کاشمر

شهری باستانی در استان خراسان رضوی

کاشْمَر با نام تاریخی کِشمَر مرکز شهرستان کاشمر، در شرق ایران و جنوب غربی استان خراسان رضوی، در حدود ۲۴۰ کیلومتری شهر مشهد قرار دارد و از محصولات مهم این شهر می‌توان به زعفران، کشمش و پنبه اشاره کرد. اکنون کاشمر دارای پنج مرکز آموزش عالی شامل دانشگاه پیام نور کاشمر، دانشگاه آزاد اسلامی کاشمر، دانشگاه جهاد دانشگاهی کاشمر، مرکز آموزش عالی کاشمر و دانشکده پرستاری می‌باشد.[۲]

کاشمر
Tomb of Hassan Modarres2021-03-23 36.jpg
Jameh Mosque of Kashmar2021.jpg
Haji Jalal Mosque2021-06-02 10.jpg
Imamzadeh Hamzah2021-05-10 2.jpg
Imamzadeh Morteza2021-05-14.jpg
Rig Castle2021-07-05 23.jpg
Yakhchāl of Kashmar2021-04-05 6.jpg
Atashgah castle2021.jpg
کشور ایران
استانخراسان رضوی
شهرستانکاشمر
نام(های) پیشینکشمر، شهر زرتشت، ترشیز، طرثیث، سلطان‌آباد
سال شهرشدنقدمت بلدیه و شهرداری ۱۳۰۷ [۱] و همچنین بنا شده در زمان بهمن پسر اسفندیار[۲]
مردم
جمعیت۱۰۲٬۲۸۲ نفر (۱۳۹۵)
رشد جمعیت۱۳٪+ (۵سال)
جغرافیای طبیعی
مساحت۵ هزار کیلومتر مربع
ارتفاع۱۰۶۳ متر
اطلاعات شهری
شهردارجعفر سلیمانی
ره‌آوردانگور، انار، کشمش، شیرهٔ انگور، زعفران، گردو، بادام، پسته، خشکبار، قالی، پنبه
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۵۱
شناسهٔ ملی خودرو ایران ۳۲ م
 ایران ۳۶ ق
کد آماری۱۳۸۱
.mw-parser-output .nastaliq{line-height:200%;font-size:150%;font-family:IranNastaliq,"Urdu Emad Nastaleeq","Noto Nastaliq Urdu","Urdu Typesetting","Jameel Noori Nastaleeq","Nafees Nastaleeq","Nafees Nastaleeq v1.01",Nafees,"Pak Nastaleeq","PDMS_Jauhar",sans-serif;text-justify:inter-word;font-weight:normal}.mw-parser-output .nastaliq .b{text-justify:inter-word}کاشمر بر ایران واقع شده‌است
کاشمر
روی نقشه ایران
۳۵°۱۴′۱۳″شمالی ۵۸°۲۸′۱۲″شرقی / ۳۵٫۲۳۷°شمالی ۵۸٫۴۷°شرقی / 35.237; 58.47

کاشمر از شهرهای باستانی ایران و خاستگاه تمدن‌های پنج هزار ساله نای و دو هزار ساله کوه‌های شمالی‌شهر یعنی مجموعه تاریخی؛ ساسانی آتشگاه است.[نیازمند منبع]

کاشمر دومین شهر زیارتی خراسان رضوی و چهارمین شهر زیارتی ایران است.[۳][۴][۵] قالی‌بافی، زیلوبافی، گیوه‌بافی، تهیه پارچه‌های دست‌باف و بافتن چادرشب ابریشمی مهم‌ترین صنایع دستی این شهرستان را تشکیل می‌دهند. قالی بافی کاشمر چه از نظر کمیت و چه از نظر کیفیت دارای شهرت خاصی بوده‌است.[۶]

وجه تسمیهویرایش

کاشمر و ترشیز پیشین، از گذشته‌های دور تاکنون دچار دگرگونی و تغییر نام شده‌است. در بررسی نام این شهر به بیش از بیست نام برخورد شده‌است که با یک جمع‌بندی می‌توان تمامی آن‌ها را در واژگان «کشمر»، «ترشیز»، «بشت» و «سلطان‌آباد» خلاصه کرد. به این ترتیب واژهٔ کشمر، که می‌تواند به معنای آغوش مادر گرفته شود، با گذشتن از شکل‌های کیشمر و کشمار، سرانجام به گونه کاشمر درآمده و در همین صورت بازمانده‌است. از سوی دیگر فرهنگ نگاران، کاشمر را گونه کامل شده «کاخجر»، «کاشخر» و «کاشغر» دانسته‌اند و بر این باورند، که «کاش» برگردانیده شده «کاج» است و «کاخجر»، یادآور سرو بزرگ و سرشناس این سرزمین است.[۲]

