انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۹۶)

دوازدهمین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران
انتخابات دوازدهمین دورهٔ ریاست‌جمهوری ایران
ایران
۱۳۹۲ →
اعضا
۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶
هیئت دولت
← ۱۴۰۰

نظرسنجی‌ها
مشارکت ۴۱٬۲۲۰٬۱۳۱ رأی، ۷۳٪ داخلی
  Hassan Rouhani.jpg Ebrahim Raeesi 2 cropped.jpg
نامزد حسن روحانی سید ابراهیم رئیسی
حزب/تشکل اعتدال و توسعه جامعهٔ روحانیت
اتحاد اصلاح‌طلبان
اعتدال‌گرایان
شورای عالی سیاستگذاری
مجمع روحانیون مبارز
جمنا
جبههٔ پایداری
جامعتین
رای‌های مردمی ۲۳٬۵۴۹٬۶۱۶ ۱۵٬۷۸۶٬۴۴۹
درصد رای ۵۷٫۱۳٪ ۳۸٫۳۰٪
درصد واجدان ۴۱٫۷۵٪ ۲۷٫۹۹٪
گرایش اعتدال‌گرا اصول‌گرا

  Mostafa Mir-Salim registration at 2017 presidential election.jpg Mostafa Hashemitaba (cropped).jpg
نامزد سید مصطفی میرسلیم سید مصطفی هاشمی‌طبا
حزب/تشکل مؤتلفه کارگزاران
اتحاد - -
رای‌های مردمی ۴۷۸٬۲۱۵ ۲۱۵٬۴۵۰
درصد رای ۱٫۱۶٪ ۰٫۵۲٪
درصد واجدان ۰٫۸۵٪ ۰٫۳۸٪
گرایش اصول‌گرا اصلاح‌طلب

انتخابات ریاست‌جمهوری ایران ۱۳۹۶ بر اساس استان.svg

نتیجهٔ انتخابات براساس نامزدان برنده به تفکیک استان‌های ایران

انتخابات ریاست‌جمهوری ایران ۱۳۹۶ بر اساس شهرستان به درصد.svg

نتیجهٔ انتخابات براساس حدود درصد نامزدان برنده به تفکیک شهرستان‌های ایران

رئیس‌جمهور پیش از انتخابات

حسن روحانی
اعتدالگرایان

رئیس‌جمهور برگزیده

حسن روحانی
اعتدالگرایان

دوازدهمین دورهٔ انتخابات ریاست جمهوری ایران در روز جمعه ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۶ برگزار شد.[۱][۲][۳] هم‌زمان پنجمین انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا نیز برگزار شد.[۴] نام‌نویسیِ داوطلبان از روز ۲۲ فروردین ۱۳۹۶ آغاز شد و تا ۵ روز ادامه داشت. پس از اعلام نام نامزدهای تأیید صلاحیت‌شده، آنها از ۸ تا ۲۷ اردیبهشت (جمعاً به‌مدتِ ۲۰ روز) برای تبلیغات انتخاباتی زمان داشتند.[۵] رئیس جمهور کنونی، حسن روحانی، مجاز به شرکت در انتخابات برای دومین بار پیاپی شد که با سید ابراهیم رئیسی نامزد اصولگرا، سید مصطفی هاشمی‌طبا و سید مصطفی میرسلیم رقابت کرد.

طبق نتیجه رسمی حسن روحانی با کسب ۵۷٪ آرا مجدداً به عنوان رئیس جمهور ایران انتخاب شد.[۶]

محتویات

روند برگزاری

بر پایه مادهٔ ۳ قانون انتخابات ریاست جمهوری، وزارت کشور موظف است دست‌کم پنج ماه پیش از پایان دوره چهار ساله ریاست جمهوری (۱۲ اسفند) مقدمات اجرای انتخابات را فراهم آورد.

نام‌نویسی نامزدان از سه‌شنبه ۲۲ ام تا شنبه ۲۶ فروردین انجام شد. تبلیغات نیز از ۸ تا ۲۷ اردیبهشت پس از اعلام نامزدان تأییدشده خواهد بود.

انتخابات جمعه ۲۹ اردیبهشت انجام می‌شود.[۷]

روش

انتخابات ریاست‌جمهوری در ایران با روش دومرحله‌ای برای یک دورهٔ چهار ساله انجام می‌شود. در صورتی که هیچ نامزدی نتواند اکثریت مطلق (۱+۵۰٪) را به‌دست‌آورد، انتخابات در روز جمعهٔ بعدی بین دو نامزدی که بیشترین رأی را آورده باشند انجام خواهد شد.[۸]

تشخیص صلاحیت افرادی که برای نامزدی نام‌نویسی می‌کنند به عهدهٔ شورای نگهبان قانون اساسی است. در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران شروط زیر برای نامزدهای ریاست‌جمهوری آورده شده:

  • رجل مذهبی و سیاسی
  • ایرانی‌الاصل
  • شهروند ایران‏
  • مدیر و مدبر
  • دارای حسن سابقه و امانت و تقوی‏
  • مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران‏
  • مؤمن و معتقد به مذهب رسمی کشور

زمان‌بندی

برنامه زمان‌بندی انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری ایران به شرح زیر است:[۹]

  • ۲۲ فروردین ۹۶: صدور دستور شروع انتخابات توسط وزیر کشور
  • ۲۲ تا ۲۴ فروردین ۹۶: تشکیل هیئت اجرایی توسط فرمانداری‌ها
  • ۲۲ تا ۲۶ فروردین ۹۶: ثبت نام از داوطلبان به مدت ۵ روز (از زمان صدور دستور شروع انتخابات)
  • ۲۷ تا ۳۱ فروردین ۹۶: رسیدگی به صلاحیت داوطلبان توسط شورای نگهبان
  • ۱ تا ۵ اردیبهشت ۹۶: تمدید مهلت رسیدگی به صلاحیت داوطلبان توسط شورای نگهبان
  • ۶ تا ۷ اردیبهشت ۹۶: انتشار اسامی نامزدها توسط وزارت کشور
  • ۸ تا ۲۷ اردیبهشت ۹۶: تبلیغات انتخاباتی نامزدها
  • ۲۸ اردیبهشت ۹۶: ممنوعیت تبلیغات انتخاباتی نامزدها
  • ۲۹ اردیبهشت ۹۶: اخذ رأی

نامزدان

نام‌نویسی از نامزدان از ۲۲ تا ۲۶ فروردین انجام شد. در پایان روند نام‌نویسی که در ساختمان وزارت کشور انجام گرفت، جمعاً ۱۶۳۶ نفر ثبت‌نام کردند؛ از این تعداد ۱۳۷ نفر زن و ۱۴۹۹ نفر مرد بودند. جوان‌ترین ثبت‌نام کننده ۱۸ سال و مسن‌ترین ۹۲ سال داشت.[۱۰]

