانبولی به روش هیتیت». turkishemigration.ir.