پیشینهویرایش

برخی مورخان قدمت کاشمر را به بهمن پسر اسفندیار و نوه گشتاسب نسبت دادن و جغرافی‌نویسان اسلامی نام کاشمر را در دوران گوناگون به صورت‌های مختلف از جمله طرثیث، ترشیش، بوشت بست و ترشیز ثبت کرده‌اند.[۷]

کیانیانویرایش

بنا بر روایتی در محلی که اکنون کاشمر خوانده می‌شود، بین گشتاسب کیانی و زرتشت پیامبر دیداری روی داده‌است. چون گشتاسب کیانی، دین بهی را پذیرفت، زرتشت نخستین آتشگاه خود را در قلمرو حکومت کیانی پی ریخت و در جلو در این آتشکده، درخت سروی را که تبار بهشتی داشت، با دست خویش کاشت تا همین سرو را بر ایمان شاه گواه بگیرد. بر هر برگ این سرو نام گشتاسب نقش بسته بود و چون درخت بالا گرفت، شاه نیز بر گرد سرو مینوی، تالار بزرگی ساخت تا نگهدار حرمت سرو باشد.[۸]

آتشکده کشمر و آذر برزین‌مهرویرایش
آتشکده کشمر یا آتشکده زرتشت یا آتشکده آذر برزین‌مهر اولین آتشکدهی زرتشتیان بود که توسط گستاسپ به درخواست زرتشت در کِشمر (کاشمر) بنا گردید. در بخشی از شاهنامه فردوسی، ماجرای پیدا شدن زرتشت و پذیرفتن گشتاسپ دین او را به نظم درآمده که گشتاسب پس از پذیرفتن دین زرتشت، موبدان را به سرتاسر گیتی روانه می‌کند و آذر به آتشکده‌ها (گنبدان) می‌نهد و نخستین آنان، آذر برزین‌مهر است که به کشمر بنیان گذارد و در جلوی آتشکده، سرو بهشتی را کاشت و آن را نماد پذیرفتن دین بهی قرار داد و موبدان را به سرتاسر جهان فرستاد و فرمان داد همه نامداران و بزرگان به سوی آن پرستشکده روی آورند.[۹]

سرو کشمرویرایش

سرو کشمر یا سرو مقدس زرتشت، درختی بوده که بر طبق باور زرتشتیان به دستور زرتشت کاشته شده بود. این درخت بسیار زیبا و بزرگ بود و شهرت آن به متوکل خلیفه عباسی رسید. خلیفه دستور به قطع آن داد و پیشنهاد زرتشتیان آن شهر که ۵۰۰۰۰ سکه طلا برای قطع نکردن آن درخت بود، مورد قبول واقع نشد و آن را قطع کرده و برای خلیفه به بغداد بردند. یک روز قبل از رسیدن درخت به بغداد، متوکل به قتل رسید و این مطابق پیش گویی زرتشت بود که گفته بود هر که این درخت را قطع کند، کشته خواهد شد. این سرو در زمان قطع شدن بیش از ۱۴۰۰ سال عمر داشت و حکیم فردوسی در مورد آن می‌گوید:[۸]

یکی شاخ سرو آورید از بهشتبدروازه شهر کشمر بکشت

در کتاب دانشنامه مزدیسنا نوشته انوشه روان دکتر موبد جهانگیر اشیدری آمده:

گویند اشو زرتشت، دو درخت سرو به طالع سعد در دو محل به دست خود کاشت، یکی در دهکده کشمر و دیگری در دهکده فریومد از روستاهای توس (طوس) خراسان. به مرور این درخت بلند و ستبر و پرشاخ شده و دیدن آن موجب شگفتی بینندگان می‌شد. چون وصف این سروها در مجلس متوکل عباسی، خلیفه عهد، بیان شد، او که مشغول به عمارت در جعفریه سرمن رای، مشهور به سامره بود به خاطرش افتاد که آن سرو را قطع کرده، به بغداد بیاورند.