نامزدهای تأیید شده از سوی شورای نگهبان

در ۳۱ فروردین ۱۳۹۶ ستاد انتخابات کشور با صدور اطلاعیه شماره هشت خود، شش نامزد احراز صلاحیت شده انتخابات ریاست‌جمهوری را معرفی کرد:[۱۱]

گرایش نام نامزد تولد (سن) نگاره حزب حامیان سمت‌های کلیدی تحصیلات
اعتدال‌گرا حسن روحانی[۱۲] ۱۳۲۷
‏(۶۸ سال)
اعتدال و توسعه
جامعهٔ روحانیت
اصلاح‌طلبان[۱۳][۱۴]، اعتدال‌گرایان
روحانیون مبارز[۱۵]، اعتدال و توسعه[۱۶]
مردم‌سالاری[۱۷]، اتحاد ملت[۱۸]
اراده ملت[۱۹]، نهضت آزادی[۲۰]
شورای اصلاحات[۲۱]، حزب کار[۲۲]
خانه کارگر[۲۳]، مدرسین دانشگاه[۲۴]
اصولگرایان معتدل[۲۵]
رئیس‌جمهور کنونی
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبری
دبیر شورای عالی امنیت دولت رفسنجانی و خاتمی
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی دوره دوم تا پنجم
دکترای حقوق اساسی
اصول‌گرا سید ابراهیم رئیسی[۲۶] ۱۳۳۹
(۵۶ سال)
جامعه روحانیت مبارز جمنا[۲۷]، جامعه مدرسین[۲۸]
روحانیت مبارز[۲۹]، جبهه پایداری[۳۰]
رفاه کارگران[۳۱]، عدالت‌طلبان[۳۲]
اسلامی دانشجویان[۳۳]، وفاق ملی[۳۴]، کانون دانشگاهیان[۳۵]
متولی آستان قدس رضوی
نمایندهٔ مجلس خبرگان رهبری
دادستان پیشین کل کشور
معاون اول پیشین قوه قضائیه
رئیس پیشین سازمان بازرسی کل کشور
دکترای فقه و حقوق
سید مصطفی میرسلیم[۳۶] ۱۳۲۶
(۶۹ سال)
مؤتلفه اسلامی مؤتلفه اسلامی[۳۷] عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
رئیس شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی
مشاور عالی و سرپرست نهاد رئیس‌جمهور خامنه‌ای
وزیر ارشاد دولت دوم هاشمی رفسنجانی
سرپرست پیشین شهربانی کل کشور
کارشناسی ارشد مکانیک
اصلاح‌طلب سید مصطفی هاشمی‌طبا[۳۸] ۱۳۲۵
(۷۰ سال)
کارگزاران سازندگی وزیر صنایع سنگین دولت باهنر
وزیر صنایع دولت اول موسوی
رئیس سازمان تربیت بدنی دولت رفسنجانی و خاتمی
رئیس پیشین کمیته ملی المپیک ایران
نامزد تأییدشدهٔ انتخابات در سال ۱۳۸۰
کارشناسی ارشد نساجی

نامزدهای کنار کشیده

دو تن از نامزدها با وجود تأیید صلاحیت از سوی شورای نگهبان پیش از رأی‌گیری از نامزدی انصراف دادند.

گرایش نام نامزد تولد (سن) نگاره حزب حامیان سمت‌های کلیدی تحصیلات
اصول‌گرا محمدباقر قالیباف[۳۹] ۱۳۴۰
(۵۵ سال)
مستقل جمنا،[۴۰] پیشرفت و عدالت[۴۱] شهردار تهران
فرمانده پیشین نیروی انتظامی
نماینده دولت خاتمی در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز
فرمانده پیشین نیروی هوایی سپاه پاسداران
نامزد تأییدشدهٔ انتخابات در سالهای ۱۳۸۴ و ۱۳۹۲
دکترای جغرافیای سیاسی
اصلاح‌طلب اسحاق جهانگیری[۴۲] ۱۳۳۶
(۵۹ سال)
کارگزاران سازندگی معاون اول رئیس‌جمهور
رئیس پیشین حزب کارگزاران سازندگی
وزیر معادن و فلزات دولت اول خاتمی
وزیر صنایع و معادن دولت دوم خاتمی
نمایندهٔ مجلس شورای اسلامی دوره دوم و سوم
دکترای مدیریت صنعتی

نامزدهای احراز صلاحیت نشده

چندین نفر از شخصیت‌های مشهور در این دوره صلاحیتشان احراز نشد. برخی از مشهورترین تأییدنشدگان:

محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور پیشین، مهمترین تأییدنشدهٔ این دوره بود. همچنین حمید بقایی معاون اجرایی او در دولت دهم نیز تأیید نشد.

علیرضا زاکانی نمایندهٔ پیشین مجلس و حمیدرضا حاجی‌بابایی وزیر آموزش و پرورش دولت دهم، دو تن از پنج نامزد نهایی جبهه مردمی انقلاب اسلامی (جمنا) بودند که صلاحیتشان تأیید نشد.

از دیگر چهره‌های سرشناس دولت احمدی‌نژاد، همچنین مسعود زریبافان رئیس بنیاد شهید، صادق خلیلیان وزیر کشاورزی، محمدمهدی زاهدی وزیر آموزش و پرورش، سید احمد موسوی معاون حقوقی و مجلس، به تأیید شورای نگهبان نرسیدند.

از دیگر نمایندگان کنونی و پیشین مجلس نیز محمدعلی پورمختار ،موسی‌الرضا ثروتی، عوض حیدرپور، محسن رهامی، حسن سبحانی، قاسم شعله‌سعدی، اعظم طالقانی، سید احمد کاشانی، مصطفی کواکبیان، عبدالحسین مقتدایی، علیرضا منادی، حسن نوروزی، علی یوسف‌پور تأیید صلاحیت نشدند.

همچنین در میان این افراد نام سید محمد غرضی نامزد انتخابات ریاست جمهوری دور پیش، سید هاشم بطحایی گلپایگانی عضو مجلس خبرگان رهبری و محمد هاشمی رفسنجانی رئیس پیشین سازمان صدا و سیما نیز به چشم می‌خورد.

رقابت‌های انتخاباتی

رقابت‌های انتخاباتی قانونی، رسماً از هنگام اعلام صلاحیت‌ها تا دو روز پیش از انتخابات انجام می‌شود. روز قبل از انتخابات هرگونه تبلیغات ممنوع است.

