باز کردن منو اصلی

ایتریم

ایتریم یک عنصر فلزی و جزو فلزات واسطه است که در طبیعت یافت شده نماد شیمیایی آنYو عدد اتمی آن 39 میباشد.

برای ایتریوم در معماری، مقالهٔ ایتریم (معماری) را ببینید.

استرانسیمایتریمزیرکونیم
Sc

Y

Lu
ظاهر
سفید نقره‌ای
ویژگی‌های کلی
نام، نماد، عدد ایتریم، Y،‏ 39
تلفظ به انگلیسی ‎/ˈɪtriəm/‎ IT-ree-əm
نام گروهی برای عناصر مشابه فلزات واسطه
گروه، دوره، بلوک ۳، ۵، d
جرم اتمی استاندارد 88.90585 گرم بر مول
آرایش الکترونی [Kr] 4d1 5s2
الکترون به لایه 2, 8, 18, 9, 2
ویژگی‌های فیزیکی
حالت جامد
چگالی (نزدیک به دمای اتاق) 4.472 g·cm−۳
چگالی مایع در نقطه ذوب 4.24 g·cm−۳
نقطه ذوب 1799 K،‎ 1526 °C،‎ 2779 °F
نقطه جوش 3609 K،‎ 3336 °C،‎ 6037 °F
گرمای هم‌جوشی 11.42 کیلوژول بر مول
گرمای تبخیر 365 کیلوژول بر مول
ظرفیت گرمایی 26.53 کیلوژول بر مول
فشار بخار
فشار (پاسکال) ۱ ۱۰ ۱۰۰ ۱k ۱۰k ۱۰۰k
دما (کلوین) 1883 2075 (2320) (2627) (3036) (3607)
ویژگی‌های اتمی
وضعیت اکسید شدن 3, 2, 1 (weakly basic oxide)
الکترونگاتیوی 1.22 (مقیاس پاولینگ)
انرژی‌های یونش نخستین: 600 کیلوژول بر مول
دومین: 1180 کیلوژول بر مول
سومین: 1980 کیلوژول بر مول
شعاع اتمی 180 pm
شعاع کووالانسی 190±7 pm
متفرقه
ساختار کریستالی hexagonal
مغناطیس پارامغناطیس[۱]
مقاومت ویژه الکتریکی (دمای اتاق) (α, poly) 596 nΩ·m
رسانایی گرمایی (300 K) 17.2 W·m−1·K−1
انبساط گرمایی (دمای اتاق) (α, poly)
10.6 µm/(m·K)
سرعت صوت (سیم نازک) (20 °C) 3300 m/s
مدول یانگ 63.5 GPa
مدول برشی 25.6 GPa
مدول حجمی 41.2 GPa
نسبت پواسون 0.243
سختی برینل 589 MPa
عدد کاس 7440-65-5
پایدارترین ایزوتوپ‌ها
مقاله اصلی ایزوتوپ‌های ایتریم
ایزوتوپ NA نیمه‌عمر DM DE (MeV) DP
87Y syn 3.35 d ε - 87Sr
γ 0.48, 0.38D -
88Y syn 106.6 d ε - 88Sr
γ 1.83, 0.89 -
89Y 100% 89Y ایزوتوپ پایدار است که 50 نوترون دارد
90Y syn 2.67 d β 2.28 90Zr
γ 2.18 -
91Y syn 58.5 d β 1.54 91Zr
γ 1.20 -

ایتریوم عنصری با عدد اتمی ۳۹ و معادل انگلیسی Yttrium برگرفته از شهر محل کشف یعنی ایتربی در سوئد.

مشخصاتویرایش

ایتریوم عنصری است فلزی با عدد اتمی ۳۹، در گروه IIIB و دوره پنجم جدول تناوبی جای دارد. جرم اتمی ۸۸٫۹۵۰۹؛ ظرفیت ۳، دارای ایزتوپ پایدار نیست.

خواصویرایش

فلز خاکستری تیره؛ جرم حجمی ۴٫۴۷؛ نقطه ذوب ۱۵۰۰؛ نقطه جوش ۲۹۲۷ در اسیدهای رقیق و محلول هیدروکسید پتاسیم محلول است؛ آب را تجزیه می‌کند؛ فقط ترکیب‌های سه ظرفیتی آن شناخته شده‌است؛ مقطع جذب نوترونی آن ضعیف است.

 
ایتریوم یکی از عناصر جامد و قهوه‌ای رنگ است

طرز تهیهویرایش

احیای فلورید آن با کلسیم

احتیاطویرایش

خورنده، ۱ میلی‌گرم در هر متر مکعب هوا. به صورت گرد اشتعال‌پذیر است.

کاربردویرایش

از آنجا که ایتریوم 90 یک گسیلنده خالص بتا با نیمه عمر کوتاه (64.1 ساعت) می باشد، لذا این رادیوایزوتوپ در پزشکی و برای درمان سرطان مورد توجه متخصصین واقع شده است.

همچنین در ساخت لیز رهای پزشکی نیز در لیزر ablativ با نام Erbiom yag نیز از yttrium استفاده می‌شود

پانویسویرایش

  1. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.

منابعویرایش

کتاب فرهنگ عناصر نوشته سید رضا آقاپور مقدم