هخامنشیانویرایش

در زمان هخامنشیان به دلیل پذیرفتن دین مزدیسنا توسط شاهنشاهان هخامنشی و وجود سرو کشمر و آتشکده کشمر؛ شهر دارای رونق بسیاری شد و به یکی از مراکز دینی ایران تبدیل شده‌بود.[۱۰]

اشکانیانویرایش

 
فتوحات مهرداد یکم

مناطق کاشمر و نیشابور در دوران شاهنشاهی اشکانی از نواحی حاصل‌خیز ایران به‌شمار می‌رفته و از آنجا که فرمانروایان اشکانی نسبت به حاکمان پیش از خود؛ یعنی سلوکیان اهمیت به‌مراتب بسیاری برای دین مزدیسنا قائل بودند، سرو کشمر و آتشگاه آن را که یادگار زرتشت محسوب می‌شد مورد توجه بالایی قرار دادند.[۱۱]

ساسانیانویرایش

به استناد سنگ‌نبشته پایکولی، در دوران شاهنشاهی ساسانی کشمر (کاشمر) جزء محدوده خراسان بزرگ به‌شمار می‌رفته و ساسانیان برای احیای آیین باستانی تلاش بسیاری کردند و چون در آن زمان، دیگر از آتشکده کشمر چیزی برجای نمانده بود، شاهان ساسانی به ایجاد آتشکده دیگری دست می‌زنند که همچنان در چند کیلومتر بالاتر از شهر باستانی کشمر در مجموعه قلعه آتشگاه باقی مانده‌است. خرابه‌های این قلعه هم‌اکنون در ۵–۶ کیلومتری شمال غربی شهر کاشمر باقی است و از یادگارهای عصر ساسانی به‌شمار می‌رود.[۱۱]

دوران اسلامیویرایش

 
شهبانو فرح دیبا در کاشمر، ۲۰ آذر ۱۳۵۳

کاشمر در ادوار گذشته و به‌ویژه در سده‌های اولیه اسلامی، از اهمیت بسیاری برخوردار بوده‌است. کاشمر گردنه ورود مهاجمان جنوبی و غربی به نیشابور محسوب می‌شده و نقش ضربه‌گیر و پیش‌مرگ نیشابور را بر عهده داشته‌است، که موجب شد بسیاری به این شهر هجوم برده یا در آن، جا خوش‌کرده و ماندگار شوند.[۱۱]

از تاریخ دگرگونی‌های کاشمر در سده‌های نخستین اسلامی، اسناد قابل توجهی در دست نیست، با این حال پس از کم‌رنگ شدن حمله اعراب به ایران بر خراسان و پیدایش خاندان‌های آریایی همچون، طاهریان، صفاریان و سامانیان، کاشمر به تدریج اهمیت گذشته خود را یافته و با توجه به همین موقعیت منحصر به فرد ترشیز که در مقاطعی همچون دوران نسبتاً کوتاه طاهریان (۲۵۹–۲۰۵ هجری) که نیشابور را به مرکزیت حکومتی خود برگزیده بودند، این شهر از رونق و آبادانی بسیاری برخوردار بوده‌است.[۱۱]

باآنکه طبق گزارش اسناد تاریخی، یعقوب لیث صفاری که هوس تسخیر حکومت طاهریان را در سر می‌پروراند، در سر راه خود از سیستان به نیشابور، از ترشیز عبور کرد ولی گزارشی از بروز برخوردهای خشونت‌بار در این شهر در دست نیست.[۱۱]

با این‌رو، از تفحص تاریخ‌نگاران سده‌های نخستین اسلامی چنان بر می‌آید که آن دوره ویژه در میانه سده چهارم هجری، کاشمر، اهمیت و موقعیت بلندپایهٔ در میان شهرهای ایران داشته‌است. ابن حوقل در این زمینه می‌نویسد؛ ترشیز شهری زیبا، پُربرکت و پرجمعیت است.[۱۱]

شمس‌الدین مقدسی نیز توصیفی از این شهر در آغازین سال‌های سده پنجم هجری ارائه می‌دهد: «گویند روزی بوفضل بلعمی و بوفضل بن یعقوب در مجلس میرسعید بودند، بلعمی در ستایش مرو پرچانگی نمود، ابن یعقوب گفت: منکر ستودگی مرو نیستم که همچنان است که گفتی، ولی نیشابور دوازده روستا دارد که یکی از آن‌ها بُست است که درآمد سه منبر آن به اندازه درآمد همه مرو است. این روستا غلات و انگور نیکو را با هم دارد. شنیده‌ام زیتون و انجیر هم دارد و نوبرها از آنجا می‌برند؛ زیرا هوایی ملایم دارد نام شهر آن طرثیث (ترشیز) است که خوب آباد است و مسجد جامعی دارد که پس از جامع دمشق، ثروتمندتر از آن نیست. زیبا و پاکیزه است. غیر از دکان‌های کهن، بازاری نوساز و گرم دارد… درگاه فارس و اصفهان و انبار خراسان به‌شمار می‌رود».[۱۱]