جمنا

جبههٔ مردمی نیروهای انقلاب اسلامی تشکلی است ائتلافی، که عمدتاً از اصول‌گرایان تشکیل شده‌است. از میان پنج نامزد نهایی این جبهه چهار تن ثبت‌نام کردند که در نهایت دو نفر از ایشان تأیید صلاحیت شدند. حمیدرضا حاجی‌بابایی و علیرضا زاکانی دو نامزدی بودند که صلاحیتشان احراز نشد.

مهرداد بذرپاش دیگر نامزد نهایی جبهه نیز پس از حضور در وزارت کشور، از نام‌نویسی انصراف داد.

بدین ترتیب سید ابراهیم رئیسی و محمدباقر قالیباف نامزدان اصلی جمنا در انتخابات معرفی شدند[۴۳] که قالیباف در نهایت به نفع رئیسی کناره‌گیری کرد.

رئیسی

قالیباف

محمدباقر قالیباف که با ستاد «دولت مردم» به میدان آمده‌بود، روز دوشنبه ۲۵ اردیبهشت به نفع سید ابراهیم رئیسی کناره‌گیری کرد.[۴۴]

حامیان دولت

از طرف دولت یازدهم، حسن روحانی رئیس‌جمهور و نیز اسحاق جهانگیری معاون‌اول به عنوان نامزد پوششی روحانی در انتخابات شرکت کردند.

روحانی

حسن روحانی رئیس‌جمهور، برای دومین دورهٔ پیاپی در انتخابات نام‌نویسی کرد.

شورای عالی سیاستگذاری اصلاح طلبان او را به عنوان کاندیدای جبهه اصلاحات و جبهه اعتدال گرا معرفی کرد.[۴۵]

جهانگیری

اگرچه جهانگیری بعدتر پوششی بودن خود برای روحانی را تأیید نکرد و گفت خودم می‌خواهم رئیس‌جمهور شوم.[۴۶] ولی بیشتر رسانه‌ها که پیش‌تر از ثبت‌نام گزینه‌ای پوششی یا ضربه‌گیر یا حمایتی برای حمایت از روحانی در انتخابات خبر می‌دادند،[۴۷] اسحاق جهانگیری را که در آخرین ساعت ثبت‌نام در انتخابات در وزارت کشور حضور به هم رساند، نامزد پوششی روحانی معرفی کردند.[۴۸][۴۹][۵۰][۵۱][۵۲][۵۳]

محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت پس از نام‌نویسی وی گفت که جهانگیری برای دفاع از دولت در انتخابات نام‌نویسی نمود، و او مکمل روحانی است.[۵۴]

همچنین برخی رسانه‌ها جهانگیری را نامزد احتیاطی تحلیل کردند، یعنی نامزدی که در صورتی که احتمال موفق نشدن روحانی افزایش یافت، جایگزین روحانی شود.[۵۵][۵۶]

جهانگیری سرانجام در سه‌شنبه ۲۶ اردیبهشت به نفع حسن روحانی کناره‌گیری کرد.[۵۷]

میرسلیم

سید مصطفی میرسلیم به عنوان نامزد نهایی حزب مؤتلفهٔ اسلامی در انتخابات شرکت کرد.

هاشمی طبا

سید مصطفی هاشمی‌طبا از بنیان‌گذاران حزب کارگزاران سازندگی که در سال ۱۳۸۰ نیز در انتخابات شرکت کرده‌بود، در این انتخابات حضور پیدا کرد.

نظرسنجی‌ها

تاریخ منبع شمار نمونه ضریب خطا             دیگر
روحانی قالیباف رئیسی جهانگیری میرسلیم هاشمی‌طبا
۲۷ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۳۵٫۹٪ ۲٫۳٪ ۱۸٪ ۰٫۲٪ ۰٫۵٪ ۰٪ ۴۳٫۴٪
۲۶ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۳۰٪ ۵٪ ۱۳٪ ۰٪ ۱٪ ۱٪ ۵۱٪
۲۵ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۷٪ ۸٪ ۱۰٪ ۱٪ ۱٪ ۰٪ ۵۲٪
کناره‌گیری جهانگیری در سه‌شنبه ۲۶ اردیبهشت
۲۴ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۸٪ ۹٪ ۱۲٪ ۱٪ ۱٪ ۰٪ ۴۹٪
۲۳ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۹٫۱٪ ۱۲٫۰٪ ۱۰٫۷٪ ۰٫۶٪ ۰٫۳٪ ۰٫۱٪ ۴۷٫۲٪
مناظرهٔ اقتصادی در جمعه ۲۲ اردیبهشت
۲۲ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۳۰٪ ۱۲٪ ۱۱٪ ۱٪ ۰٪ ۰٪ ۴۷٪
۲۱ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۹٪ ۱۲٪ ۱۱٪ ۱٪ ۰٪ ۰٪ ۴۸٪
تا ۲۱ ارد. صداوسیما[۵۹] ۱۲٬۸۰۰ ن/م ۳۳٫۲٪ ۲۰٫۴٪ ۱۷٫۷٪ ۱٫۹٪ ۱٫۳٪ ۰٫۵٪ ۲۵٫۰٪
۲۰ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۸٪ ۱۰٪ ۱۰٪ ۰٪ ۰٪ ۰٪ ۵۳٪
۱۹ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۳٪ ۱۱٪ ۹٪ ۱٪ ۱٪ ۰٪ ۵۷٪
۱۸ ارد. ایپو[۵۸] ن/م ن/م ۲۴٪ ۱۰٫۳٪ ۶٫۹٪ ۰٫۷٪ ۰٫۷٪ ۰٫۱٪ ۵۶٫۹٪
۱۷–۱۸ ارد. دانشجویان[۶۰] ن/م ن/م ۴۱٫۶٪ ۲۴٫۶٪ ۲۶٫۷٪ ۳٫۲٪ ۲٫۸٪ ۱٫۲٪ -[پی‌نوشت ۱]
۱۷ ارد. صداوسیما[۶۱] ن/م ن/م ۳۳٫۸٪ ۲۵٫۲٪ ۲۲٫۵٪ ۵٫۸٪ ۳٫۹٪ ۰٫۶٪ ۸٫۱٪
۱۴–۱۷ ارد. ایپو[۵۸] ۱۰۰۰ ±۳٫۹ ۲۴٫۵٪ ۱۰٫۵٪ ۴٫۶٪ ۱٫۳٪ ۰٫۸٪ ۰٫۴٪ ۵۷٫۹٪
۱۶ ارد. دانشگاه تهران[۶۱] ن/م ن/م ۳۴٪ ۲۸٪ ۱۶٪ ۲٪ ۱٪ ۱٪ ۱۸٪
مناظرهٔ سیاسی در جمعه ۱۵ اردیبهشت
۹–۱۰ ارد. صداوسیما[۶۲][۶۳] ن/م ن/م ۳۸٪ ۲۸٪ ۱۲٪ ۵٪ ۲٪ ۲٪ ۱۳٪
۹–۱۰ ارد. ن/م[۶۲] ن/م ن/م ۳۷٪ ۳۰٪ ۱۱٪ ۴٪ ۲٪ ۲٪ ۱۴٪
۹–۱۰ ارد. ن/م[۶۲] ن/م ن/م ۲۸٪ ۲۶٪ ۱۵٪ ۷٪ >۳٪ >۳٪ <۱۹٪
مناظرهٔ اجتماعی در جمعه ۸ اردیبهشت
۳–۴ ارد. دانشجویان[۶۴] ن/م ن/م ۴۳٫۵٪ ۲۲٫۶٪ ۱۷٫۴٪ ۳٫۶٪ ۲٫۱٪ ۲٫۸٪ ۸٫۱٪

نتیجه‌ها

 
تعرفه برگه رأی در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران
ویرایش • بحث  نتیجهٔ انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۹۶)
نامزد گرایش تشکل سیاسی حامیان رأی ٪
حسن روحانی اعتدال‌گرا اعتدال و توسعه اعتدال‌گرایان
اصلاح‌طلبان
۲۳٬۵۴۹٬۶۱۶ ۵۷٫۱۳٪
سید ابراهیم رئیسی اصول‌گرا جامعهٔ روحانیت جمنا
جامعتین
پایداری
۱۵٬۷۸۶٬۴۴۹ ۳۸٫۳۰٪
سید مصطفی میرسلیم اصول‌گرا مؤتلفه مؤتلفه ۴۷۸٬۲۱۵ ۱٫۱۶٪
سید مصطفی هاشمی‌طبا اصلاح‌طلب کارگزاران - ۲۱۵٬۴۵۰ ۰٫۵۲٪
رأی‌های سفید و باطله ۱٬۱۹۰٬۴۰۱ ۲٫۸۹٪
مجموع کل رأی‌ها ۴۰٬۰۲۹٬۷۳۰ ۹۷٫۱۱٪
رأی‌های گرفته/درصد مشارکت ۴۱٬۲۲۰٬۱۳۱ ~۷۰٪
رأی‌های درست ۴۰٬۰۲۹٬۷۳۰ ۹۷٫۱۱٪
رأی‌های سفید و باطله ۱٬۱۹۰٬۴۰۱ ۲٫۸۹٪
رأی‌ندادگان داخلی ~ ۱۵٫۵ میلیون ‍~۲۷٪
واجدان شرایط رأی‌دهی داخلی/درصد مشارکت داخلی ۵۶٬۴۱۰٬۲۳۴ ۷۲٫۷۷٪
واجدان شرایط رأی‌دهی خارجی/درصد مشارکت خارجی ~ ۲٫۵ میلیون ~۷٪
منبع:

واجدان شرایط داخلی[۶۵] واجدان شرایط خارجی[پی‌نوشت ۲][۶۶]
رأی‌ها: طبق اعلام وزیر کشور، نتایج مربوط به ۹۹٫۷٪ صندوق‌ها است، پس تقریباً نهایی محسوب می‌شود[۶۷]
مشارکت: هنوز تعداد رأی‌های داخل و خارج به تفکیک اعلام نشده‌است، بنابراین آمار دقیق مشارکت داخلی و رأی‌ندادگان داخلی و مشارکت مجموع، مشخص نیست.
مشارکت خارج کشور: ۱۶۸٬۴۳۰ رأی، مشارکت داخل کشور:

نمودار میله‌ای
روحانی
  
۵۷٫۱۳٪
رئیسی
  
۳۸٫۳۰٪
میرسلیم
  
۱٫۱۶٪
هاشمی‌طبا
  
۰٫۵۲٪
باطله
  
۲٫۸۹٪
استان‌هایی که روحانی برنده اول شده‌است
استان‌هایی که رئیسی اول شده‌است

رسانه

اعتراض به تخلف و عملکرد صدا و سیما

صدا و سیما به شکل مشخص در بخش‌های مختلف برای هر ۶ نامزد ریاست جمهوری وقت تعیین نمود. همچنین دو ستاد انتخاباتی اسحاق جهانگیری و حسن روحانی با ارائه اسناد صدا و سیما را محکوم به تخلف آشکار حمایت از ابراهیم رئیسی نمودند. به طور مثال شبکه یک ساعت ۸:۳۰ دقیقه ۲۶ اردیبهشت همایش حامیان سید ابراهیم رئیسی[۶۸]را زیرنویس کرد و در هنگام پخش یک سریال از شبکه ۳ در پربیننده‌ترین ساعت‌ها، صحبت‌های محمدباقر قالیباف در حمایت از ابراهیم رئیسی نیز از اخبار سراسری به تعداد مکرر پخش و زیرنویس شد.[۶۹][۷۰] همچنین نمایندگان مجلس که مسئولیت نظارت بر صدا و سیما را بر عهده دارند در بیانه‌ای صدا و سیما را ستاد انتخابات کاندیدای اصولگرا معرفی کردند، این اعتراض علی مطهری بعد از پخش میتینگ رئیسی و سانسور همایش بزرگ آزادی حسن روحانی است. نایب رئیس مجلس از این که تلویزیون در اخبار ۲۰:۳۰ سه دقیقه همایش انتخاباتی ابراهیم رئیسی را نشان داده و اجتماع ۲۰ هزار نفری اصلاح طلبان حامی روحانی را سه ثانیه نشان داده است اظهار تاسف کرد.[۷۱]مجید انصاری معاون پارلمانی رئیس‌جمهور با انتقاد از رویه صدا و سیما در تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری نیز اظهار کرد: از جریان خاصی که در صدا و سیما از یک سو به تخریب دولت مشغول هستند و از سوی دیگر عملاً کار ستاد انتخاباتی ۱ یا ۲ نفر از کاندیداها را انجام می‌دهد، به شدت گلایه مند هستیم.[۷۲] پیش از این نیز ستاد انتخاباتی حسن روحانی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد، بخش‌هایی از مستند انتخاباتی دکتر روحانی با عنوان رئیس‌جمهور روحانی از سوی صدا و سیما حذف شد.[۷۳][۷۴] سحر نیوز در گزارشی با نام همه در خدمت رئیسی نوشت، رسانه‌ای که باید ملی باشد، گویا از هم‌اکنون تکلیفش را با رئیس‌جمهوری آینده مشخص کرده و تمایل دارد تولیت آستان قدس رضوی را به جای حسن روحانی بنشاند؛ هنگام پخش سخنرانی‌های روحانی، چندان تمایلی به نشان‌دادن جمعیت ندارد و و زاویه دوربین متمرکز رو به سخنران است. پیش از نیز وزارت کشور و ستاد حسن روحانی برای حمایت آشکار از ابراهیم رئیسی و محمدباقر قالیباف به صدا و سیما تذکر داده بود.[۷۵] احمد مازنی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس در یادداشتی نسبت به تبلیغات سیاسی صدا و سیما برای ابراهیم رئیسی کاندیدای گروه جمنا اعتراض کرد.[۷۶] محمد شریعتمداری رئیس ستاد حسن روحانی نیز در نامه‌ای در اعتراض به عملکرد رسانه ملی به عبدالعلی علی‌عسکری نوشت و گفت، رفتار یکسویه رسانه ملی موجب تحریک احساسات ضد ظلم مردم ایران می‌شود.[۷۷] حسن روحانی در اعتراض به عملکرد صدا و سیما در جمع مردم زنجان گفت: صدا و سیما گرفتار یک باند سیاسی است.[۷۸][۷۹] عصر ایران در مقاله‌ای نوشت، اینکه تندروها هیچگاه اقبال عمومی در بین مردم نداشته‌اند چرا رسانه‌های منتسب به قدرت از حمایت اکثریت جامعه از کاندیدای اعتدال گرا و اصلاح طلب می‌ترسد و با پتک بر ضد آن‌ها عمل می‌کند.[۸۰] به گزارش اعتدال، مصاحبه‌های جهت دار ضد رئیس جمهور فعلی با انتقاد از شرایط اقتصادی یک سوءاستفاده از مردم برای حمایت از کاندیدای خاص توسط صدا و سیما بوده است به شکلی که افراد مصاحبه‌کننده به شکل واضح مخاطب را به سمت و سوی کاندیدای خاص هدایت می‌کنند[۸۱]