مردمویرایش

جمعیتویرایش

بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۱۰۲٬۲۸۲ نفر (در ۳۱٬۷۷۵ خانوار) بوده‌است.[۱۲]

جمعیت تاریخی
سالجمعیت±%
۱۳۴۵۱۷٬۰۶۵—    
۱۳۵۵۲۶٬۸۸۳+۵۷٫۵٪
۱۳۶۵۴۹٬۲۵۹+۸۳٫۲٪
۱۳۷۰۵۸٬۵۲۲+۱۸٫۸٪
۱۳۷۵۶۹٬۱۷۷+۱۸٫۲٪
۱۳۸۵۸۱٬۵۲۷+۱۷٫۹٪
۱۳۹۰۹۰٬۲۰۰+۱۰٫۶٪
۱۳۹۵۱۰۲٬۲۸۲+۱۳٫۴٪

هنرهای سنتی؛ صنایع دستی و ره‌آوردویرایش

 
قالی دستباف کاشمر

در مناطق مختلف شهرستان کاشمر مشاغل سنتی و هنرهای دستی هنوز تا حدودی رواج دارد؛ اما در میان آن‌ها بافت قالی به ویژه در روستاها از اهمیت به سزایی برخوردار است. قالی کاشمر به واسطه مرغوبیت در بافت، نقشه و رنگ یکی از قالی‌های به نام منطقه خراسان رضوی می‌باشد. از جمله مشاغل سنتی در شهرستان کاشمر می‌توان به مسگری، نجاری و آهنگری اشاره کرد. گلیم بافی، حصیربافی، گیوه دوزی و بافت قالیچه نیز از سایر صنایع دستی و هنرهای سنتی این شهرستان به‌شمار می‌آید.[۱۳]

قالی کاشمرویرایش

فرش کاشمر نوعی فرش ایرانی که به‌نام منطقه کاشمر نامگذاری شده‌است و در سراسر شهرستان کاشمر تولید می‌شود. فرش‌ها دست‌بافتند و اغلب با طرح‌های منظره و شکارگاه در دسترس هستند.[۱۴][۱۵][۱۶] تاریخچه قالی‌بافی در کاشمر به ۱۵۰ سال و هنر معاصر فرش بافی به سال ۱۹۲۰ میلادی باز برمی‌گردد. با این‌وجود، بین سالهای ۱۲۶۰ تا ۱۲۸۰، تولید انبوه فرش توسط مورخان ثبت‌شده‌است. اولین استاد بافنده در منطقه کاشمر محمد کرمانی است که علی‌رغم نام خانوادگی‌اش اهل کرمان نبود. محمد کرمانی اهل روستایی به نام فروتقه در نزدیکی کاشمر بود و به گفته‌مورخان، دانش قالی بافی را از استان کرمان آورده‌شده‌است و احتمالاً اولین کار وی به سفارش سعید حسین سجادی، بومی و ساکن فروتقه و تولیدکننده معروف فرش انجام شده‌است.[۱۷]

سوغات و ره‌آوردویرایش

در شهرستان کاشمر نیز بخشی از فراورده‌های صنایع دستی می‌توانند جزو سوغات این شهرستان محسوب شوند که از میان آن‌ها می‌توان به قالی، گیوه‌های کاشمری، انواع حصیرها و گلیم‌های الوان اشاره نمود؛ اما مهم‌ترین فراورده و سوغات کاشمر با توجه به فراوانی باغات انگور در این منطقه کشمش است که به سراسر ایران صادر شده و پس از آن زعفران و انار نیز که کاشت آن در سالیان اخیر متداول گشته جزو سوغات این شهر به‌شمار می‌روند.[۱۸]

موقعیت جغرافیاییویرایش

شهرستان کاشمر با دو بخش مرکزی و فرح دشت، و به مرکزیت شهر کاشمر مساحتی در حدود ۱۱۵۲ کیلومتر مربع از استان خراسان رضوی را اشغال نموده‌است. این شهرستان از غرب با خلیل‌آباد و بردسکن، از شمال و شمال غربی با نیشابور، سبزوار، از شرق و شمال شرقی با تربت حیدریه و از جنوب و جنوب غربی با شهرستان مه‌ولات هم‌جوار است. شهرستان کاشمر دارای دو منطقه کوهستانی کوهسرخ در شمال و ارتفاعات فغان بجستان در جنوب و منطقه‌ای کویری و خشک در غرب و جنوب و جلگه‌ای حاصلخیز در محدودهٔ حومه شهر و قصبات آن می‌باشد.[۱۹]