تخریب ستاد و بنرهای تبلیغاتی

گزارش‌های تصویری و شفاهی از تخریب بنر و شکستن شیشه‌های ستاد حسن روحانی در شهر و استان‌های تهران،[۸۲] سرخس،[۸۳] بندرعباس،[۸۴] تبریز، بابلسر، آمل، قزوین، همدان، قم، خوزستان، ارومیه،[۸۵] اصفهان، شیراز، مشهد، فسا، کرج، یزد و برخی دیگر از شهر و یا استان‌های کشور بر روی خروجی رسانه‌های مختلفی درج شد.[۸۶]در گزارشی به نقل از سایت صبحی دیگر ارادی ناشناس به ستاد حسن روحانی در اختیاریه، تجریش و پاسداران حمله کردند و با شکستن شیشه‌های ساختمان ستاد بنرهای نصب شده را نیز پاره کرده‌اند. در ادامه آمده است که، حمله‌کنندگان از گاز فلفل استفاده کرده‌اند و افرد حمله‌کننده پس از این اقدام متواری شده‌اند.[۸۷][۸۸][۸۹]

خبرگزاری‌ها و رسانه‌ها

بر پایه اعلام وزارت کشور و اداره کل امور مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی،[۹۰] خبرگزاری‌ها و برخی از روزنامه‌های وابسته به بودجه عمومی، دولت، نظامی و ارگانی را انجام هرگونه فعالیت تبلیغاتی منع نمود.[۹۱] ۲۷ اردیبهشت آخرین جدول کلی تخلفات رسانه‌ها در ایام انتخابات توسط اداره کل مطبوعات و خبرگزاری‌های داخلی که مشمول ماده ۶۸ قانون هستند، اعلام شد. بر اساس این جدول بیشترین تخلف به نام خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران ثبت شده است که ۲۵۲ مورد را شامل می‌شود. پس از «فارس»، خبرگزاری تسنیم منتسب به سپاه پاسداران با ۲۴۵ مورد تخلف، رتبه بعدی را داراست. خبرگزاری دانشجو وابسته به بسیج دانشجویی با ۱۸۳ مورد تخلف و خبرگزاری مهر وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی با ۱۶۰ تخلف در رتبه‌های بعدی قرار می‌گیرند.[۹۲] فرارو به نقل از روزنامه شرق در گزارشی نوشت: همه تیترهای فارس و تسنیم حاکی از رشد آرای روحانی است. در شرایطی که بیشتر هنرمندان و ورزشکاران و فرهیختگان هم از روحانی پشتیبانی کرده‌اند، رسانه‌های اصولگرا که نتوانسته‌اند دلخوری خود را از این رخداد پنهان کنند، شروع به حمله به هنرمندان کرده‌اند. روزنامه کیهان در مقاله‌ای هواداران روحانی را نازپرور و ضدمردم معرفی نمود.[۹۳]

اعتراضات به تخلفات

عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور در شب پیش از انتخابات با صدور نامه‌ای اعتراض خود را به محمدحسن رحیمیان رئیس شورای مرکزی و رئیس جبهه مردمی نیروهای انقلاب اسلامی در رابطه با کاربرد غیرقانونی و غیراخلاقی مخالفان دولت از رسانه‌ها و نهادهای برخوردار از بیت‌المال برای تخریب دولتی کنونی را عنوان کرد.[۹۴]

در حین برگزاری انتخابات نیکزاد رئیس ستاد رئیسی در نامه‌ای به هیئت نظارت بر انتخابات، به آنچه تخلفات از حد گذشته خواند اعتراض کرد[۹۵] و خواست این هیئت برای «صیانت از رای مردم ورود کند.» او همچنین در نامه‌ای به وزیر کشور نوشت که در بعضی از شعبه‌های رای‌گیری از ذکر شهرت سید ابراهیم رئیس الساداتی (رئیسی) امتناع شده است و این که هیئت‌های اجرایی در سرکشی از شعب به نفع رئیس جمهور تبلیغ می‌کنند. همچنین معاون او صولت مرتضوی اعلام کرده در برخی استان‌ها از جمله خراسان و خوزستان برگه رأی کم آمده است ولی ستاد انتخابات توجهی نمی‌کند.[۹۶]

فضای امنیتی

همزمان با انتشار گزارش‌هایی از حمله به ستادهای حسن روحانی و جلوگیری از سخنرانی فعالان سیاسی در چند شهرستان، وزیر راه و شهرسازی از فضای پلیسی کشور، راه‌اندازی ایست و بازرسی و بازرسی خودروها در تهران انتقاد کرد. به گزارش خبرگزاری ایرنا و سحام نیوز، عباس آخوندی وزیر راه اعلام کرد که شامگاه پنج‌شنبه همراه با یکی از بزرگان کشور در حال بازگشت به خانه بوده است که مشاهده کرده که در فاصله‌ای کمتر از ۲۰۰ متر در دو نقطه ایست و بازرسی برپا شده و خودروها مورد بازرسی قرار می‌گرفتند.[۹۷] همچنین به گزارش پیام نیوز در چهار روز مانده به انتخابات ریاست جمهوری در میدان ولیعصر و میدان ونک گارد ویژه نیروی انتظامی مستقر شده است.[۹۸]