اماکن تاریخی، آثار باستانی و جهانگردیویرایش

وجود جاذبه‌های گردشگری، تاریخی و فرهنگی این شهر را تبدیل به یکی از قطب‌های گردشگری استان خراسان رضوی کرده و پیشینه تاریخی آن نشان از تمدن کهنی دارد. وجود بافت سرسبز و آب‌وهوای مناسب یکی دیگر از فواید گردشگری در این شهر است.[۲۰] این شهر بعد از مشهد دومین و رتبه چهارم در ایران از نظر گردشگری مذهبی را ثبت کرده‌است.[۲۱]

آثار ثبت‌شدهویرایش

تا سال ۱۳۹۷، بیست و شش اثر ملی در شهرستان کاشمر ثبت شده‌اند که در سطح استان خراسان رضوی که بالغ بر ۱۴۰۷ اثر تاریخی، بسیار ناچیز است.[۲۲]

ردیف نام اثر نگاره دیرینگی موقعیت شماره ثبت ملی تاریخ ثبت منبع
۱ امامزاده سید مرتضی   دوره قاجار کاشمر - خیابان مزار
۳۵°۱۷′۱۳٫۵″ شمالی ۵۸°۲۸′۲۷٫۵″ شرقی / ۳۵٫۲۸۷۰۸۳°شمالی ۵۸٫۴۷۴۳۰۶°شرقی / 35.287083; 58.474306
۱۴۸۸ ۲ آبان ۱۳۵۶ [۲۳]
۲ مسجد جامع کاشمر   دوره قاجار کاشمر - خیابان فیض‌آباد - میدان مرکزی شهر
۳۵°۱۳′۵۶″ شمالی ۵۸°۲۷′۴۴″ شرقی / ۳۵٫۲۳۲۲۲°شمالی ۵۸٫۴۶۲۲۲°شرقی / 35.23222; 58.46222
۵۱۵۲ ۲۵ اسفند ۱۳۸۰ [۲۴]
۳ یخچال قدیمی کاشمر   دوره قاجار روستای فروتقه
۳۵°۱۳′۱۲٫۹″ شمالی ۵۸°۲۹′۱۶٫۰″ شرقی / ۳۵٫۲۲۰۲۵۰°شمالی ۵۸٫۴۸۷۷۷۸°شرقی / 35.220250; 58.487778
۶۴۲۹ ۷ مهر ۱۳۸۱ [۲۵]
۴ امامزاده سیدحمزه کاشمر   دوره صفوی کاشمر - خیابان فاطمی
۳۵°۱۴′۲۹٫۷″ شمالی ۵۸°۲۸′۲۰٫۰″ شرقی / ۳۵٫۲۴۱۵۸۳°شمالی ۵۸٫۴۷۲۲۲۲°شرقی / 35.241583; 58.472222
۸۷۳۸ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ [۲۶]
۵ آرامگاه سید حسن مدرس   دوره پهلوی کاشمر - خیابان مدرس - بلوار شاهد
۳۵°۱۳′۵۲٫۰″ شمالی ۵۸°۲۷′۱۲٫۴″ شرقی / ۳۵٫۲۳۱۱۱۱°شمالی ۵۸٫۴۵۳۴۴۴°شرقی / 35.231111; 58.453444
۱۱۶۷۵ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ [۲۷]
۶ آرامگاه افتخارالتجار   دوره قاجار کاشمر - خیابان ۱۵ خرداد (خیابان خاکی)
۳۵°۱۳′۵۹٫۹″ شمالی ۵۸°۲۷′۵۹٫۰″ شرقی / ۳۵٫۲۳۳۳۰۶°شمالی ۵۸٫۴۶۶۳۸۹°شرقی / 35.233306; 58.466389
۱۱۹۲۸ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۲۸]
۷ آرامگاه سید اسماعیل نبوی   دوره قاجار کاشمر - خیابان ۱۵ خرداد (خیابان خاکی)
۳۵°۱۳′۵۹٫۵″ شمالی ۵۸°۲۸′۰٫۱″ شرقی / ۳۵٫۲۳۳۱۹۴°شمالی ۵۸٫۴۶۶۶۹۴°شرقی / 35.233194; 58.466694
۱۱۹۲۵ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۲۹]
۸ مسجد حاجی جلال   دوره قاجار کاشمر - خیابان مدرس - جنب تکیه ابوالفضلی
۳۵°۱۴′۲٫۵″ شمالی ۵۸°۲۷′۳۷٫۸″ شرقی / ۳۵٫۲۳۴۰۲۸°شمالی ۵۸٫۴۶۰۵۰۰°شرقی / 35.234028; 58.460500
۱۱۹۲۶ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۳۰]
۹ خانه احمد پناه   دوره قاجار کاشمر - خیابان امام خمینی، نبش چهار راه بهبودی
۳۵°۱۴′۱۸٫۲″ شمالی ۵۸°۲۸′۱٫۹″ شرقی / ۳۵٫۲۳۸۳۸۹°شمالی ۵۸٫۴۶۷۱۹۴°شرقی / 35.238389; 58.467194
۱۱۹۲۷ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۳۱]
۱۰ مدرسه علمیه حاج سلطان   دوره قاجار کاشمر - خیابان امام خمینی، میدان مرکزی شهر
۳۵°۱۴′۱″ شمالی ۵۸°۲۷′۴۵″ شرقی / ۳۵٫۲۳۳۶۱°شمالی ۵۸٫۴۶۲۵۰°شرقی / 35.23361; 58.46250
۱۱۹۲۹ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۳۲]
۱۱ کاروانسرای امین التجار   دوره قاجار کاشمر - حاشیه میدان مرکزی شهر
۳۵°۱۳′۵۹٫۷۱″ شمالی ۵۸°۲۷′۴۴٫۲۵″ شرقی / ۳۵٫۲۳۳۲۵۲۸°شمالی ۵۸٫۴۶۲۲۹۱۷°شرقی / 35.2332528; 58.4622917
۱۱۹۳۰ ۵ تیر ۱۳۸۴ [۳۳]
۱۲ قلعه ریگ   دوره سلجوقیان دو کیلومتری جنوب شرقی روستای قوژد
۳۵°۱۰′۵۱٫۹۶۰″ شمالی ۵۸°۲۷′۱۵٫۴۰۱″ شرقی / ۳۵٫۱۸۱۱۰۰۰۰°شمالی ۵۸٫۴۵۴۲۷۸۰۶°شرقی / 35.18110000; 58.45427806
۱۳۱۸۶ ۱۶ مرداد ۱۳۸۴ [۳۴]
۱۳ آسیاب‌های آبی طلاآباد   دوره صفوی دو کیلومتری جنوب شرقی روستای قوژد
۳۵°۱۱′۱۳٫۸″ شمالی ۵۸°۲۷′۵۶٫۲″ شرقی / ۳۵٫۱۸۷۱۶۷°شمالی ۵۸٫۴۶۵۶۱۱°شرقی / 35.187167; 58.465611
۱۳۱۸۲ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۳۵]
۱۴ قلعه کهنه زنده جان   هزاره اول پیش از میلاد روستای زنده جان
۳۵°۱۵′۰٫۰″ شمالی ۵۸°۲۴′۴۹٫۰″ شرقی / ۳۵٫۲۵۰۰۰۰°شمالی ۵۸٫۴۱۳۶۱۱°شرقی / 35.250000; 58.413611
۱۳۳۰۷ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۳۶]
۱۵ تپه جن   هزاره اول پیش از میلاد روبروی امامزاده سید محمد
۳۵°۱۴′۲۸″ شمالی ۵۸°۲۵′۲۷″ شرقی / ۳۵٫۲۴۱۱۱°شمالی ۵۸٫۴۲۴۱۷°شرقی / 35.24111; 58.42417
۱۳۳۰۵ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۳۷]
۱۶ محوطه دزد   صدر اسلام روستای سرحوضک
۳۵°۱۶′۱۳″ شمالی ۵۸°۲۳′۲۰″ شرقی / ۳۵٫۲۷۰۲۸°شمالی ۵۸٫۳۸۸۸۹°شرقی / 35.27028; 58.38889
۱۳۱۸۵ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۳۸]
۱۷ گورستان دشت طلاآباد   هزاره اول پیش از میلاد دو کیلومتری روستای قوژد
۳۵°۱۰′۴۷٫۶″ شمالی ۵۸°۲۷′۱۴٫۸″ شرقی / ۳۵٫۱۷۹۸۸۹°شمالی ۵۸٫۴۵۴۱۱۱°شرقی / 35.179889; 58.454111
۱۳۱۸۷ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ [۳۹]
۱۸ آب‌انبار فروتقه   دوره قاجار روستای فروتقه
۳۵°۱۳′۱۶٫۳″ شمالی ۵۸°۲۹′۵۵٫۳″ شرقی / ۳۵٫۲۲۱۱۹۴°شمالی ۵۸٫۴۹۸۶۹۴°شرقی / 35.221194; 58.498694
۱۶۳۲۶ ۲۴ آبان ۱۳۸۵ [۴۰]
۱۹ آسیاب‌آبی جردوک   دوره قاجار روستای جردوی
۳۵°۱۲′۴۹٫۳″ شمالی ۵۸°۳۶′۲۷٫۷″ شرقی / ۳۵٫۲۱۳۶۹۴°شمالی ۵۸٫۶۰۷۶۹۴°شرقی / 35.213694; 58.607694
۱۶۴۸۱ ۲۷ آبان ۱۳۸۵ [۴۱]
۲۰ خانه دانش   دوره پهلوی کاشمر - جنب میدان امام علی
۳۵°۱۴′۱۳٫۰″ شمالی ۵۸°۲۸′۷٫۵″ شرقی / ۳۵٫۲۳۶۹۴۴°شمالی ۵۸٫۴۶۸۷۵۰°شرقی / 35.236944; 58.468750
۲۸۲۰۹ ۱۱ شهریور ۱۳۸۸ [۴۲]
  وقفی
  مالکیت دولتی
  مالکیت خصوصی
  مالکیت عمومی
 