تحریم و مشارکت

برخی از گروه‌های سیاسی فعال در خارج از کشور و برخی افراد درون کشور به دلایل گوناگون اعلام کرده‌اند از شرکت در انتخابات خودداری می‌کنند. از جمله محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور پیشین ایران و معاون سابق او حمیدرضا بقایی، که صلاحیت شان در این دوره برای نامزدی تأیید نشد، اعلام کردند از هیچ‌یک از نامزدها پشتیبانی نمی‌کنند.[۹۹] با این حال این دو در انتخابات رأی دادند و بقایی نام احمدی‌نژاد را روی برگه رأی خود نوشت.[۱۰۰] همچنین رضا پهلوی آخرین ولیعهد ایران در بیانیه‌ای دعوت به تحریم انتخابات کرد.[۱۰۱] احزاب کرد دموکرات کردستان، سازمان انقلابی زحمتکشان کردستان ایران، حزب کومله کردستان ایران، حزب دمکرات کردستان ایران، سازمان خبات کردستان ایران، و کومله شاخه حزب کمونیست ایران نیز در بیانیه مشترکی به این دلیل که این انتخابات تحت معیارهای دمکراتیک نمی‌تواند آزاد تلقی شود آن را تحریم کردند.[۱۰۲]

در ۱۶ اردیبهشت یک نفر در زرین‌شهر اصفهان به دلیل تبلیغ تحریم انتخابات دستگیر شد.[۱۰۳] سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور در بیانیه‌ای منع فعالیت احزاب منتقد و حبس روزنامه نگاران را از دلایل خود برای عدم شرکت در انتخابات عنوان کرد.[۱۰۴] اتحاد برای دموکراسی در ایران انتخابات را نمایشی دانست و از فعالان سیاسی خواست در آن مشارکت نکنند.[۱۰۵] در این بین تعدادی از رهبران جبهه ملی ایران در بیانیه‌ای از حسن روحانی پشتیبانی، و این اقدام را به سود منافع و کیان ملی مصلحت کشور خواندند.[۱۰۶][۱۰۷]

در آخرین نظرسنجی، روز پیش از انتخابات ریاست جمهوری با حجم نمونه ۱۴۰۰۰ نفر در سطح کشور که از سوی ایسپا صورت گرفت، ۷۲ درصد از مردم ایران گرایش به مشارکت در انتخابات دارند.[۱۰۸]سید محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین و رهبر اصلاحات در پیامی عنوان کرد رای به روحانی را تکرار کنید.[۱۰۹] میرحسین موسوی و مهدی کروبی رهبران معترض به نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۸۸) که با حکم حکومتی علی خامنه‌ای رهبر ایران در حصر خانگی قراردارند در بیانه‌ای با اعلام پشتیبانی از حسن روحانی گفتند که در انتخابات پیش رو شرکت خواهند کرد.[۱۱۰]

پی‌نوشت

  1. در این نظرسنجی، تنها رأی کسانی اعلام شده‌است که یکی از نامزدان را انتخاب کرده‌اند، و رأی افراد مردد حذف شده‌است
  2. پیشتر اعلام شده‌بود که سازمان ثبت احوال ۵۵ میلیون و ۹۳۶ هزار نفر و مرکز آمار ایران ۵۶ میلیون و ۹۶۶ هزار را واجد شرایط تخمین می‌زنند، و میزان دقیق واجدان شرایط پس از بررسی‌ها این تعداد اعلام شد که این عدد میانگین دو عدد قبل است (منبع:«انتخابات ریاست جمهوری در 103 کشور برگزار می‌شود». رسالت، ۷ اردیبهشت ۱۳۹۶. )