یخدان تل‌آباد
 
آب‌انبار حاجی نظام

دیگر آثارویرایش

فرودگاه‌هاویرایش

 
فرودگاه فوق سبک کاشمر

فرودگاه فوق سبک کاشمرویرایش

فرودگاه فوق سبک کاشمر اولین فرودگاه سبک بخش خصوصی کشور است که عملیات ساخت این پروژه از اسفند سال ۹۳ در زمینی به مساحت ۱۷ هکتار و با ساخت برج مراقبت، آشیانه و ساختمان اداری با دو هزار مترمربع زیربنا و باند پرواز آغاز شد.[۴۳]

زمین‌لرزه ۱۲۸۲ کاشمرویرایش

زمین‌لرزه ۱۲۸۲ کاشمر در تاریخ ۰۱۹۰۳−۰۹−۲۵ ۲۵ سپتامبر ۱۹۰۳ میلادی، برابر با ‎۲ مهر ۱۲۸۲، ساعت ۱:۲۰ به زمان یوتی‌سی در ایران رخ داد. بزرگی آن ۶٫۵ در مقیاس ریشتر اعلام شده‌است. زمین‌لرزه به وقت محلی در روز جمعه، ساعت ۴٫۵ روی داده و منطقه زمانی آن یوتی‌سی +۳٫۵ بوده‌است. مرکز داده ژئوفیزیک ملی (NOAA) نیز جای این زمین‌لرزه را در مختصات ۳۵°۱۲′شمالی ۵۸°۱۲′شرقی / ۳۵٫۲°شمالی ۵۸٫۲°شرقی / 35.2; 58.2 و بزرگی آنرا برابر با ۶٫۵ در مقیاس ریشتر اعلام کرده‌است.[۴۴]

افراد برجستهویرایش

جستارهای وابستهویرایش

پانویسویرایش

  1. محمدرضا خسروی (۱۳۷۶تاریخ کاشمر، ص. ۴۵
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «تاریخچه و نقشه جامع شهر کاشمر در ویکی آنا». خبرگزاری آنا. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  3. «دومین شهر زیارتی خراسان رضوی؛ میزبان گردشگران نوروزی». ایکنا. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  4. «دومین شهر زیارتی استان، میزبان گردشگران». روزنامه خراسان. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  5. «مسئولان نگاه ویِژه‌ای به کاشمر دومین شهر زیارتی خراسان رضوی داشته باشند». خبرگزاری مهر. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  6. «هنرهای سنتی و صنایع دستی کاشمر». سیری در ایران. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  7. «ترشیز، کاشمر شد». دنیای اقتصاد. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ «سرو کاشمری (کشمری) میراث زرتشت که بریده شد». حقوق نیوز. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  9. کزازی، نامه باستان؛ ویرایش و گزارش شاهنامه فردوسی، ۶:‎ ۴٧-۴۸.
  10. «درخت جاودانگی | دربارهٔ سرو افسانه‌ای «کاشمر» در خراسان که نماد عظمت و سرافزاری ایرانیان بود». شهرآرانیوز. ۱۳ آوریل ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ ۱۱٫۴ ۱۱٫۵ ۱۱٫۶ «ترشیز؛ دروازه ورود اسلام به خراسان». ایکنا. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  12. «تعداد جمعیت و خانوار به تفکیک تقسیمات کشوری براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵» (اکسل). درگاه ملی آمار.
  13. «صنایع دستی کاشمر؛ نیازمند حمایت و توجه». ایرنا. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  14. Bennett, I.; Aschenbrenner, E.; Parsons, R.D. (1981). Oriental Rugs: Persian. Oriental Rugs. Oriental Textile Press. p. 253. ISBN 978-0-907462-12-5. Retrieved 25 June 2019. Kashmar lies at the edge of the great salt desert about 150 km (100 miles) south-west of Meshed. Under its earlier name of Turshiz its carpets had an indifferent reputation. The change of name occurred under the reign of ...
  15. Carpet Museum of Iran (2001). The indigenous elegance of Persian carpet: a collection from the Carpet Museum of Iran. Andishe Zand Pub. Co. p. 57. ISBN 9789649063034. Retrieved 25 June 2019.
  16. Ford, P.R.J. (1989). The oriental carpet: a history and guide to traditional motifs, patterns, and symbols. Portland House. p. 163. ISBN 978-0-517-67224-2. Retrieved 25 June 2019. The town of Kashmar in Khorassan province, between Meshed and Birjand, weaves carpets in a variety of styles and in a stitch which may also be described as intermediate between Meshed and Birjand. The design shown ...
  17. «Review of the Carpet Industry in Kashmar». مجله جوزان؛ خبرگزاری فرش. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  18. «نگاهی به سوغات کاشمر و خواص درمانی آن در روایات». ایکنا. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  19. «اداره میراث فرهنگی شهرستان کاشمر - معرفی شهرستان». اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  20. «اماکن تاریخی و گردشگری شهرستان کاشمر میزبان گردشگران نوروزی+تصاویر». ّخبرگزاری تسنیم. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  21. «نگاهی به جاذبه‌های تاریخی و گردشگری کاشمر». ّّایرنا. دریافت‌شده در ۱۶ ژوئن ۲۰۲۱.
  22. «سهم کاشمر در فهرست آثار ثبت شده ملی اندک است». ایسنا. ۷ آذر ۱۳۹۷. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  23. «پرونده امامزاده سید مرتضی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  24. «پرونده ثبتی مسجد جامع کاشمر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  25. «پرونده ثبتی یخچال قدیمی کاشمر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  26. «پرونده ثبتی امامزاده سیدحمزه کاشمر در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  27. «پرونده ثبتی آرامگاه سید حسن مدرس در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  28. «پرونده ثبتی آرامگاه افتخارالتجار در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  29. «پرونده ثبتی آرامگاه سید اسماعیل نبوی در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  30. «پرونده مسجد حاجی جلال در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  31. «پرونده ثبتی خانه احمد پناه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  32. «پرونده ثبتی مدرسه علمیه حاج سلطان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  33. «پرونده ثبتی کاروانسرای امین التجار در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  34. «پرونده ثبتی قلعه ریگ در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  35. «پرونده ثبتی آسیاب‌های آبی طلاآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  36. «پرونده ثبتی قلعه کهنه زنده جان در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  37. «پرونده ثبتی تپه جن در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  38. «پرونده ثبتی محوطه دزد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  39. «پرونده ثبتی قبرستان دشت طلاآباد در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  40. «پرونده ثبتی آب‌انبار فروتقه در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  41. «پرونده ثبتی آسیاب‌آبی جردوک در فهرست آثار ملی ایران». وزارت راه و شهرسازی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  42. «فهرست آثار ثبتی - اداره میراث فرهنگی شهرستان کاشمر». اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی. دریافت‌شده در ۹ ژوئن ۲۰۲۱.
  43. «معاون ناجا از فرودگاه سبک کاشمر بازدید کرد». خبرگزاری جمهوری اسلامی. دریافت‌شده در ۳۱ می ۲۰۲۰.
  44. «Significant Earthquake: IRAN: KASHMAR». مرکز داده ژئوفیزیک ملی. ۲۵ سپتامبر ۱۹۰۳. دریافت‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۱.

منابعویرایش

  • لغت‌نامه دهخدا
  • فرهنگ جغرافیایی ایران ج ۹
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران ۱۳۸۳، ص۱۰۷.
  • هاشم جوادزاده، ۱۳۸۰، کتاب خراسان، ص ۱۵۲–۱۵۰، کانون آگهی ایران نوین
  • میرزا عبدالرحمن مدرس – تاریخ علمای خراسان – تصحیح محمدباقر ساعدی خراسانی - نشر دیانت مشهد
  • دانشوران خراسان - غلامرضا ریاضی - کتابفروشی باستان - مشهد - ۱۳۳۶
  • سفرنامه خراسان و کرمان
  • محمدرضا خسروی (۱۳۷۶تاریخ کاشمر)، مشهد: موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، ص. ۱۵۸، شابک ۹۶۴-۴۳۴-۰۰۷-۸
  • چهره ایران، راهنمای سیاحتی و مسافرتی، تهران: سازمان گیتاشناسی، ۱۳۷۴خ
  • اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران، تهران: سازمان گیتاشناسی، ۱۳۸۳خ، ص۱۰۶