منابع

  1. . ایسنا. http://www.isna.ir/news/95040108400/۲۹-اردیبهشت-و-5-خرداد-روزهای-پیشنهادی-وزارت-کشور-برای-برگزاری. 
  2. «پاسخ شورای نگهبان به نامه وزارت کشور دربارهٔ زمان برگزاری انتخابات دوازدهمین دوره ریاست جمهوری». ۶ مرداد ۱۳۹۴. 
  3. «خبر فوری/ ۶ کاندیدای انتخابات ۲۹ اردیبهشت مشخص شدند». ایران آنلاین، ۳۱ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  4. «قانون اصلاح قانون تجمیع انتخابات دوره پنجم شوراهای اسلامی با دوره یازدهم ریاست جمهوری». روزنامهٔ رسمی. بازبینی‌شده در دی ماه ۱۳۹۴. 
  5. جدول زمان‌بندی سه انتخابات سال 96 مشخص شد
  6. حسن روحانی رئیس جمهور شد
  7. «۲۲الی۲۶ فروردین زمان ثبت‌نام داوطلبان انتخابات ریاست جمهوری ۹۶/ ۲۰روز فرصت تبلیغات». ۲۱ مرداد ۱۳۹۶. 
  8. «قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران». سایت اطلاع‌رسانی شورای نگهبان. بازبینی‌شده در ۰۶-۰۴-۲۰۱۷. 
  9. اعلام زمان‌بندی دوازدهمین انتخابات ریاست‌جمهوری ایسنا
  10. «۱۶۳۶ نفر کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری شدند». ایسنا، ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۱۵ آوریل ۲۰۱۷. 
  11. «اعلام اسامی نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم». ایسنا، ۳۱ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۲۰ آوریل ۲۰۱۷. 
  12. «روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری دوازدهم ثبت‌نام کرد». تسنیم. ۲۵ فروردین ۱۳۹۶. 
  13. «حمایت اصلاح‌طلبان از روحانی، افزایش تشتت میان اصولگرایان». دویچه وله. ۲۴ اسفند ۱۳۹۵. 
  14. «عارف: جریان اصلاح‌طلبی حامی دولت روحانی است». ایسنا. ۲۲ فروردین ۱۳۹۶. 
  15. «مجمع روحانیون مبارز: موضع این مجمع حمایت قاطع از دکتر روحانی است». ایران آنلاین. ۱۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  16. «واعظی: حزب اعتدال و توسعه از روحانی حمایت خواهد کرد». انتخاب. ۲۴ دی ۱۳۹۵. 
  17. «کواکبیان: رویکرد کلی حزب مردم‌سالاری حمایت از حسن روحانی است». ایسنا. ۳ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  18. «عضو حزب اتحاد ملت ایران اسلامی: از روحانی پشتیبانی می‌کنیم». ایرنا. ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  19. «حکیمی پور: نامزد اصلح و مورد حمایت حزب اراده ملت، روحانی است». ایرنا. ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  20. «نهضت آزادی ایران: ما به حسن روحانی رأی می‌دهیم». زیتون. ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  21. «اعلام حمایت شورای هماهنگی احزاب اصلاح طلب از روحانی». تسنیم. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  22. «روحانی و جهانگیری کار مشترکی را انجام می‌دهند». ایسنا. ۱ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  23. «حمایت دبیر کل خانه کارگر از روحانی». نامه نیوز. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  24. «حمایت انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها از کاندیداتوری حسن روحانی». ایسنا. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  25. «جبهه اصولگرایان معتدل تشکیل شد/حضور «ناطق‌نوری» در شورای عالی جبهه». ایسنا. ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  26. «حجت الاسلام رئیسی در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد». مهر. ۲۵ فروردین ۱۳۹۶. 
  27. «بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب: رئیسی و قالیباف هر دو نامزد اصلی جبهه مردمی هستند». ایسنا. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  28. «پیام جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در معرفی کاندای اصلح در دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری». جامعه مدرسین. ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  29. «حمایت جامعه روحانیت مبارز از «رئیسی»». مهر. ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  30. «جبهه پایداری انقلاب اسلامی هم «سیدابراهیم رئیسی» را به عنوان نامزد «اصلح» معرفی کرد». رجانیوز. ۱۳ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  31. «اعلام حمایت «حزب اسلامی رفاه کارگران» از رئیسی». تسنیم. ۵ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  32. «حمایت حزب عدالت طلبان ایران اسلامی از «رئیسی»». فارس. ۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  33. «حمایت اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان از «رئیسی» در انتخابات». تسنیم. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  34. «حزب وفاق ملی دست از حمایت روحانی کشید/حامی رئیسی هستیم». مهر. ۷ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  35. «استقبال کانون دانشگاهیان ایران اسلامی از ورود رئیسی به انتخابات». خبرگزاری مهر، ۱۸ فروردین ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  36. «میرسلیم برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام کرد». ۲۲ فروردین ۱۳۹۶. 
  37. «سیدمصطفی میرسلیم فقط به میثاق‌نامه حزب موتلفه اسلامی متعهد است». افکارنیوز. ۱۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  38. «مصطفی هاشمی طبا داوطلب کاندیداتوری انتخابات ریاست جمهوری شد». ۲۴ فروردین ۱۳۹۶. 
  39. «محمدباقر قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری نام‌نویسی کرد». ایرنا. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. 
  40. «بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب: رئیسی و قالیباف هر دو نامزد اصلی جبهه مردمی هستند». ایسنا. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  41. «قربان‌زاده در نشست خبری:قالیباف قطعاً گزینه مطلوب جمعیت خواهد بود». افکارنیوز. ۲۱ فروردین ۱۳۹۶. 
  42. «جهانگیری داوطلب نامزدی ریاست جمهوری دوازدهم شد». ایرنا. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. 
  43. «بیانیه جبهه مردمی نیروهای انقلاب: جمنا نامزد پوششی ندارد/رئیسی و قالیباف نامزدهای اصلی جبهه مردمی هستند». باشگاه خبرنگاران جوان. ۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  44. «اتحاد نیروهای انقلاب علیه دولت ناکارآمد و اشرافی/ قالیباف به‌نفع رئیسی کناره‌گیری کرد + متن بیانیه قالیباف». خبرگزاری تسنیم. ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۰۲. 
  45. «عارف: نامزد نهایی شورای سیاست گذاری اصلاح طلبان روحانی است». فارس. ۲۲ اسفند ۱۳۹۵. 
  46. «جهانگیری:خودم می‌خواهم رئیس‌جمهور شوم!». تابناک. ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  47. «قطعی شدن کاندیدای پوششی از زبان عارف/ روحانی کاندیدای اصلی اصلاح‌طلبان معرفی شد». خبرآنلاین. ۱۴ فروردین ۱۳۹۶. 
  48. «ویدیو.. ثبت‌نام جهانگیری به عنوان نامزد پوششی برای روحانی …». العربیه. ۲۶ فروردین ۱۳۹۶. 
  49. «شهاب‌الدین طباطبایی اعلام کرد: جهانگیری کاندیدای حمایتی است نه پوششی». تسنیم. ۲۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  50. «قدرت‌الله علیخانی: نامزد پوششی ایده هاشمی بود/ نظر آیت‌الله هم جهانگیری بود». جماران. ۲۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  51. «دلیل معرفی جهانگیری به عنوان کاندیدای پوششی». الف. ۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  52. «حضرتی:جهانگیری تنها کاندیدای پوششی جریان اصلاحات است». ایران، ۲۸ فروردین ۱۳۹۶. 
  53. «مرعشی: آیت‌الله هاشمی پیش از فوت از جهانگیری به عنوان کاندیدای پوششی نام برده بودند». آنا. ۲۷ فروردین ۱۳۹۶. 
  54. «جهانگیری برای دفاع از دولت ثبت‌نام کرد/ وضعیت بانک‌ها بحرانی نیست/ افتتاح پروژه‌های عمرانی توسط روحانی و جهانگیری انتخاباتی نیست». فارس. ۲۹ فروردین ۱۳۹۶. 
  55. «جهانگیری نامزد پوششی یا رقیب روحانی؟ / چرخش اصلاح طلبان به سمت آقای معاون اول». افکار. ۳۰ ۱۳۹۶. 
  56. «چرا شورای عالی جهانگیری را «کاندیدای احتیاطی» دانست، نه «کاندیدای پوششی» !». تابناک. ۲۷ فروردین ۱۳۹۶. 
  57. «یانیه جهانگیری: به سود روحانی کناره گیری می‌کنم/ من از همه می‌خواهم به روحانی رای بدهیم/ دوباره ایران، دوباره اسلام، دوباره روحانی». انتخاب. ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  58. ۵۸٫۰۰ ۵۸٫۰۱ ۵۸٫۰۲ ۵۸٫۰۳ ۵۸٫۰۴ ۵۸٫۰۵ ۵۸٫۰۶ ۵۸٫۰۷ ۵۸٫۰۸ ۵۸٫۰۹ ۵۸٫۱۰ «رای برای انتخاب رئیس جمهور». ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  59. «تاخت زدن اموال قالیباف در محضر/ سرنوشت سازان انتخابات کجا نشستند؟ / نامحبوب‌ترین ها/ فتنه‌ای در راه است؟!/ 100 درصدی یا 96 درصدی؟». الف. ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  60. «موج سوم طرح‌های نظرسنجی تلفنی انتخابات ریاست جمهوری؛ مشارکت 62درصدی در انتخابات ریاست جمهوری». مرکز افکارسنجی دانشجویان، ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  61. ۶۱٫۰ ۶۱٫۱ «روحانی با ریزش و قالیباف و رئیسی با رشد آرا مواجه بوده‌اند». بولتن. ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  62. ۶۲٫۰ ۶۲٫۱ ۶۲٫۲ «عزا عزاست امروز… / قهرمان مناظره از نظر تهرانی ها/ مقایسه جانفداهای هر نامزد/ وضعیت 3 نظرسنجی معتبر/ برداشت غلط از سخنان رهبری». الف. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  63. «انتشار نتایج نظرسنجی انتخابات 96 توسط صداوسیما/ برنده مناظره 96 از نگاه مردم». آفتاب‌آی‌آر. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  64. «نتایج جدیدترین نظرسنجی دربارهٔ انتخابات ریاست جمهوری+تصویر». آفتاب. ۱۱ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  65. «معاون وزیر کشور: واجدین شرایط شرکت در انتخابات ۹۶ بیش از ۵۵ میلیون نفر هستند». دولت. ۲۸ بهمن ۱۳۹۵. 
  66. «بیش از 56 میلیون نفر واجد شرایط رأی دادن در انتخابات هستند/ وجود 1 میلیون و 350 هزار رأی اولی». فارس. ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  67. «از سوی وزیر کشور؛ حجت الاسلام والمسلمین دکتر حسن روحانی رسماً به عنوان منتخب دوازدهمین انتخابات رئیس جمهوری معرفی شد». ستاد انتخابات کشور. بازبینی‌شده در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۶. 
  68. حمایت مستقیم صداوسیما از رئیسی/عکس
  69. زیرنویس تلویزیون برای همایش حامیان رئیسی! /عکس
  70. حرکت عجیب صدا و سیما در حمایت از رئیسی!
  71. اعتراض نمایندگان مجلس به تخلفات صدا و سیما در سانسور برنامه کاندیداهای اصلاح طلب
  72. برنامه‌های صدا و سیما علیه دولت پخش می‌شود
  73. سانسور مستند تبلیغاتی روحانی
  74. سانسور مستند انتخاباتی روحانی در صدا و سیما
  75. تذکر وزارت کشور به صدا و سیما
  76. اعتراض چهره برجسته کمیسیون فرهنگی به تبلیغات صدا و سیما برای رئیسی
  77. صدا و سیما جهت دار تر از همیشه / نامه شریعتمداری به صدا و سیما
  78. حصر و تحریم ایران را نمی‌پذیریم
  79. روحانی: صدا و سیما گرفتار یک باند سیاسی شده است / بی‌بی‌سی فارسی
  80. انصاف و عدالت صدا و سیما در برنامه‌های انتخاباتی کجاست؟!
  81. دور همی با جناح مخالف دولت
  82. تخریب بنرهای تبلیغاتی حسن روحانی
  83. تخریب و حمله ستاد روحانی این بار در سرخس
  84. تخریب بنرهای روحانی در بندرعباس
  85. گزارش حملات سازمان یافته به ستاد و هواداران روحانی
  86. حمله افراد ناشناس به ستادهای روحانی در اختیاریه و تجریش + عکس
  87. حمله افراد ناشناس به ستادهای روحانی در اختیاریه و تجریش
  88. حمله افراد ناشناس به ستادهای روحانی در اختیاریه و تجریش/ مهاجمان از گاز فلفل استفاده کردند
  89. تناقض سرداران سپاه؛ از ادعای بی‌طرفی در انتخابات تا ستاد تخریب روحانی!
  90. رسانه‌هایی که از تبلیغات انتخاباتی منع شده‌اند / باشگاه خبرنگاران جوان
  91. رسانه‌هایی که از تبلیغات انتخاباتی منع شده‌اند / جام جم آنلاین
  92. جدول کلی تخلفات رسانه‌ها در ایام انتخابات اعلام شد / فارس رکورددار
  93. همه در خدمت رئیسی
  94. انتقاد وزیر کشور از تخلفات انتخاباتی جمنا و تخریب دولت روحانی
  95. «اعتراض نیکزاد به هیئت نظارت بر انتخابات». Mehr News Agency. ۲۰۱۷-۰۵-۱۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۹. 
  96. «پوشش زنده رای‌گیری در انتخابات ایران». BBC Persian. 2017-05-19. بازبینی‌شده در 2017-05-19. 
  97. انتقاد وزیر راه از ایجاد «فضای پلیسی»؛ «حمله» به چند ستاد روحانی
  98. فضای امنیتی پایتخت
  99. «بیانیه مشترک احمدی‌نژاد و بقایی: در انتخابات از هیچ‌کس حمایت نمی‌کنیم». BBC Persian. ۲۰۱۷-۰۴-۲۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۷. 
  100. «بقایی نام احمدی‌نژاد را روی برگه رای خود نوشت + فیلم و عکس». خبرگزاری ایلنا. ۲۰۱۷-۰۵-۱۹. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۹. 
  101. مختلف، زبانهای. «شاهزاده رضا پهلوی خواستار تحریم انتخابات شد: در «شیادی» حکومت شریک نشوید». صدای آمریکا. ۲۰۱۷-۰۵-۱۰. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۷. 
  102. دیگر، زبان‌های. «شش حزب سیاسی کردستان ایران: انتخابات را تحریم می‌کنیم». رادیو فردا. ۲۰۱۷-۰۴-۲۷. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۷. 
  103. دیگر، زبان‌های. «بازداشت یک نفر در اصفهان به اتهام تبلیغ برای «تحریم انتخابات»». رادیو فردا. ۲۰۱۷-۰۵-۰۶. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۷. 
  104. دیگر، زبان‌های. «سازمان‌های جبهه ملی ایران در خارج از کشور، انتخابات ریاست‌جمهوری را تحریم کرد». رادیو فردا. ۲۰۱۷-۰۵-۰۸. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۷. 
  105. دیگر، زبان‌های. ««اتحاد برای دموکراسی در ایران» انتخابات ریاست جمهوری را تحریم کرد». رادیو فردا. ۲۰۱۷-۰۵-۰۵. بازبینی‌شده در ۲۰۱۷-۰۵-۱۷. 
  106. برخی از اعضای جبهه ملی با انتشار بیانیه‌ای از حسن روحانی حمایت کردند
  107. اعلام حمایت جبهه ملی ایران از حسن روحانی
  108. 72 درصد از مردم ایران تمایل به مشارکت در انتخابات دارند
  109. محمد خاتمی: رای به روحانی را تکرار کنید
  110. میرحسین موسوی و زهرا رهنورد به حسن روحانی 'رأی می‌دهند'